[23bb008182] Afdoeningsvoorstel wethouder Zeegers toezegging 23bb006718 over burgerinitiatief Lloydpark en tussenbericht toezegging over burgerinitiatief Lloydpark - financiële aspecten 23bb006719
Tekst van het document
Stadsontwikkeling Klimaat, Bouwen, Wonen Drs. C.M. Zeegers MA Postadres: Postbus 70012 3000 KP Rotterdam Website: www.rotterdam.nl Van: Iris van Donselaar Telefoon: 14 010 E-mail: bbo@rotterdam.nl
Aan de commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte
Uw kenmerk: 23bb006718 / 23bb006719 Ons kenmerk: M2310-1438 - 23bo009225 Bijlage(n): 2 Onderwerp: Toezeggingen burgerinitiatief Lloydpark Datum: 1 december 2023
Beste commissieleden, Op 4 oktober jl. vroeg u, naar aanleiding van het burgerinitiatief Lloydpark, naar de volgende documenten: 1. Oorspronkelijke plannen voor Schiehaven Noord 2. Plan van aanpak participatieplan Schiehaven Noord Beide documenten zijn als bijlage aan deze brief gevoegd. Hiermee stel ik u voor om toezegging 23bb006718 als afgedaan te beschouwen. U ontvangt voor het kerstreces het (aanvullende) advies van het college over het burgerinitiatief Lloydpark alsmede over de financiële aspecten van het burgerinitiatief (toezegging 23bb006719).
Met vriendelijke groet,
Drs. C.M. Zeegers MA Wethouder Klimaat, Bouwen, Wonen
Bijlage(n): 1. Oorspronkelijke plannen voor Schiehaven Noord 2. Plan van aanpak participatieplan Schiehaven Noord
Stedenbouwkundig masterplan Schiehaven Noord Rotterdam Opdrachtgever: Gemeente Rotterdam Definitieve versie - mei 2022
Het stedenbouwkundig ontwerp Schiehaven Noord is een product van: Bureau B+B Stedebouw en Landschapsarchitectuur Kraanspoor 1 1033 SC Amsterdam www.bplusb.nl 020 6239801 Shift architecture urbanism Nieuwe Binnenweg 77B 3014 GE Rotterdam www.shift-au.com 010 4140181 In samenwerking met: Gemeente Rotterdam Stadsontwikkeling De Rotterdam, Wilhelminakade 179 Postbus 6575 3002 AN Rotterdam www.rotterdam.nl
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
2
Inhoudsopgave
Inleiding
4.7
Korrel
52
4.8
Plankaart
54
1
Introductie
7
4.9
Structuur van de openbare ruimte
56
1.1
Aanleiding
8
4.10
Programma
58
1.2
Opgave
9
4.11
Plint
59
1.3
Ambities
10
4.12
Doelgroepen
60
4.13
Typologieën
62
5
Sfeer en beeld van het plan
67
5.1
Beeldkwaliteit openbare ruimte
68
5.2
Verharding openbare ruimte
70
5.3
Groenstructuur
72
5.4
Beeldkwaliteit architectuur
76
2
Drie missies voor het plangebied
13
2.1
Delfshaven aan de Maas
14
2.2
Vriendelijke, groene havenwijk
16
2.3
Levendige gemeenschappen van wonen, sport en werk
BUREAU B+B / SHIFT A+U
5
20
3
Locatie
27
5.5
Deelgebied Kade
80
3.1
Historie
28
5.6
Deelgebied: Hoven
90
3.2
Huidige situatie
30
5.7
Deelgebied: Dijk
96
3.3
Ruimtelijke randvoorwaarden
32
3.4
Kade-uitbreiding
34
6
Duurzaamheid
103
4
Structuur van het plan
37
7
Proces
109
4.1
Schaal van de stad
38
4.2
Landschappelijke hoofdstructuur
40
8
Bijlagen
115
4.3
Mobiliteit
42
8.1
Bijlagen CHV, wind- en geluidsonderzoek, SMP
116
4.4
Stedenbouwkundige massa
46
8.2
Relevant beleid
117
4.5
Gebouwhoogte
48
8.3
Lijst toe te passen boomsoorten
118
4.6
Bouwfysica: wind & geluid
50
8.4
Doelsoorten ecologie
120
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
3
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
4
Inleiding
Het stedenbouwkundig plan voor Schiehaven Noord verzilvert de kans om Rotterdam als stad aan de rivier verder te ontwikkelen. Het plan toont hoe binnenstedelijke verdichting van havengebieden samen kan gaan met het toevoegen van kwalitatieve openbare ruimtes en voorzieningen die functioneren op het niveau van de stad, de wijk en de buurt. Het grootstedelijke en tegelijkertijd groene plan voorziet in een gevarieerde mix van 1000 extra woningen, een attractieve stadskade, een besloten binnentuin met woonhoven en een dijkbebouwing met adressen aan de dijk. Het aanwezige erfgoed - waaronder het Maaskantgebouw met kantoren en de Marshallloods met culturele en maatschappelijke functies - krijgt een prominente plaats in het plan en de plinten worden op strategische plekken ingevuld met voorzieningen. Het stedenbouwkundig plan is opgezet als een gedifferentieerd ensemble met een sterk eigen karakter en silhouet. Het voegt een eenduidige en tegelijkertijd gevarieerde buitendijkse buurt toe aan Delfshaven. Een buurt die de hernieuwde relatie van de wijk en de stad met de rivier viert en die zowel beslotenheid en rust als verbinding en stedelijkheid biedt.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
5
1 Introductie
1 Introductie
1.1 Aanleiding De regio Rotterdam heeft zich tot doel gesteld om de komende 20 jaar (tot 2040) maar liefst 54.000 woningen te bouwen. Schiehaven Noord is een van de weinige plekken in Delfshaven waar, op de korte tot middellange termijn, substantieel kan worden bijgedragen aan de bouw van woningen. De gemeente Rotterdam heeft Shift Architecture Urbanism en Bureau B+B Stedebouw en Landschapsarchitectuur de opdracht gegeven om gezamenlijk met de gemeente voor deze opgave een integraal en kwalitatief ontwerp te maken voor Schiehaven Noord. Context Schiehaven Noord ligt in het Lloydkwartier dat onderdeel uitmaakt van de stadswijk Delfshaven. De locatie is centraal gelegen, nabij de binnenstad en met een unieke ligging aan een haven én de Maas. Het Lloydkwartier is een voormalig havengebied dat sinds de jaren '90 wordt getransformeerd tot een eigentijds woon- en werkgebied. Het karakter van de haven is nog voelbaar door de enorme schaal van het water, de havenbekkens en enkele monumentale pakhuizen en havenloodsen die refereren aan de rijke historie. In het Lloydkwartier is gestart met de herontwikkeling van de Müllerpier, waarna de Lloydpier volgde. Mede dankzij de financiële crisis in 2008 heeft de voltooiing van beide pieren op zich laten wachten.
Afgelopen jaren zijn de ontwikkelingen van de laatste kavels opgepakt en zo zullen beide pieren komende jaren qua bebouwing 'klaar' zijn. Schiehaven Noord is het sluitstuk van de transitie van het Lloydkwartier van haven naar levendig woonmilieu. Het plot heeft de potentie om programmatisch en ruimtelijk de
Plangebied
omliggende wijken te verbinden. De ontwikkeling van Schiehaven Noord is vanwege een hoge mate van complexiteit en eerder genoemde financiële crisis niet eerder van de grond gekomen. Bovendien was tot 2018 een deel van het plot in gebruik als hoofdlocatie voor Croon Elektrotechiek. Het gebied wordt daarnaast o.a. gebruikt voor sport en evenementen zoals de tweejaarlijkse kermis. De huidige druk op de woningbouw zorgt voor urgentie om het plot te gaan ontwikkelen.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
8
1 Introductie
1.2 Opgave Woningbouw In het Akkoord Nieuwe Woningmarktafspraken Regio Rotterdam 2018-2030, dat in januari 2019 is ondertekend door de provincie Zuid Holland en de gemeenten en woningcorporaties in de regio Rotterdam, is vastgelegd dat in deze periode ca. 54.000 woningen zullen worden gebouwd, waarvan de gemeente Rotterdam er ca. 30.000 voor haar rekening neemt. • De locatie Schiehaven Noord kan een substantiële bijdrage aan de woningbouwopgave leveren. • Uit verkennende studies (2017-2020) blijkt dat er op het plot tot aan de reservering voor de westelijke oeververbinding ca. 1.000 woningen gebouwd kunnen worden. Goede groei De groei van de stad gaat om meer dan woningen alleen. Het vraagt ook om voldoende maatschappelijke en culturele voorzieningen, sportvelden en groen. Al deze functies kennen een ruimtevraag in de stad. Slimmer omgaan met de beperkte ruimte die beschikbaar is binnen de stad is daarom heel belangrijk. Rotterdam kiest voor goede en slimme groei; meervoudig en intensief ruimtegebruik is noodzakelijk om ook in de toekomst een aantrekkelijke leefomgeving te kunnen bieden. Dit alles is vastgelegd in de Omgevingsvisie. Schiehaven Noord zal op een aantal wijzen bijdragen aan deze goede groei, bijvoorbeeld door: • Ontwikkeling vanuit de eigen identiteit en bestaande
Omgevingsvisie - hoofdkeuzekaart
kwaliteiten van het gebied.
kunnen realiseren. Daarnaast valt het westelijk deel van de
samen creëert de vriendelijke, betrokken en duurzame
• Groene verblijfsplek aan de rivier voor bewoners én
locatie in de invloedssfeer van de Molenbiotoop van de nabij
wijk die de gemeente voor ogen staat.
omwonenden uit de omliggende buurten.
gelegen molen de Distilleerketel. Plangebied
• Slimme functiemix en toegankelijke stad.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
• Tijdelijke programmering van het westelijk deel dat het
Dit stedenbouwkundig plan geeft een integraal antwoord
De ontwikkeling van Schiehaven Noord is onderverdeeld
bestaande karakter versterkt.
op de meervoudige opgave die op deze locatie voorligt. Een
in fase 1 en fase 2. In verband met de ruimtereservering
gedeeltelijke demping van de Schiehaven biedt ruimte om
voor een nieuwe oeververbinding is in het westelijk deel
Binnenstedelijke complexiteit
ondanks de fysieke belemmeringen een kwalitatief goed
van het plangebied op korte termijn geen definitieve
Naast de hiervoor benoemde ambities en mogelijkheden
plan te ontwikkelen. Een groene en uitnodigende openbare
ontwikkeling mogelijk. De besluitvorming van de
voor de locatie heeft de planvorming ook te maken met
ruimte die bijdraagt aan een aantrekkelijke leefomgeving
oeververbinding zal naar verwachting niet voor 2028
veel fysieke beperkingen. Er ligt een grote en zware
voor (toekomstige) bewoners van het plangebied, maar
plaatsvinden. Het westelijk deel biedt in de tussentijd
bundel ondergrondse infrastructuur van oost naar west
nadrukkelijk óók voor bestaande bewoners van Delfshaven.
ruimte aan creatieve bedrijvigheid en tijdelijke
over het plot waarop niet gebouwd mag worden, er is
De stedenbouwkundige opzet van de bebouwing draagt
woningbouw en draagt bovenal bij aan het unieke
sprake van bodemverontreiniging en het windklimaat
bij aan een aantrekkelijk verblijfsklimaat. Bestaande
karakter van Schiehaven Noord. Dit stedenbouwkundig
evenals de aanwezige geluidsbronnen stellen eisen aan de
bebouwing draagt bij aan de oorspronkelijke identiteit. De
plan is een uitwerking van fase 1 en biedt op hoofdlijnen
ontwikkelrichting om een aantrekkelijk verblijfsgebied te
mobiliteitsaanpak draagt bij aan een autoluw gebied. Dit
een doorkijk naar fase 2.
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
9
menselijke maat een aangenaam en verbonden buurt aangenaam klimaat wind- en geluidsluw
gevarieerd programma gemixt en voor elk budget
koesteren van identiteit leesbaarheid geschiedenis en relatie met omgeving
sport en recreatie inclusief, verblijven en onderdeel van ommetje in de wijk
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
groen biodiversiteit versterken en hittestress voorkomen
werken in het gebied maken en doen koesteren en versterken
relatie met haven en rivier fysiek en visueel contact met het water
voetganger & fiets centraal autoluwe openbare ruimte
10
1 Introductie
1.3 Ambities Schiehaven Noord is vanwege de omvang van het plot
Werken in het gebied - maken en doen
gebied. In de openbare ruimte zijn oude havenelementen
en de aard van de locatie een belangrijke ontwikkeling
In Schiehaven Noord zijn verschillende bedrijven aanwezig.
zichtbaar en komt de oorspronkelijke kadelijn terug als
waar ambities van de stad, zoals o.a. vastgelegd in de
Zij leveren een belangrijke bijdrage aan het karakter en de
leesbaar element op het maaiveld. We zetten in op goede
Omgevingsvisie, verwezenlijkt kunnen worden. Nu de
levendigheid van het gebied. Ontwikkelaar Era Contour is
verbindingen naar de rest van Delfshaven en de stad zodat
stad steeds verder 'af' is, zijn locaties die nog ontwikkeld
eigenaar en gebruiker van de Kroon en de Warehouse. De
het gebied voor iedereen toegankelijk wordt.
kunnen worden steeds complexer. Uitdagingen voor de
Kroon en de Marshallloodsen bieden ruimte aan creatieve,
<
ontwikkeling van Schiehaven Noord, zoals de aanwezigheid
vaak lokale ondernemers. VORM is eigenaar en gebruiker van
Gevarieerd - gemixt programma
Ambities voor
van kabels & leidingen, de geluidsbelasting en stevige
het Poortgebouw. Het ondernemerschap en de diversiteit
Het programma voor Schiehaven Noord bestaat uit 20%
Schiehaven Noord
wind, zullen ook bij andere stedelijke ontwikkelingen
worden gekoesterd als onderdeel van het karakter van de
sociaal, 30% middenduur, 30% hoger en 20% topsegment.
spelen. In Schiehaven Noord willen we een vriendelijke,
plek.
Dit past bij de ambitie om een divers en gevarieerd plan
bijzondere en duurzame wijk maken, die een voorbeeld zal
te maken waar verschillende doelgroepen, zoals starters,
zijn voor gebiedsontwikkeling in de komende jaren. Vanuit 9
Relatie met haven en rivier - contact met het water
gezinnen en ouderen, zich thuis voelen. Daarom wordt ook
thema's benoemen we de belangrijkste ambities voor deze
Schiehaven Noord ligt zowel aan de Schiehaven als direct
gestreefd naar flexibiliteit en variëteit in woningtypologieën.
ontwikkeling.
aan de Maas. Uitgangspunt is dat beide karakters tot uiting
Uitgangspunt is daarnaast een gevarieerde plint waarbij
komen en worden versterkt in het ontwerp. Daarnaast is
ruimte is voor wonen, werken, collectieve ruimten,
Menselijke maat - een aangenaam en verbonden buurt
het wenselijk om het water te verbinden met de openbare
maatschappelijk programma en lokale ondernemers.
Schiehaven Noord is een echte Rotterdamse locatie: aan
ruimte, bijv. door het toegankelijk te maken met trappen.
de Maas met de wind vol in je gezicht. Om te zorgen dat
Aangenaam klimaat - wind- en geluidsluw
deze eigenschappen een kwaliteit blijven, bepleiten we
Voetganger en fiets centraal - autoluwe openbare ruimte
De locatie is zowel wind- als geluidsbelast. Voor een
de menselijke maat. Geen hoge torens met windhinder,
In het streven naar een vriendelijk en groen plan stellen
fijn leefklimaat is het belangrijk dat er aantrekkelijke,
maar een plan waar een hoge dichtheid wordt bereikt
we de voetganger en fietser centraal. Het uitgangspunt is
geluidsluwe zijden zijn voor de wind- en geluidsbelaste
door een zorgvuldige compositie van de bouwmassa i.r.t.
dat auto's aan de oost- en westzijde van het plangebied
bouwblokken. Door middel van wind- en geluidsonderzoek
de openbare ruimte. De gebouwen zijn zo opgezet in maat
parkeren, waardoor een autoluwe openbare ruimte ontstaat
wordt gezocht naar een optimale stedenbouwkundige opzet
en schaal dat er onderling contact is en het gevoel van de
die veilig is en veel verblijfskwaliteit heeft. Deze opzet
om de leefkwaliteit zo aantrekkelijk mogelijk te maken.
buurt wordt versterkt. Naast de menselijke maat is het
stimuleert bewegen en draagt bij aan een gezondere
belangrijk dat de wijk sterk verbonden is met de omliggende
leefomgeving.
wijken Schiemond, Coolhaveneiland en het Lloydkwartier.
met belangrijke beleidsstukken van de gemeente Rotterdam:
Fysiek verbonden door de inrichting van een toegankelijke
Sport & recreatie - inclusief, verblijven, ommetje in de wijk
• Omgevingsvisie: https://www.rotterdam.nl/wonen-leven/
openbare ruimte en programmatisch verbonden door een
Sport is al onderdeel van de huidige programmering van
omgevingsvisie-waarom/
mix in programma (segmenten, woningtypologieën, functies
Schiehaven Noord. De sportvelden worden intensief gebruikt
• Vuistregels Stadswijken: https://www.rotterdam.nl/wonen-
in de plinten).
en verbinden de bewoners van de omliggende wijken. Het
leven/vuistregels-bouwen/
huidige programma komt terug in het plan en versterkt waar
• Kwaliteitsbeleid Wonen: https://www.rotterdam.nl/wonen-
Groen - aandacht voor biodiversiteit en hittestress
mogelijk de openbare ruimte. Het ontwerp stimuleert jong en
leven/kwaliteitsbeleid-wonen/
Waar de Müllerpier is ontworpen op een aaneengesloten
oud om te bewegen en te recreëren in de openbare ruimte,
• Programma Rivieroevers: https://www.rotterdam.nl/wonen-
maaiveld van klinkerbestrating, is het uitgangspunt voor
waarbij ontmoeting en interactie bevorderd wordt.
leven/programma-rivieroevers/
Schiehaven Noord om dit om te draaien: een groen tapijt
BUREAU B+B / SHIFT A+U
Bovenstaande uitgangspunten hebben een directe koppeling
• Duurzaamheidskompas: https://duurzaam010.nl/app/
als basis voor het plan. De lange landschappelijke lijnen
Identiteit koesteren - geschiedenis & relatie omgeving
uploads/2020/12/GRO-duurzaamheidskompas-okt2020-
(de Westzeedijk en de kade) worden met het plan versterkt
Het gebied heeft een rijke historie die gekoesterd wordt
toegankelijk-spreads.pdf
en krijgen een parkachtig karakter. Door deze focus op
en waarop verder gebouwd kan worden. Het ontwerp
• Rotterdamse mobiliteitsaanpak: https://www.rotterdam.nl/
groen bieden we ruimte aan biodiversiteit en maken we een
integreert de gebiedseigen kenmerken zoals de lange
wonen-leven/mobiliteitsaanpak/
klimaatadaptief plan dat inspeelt op het voorkomen van
lijnen (Westzeedijk, haven en plot), de oorspronkelijke
• De Rotterdamse Stijl: https://www.rotterdam.nl/wonen-
hittestress en wateroverlast.
havengerelateerde bebouwing (de kraan, de loodsen en
leven/rotterdamse-stijl/
het poortgebouw) en de Kroon, waardoor het plan op een
• Langer Thuis Akkoord: https://www.rotterdam.nl/wonen-
logische manier een nieuw hoofdstuk inluidt voor het
leven/ouder-worden/Langer-Thuis-akkoord.pdf
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
11
2 Drie missies voor het plangebied
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
14
2 Drie missies voor het plangebied
2.1 Delfshaven aan de Maas < Schiehaven Noord:
Delfshaven is een compact stadsdeel met een hoge
directe connectie
dichtheid en een diverse bevolkingsopbouw. De bestaande
voor Delfshaven met
woningvoorraad bestaat uit veel appartementen zonder
de Maas
(substantiële) buitenruimte en de openbare ruimte heeft over het algemeen een verharde uitstraling: juist daar waar
>
het het hardste nodig is, is het minste groen aanwezig. Er zijn
Sfeerbeelden
voor Delfshaven kansen voor licht, lucht en ruimte, juist door haar ligging aan zowel de Maas als de Schie. In de afgelopen jaren heeft de Schie zich stapsgewijs getransformeerd naar een plek waar ruimte is voor fietsen, wandelen en ontspanning. Het Coolhavenpark is hier een mooi voorbeeld van. De ontwikkeling van Schiehaven Noord biedt Delfshaven een nieuwe kans om haar ligging aan het water te verzilveren. Verdichting en vergroening gaan hierbij hand in hand. Voor bewoners van Delfshaven bieden nieuwe woningen kansen voor een stap in de wooncarrière. De ontwikkeling draagt daarnaast bij aan de gewenste vergroening en aantrekkelijke openbare ruimte voor het compacte Delfshaven. De Schiehaven is uniek binnen het scala van Rotterdamse (post-)industriële havens. Zo ligt de Schiehaven over de lengte aan de voet van de Westzeedijk en ligt het bekken niet haaks maar haast parallel aan de Nieuwe Maas. Hierdoor ontstaat een eigenheid in de relatie met de rivier en de dijk, die duidelijk anders is dan die van bijvoorbeeld de St. Jobshaven. Het plangebied Schiehaven Noord ligt zowel aan de Schiehaven als aan de Maas, hierdoor worden spectaculaire vergezichten over de Nieuwe Maas gecombineerd met de meer besloten intimiteit van een havenbekken. Naast stedelijke reuring is er behoefte aan plekken waar ontspannen kan worden om de stad tot een prettige plek om in te wonen te maken.
Groene en aantrekkelijke buitenruimte spelen hierin een belangrijke rol: om te spelen, te bewegen, om met elkaar in contact te komen en om rust te vinden. Waar de Müllerpier is ontworpen op een aaneengesloten maaiveld van klinkerbestrating, is het uitgangspunt voor Schiehaven Noord om dit om te draaien: een groen tapijt als basis voor het plan. Door deze focus op groen maken we een klimaat adaptiefplan dat inspeelt op hittestress, wateroverlast en biodiversiteit. De lange landschappelijke lijnen worden met het plan versterkt en krijgen een parkachtige invulling die voor iedereen wat te bieden heeft en optimaal toegankelijk is.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
15
0000
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
16
2 Drie missies voor het plangebied
2.2 Vriendelijke, groene havenwijk < Maquettefoto Schiehaven Noord
De groei en opbouw van Rotterdam West zijn goed leesbaar in het weefsel van de stad. De oudste bebouwing dateert uit de periode dat Rotterdam West nog een polderlandschap
>
was waar Delfshaven tussen lag als satelliethaven van Delft.
Sfeerbeelden van een
De panden in Historisch Delfshaven hebben een kleine korrel
vriendelijke groene havenwijk
en zijn individueel vormgegeven. Met de groei van Rotterdam als havenstad kwamen de stadswijken als uitbreiding buiten de historische stadsdriehoek. De bebouwing rond de vorige eeuwwisseling is hoofdzakelijk opgetrokken uit gesloten bouwblokken. De buitendijkse gebieden die ontwikkeld zijn nadat de havens verder westelijk trokken, zijn verschillend opgebouwd; Schiemond heeft een kam-structuur, de Müllerpier bestaat uit losse solitairen en de Lloydpier heeft een mix van solitairen en gesloten bouwblokken. Delfshaven is dus rijk in verscheidenheid. Een gemene deler is dat alle buurten behoorlijk versteend zijn. De vriendelijke uitstraling die Delfshaven kenmerkt zit dan ook met name in de kwaliteit van alle gebouwtypologieën. De ontwikkeling van Schiehaven Noord zet in op het beantwoorden van de breed gedeelde behoefte naar extra groen als kwaliteit voor de openbare ruimte en als buffer tegen de stevige zuidwestenwind. In Schiehaven Noord bouwen we voort op de bestaande kwaliteiten van het plot, zoals de ligging aan de haven en de Maas, het verleden wat nog leesbaar is in de huidige bebouwing en elementen in de openbare ruimte en de aantakking op de Groene Connectie via de Westzeedijk. De nieuwe bebouwing en openbare ruimte bieden de kans om een levendige en groene havenwijk te realiseren.
Schiehaven Noord wordt een mix tussen solitairen (bestaande bebouwing) en ensembles (nieuwbouw). De bebouwing van Schiehaven Noord wordt geen kopie van de bestaande omgeving maar wordt een eigentijdse mix van wonen en werken in de plint, zorgvuldig ontworpen overgangen tussen privé en openbaar en veel groen. De bebouwing behoudt de menselijke maat. De architectuur heeft een zekere rationaliteit die aansluit op de bestaande havenarchitectuur. In kleur en materiaal wordt aansluiting gezocht op de omgeving door gebruik van baksteen, aardse en lichte kleuren en rationeel opgezette gevelopeningen. De bouwhoogte wisselt af tussen hoog en laag, de bouwmassa varieert in maat en schaal. De bouwblokken maken met
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
17
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
18
< De bebouwing en
elkaar een wind- en geluidsluwe binnenwereld mogelijk,
de openbare ruimte
waar de volle grond ruimte biedt voor robuust groen. De
versterken elkaar
rust in de binnenwereld wordt versterkt door het autoluwe karakter. Auto's worden aan de oost- en westzijde van het
>
plot opgevangen in parkeergarages. Het binnengebied is
Sfeerbeelden van een
het domein van de voetganger en de fietser. De openbare
vriendelijke groene havenwijk
ruimte is aantrekkelijk voor alle leeftijden, van kind tot senior. De inbedding van Schiehaven Noord in Delfshaven vraagt niet alleen om het maken van fysieke verbindingen en toegankelijkheid, maar juist ook om programmatisch verbondenheid. De levendigheid wordt versterkt door een gevarieerd programma: het bestaande programma in de Kroon, de Marshallloodsen, Vorm, en de sportvelden wordt gekoesterd. Het nieuwe programma biedt, naast wonen, ruimte in de plint voor werken, ondernemerschap en collectieve ruimtes.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
19
gezicht aan de Westzeedijk
hoge & lage volumes wisselen elkaar af autovrij binnengebied
verschillende perspectieven op het water
auto te gast aan de buitenzijde
een groen, wind- en geluidsluw binnengebied
levendige, groene openbare kade hoven met bomen in de volle grond
variatie & diversiteit in woningtypes het water is tastbaar
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
20
2 Drie missies voor het plangebied
2.3 Levendige gemeenschappen van wonen, werken en sporten < Ruimtelijke
Wonen
doorsnede van kade
Delfshaven heeft een bevolkingsopbouw die vergelijkbaar is
tot dijk
met die van Rotterdam. Ook de huishoudenssamenstelling komt in grote lijnen overeen. Meest opvallende verschillen
>
zijn dat er in Delfshaven relatief minder 65+-ers woonachtig
Sfeerbeelden van
zijn en relatief meer mensen met een migratieachtergrond.
een levendige gemeenschappen
Schiehaven Noord haakt aan op deze sociale structuur door een gebalanceerd plan dat ruimte biedt voor verschillende achtergronden, leeftijden en budgetten. Hier maken we een plek waar het fijn is om op te groeien, maar waar je ook langer thuis kan blijven wonen als je ouder wordt. Dat vraagt wat op verschillende schaalniveaus van de opzet van het plan: De gebouwen worden zo gepositioneerd dat prettige, windluwe binnengebieden ontstaan waar ruimte is voor verblijven en ontmoeten. Gemeenschappelijke ruimtes van gebouwen, zoals entrees, portieken en collectieve ruimtes, worden zo vormgegeven dat zij actief onderdeel worden van het dagelijkse leven en de sociale interactie tussen bewoners. Op deze manier ontstaan levendige gemeenschappen die samen redzaam zijn. Mensen geven elkaar de ruimte, maar zorgen ook voor elkaar als het nodig mocht zijn. Overgangen van privé naar openbaar zijn uitnodigend en onderdeel van de architectuur. De buitenruimte is als geheel autoluw en voor iedereen toegankelijk. Gebouwen zijn open, o.a. door de aanwezigheid van veel glas en de plattegronden van de woningen zitten slim in elkaar zodat er altijd 'ogen op straat' zijn. Dat geeft een veilig gevoel, zodat Schiehaven Noord voor iedereen als 'thuis' voelt.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
21
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
22
Werken Hoewel de havenactiviteiten in Schiehaven Noord zijn verdwenen, is het 'werken' in het gebied gebleven, zij het in een ander jasje. Het poortgebouw van Maaskant is nu het hoofdkantoor van Vorm. De voormalige elektrotechnische
< Koesteren van
fabriek van Croon Elektrotechniek is getransformeerd naar "de Kroon", een bedrijfsverzamelgebouw voor creatieve
het bestaande
makers, denkers en doeners. De Marshallloodsen zijn
programma
onlangs geprogrammeerd met een freestyleschool, een duurzaam-sociale broedplaats en de theater havo/vwo. Deze
>
bedrijvigheid wordt gekoesterd; het programma zorgt voor
Sfeerbeelden van een
eigenheid, levendigheid en vormt de basis voor een gemengd
levendige woonwerkstad
woon-werkmilieu. Het dagelijks leven wordt voor veel meer mensen steeds meer hybride, de harde scheiding tussen wonen en werken verdwijnt. De nieuwbouw speelt hier op in door variatie en afwisseling in gebruik mogelijk te maken, zodat wonen en werken op een aangename wijze gecombineerd kunnen worden en mee kan veranderen met de behoeftes van bewoners en gebruikers. Zo komt er straks ook in de nieuwbouw ruimte voor ondernemerschap en bedrijvigheid, wat de levendigheid van het gebied ten goede komt. Plinten krijgen een gemengde bestemming waarmee we flexibiliteit borgen en verschillend gebruik mogelijk maken. Naast het nieuwe gezondheidscentrum voor de wijk tegenover de sportvelden, zal er zo door het hele gebied heen ruimte zijn voor kleinschalig ondernemerschap.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
23
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
24
Sport en voorzieningen Sporten en bewegen is zeer populair in Rotterdam. Het aantal (jonge) leden van sportverenigingen neemt nog steeds toe, maar vooral ook het informele sportgebruik in de stad groeit. Corona heeft een extra boost gegeven aan deze groei.
< Het ontwerp nodigt
Rotterdam wil bijdragen aan een gezond leven voor haar inwoners door het stimuleren van gezond gedrag. Dit vraagt
uit tot bewegen en
om een fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen
sporten
en sporten. Precies zo’n plek is voor handen in het huidige
>
Schiehaven Noord: het Lloyd Multiplein. De verschillende
illustratie een
voetbal- en basketbalvelden worden intensief gebruikt door
rijk scala aan sportvoorzieningen
sporters uit Delfshaven en daarbuiten. Daarnaast wordt de openbare ruimte benut door wandelaars, hardlopers, bootcampgroepjes en andere 'urban' sporters. Het sportprogramma draagt bij aan de identiteit van de plek en maakt dan ook integraal onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling Schiehaven Noord. De openbare sportvelden worden heringericht en blijven hun wijkoverstijgende functie vervullen. De sportvelden zullen ook in de toekomst belangrijk blijven voor de jeugd in Delfshaven. Een andere doelgroep waar specifiek aandacht naar toe gaat zijn ouderen. De openbare ruimte wordt zo ontworpen dat er ook voor hen beweeg- en sportaanleidingen zijn om langer fit te blijven. Op wijkniveau is er behoefte aan een gezondheidscentrum. Sport en gezondheid beïnvloeden elkaar letterlijk op een positieve manier. De nabijheid van een gezondheidscentrum bij een sportvoorziening versterkt bovendien het publieke karakter van de plek. Beide voorzieningen worden daarom zo gepositioneerd dat ze goed bereikbaar, toegankelijk en zichtbaar zijn, juist ook voor de omliggende wijken.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
25
3 Locatie
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
28
3 Locatie
3.1 Historie De geschiedenis van het plangebied is uitgebreid beschreven in de Cultuur Historische Verkenning (CHV) die van dit gebied
< Schiehaven in de
is gemaakt (zie bijlage 8.1). In deze paragraaf wordt beknopt ingegaan op de historie en aanbevelingen uit de CHV.
jaren '20 van de vorige eeuw
Schiehaven en Schiemond ontlenen hun naam aan de Delfshavense Schie; het scheepvaartkanaal dat in 1389
>
werd aangelegd zodat de stad Delft een eigen haven aan
Historische
de Nieuwe Maas kreeg. In de 19e eeuw raakte Delfshaven
ontwikkeling Schiehaven en
in verval. De opheffing van de VOC in 1798 had de economie
omgeving
een zware slag toegebracht en door de Ruigeplaat, een zandplaat in de Maas, was de monding van de Delfshavense Schie geblokkeerd. Delfshaven werd gemeden en de haven van Rotterdam profiteerde daarvan. Pas in 1874 werd een
ca. 1850 - Delfshaven als annex van Delft, geblokkeerd door de Ruige Plaat
1910 - Stad en haven breiden uit. Schiehaven, St Job en Parkhaven worden gerealiseerd
1960 - de havens zijn volop in gebruik
2017 - transformatie voormalige havengebieden naar wonen
nieuwe verbinding gegraven: Schiemond. Rotterdam was inmiddels de grootste haven van Nederland. Met de komst van stoomschepen, treinen en machines veranderde de haven in rap tempo. Eind 19e eeuw werd de sprong naar Zuid gemaakt met ruimere havenbekkens. Deze haventypen boden betere faciliteiten voor zeeschepen en de overslag van bulkgoederen dan de traditionele insteekhavens. Gevolg was echter dat er te weinig stukgoedhavens waren, die veel kadelengte en weinig wateroppervlak nodig hadden. Dit werd gecompenseerd op de noordoever in het Coolpolderplan. De Schiehaven werd als eerste gegraven (1903), daarna volgde St. Job en de Parkhaven. Deze twee zijn traditioneel als insteekhaven gegraven, de Schiehaven werd zo uitgegraven dat de wind de haven ijsvrij hield en dat grote schepen makkelijk in en uit konden varen. Op het handelsterrein ten noorden van de Schiehaven werd een spoorwegemplacement
BUREAU B+B / SHIFT A+U
aangelegd. Na W.O.2 kreeg het herstel van de haven de
Specifieke aanbevelingen uit de CHV:
hoogste prioriteit, nog vóór de wederopbouw van de stad.
De CHV bestaat uit een toelichting op de geschiedenis gevolgd
•
Houd de zichtlijnen van de pierhoofden en havenkoppen vrij.
Kades werden gemoderniseerd en loodsen vervangen. Het
door een ruimtelijke analyse en waardering. Tot slot volgen
•
Behoud het karakteristieke van de locatie en de
herstel en de groei van de haven verliepen zo voorspoedig
concrete aanbevelingen zoals:
gebiedseigen elementen zoals basaltkaden met granieten
dat al snel werd uitgebreid ten westen van de stad. In de
•
deksloof, houten remmingwerken, meerpalen, dukdalven, steiger
jaren '80 verdween de stukgoedoverslag uit de Schiehaven.
gebied die bepaald wordt door de evenwijdig lopende
en veerstoep.
In het poortgebouw werd kantoorruimte gecreëerd, een
structuurelementen zoals de kaden en de Westzeedijk.
•
groot deel van het handelsterrein werd ingericht als
•
probeer aansluiting te zoeken bij de oorspronkelijke
evenemententerrein en er zijn sportvelden aangelegd. In
historische havens van Delfshaven.
bestratingsmaterialen (klinkers, kasseien).
2018 verhuisde Croon Elektrotechniek, die gevestigd was in
•
•
de fabriek aan de Schiemond, naar Rotterdam Alexander.
een schuine hoek van de normaallijn van de Nieuwe Maas.
te herstellen: bedrijvigheid, wonen én horeca.
In afwachting van verdere ontwikkeling van het gebied zijn
•
* deze aanbeveling wordt als enige niet gevolgd. De rechthoekige
in het fabriekscomplex tijdelijk bedrijven, werkplaatsen en
waardoor duidelijk zichtbaar blijft dat deze haven voor
contour van het bekken blijft wel gewaarborgd door de kade-
horeca gevestigd.
zeegaande schepen was bestemd.*
uitbreiding over de gehele lengte aan te brengen.
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Respecteer de kenmerkende lengterichting van het
Versterk de ruimtelijke relatie tussen Schiemond en de Respecteer de kenmerkende ligging van de Schiehaven onder Respecteer de huidige afmetingen van de Schiehaven,
Streef naar een meer eenduidige bestrating en
Probeer het evenwicht tussen de verschillende functies weer
29
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
30
3 Locatie
3.2 Huidige situatie
De stenige kade langs de Schiehaven
Het Lloyd Multplein onder aan de dijk
De Westzeedijk met haar markante gebouwen
< Schiehaven in haar omgeving
> De Westzeedijk
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
31
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
32
3 Locatie
3.3 Ruimtelijke randvoorwaarden Op de locatie liggen diverse ruimtelijke randvoorwaarden
• Geluidgevoelige ruimten (zoals slaapkamers) zoveel
reservering, bestaat de ontwikkeling van Schiehaven
die ontwikkeling complex maken. Er moet rekening worden
mogelijk aan de geluidluwe zijde realiseren.
Noord uit 2 fases. De oostzijde - fase 1 - kan los van de
gehouden met de volgende randvoorwaarden:
Daarnaast is woningbouw alleen mogelijk:
brugreservering ontwikkeld worden. Fase 2 is direct
• Met toepassing van de Zeehavennorm. Hierdoor geldt een
gekoppeld aan de besluitvorming over de eventuele
Kabels & leidingen
hogere maximale ontheffingswaarde van 60 dB(A).
oeververbinding. Mocht worden gekozen voor de
In oostwestelijke richting loopt over de gehele locatie
• Met toepassing van de Interimwet Stad en Milieu-
oeververbinding, zal de brug naar verwachting niet voor 2045
een kabels- en leidingentracé (waaronder 150 KV)
benadering. Hiermee wordt de mogelijkheid geboden om
gebouwd worden. Het uitgangspunt is de huidige situatie in
randvoorwaarden op
waarop in principe geen bebouwing is toegestaan. In de
onder bepaalde voorwaarden af te wijken van de normen
stand te laten en fase 1 zo goed mogelijk te laten aansluiten
de locatie
randvoorwaardenkaart zijn bestaande kabels waar mogelijk
voor onder andere geluid.
op de huidige situatie. Fase 2 kan voor ten minste 10 jaar
gebundeld en in lijn gelegd met het 150 KV-tracé dat de stad
Nadere afstemming met DCMR in verdere uitwerking.
tijdelijk worden geprogrammeerd met een mix aan functies.
met de NUTS-bedrijven is afgestemd dat bebouwing over
Westzeedijk
Bebouwing & programma openbare ruimte
het leidingentracé mogelijk is, mits deze minimaal 8m boven
De Westzeedijk is een primaire waterkering. Het plangebied
De bebouwingscompositie wordt deels bepaald door de
maaiveld ligt, zodat werkzaamheden zonder problemen
is daarom deels dubbelbestemd als 'waterstaat -
bestaande bebouwing in de omgeving (m.b.t. geluid, wind,
uitgevoerd kunnen worden. Rond de crossbonding geldt een
waterkering'. In het plan dient rekening gehouden te worden
gebouwhoogte, zichtlijnen en massa). Het gebied kent een
vrije zone van 5m en rond de kabels zelf geldt een straal
met een toekomstige ophoging van de dijk van 5.1 NAP naar
aantal waardevolle gebouwen die geïntegreerd dienen te
van 5 meter rondom het 1 meter brede (afgerond) boorgat
7.2 NAP (zie ook doorsnede pag. 62-63). Daarnaast is het
worden in de planvorming:
als veiligheidsbuffer, waarin geen objecten (heipalen,
uitgangspunt een onderhoudsstrook van 9m vanaf de voet
1. Poortgebouw Müller-Thomsen door architect H.A.
damwanden, aardingen, boringen) mogen worden ingebracht.
van de dijk. In de onderhoudsstrook mag niet gebouwd
Maaskant, 1956-1961. Gemeentelijk monument.
Op het tracé mogen geen bomen geplant worden, gras en
worden en mogen geen bomen en fundering voor wegen
2. Warehouse - Schiehavenweg 14: Loods, 1937-1940. Architect
lagere beplanting / struiken zijn wel voorstelbaar.
gemaakt worden. Struiken zijn wel voorstelbaar. Een pad voor
onbekend. Beeldbepalend.
incidenteel gemotoriseerd verkeer (pakket- en nooddiensten,
3. Het Veerhuis - Schiemond 50: Veerhuis RDM met veerstoep
Luchtkwaliteit
verhuizen) en langzaam verkeer is voorstelbaar indien het
door architect H.A.J. Baanders, 1917. Gemeentelijk monument.
In de huidige situatie wordt binnen het plangebied voldaan
wordt vormgegeven met fundering boven het profiel.
4. Schiemond 38, 40, 42, 44, 46: Pakhuizen en café met
< Ruimtelijke
van stroom voorziet en over het gehele plot loopt. In overleg
aan de wettelijke grenswaarden voor luchtkwaliteit. De
bovenwoningen, 1930. Beeldbepalend.
Westzeedijk is een drukke binnenstedelijke weg (> 10.000
Molenbiotoop
5. De Kroon - Schiemond 22: Kantoor- en fabrieksgebouw
motorvoertuigen). Bij het ontwerp dient rekening te worden
Binnen een straal van 400m ten opzichte van de historische
door architecten E.H. en H.M Kraaijvanger, 1939.
gehouden met een afstand van 50 m waarbinnen geen
molen van Delfshaven geldt een hoogtebeperking i.v.m.
Beeldbepalend. De uitbreiding aan achterzijde dateert uit
scholen en kinderopvang locaties mogelijk zijn.
de molenbiotoop. De molenbiotoop beschermt het zicht
1951 en is niet beeldbepalend.
en de windvang van de molen en is vastgelegd in het
6. Marshall loodsen - gebouwd na de 2e wereldoorlog.
Wind
bestemmingsplan.
De Schiehaven is pal op de dominante windrichting gegraven
In de CHV worden daarnaast o.a. als waardevol benoemd:
zodat de haven ijsvrij kon blijven. Consequentie hiervan
Externe Veiligheid
• Westzeedijk als waardevolle structuur die de buitendijkse
is dat er in de huidige situatie sprake is van windoverlast
In de nabijheid van het plangebied is één relevante
ligging van het havengebied goed zichtbaar maakt;
in het openbaar gebied. Uitgangspunt voor het te maken
risicobron aanwezig. Dit betreft het vervoer van gevaarlijke
• De zichtlijnen vanaf de havenkoppen en de pierhoofden;
stedenbouwkundig plan is dat het windklimaat op maaiveld
stoffen over de Nieuwe Maas. In Fase 2 dient rekening
• Materialisering en vormgeving van de bestaande haven.
verbeterd ten aanzien van de huidige situatie.
gehouden te worden met het scenario voor een plasbrand.
Geluid
De afstand voor bebouwing binnen deze contour dient min.
Programma in de openbare ruimte:
30m te zijn vanaf de kade.
7. De sportfaciliteiten aan de oostzijde van het plangebied
Schiehaven Noord is een vanaf twee zijden geluidsbelaste
BUREAU B+B / SHIFT A+U
hebben een waardevolle bovenwijkse functie. In de
locatie: vanaf de Westzeedijk is er sprake van
Brugreservering
planvorming moet het bestaande programma dan ook
wegverkeerslawaai welke de reguliere normen overschrijdt.
Aan de westzijde ligt een reserving voor een
worden meegenomen.
Vanuit de Waalhaven en Eemshaven is sprake van
oeververbinding. In 2016 is een studie verricht om de
8. Het Lloyd-Multiplein wordt twee keer per jaar voor de
industrielawaai en nestgeluid. Voor woningbouw geldt:
voorlopige contour te bepalen. Omdat naar verwachting
kermis gebruikt. Bij ontwikkeling kan de kermis hier niet
• Per woning min. 1 geluidsluwe gevel en buitenruimte.
niet voor 2028 een besluit zal worden genomen over deze
meer plaatsvinden.
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
33
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
34
3 Locatie
3.4 Kade-uitbreiding De ruimtelijke randvoorwaarden maken het een uitdaging om de ambities voor Schiehaven Noord te realiseren op het bestaande plot. Er moet voldoende afstand worden gehouden van de Westzeedijk, ter plaatse van de kabels en leidingen mag in principe niet gebouwd worden en mogen
<
geen bomen geplant worden, net als in de bestaande holle
Kade-uitbreiding
kade.
>
De Schiehaven is op dit moment 120m breed. De haven en
Doorsnedes huidige
het water worden weinig gebruikt omdat het op dit moment
en toekomstigie situatie
niet toegestaan is om aan te meren en omdat bijvoorbeeld zwemmen te gevaarlijk is. Door een deel van de Schiehaven te transformeren naar land, ontstaat ruimte om meer kwaliteit toe te voegen. De afgelopen jaren zijn er veel studies gedaan hoe dit op een passende manier kan worden vormgegeven. Zo is gekeken naar het deels verbreden van het plot, het afsluiten van de haven met een dam, het maken van een insteekhaven en het verbreden van het plot over de gehele lengte van de haven. In de cultuur historische verkenning wordt ingegaan op de mogelijkheid om het plot te verbreden. Vanuit cultuurhistorische waarde wordt aanbevolen om de bestaande maat en schaal van de haven te behouden. Indien een deel wordt gedempt, wordt aanbevolen de oorspronkelijke richting en kenmerkende havenstructuur te volgen. Een analyse van alle bestaande havens in Rotterdam maakt inzichtelijk dat de maat en schaal van de Schiehaven nog steeds van waarde is bij een breedte van 80m.
Het plot voor Schiehaven Noord wordt hierdoor veel gunstiger: er kan een wind- en geluidsluw binnengebied worden gerealiseerd waar bomen in de volle grond kunnen groeien, er kan een aantrekkelijke compositie van gebouwen worden gerealiseerd met een menselijke maat en er kan een echt aantrekkelijke, groene brede nieuwe kade worden aangelegd die ook van grote waarde is voor de omwonenden op Coolhaveneiland, Schiemond en het Lloydkwartier.
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
35
4 Structuur van het plan
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
38
4 Structuur van het plan
4.1 Schaal van de stad In Schiehaven komen verschillende stadslandschappelijke
Daarnaast is het een karakteristiek recreatief landschap. Het
komt dat dualisme binnen het plangebied tot uitdrukking.
structuren samen. Binnen het scala aan (post-)industriële
toegankelijker maken van de rivier voor alle Rotterdammers
Daar waar de kade van de Schiehaven de Nieuwe Maas
Rotterdamse havens is de haven bijzonder door het grote
over de dijken heen is een belangrijk streven dat benoemd
binnen het plangebied ontmoet - ter hoogte van de Nieuwe
contactoppervlak van de haven met zowel de Maas als de
wordt in het Toekomstperspectief.
Maaskant - wordt het moment ruimtelijk gearticuleerd
Westzeedijk. Deze drie lange en voor Rotterdam belangrijke
<
met een nieuw stadsplein aan het water. De kades binnen
stadsstructuren geven hun eigen identiteit aan het
Rotterdam bestaat uit grotere landschapseenheden
het havenbekken dragen bij aan een meer intiemere sfeer.
plangebied.
(havenlandschap, hoogstedelijk landschap en
De kades langs de river geven een ruim panoramazicht op
Ruimtelijke relaties van
rivierenlandschap) waar de Nieuwe Maas een dominante
het wijdere havenlandschap. Enerzijds is continuïteit in
stadslandschap van
Dijk
rol speelt. Deze eenheden kleuren stedelijke projecten.
materiaal en maatvoering van de kades gewenst. Anderzijds
Rotterdam
Ter plaatse van Het Park en het Museumpark maakt de
Het sterker voelbaar maken van deze landschappelijke
is de herkenbaarheid en eigenheid van de Schiehaven als
Westzeedijk deel uit van de Schielands Hoge Zeedijk. Deze
eenheden is een belangrijk streven dat ook binnen het
karakteristiek havenbekken een belangrijk streven. Haven en
dijk is een belangrijke dijk in Nederland en strekt zich
project Schiehaven Noord manifest zal worden. Het
rivier ontmoeten elkaar in de Schiehaven. Beide kwaliteiten
uit vanaf de Schie bij Schiedam tot de Gouwe bij Gouda.
plangebied bevindt zich op de grens van het Hoogstedelijk
komen tot uitdrukking in het ontwerp van de openbare
De dijk werd in de 13e eeuw aangelegd en beschermt
en Havenlandschap. Daarmee meet het zich aan beide. De
ruimte en stedenbouwkundige opzet.
tegenwoordig een gebied met miljoenen inwoners tegen
dichtheid van de bebouwing relateert zich aan de stad,
overstromingen. Ter hoogte van het Parksluizencomplex
terwijl in de relatie met het water de beleving van het
Stadsecologie
takt de Schielands Hoge Zeedijk af richting het historische
havenlandschap centraal staat.
Op het hogere schaalniveau zal een stedenbouwkundig
het plangebied met het
centrum van Delfshaven en sluit bij het Marconiplein weer
project als Schiehaven Noord ook bij moeten dragen aan
aan op de Westzeedijk en het Dakpark die in het verlengde
De Schiehaven ligt niet haaks maar haast parallel aan de
de ontwikkeling van stadsecologie en stimulering van
daarvan ligt. Het stuk Westzeedijk tussen Marconiplein en
Nieuwe Maas en heeft daarmee een andere relatie met
biodiversiteit. De groene kade vormt een verbindend
Parksluizencomplex maken derhalve historisch gezien geen
de rivier dan bijvoorbeeld de nabijgelegen St. Jobshaven
element dat zowel met de wereld van de Maas als de groene
deel uit van de Schielands Hoge Zeedijk. Visueel en fysiek
en Parkhaven. Vanuit de kop van de Schiehaven is er een
Westzeedijk en parkzones in Rotterdam in verbinding staat.
vormt de dijk bij het plangebied echter wel een geheel als
indrukwekkend ruim en ver zicht over het havenbekken
Zowel op verbindend niveau als op inrichtingsniveau zullen
de westelijk en oostelijk gelegen delen van de Schielands
richting de Nieuwe Maas en de westelijke havengebieden.
met name de groenstructuren en nieuwe kade ten dienste
Hoge Zeedijk. De stadslandschappelijke structuur van de
Vanuit het westelijk deel van het plangebied is er een
staan van duurzame vergroening en stadsecologie.
dijk is een herkenbaar en belangrijk element in de stad.
ruim panorama over de rivier. De verbinding met rivier
Het benadrukt de maat en schaal van het onderliggende
en havenbekken is belangrijk voor de nieuwe woonwijk:
cultuurlandschap. Ter plaatse van het plangebied is met
het geeft kleur aan beleving van de bestaande en
name de continuïteit van deze groene lijn belangrijk en zal
nieuwe woonomgeving. Het streven is om een levendig,
in de toekomst worden versterkt. De versteende hellingen
karakteristiek havenbekken te creëren met respect voor de
zullen vervangen worden door grashellingen. De dijk zal als
bestaande context. De beleving van de rivier staat hierbij
echte dijk beleefbaar worden gemaakt. Met een mogelijke
centraal.
verhoging van de dijk van 2.0 meter is in de planvorming rekening gehouden.
Kade In het eerdergenoemde Toekomstperspectief worden het
BUREAU B+B / SHIFT A+U
Maas
toevoegen van functies en vergroenen van de Rotterdamse
De Nieuwe Maas vormt de belangrijkste ruimtelijke
kades als twee belangrijke toekomstige ontwikkelingen
ruggengraat van de Stad Rotterdam. Het karakter van de
beschreven. Door de aanleg van een nieuwe kade zijn er
stad is voor een groot deel gebaseerd op de relatie met deze
volop nieuwe kansen voor een hernieuwde relatie met
rivier. Het Programma Rivieroevers 'Toekomstperspectief
het water. De noordelijke kade van de Nieuwe Maas vormt
binnenstedelijke Nieuwe Maas' ziet de rivier als een levendig,
een continue element dat rivieroevers, binnenhavens,
aantrekkelijk en natuurlijk stedelijk parklandschap. Het is
insteekhavens en bekkenhavens met elkaar verbindt. Soms
een levensader voor de binnenvaart, maar ook een stedelijk
relateert de kade zich aan het wijdse rivierlandschap,
waterfront met gewilde woon- en werkmilieus.
soms aan een besloten havenidentiteit. In de Schiehaven
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
39
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
40
4 Structuur van het plan
4.2 Landschappelijke hoofdstructuur Het samenkomen van de Maasoever en de Westzeedijk maakt
tussen dijk en bouwblok ligt, vormt een aangenaam contrast
gebruik die passen bij de maat van het havenbekken. Een
Schiehaven Noord tot een uniek gebied. Samen met het
waar de menselijke maat goed voelbaar is.
kleiner 'woonplein' past bij de maat van het havenbekken en
intieme nieuwe binnengebied - de groene hoven - vormen ze de landschappelijke hoofdstructuur van Schiehaven Noord.
biedt een intiemere beleving en kleinschaliger gebruik. De kade verkleurt naar gelang de positie in het gebied en kent daarmee een tweeledig karakter. De continuïteit van
De wereld van de groene hoven is een binnenwereld met
De dijk en de kade bepalen de sfeer van de noordelijke en
de kade is een zeer belangrijk uitgangspunt, maar in de
een duidelijk eigen karakter, maar legt juist ook sterke
<
zuidelijke zijde van het plangebied. Aan de dijk presenteert
inrichting van de kade en de vormgeving van de kademuur
verbindingen naar buiten toe. Zo wordt deze ruimte een
Landschappelijke
Schiehaven Noord zichzelf. De wereld van de dijk omvouwt
worden subtiele verschillen gemaakt die het onderscheid
welkome aanvulling op het stenige karakter van het
het stedenbouwkundig plan en verbindt de buitendijkse
tussen de ligging 'aan de Maas' en 'aan de haven'
Lloydkwartier. De hoven zorgen voor een aangenaam
zones op een vloeiende manier met de Westzeedijk.
benadrukken.
woonklimaat en geven nieuwe en bestaande bewoners
hoofdstructuur en ruimtelijke eenheden
>
De beplanting voor de dijkzone als geheel bestaat uit
Drie landschappelijke
grasweiden met een hoge ecologische kwaliteit. Onder aan
De kades die raken aan de Maas voegen zich qua gebruik en
ontspanning en spel. Slimme overgangen tussen privé en
de dijk zijn verschillende soorten ruimtes te onderscheiden.
schaal naar de maat en schaal van de rivier. Het draait hier
openbaar geven eigenheid en eigenaarschap.
Grotere open plekken op strategische plekken bieden
om uitzicht en grotere maat van het landschap. Er is hier een
doorzicht vanaf de dijk richting het water. Hier bevinden
ruim stadsplein te vinden met prachtig zicht over de Maas
zich de formele en informele sportvelden en speelplekken,
en een grootstedelijke watertribune. In de Schiehaven zelf
bomen zijn ontspannen uitgestrooid. De omsloten ruimte die
is de schaal wat kleiner, met ontwerp-ingrepen, ruimtes en
eenheden binnen het plangebied
Westzeedijk
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
toegang tot een beschutte groene plek. Hier is ruimte voor
binnengebied
kade
41
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
42
4 Structuur van het plan
4.3 Mobiliteit Ruim baan voor lopen, fietsen en OV Vanuit de ambitie om Schiehaven Noord te ontwerpen op de menselijke maat, wordt de openbare ruimte ontworpen vanuit het perspectief op lopen en fietsen in combinatie met goed bereikbaar openbaar vervoer en deelmobiliteit. Dit sluit volledig aan bij de stedelijke ambities vastgelegd in
<
de Rotterdamse Mobiliteits Aanpak (RMA). Door auto's aan
Mobiliteitsschema
de oost- en westzijde op te vangen, wordt de buitenruimte autoluw en ontstaat een veilig klimaat om te fietsen, wandelen en spelen. Bewegen door lopen en fietsen komt niet alleen de gezondheid ten goede, maar draagt ook bij aan de vermindering van het autogebruik. Daarmee verbetert langzaam verkeer direct ook de leefbaarheid in het gebied en indirect de bereikbaarheid van de stad. Rotterdamse Mobiliteits Aanpak: een omslag in het denken over mobiliteit met ruim baan voor voetgangers, fietsers en OV
Langzaam verkeer Schiehaven Noord vormt, als sluitstuk van het
dat elk gebouw een aantrekkelijke en goed toegankelijke
mobiliteit waarbij het autogebruik in de stad daalt en
Lloydkwartier, een belangrijke schakel tussen de wijken
fietsenstalling op maaiveld krijgt. De Rotterdamse
het fietsverkeer stijgt. Daarnaast is een belangrijke
Schiemond, Coolhaveneiland en de Lloyd- en Müllerpier.
parkeernorm biedt ruimte voor korting op parkeerplaatsen
pijler dat iedereen meekan doen, bijv. door een rijk
Om de wijken goed met elkaar te verbinden is het van
en een alternatieve oplossing voor bergruimte: een
aanbod in deelmobliteit. De routes naar de tram en
belang om aantrekkelijke en toegankelijke langzaam
traditionele berging van 5 m2 kan worden vervangen door
de metro zijn goed toegankelijk, aantrekkelijk en
verkeersverbindingen te maken. Het plan sluit op logische
een collectieve fietsenstalling en een berging van 2,7 m2
zichtbaar. De fietsenstallingen in de bouwblokken
wijze aan op structuur van de Westzeedijk en de bestaande
in de woning (zie hiervoor de beleidsregeling Parkeren).
bieden ruimte voor het aanbod van deelfietsen
oversteekplaatsen. Daarnaast ligt er een aantrekkelijke
Aantrekkelijke en goed toegankelijke fietsparkeerplaatsen
en scooters. Deelauto's zullen zichtbaar en goed
langzaamverkeersroute door de hoven van het plangebied en
zullen het gebruik van de fiets sterk stimuleren. Daarnaast
bereikbaar worden ingepast in de parkeergarages
langs de nieuwe kade.
kan dit programma bijdragen aan de diversiteit en
aan de oost- en westzijde. Om deelgebruik van auto's
Op wijkniveau versterkt het plan de inbedding van de Groene
verlevendiging van de plint.
aantrekkelijk en toegankelijk te maken, is het van belang dat er straks ruim aanbod zal zijn in aantal en
Connectie door het groen van de Westzeedijk te versterken. Om het stedelijk weefsel beter te verbinden, is het wenselijk
Openbaar vervoer
type deelauto's. Het aanbieden van deelmobiliteit
om twee voetgangersbruggen te maken: tussen Schiemond
Tramlijn 8 rijdt over de Westzeedijk tussen o.a. Marconiplein
ter hoogte van de entrees in de garage zorgt voor
en de Kroon en vanaf de nieuwe kade naar de Lloydpier.
en het Centraal Station. De halte Oostkousdijk ligt direct
optimaal gebruiksgemak en herkenbaarheid. Om het
De stedenbouwkundige opzet creëert verblijfsplekken en
aan de oversteek tussen de Oostkousdijk en het plangebied.
deelsysteem direct te integreren is het van belang
logische routes die aantrekkelijke, toegankelijke en groene
Ook vanaf de haltes Pieter de Hoochweg en Schiemond is
dat vanaf eerste bewoning deelmobiliteit wordt
wandelingen mogelijk maken, binnen het plangebied maar
het plangebied lopend goed bereikbaar. De metrostations
aangeboden. Zo wordt voorkomen dat toekomstige
ook in aansluiting om de directe omgeving met de Kroon,
Delfshaven en Coolhaven liggen op ca. 15 minuten lopen van
bewoners in het begin afhankelijk zijn van traditioneel
Schiemond, Coolhaveneiland en het Lloydkwartier.
het plangebied. Het Centraal station ligt op minder dan 4
vervoer zoals de auto. Vervolgens kan het aanbod
km, wat neerkomt op ca. 15 minuten fietsen. Rotterdam zet
deelmobiliteit meegroeien met de ontwikkeling van
Voor fietsers is Schiehaven Noord goed bereikbaar vanaf de
sterk in op vervoer over water. De nieuwe veerdienst tussen
het gebied. In de ontwikkelstrategie zal een aanzet
oost- en westzijde van het plangebied en bij de oversteek
de RDM-campus en M4H ligt op ca. 10 minuutjes fietsen.
worden gedaan hoe dit procesmatig ingestoken kan
van de Havenstraat/Oostkousdijk, waar een nieuw ontwerp
De watertaxi-haltes Delfshaven en Sint Jobshaven liggen
worden.
van de fietshelling het buitendijkse gebied met het
aangrenzend aan het plangebied. Autoverkeer
fietspad op de dijk verbinden. Er zullen geen aanvullende
BUREAU B+B / SHIFT A+U
fietsdoorsteken richting de Westzeedijk worden gemaakt.
Deelmobiliteit
Gemotoriseerd verkeer komt vanaf de Westzeedijk
Uitgangspunt bij ontwikkeling van de bouwblokken is
In RMA wordt uitgebreid stilgestaan bij de veranderende
naar het plangebied. Aan de oostzijde is de kruising
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
43
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
44
met de Pieter de Hoochweg het entreegebied van het
25% voor papier en 25% voor glas. Naast de ondergrondse
Lloydkwartier. Rekenmodellen hebben inzichtelijk gemaakt
restafvalcontainers zullen er ook ca. 10 stuks GFE-
dat deze kruising niet aangepast hoeft te worden. Vanuit
containers geplaatst worden. In het inrichtingsplan voor de
bewoners zijn er echter wel zorgen dat dit zorgt voor
openbare ruimte worden deze plekken logisch en zorgvuldig
verdere stagnatie in het verkeer, aangezien de kruising op
ingepast. Hierdoor zijn inzamelpunten niet dominant in de
dit moment tijdens de spits al behoorlijk belast is. Nader
buitenruimte zichtbaar, maar wel dicht bij de hoofdentrees
<
onderzoek zal hier uitsluitsel over moeten geven.
van gebouwen gelegen.
Openbare ruimte
Aan de westzijde vormt de kruising met de Westkousdijk de
gericht op wandelen, fietsen, spelen en
entree van het plangebied. Door de toename van het verkeer
Nood- en hulpdiensten
verblijven
is hier meer opstelcapaciteit noodzakelijk. De uitwerking
De Dijkstraat (noord) en de kade (zuid) maken het gebied
hiervan zal binnen het IP-proces worden opgepakt. De
toegankelijk voor de nood- en hulpdiensten. Vanuit deze
kosten voor de aanpassing van deze kruising vallen binnen
straten zijn zowel het binnengebied, als de pleinen en de
de projectscope van Schiehaven Noord.
sportzone bereikbaar.
Als ambitie is gesteld dat Schiehaven Noord een autoluwe
Parkeren
wijk wordt. Auto's parkeren daarom aan de rand van het
Zowel aan de oost- als westzijde van het plan komt
plangebied. Het binnengebied (de hoven) zijn autovrij; hier is
parkeergelegenheid. Uitgangspunt aan de oostzijde is een
uitsluitend de voetganger en fietser welkom. De noordzijde
2-laagse ondergrondse parkeergarage met ruimte voor circa
langs de dijk en aan de zuidzijde op de kade worden ingericht
340 auto's. Hiermee wordt ruimschoots aan de parkeernorm
volgens de principes van shared space. De auto is welkom
voldaan voor de ontwikkeling van de bouwblokken aan
maar te gast. Deze straten worden o.a. gebruikt ten behoeve
de oostzijde. Aan de westzijde zal ten tijde van fase 1 een
van bevoorrading, verhuiswagens, afvalophaal, nood-
tijdelijk en demontabel bovengronds parkeergebouw worden
en hulpdiensten. Daarnaast biedt de ontsluiting ook de
gebouwd. Op basis van de huidige norm gaan we uit van ca.
mogelijkheid om boodschappen voor de deur af te zetten of
200 pp. Ten tijde van ontwikkeling zal gekeken worden of dit
iemand op te halen.
aantal moet worden bijgesteld op basis van de bezetting aan
Aantrekkelijke fietsenstalling die bijdraagt aan de levendigheid van de plint
de oostzijde. Logistiek
Afhankelijk van de besluitvorming t.a.v. de brugreservering
In en om de Kroon en in het Maaskantgebouw wordt nu
zal een definitieve parkeeroplossing worden ontwikkeld. Bij
al volop gewerkt. Deze functies blijven bereikbaar vanaf
een brug kan er in het talud worden geparkeerd. Zonder brug
de westelijke entree. Bevoorrading van de bestaande
zijn er verschillende posities denkbaar, afhankelijk van het
loodsen verdient straks extra aandacht in het IP proces.
uiteindelijke ontwerp. De toegangsroute naar het parkeren
In de onderhandeling met de bestaande gebruikers, zoals
wordt ook meegenomen in dit ontwerptraject.
bijv. VORM, wordt concreet gekeken naar de alternatieven
De garages worden openbaar toegankelijk. Er zal geen
ten aanzien van huidige parkeerplaatsen. Het demontabele
sprake zijn van vaste parkeerplaatsen, zodat de capaciteit
parkeergebouw biedt ruimte om benodigde parkeerplaatsen
maximaal kan worden uitgewisseld. Wel zal er een zone
op te vangen, zodat de openbare ruimte rondom het
worden vastgelegd voor deelmobiliteit, zichtbaar en nabij de
Maaskantgebouw integraal ontworpen en ingericht kan
entree. Parkeren voor mindervaliden bevindt zich deels in de
worden.
garages, en deels aan de dijkstraat en de kade, zorgvuldig
Autoluwe openbare ruimte zorgt voor veel woon- en verblijfskwaliteit
ingepast in het groen. Afvalinzameling
De beiden parkeeroplossingen zullen conform het
De afvalpunten in het plangebied worden gekoppeld
geldende parkeerbeleid verder worden uitgewerkt in de
aan de autoluwe verkeersstructuur. Er komen ca. 20
tenderstrategie en de ontwikkeling op bouwblokniveau.
ondergrondse wijkcontainers, waarvan 50% voor restafval, In hoofdstuk 7 staat benoemd welke ingrepen binnen de
BUREAU B+B / SHIFT A+U
STEDENBOUWKUNDIG PLAN SCHIEHAVEN NOORD
Demontabel parkeergebouw in Strijp S
45
4 Structuur van het plan
4.4 Stedenbouwkundige massa De bouwmassa van het stedenbouwkundig plan geeft vorm aan de in hoofdstuk 1.3 geformuleerde ambities en creëert een groen, intiem en wind- en geluidsluw woonmilieu. Daarnaast volgt ze uit het complexe samenspel van de diverse fysieke en programmatische randvoorwaarden van de locatie: - het zware kabels- en leidingentracé (o.a. 150 KV) - de geluidsbelasting van zowel de haven als de Westzeedijk - de windbelasting - de hoogtebeperkingen ingegeven door de molenbiotoop - Westzeedijk: randvoorwaarden primaire zeekering - bestaand programma en bebouwing - reservering mogelijke oeververbinding De uiteindelijke massa is als volgt tot stand gekomen: 1. De stedenbouwkundige figuur wordt ingezet als een superblok van 6 verdiepingen (de zogenaamde Rotterdamse laag) met een wind- en geluidsluw binnengebied. 2. In het verlengde van de Havenstraat/ Oostkousdijk wordt het blok doorsneden om een verbinding te leggen tussen kade en Coolhaveneiland. De twee blokken die hiermee ontstaan worden beide voorzien van een kadeplein: één voor