Document · PDF

[23bb006655] Bijlage behorende bij 23bb6270 - tweede herziening 2023 en begroting 2024

Commissie Mobiliteit, Haven, Economie en Klimaat (2022-2026) 25 oktober 2023, gemeente RotterdamBij agendapunt: Conceptbegroting 2024 en 2e herziening 202332.513 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Veel Rotterdammers kampen met de enorme stijging van onder meer energiekosten en kosten van de dagelijkse boodschappen. We benaderen daarom actief Rotterdammers met financiële problemen en zorgen dat ze weten waar zij terecht kunnen voor hulp. Gemeentelijke promoteams in de wijk infomeren Rotterdammers over de mogelijkheden voor (financiële) ondersteuning en helpen direct om deze aan te vragen. Ook spreken we betalingsregelingen af met Rotterdammers die moeite hebben met het betalen van hun belastingaanslag. Waarbij we incasseren volgens de richtlijnen van sociaal incasseren.

Pagina 50 van 856

Het blijft belangrijk om het gemeentelijke huishoudboekje op orde te houden. Om dat te bereiken besparen we vanaf 2024 op de organisatiekosten en ontwikkelen we een aanpak om onze organisatie nog toekomstbestendiger en flexibeler te maken. De besparing en ontwikkeling van de organisatie moet zo min mogelijk ten koste gaan van de uitvoering en onze dienstverlening aan de Rotterdammers.

Infographic Begroting 2024 Nieuw dit jaar is de infographic over de begroting 2024. In de infographic staan we in stil bij hoeveel geld we verwachten dat er binnenkomt en wat we verwachten dat er weer uitgaat. Onze verwachte uitgaven laten we zien per programma. Ook staat er per programma beschreven wat op hoofdlijnen de plannen voor 2024 zijn, zo kun je zien waar we van plan zijn om ons geld aan uit te geven.

Klik hier voor de infographic Begroting 2024. a

Collegetargets

Pagina 5

Collegetargets 2022 - 2026 Collegetargets 2022-2026 Meer dan twintig jaar geleden besloot de Rotterdamse politiek te gaan werken met meetbare doelen, met collegetargets. Dat is een hulpmiddel om beter in beeld te krijgen of ambities worden gerealiseerd en wat de maatschappelijke effecten van beleid zijn? Zo kunnen Rotterdammers zien wat de gemeente waarmaakt en kan de gemeenteraad haar controlerende taak gericht uitvoeren. In haar rapport ‘Tijd voor targets’ concludeert de Rekenkamer Rotterdam: “Dat in Rotterdam een interessant systeem ontwikkeld is, dat met alle mitsen en maren die horen bij elke poging tot het kwantificeren van politieke doelen en maatschappelijke ontwikkelingen, voor de gemeenteraad een uniek instrument is om het collegeprogramma, de voortgang en de realisatie daarvan, op hoofdlijnen en in samenhang te controleren.” Hier wordt een overzicht gegeven van de voortgang op de collegetargets indien die beschikbaar is. Meer toelichting op de voortgang wordt gegeven in de begrotingsprogramma’s. Ook in bijzondere rapportages op de verschillende beleidsterreinen wordt verantwoord over specifieke targets. De collegetargets zijn uitgewerkt in een definitieboekje, zodat ze specifiek zijn geformuleerd, betrouwbaar worden gemeten en controleerbaar zijn.

Het definitieboekje is geactualiseerd aan de hand van de bevindingen en aanbevelingen van de rekenkamer in het rapport 'Targets tellen'.

Pagina 51 van 856

Collegetargets

Nulmeting/mijlpaal

2023

2024

2025

2022

Collegetarget veilig (programma

2026/Eindwaarde einde collegeperiode

Nulmeting: 110

Mijlpaal: n.v.t.

Mijlpaal: 110

Mijlpaal:

Eindwaarde: 110

Nulmeting:

Realisatie 2023: De

Mijlpalen:

Eindwaarde:

Carnisse = 85

uitkomsten van het

Carnisse = 87

Carnisse = 90

Hillesluis = 88

volgende wijkprofiel

Hillesluis = 90

Hillesluis = 93

Tussendijken = 89

verschijnt in 2024.

Tussendijken = 91

Tussendijken = 94

Tarwewijk = 89

Tarwewijk = 91

Tarwewijk = 94

Lombardijen = 90

Lombardijen = 92

Lombardijen = 95

Veilig):

De Veiligheidsindex (VI) binnen het Wijkprofiel heeft in 2026 een gemiddelde score die gelijk of hoger is dan de gemiddelde score op de VI in 2022 (110). De 5 laagst scorende wijken *) op de VI van 2022 (Carnisse, Hillesluis, Tussendijken, Tarwewijk, Lombardijen) laten in 2026 een stijging van tenminste 5 punten zien t.o.v. 2022.

Collegetarget verminderen

Nulmeting: 79%

Mijlpaal: 81,5% niveau

Mijlpaal: 82,75%

Mijlpaal: 84% niveau B

Eindwaarde: 84%

naastplaatsingen en zwerfafval

niveau B (2021)

B of hoger

niveau B of hoger

of hoger

niveau B of hoger

We verminderen naastplaatsingen en

Mijlpaal: 80,25%

Realisatie medio

zwerfafval in de 20 wijken die het

niveau B of hoger

2023: 79,98% niveau

Mijlpaal: 10

Mijlpaal: 15

Eindwaarde: 20

Eindwaarde: 100

(programma Beheer van de stad):

slechtst scoren. Doel in deze collegeperiode is een stijging van de

B of hoger Realisatie: 79,77%

CROW-score op naastplaatsingen en zwerfafval met gemiddeld 5 procentpunt.

Collegetarget meer groen

Nulmeting: 0

Mijlpaal: 5

(programma Stedelijke ontwikkeling): In deze collegeperiode wordt 20 ha

Realisatie t/m juli

groen erbij gerealiseerd of wordt de

2023: 2,5

planvorming afgerond en start de uitvoering ervan uiterlijk in 2026.

Collegetarget schil om de school

Nulmeting: 61

Mijlpaal: 74 (peildatum

Mijlpaal: 87 (peildatum

Mijlpaal: 100

(programma Onderwijs):

Mijlpaal: n.v.t.

1 november)

(peildatum 1

In het schooljaar 2025/2026 hebben 100 basisscholen en voortgezet onderwijs scholen, met een achterstandsscore hoger dan 0, een

november) Realisatie 2023: de meting vindt 1 november plaats en

Pagina 52 van 856

schil om de school waarin minimaal 1

wordt opgenomen in

van onderstaande interventies is

de Jaarstukken 2023

opgenomen: - Tutoren - Mentoren - Schoolzorgteams - Preventief Jongerenwerk op school - Slim organiseren met Kunstvakdocenten - Expeditie Digitaal

Collegetarget schuldhulpverlening

Nulmeting: 0

Mijlpaal intakes: 4.950

Mijlpaal intakes: 5.250

Mijlpaal intakes: 5.550

15.750 (cumulatief)

(programma Armoede, schuldhulpverlening, integratie en samenleving):

Mijlpaal gestarte

Eindwaarde gestarte

schuldregelingen: 2.700

schuldregelingen:

2.800

2.700

8.200 (cumulatief)

Mijlpaal: 31.350

Mijlpaal: 30.000

Eindwaarde: 30.000

Mijlpaal: 10.500 –

Mijlpaal: 14.000 –

Eindwaarde: 14.000 –

12.000

16.000

16.000 (20% sociale

In deze collegeperiode vergroten we de instroom in de

Realisatie 2023

schuldhulpverlening door in totaal

januari t/m juli:

15.750 intakes af te nemen en

Intakes: 3.285

pakken we schulden aan door in

Gestarte

totaal 8.200 schuldregelingen te

schuldregelingen:

starten

Collegetarget minder

Eindwaarde intakes:

1.053

Nulmeting: 34.624

Rotterdammers in de bijstand

Mijlpaal: 33.375

(programma Werk en inkomen):

Realisatie: 32.975

In deze collegeperiode (eind 2025)

Mijlpaal: 32.325

Realisatie 31 augustus 2023: 32.864

daalt het aantal bijstandsuitkeringen in Rotterdam naar 30.000.

Collegetarget bouw nieuwe

Nulmeting: 0

Mijlpaal: 7.000 - 8.000

woningen (programma Stedelijke Mijlpaal: 3.500 -4000

Realisatie cumulatief t

segment en 35%

Het college start de in de komende

(20% sociale

/m augustus 2023:

middensegment)

vier jaar met de bouw van 14.000 –

segment en 35%

4.469 (waarvan 19% in

16.000 nieuwe woningen. Van deze

middensegment)

het sociale segment

ontwikkeling):

woningen (uitgezonderd tijdelijke

en 24% in het

woningen) behoort 20% tot het

Realisatie: 3.006

sociale segment en 35% tot het

(waarvan 10% in het

middensegment.

sociale segment en

middensegment)

26% in het middensegment)

Nulmeting: 0

Mijlpaal: 10

Eindwaarde: 30

Pagina 53 van 856

Collegetarget verbeteren verkeersveiligheid (programma

Realisatie t/m

Stedelijke ontwikkeling):

augustus 2023: Nog

We verbeteren de verkeersveiligheid

geen locaties

in Rotterdam door effectieve

uitgevoerd, één volgt

maatregelen te treffen op de dertig

naar verwachting

meest verkeersonveilige locaties in

later dit jaar

de stad.

Collegetarget CO2-reductie

Nulmeting: -10% t.o.

Mijlpaal: Stedelijke

Eindwaarde: Stedelijke

(programma Energietransitie):

v. 1990

CO2-uitstoot minimaal -

CO2-uitstoot minimaal

15% t.o.v. 1990 (2.92

- 20% t.o.v. 1990 (2,75

-25% t.o.v. 1990: (2,58

Mton)

Mijlpaal: 5.000

Eindwaarde: 5.000

Eindwaarde: 67%

We zetten in op minimaal 25% CO2reductie voor het stedelijk gebied t.o. v. 1990.

Mijlpaal: Stedelijke CO2-uitstoot minimaal -10% t.o.v.

Realisatie 2023

1990 (3,09 Mton)

bekend in najaar 2024

Realisatie 2022 bekend in najaar 2023

Collegetarget Jeugdpreventie (programma Zorg, welzijn en

Nulmeting: nog niet

Mijlpaal: 5.000

bekend.

wijkteams):

Realisatie t/m juni:

Vanaf 2023 ronden jaarlijks

minimaal 933

gemiddeld 5.000 kinderen en

succesvol afgeronde

jongeren (en/of hun ouders

preventies, cijfers

/verzorgers) een goed onderbouwde

nog niet compleet

of bewezen effectieve preventieve jeugdinterventie af.

Collegetarget toename

Seizoen 2021/22:

Seizoen 2022/23:

Seizoen 2023/24

Seizoen 2024/25

sportdeelname (programma Sport

(gemiddelde van

(gemiddelde van de

(gemiddelde van

metingen over

november 2021 en

november 2022 en april

november 2023 en

november 2024 en

april 2022):

2023): 63%

april 2024): 64%

april 2025): 68%

Realisatie: 63%

Realisatie beschikbaar

medio juni 2024

medio juni 2025

Mijlpaal: 16

Mijlpaal: 24

en recreatie): We realiseren in de periode 20222026 een 10% toename in de sportdeelname, inclusief urban sports.

Wekelijkse sporters: 62%

Collegetarget woon(zorg)

Nulmeting: n.v.t.

Mijlpaal: 3

Mijlpaal: 1

Realisatie t/m

Realisatie 2022: 1

augustus 2023: 1

Eindwaarde: 24

concepten (programma Zorg, welzijn en wijkteams): In de collegeperiode 2022-2026 realiseren we minimaal 14 Thuisplusflats voor ouderen en starten we met de bouw van nieuwe

Pagina 54 van 856

woon(zorg)complexen voor ouderen, zodat in totaal 24 voorzieningen beschikbaar komen.

Collegetarget bedrijfsruimte

Nulmeting: 4.248.765

Mijlpaal: 4.248.765 m²

m²

(programma Economische ontwikkeling):

Eindwaarde: 4.248.765 m²

Realisatie augustus

De doelstelling voor deze

Realisatie 2022:

2023:

collegeperiode is voldoende

4.248.765 m²

4.287.397 m²

Nulmeting: 14%

Mijlpaal: -7%

Mijlpaal: -4%

Realisatie januari t/m

bedrijfsruimte door te zorgen dat de omvang m² bedrijfsruimte gelijk blijft aan het huidige niveau.

Collegetarget tevredenheid

Mijlpaal: -20%

Mijlpaal: -30%

Eindwaarde: -30%

Mijlpaal: 75%

Eindwaarde: 75%

concerndienstverlening (programma Dienstverlening): We willen dat aan het eind van de collegeperiode 2023-2026 minder

augustus 2023: -1 % Realisatie: + 2%

Rotterdammers ontevreden (6) zijn over hun contact met de gemeente Rotterdam. In 2025 is het percentage Rotterdammers dat ontevreden is over hun contact met de gemeente met 30% gedaald ten opzichte van 2021.

Collegetarget wijk aan zet

Nulmeting: n.v.t.

Mijlpaal: 75%

(peildatum 1-11-2025)

(programma Dienstverlening): Het college realiseert (in deze

Mijlpaal: n.v.t.

collegeperiode) 75% van de acties

Realisatie 2023: nog niet beschikbaar

die opgenomen zijn in de wijkplannen.

Financieel beeld 2023-2027

Pagina 6

Financieel beeld 2023-2027 AlgemeenBelangrijkste bijstellingenFinanciële kengetallenOpbouw baten en lastenReservesLokale lasten Investeringen

Algemeen De Begroting 2024 is een nadere uitwerking en actualisatie van de Voorjaarsnota 2023. Bij de Voorjaarsnota 2023 heeft de integrale afweging van beleidskeuzes en het bijbehorend financieel kader plaats gevonden. Ten opzichte

Pagina 55 van 856

van de voorjaarsnota 2023 is, in de nu voorliggende Begroting 2024, de algemene reserve en ook het weerstandsvermogen op het peil gehouden.

Belangrijkste bijstellingen Hieronder is een overzicht opgenomen van de bijstellingen met een saldo effect groter dan € 5 mln die in deze begroting worden voorgesteld. Een uitgebreide toelichting op de wijzigingen staat in het blokje Financiën van het programma waarop de bijstelling van toepassing is. Een overzicht van alle bijstellingen is te vinden op de pagina Samenvatting bijstellingen . De wens om een totaalbeeld te hebben van het verloop van begrotingsbijstellingen per programma over de verschillende P&C producten heen heeft vorm gekregen in een extra Vergelijk begrotingssaldi. Deze tabel is ook beschikbaar per Programma in de tegel Financiën onder de knop "Vergelijk saldo".

Belangrijkste bijstellingen x € 1.000

2023

Actualisatie gemeentefonds

Actualisatie rente

2.639

Afdracht Rotterdamse Investeringsmotor

Bijstelling raming lokale belastingen

11.466

Ophoging fractiekosten

Bijstelling resultaat grondexploitaties

Ontwikkeling Parkeren

2024

2025

2026

2027

9.150

3.130

-924

-5.080

-5.898

-7.047

Algemene middelen

4.290

4.620

4.400

3.430

Algemene middelen

2.120

2.300

Belastingen

-1.853

Bestuur

Algemene middelen

-25.000

4.893

Programma

Stedelijke ontwikkeling

2.130

1.154

177

Stedelijke ontwikkeling

Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen. Voor een uitgebreide toelichting zie het blokje Financiën onder het programma waarop de bijstelling betrekking heeft.

Totaal bijstellingen x € 1 mln

2023

2024

2025

2026

2027

Totaal aan bijstellingen

-6,2*

2,0

9,4

0,5

-9,2

Het totaal aan bijstellingen wordt per jaarschijf in het geval van een positief resultaat, gedoteerd aan de algemene reserve. In het geval van een negatief resultaat wordt dit saldo onttrokken aan de algemene reserve. *Bij de Voorjaarsnota 2023 is besloten om reserves kleiner dan € 1 mln te laten vrijvallen. Dit besluit geldt ook voor nieuwe reserves die zijn ontstaan na vaststelling van de jaarrekening 2022. Deze technische verwerking heeft bij de begroting plaatsgevonden. Het gaat om een totaalbedrag van € 4,7 mln. In het verloop van de algemene reserve was bij de voorjaasnota al rekening gehouden met de vrijval van € 4,7 mln.

Financiële kengetallen

Pagina 56 van 856

Voor de sturing op en de verantwoording over de financiële positie van de gemeente wordt gebruik gemaakt van verschillende financiële kengetallen. Hieronder worden de twee belangrijkste financiële kengetallen kort toegelicht. Wilt u meer weten over de financiële kengetallen, ga dan naar de paragraaf Financiële kengetallen.

Het weerstandsvermogen geeft een indicatie van de mate waarin de gemeente in staat is om niet begrote financiële tegenvallers op te vangen, zonder de noodzaak om direct te bezuinigen. Het college streeft naar een weerstandsvermogen van tenminste 1,0 in alle jaren. Het college heeft als uitgangspunt om de rekening van de stijgende kosten zo min mogelijk bij de Rotterdammers neer te leggen. Besparingen moeten zo min mogelijk ten koste gaan van de uitvoering en onze dienstverlening aan de Rotterdammers. Besparingen zullen pas in latere jaren geëffectueerd kunnen worden. Dit betekent dat een tijdelijke dip in het weerstandsvermogen wordt geaccepteerd. Het weerstandsvermogen is vanaf 2025 tenminste 1,0. Het structureel exploitatiesaldo is al vanaf 2024 weer op orde. Dit betekent dat de gemeente Rotterdam de structurele lasten kan dekken door structurele baten en dus voldoet aan de daarvoor gestelde eisen.

Structureel exploitatiesaldo x € 1 mln

2023

2024

2025

2026

116

136

Voorjaarsnota 2023

- 121

Begroting 2024

- 181

Begroting 2023

2027

Opbouw baten en lasten Opbouw baten (inclusief reserves) Het onderstaande overzicht geeft een selectie van de grootste posten.

Opbouw baten (grootste posten) x € 1 mln

2023

2024

2025

2026

2027

Gemeentefonds

2.160

2.270

2.267

2.175

2.166

Werk en inkomen

568

578

540

543

534

Onderwijs

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Energietransitie

Bijdragen rijk en medeoverheden

Belastingen, tarieven en heffingen

Pagina 57 van 856

Onroerend zaakbelasting

330

339

342

345

348

Logiesbelasting

Afvalstoffenheffing

103

119

Rioolheffing

107

108

109

Leges omgevingsvergunning

Reclame- en precario

Algemene parkeerbelasting

137

163

169

175

Dividenden

101

105

2023

2024

2025

2026

2027

Algemene middelen

180

153

130

133

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

213

139

129

127

126

Beheer van de stad

482

497

500

506

514

Belastingen

Bestaande stad

187

171

159

135

141

Bestuur

Cultuur

167

168

167

Dienstverlening

100

Economische ontwikkeling

Energietransitie

114

Onderwijs

228

230

220

216

Overhead

464

461

454

451

449

Sport en recreatie

108

103

Stedelijke ontwikkeling

431

340

307

294

285

Veilig

205

209

Volksgezondheid

103

Werk en inkomen

885

845

802

790

786

Opbouw lasten (inclusief reserves)

Opbouw lasten Opbouw lasten (incl. reserves) Bedragen in miljoenen

Pagina 58 van 856

Zorg, welzijn en wijkteams

1.048

988

983

973

954

Totaal

5.006

4.562

4.479

4.379

4.344

Reserves Omvang en ontwikkeling reserves In lijn met de voorjaarsnota is ook in de begroting 2024 te zien dat de algemene reserve ten opzichte van de Begroting 2023 is gedaald. Vanaf 2025 is deze in combinatie met de overige risicoreserves wel voldoende groot voor het weerstandsvermogen. De totale reservepositie van de gemeente Rotterdam lijkt zich de komende periode gunstig te ontwikkelen.

Top Reserves Bestemmingsreserves (Top 10)

2023

2024

2025

2026

2027

Bestemmingsreserve Rotterdamse Investeringsmotor

1.982

1.994

2.025

2.063

2.110

Bestemmingsreserve Nationaal Programma Rotterdam Zuid

160

168

180

191

189

Algemene Reserve

116

123

148

Bestemmingsreserve Doorbouwfonds

Bestemmingsreserve Duurzaamheidstransitiebudget

Bestemmingsreserve Bodem

Bestemmingsreserve Gebiedsontwikkeling

Bestemmingsreserve BUIG (uitkeringen Participatiewet e.d.)

Bestemmingsreserve tweedelijns WMO en Jeugdhulp

Kredietrisicoreserve

Overig

139

113

Totaal

2.584

2.576

2.645

2.718

2.803

Lokale lasten Het totaal aan woonlasten is de som van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en het gemiddelde aanslagbedrag voor onroerendezaakbelasting. Op basis van de tariefvoorstellen 2024 stijgen de gemiddelde woonlasten in 2024 met ongeveer 10,5%, afhankelijk van de grootte van het huishouden. Deze stijging is inclusief de Consumentenprijsindex (CPI) trend van 8,5%. De voorgestelde stijging van de tarieven ten opzichte van 2023 is als volgt samengesteld:

Pagina 59 van 856

Het gemiddelde aanslagbedrag onroerendezaakbelasting (OZB) voor eigenaren van koopwoningen stijgt met 6,1%. Het basistarief rioolheffing (RIO) stijgt € 6,00 plus 8,5% trendpercentage. Dit is op grond van het vastgestelde Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025. Het tarief van de afvalstoffenheffing (ASH) stijgt met 13,9%. Zoals afgesproken in de Voorjaarsnota 2023 wordt de bevriezing van het tarief volgend jaar deels ingelopen. De gemeentelijke woonlasten voor een meerpersoonshuishouden zullen op grond van de voorgestelde tarieven 2024 stijgt met 8% t.o.v. de landelijk gemiddelde woonlasten in 2023. Op dit moment is nog niet bekend wat de vastgestelde ontwikkeling in gemeentelijke woonlasten voor 2024 bij de overige G4-gemeenten is. Een vergelijking is daarom nog niet te maken. In de jaarrekening 2023 komt het college hierop terug.

Investeringen In de paragraaf Investeringen worden alle nieuwe en lopende investeringen gepresenteerd. a

Samenvatting bijstellingen

Pagina 7

Samenvatting bijstellingen In dit onderdeel zijn verschillende samenvattende overzichten van de financiële bijstellingen opgenomen. Voor meer informatie over de afzonderlijke bijstellingen wordt verwezen naar de Programma's waar onder de tegel Financiën een financiële toelichting per bijstelling is opgenomen. Financieel kaderBijstellingen t.o.v. Eerste HerzieningTotaaloverzicht bijstellingen

Financieel kader

Begroting

Raming

2023

2024

2025

2026

2027

Eerte Herziening / Voorjaarsnota 2023

Bijstellingen Tweede Herziening 2023 / Begroting 2024

9.740

-12.047

5.761

2.075

-5.528

-15.582

14.092

3.600

-1.544

-3.664

5.842

-2.045

-9.361

-530

9.192

Taakmutaties

Technische wijzigingen

Kasschuiven

Ramingsbijstellingen onvermijdelijk

Reserves

Pagina 60 van 856

Begroting na wijzigingen

Bijstellingen t.o.v. Eerste Herziening In onderstaande tabel is per programma het saldo van de bijstellingen inzichtelijk gemaakt ten opzichte van de Eerste Herziening 2023.

Saldo bijstellingen

Begroting

Raming

2023

2024

2025

2026

2027

25.169

179.709

172.369

162.654

166.493

-438

-11.779

-4.375

-4.438

-4.514

Beheer van de stad

-4.696

-17.839

-18.825

-19.564

-21.727

Belastingen

1.320

36.198

36.444

36.261

33.509

Bestaande stad

-5.379

-9.704

-9.081

-9.382

-10.453

Bestuur

-3.311

-3.304

-3.263

Cultuur

467

-11.201

-11.164

-11.137

Dienstverlening

-2.202

-10.080

-6.159

-9.593

-9.613

Economische ontwikkeling

1.762

-629

-2.473

-2.031

-1.742

Energietransitie

1.503

-1.682

-1.390

-1.378

-1.379

Onderwijs

-1.606

-10.162

-9.676

-9.130

-8.976

Overhead

-2.735

-37.554

-36.080

-36.033

-36.063

Sport en recreatie

2.505

-4.272

-4.132

-4.071

-13.499

-6.434

-2.268

-4.167

-2.786

Veilig

523

-12.873

-12.895

-12.860

-12.796

Volksgezondheid

-104

-2.426

-2.425

-2.390

-2.633

Werk en inkomen

3.373

-14.584

-14.997

-14.318

-13.989

Zorg, welzijn en wijkteams

-5.961

-61.378

-69.563

-55.118

-54.861

Algemene middelen

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Stedelijke ontwikkeling

Totaal

Totaaloverzicht bijstellingen In onderstaande tabellen zijn de bijstellingen per soort (kasschuiven, onvermijdelijke ramingsbijstellingen, reserves en taakmutaties) uitgesplitst naar programma's.

Pagina 61 van 856

Kasschuiven

Begroting 2023

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

Coöperatieve Woonvormen

1.177

-400

-577

-800

600

Stedelijke ontwikkeling

1.177

-400

-577

-800

600

Kasschuif Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden

3.011

-3.011

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

3.011

-3.011

Kasschuif Flankerend beleid energiearmoede

3.764

-3.764

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

3.764

-3.764

Kasschuif in verband met uitstel verhuizing Schiedamsedijk naar 2024

500

-500

Overhead

500

-500

Kasschuif inrichtingskosten wijkhubs van 2023 naar 2024

400

-400

Overhead

400

-400

Kasschuif Klusbus

200

-200

Economische ontwikkeling

200

-200

Kasschuif Nationaal Actieplan Dakloosheid

4.500

400

-5.700

Zorg, welzijn en wijkteams

4.500

400

-5.700

Kasschuif Nieuw Belastingsysteem

-10.464

3.793

3.561

3.110

Belastingen

-10.464

3.793

3.561

3.110

Kasschuif Thuiszorgflats

600

-600

Zorg, welzijn en wijkteams

600

-600

Kasschuif Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming

475

-475

Zorg, welzijn en wijkteams

475

-475

Kasschuif Urban Future Global Conference

110

-110

Economische ontwikkeling

110

-110

Leren en ontwikkelen

164

-164

Dienstverlening

164

-164

Luchtkwaliteit

360

-360

Stedelijke ontwikkeling

360

-360

Maakindustrie

1.198

430

-888

-500

-240

Economische ontwikkeling

1.198

430

-888

-500

-240

Pagina 62 van 856

Statushouders - Inburgering

4.082

-4.082

262

-262

3.820

-3.820

Stikstof, geluid en milieu

500

-500

Stedelijke ontwikkeling

500

-500

Toegankelijkheid: Rotterdam Onbeperkt

720

-720

Stedelijke ontwikkeling

720

-720

Veerkrachtig BoTu 2028

594

-135

-188

Dienstverlening

594

-135

-188

Verkiezingen 2023

-3.400

3.400

Dienstverlening

-3.400

3.400

Wet kwaliteitsborging

1.248

-1.248

Bestaande stad

1.248

-1.248

Totaal

9.740

-12.047

5.761

2.075

-5.528

Raming

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Stedelijke ontwikkeling

Ramingsbijstellingen onvermijdelijk

Begroting

Begroting Raming

2023

2024

2025

2026

2027

Actualisatie begroting Duurzaam

Energietransitie

Actualisatie begroting Economie

Economische ontwikkeling

Actualisatie dividend

-1.000

Overhead

-1.000

Actualisatie gemeentefonds

9.150

3.130

Algemene middelen

9.150

3.130

Actualisatie investeringen en desinvesteringen grondexploitaties

Stedelijke ontwikkeling

Actualisatie kapitaallasten

Algemene middelen

1.309

-558

-382

444

2.337

Beheer van de stad

-1.309

558

382

-444

-2.337

Pagina 63 van 856

Bestaande stad

Dienstverlening

Energietransitie

Overhead

Sport en recreatie

Stedelijke ontwikkeling

Veilig

Zorg, welzijn en wijkteams

Actualisatie rente

2.639

-924

-5.080

-5.898

-7.047

Algemene middelen

2.639

-924

-5.080

-5.898

-7.047

Acute Zorg GGZ

Zorg, welzijn en wijkteams

Afdracht Rotterdamse Investeringsmotor

4.290

4.620

4.400

3.430

Algemene middelen

4.290

4.620

4.400

3.430

Afronding Tower Hotel Rotterdam

176

Algemene middelen

176

Bijdrage Regiogemeenten

Volksgezondheid

Bijdrage VWS

Volksgezondheid

Bijdragen derden

Beheer van de stad

Bijstelling dividendramingen

200

Algemene middelen

200

Bijstelling programma Stedelijke Ontwikkeling

-3.709

Stedelijke ontwikkeling

-3.709

Bijstelling raming lokale belastingen

11.466

2.120

2.300

Belastingen

11.466

2.120

2.300

Bijstelling resultaat grondexploitaties

-25.000

Stedelijke ontwikkeling

-25.000

Pagina 64 van 856

Bommenregeling 2023

-458

Beheer van de stad

-458

Doorstroomlocatie

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Extra middelen begeleiding naar werk

2.100

Werk en inkomen

2.100

Gederfde verkoopopbrengsten

-1.900

Bestaande stad

-1.900

Herstel Parkhaven en Coolhavenbrug

-3.900

Beheer van de stad

-3.900

Hogere lasten autoschades

-1.500

Beheer van de stad

-1.500

Implementatie deelvervoer

-600

Beheer van de stad

-600

Incidentele baten voor 4.400 woningen

Stedelijke ontwikkeling

Inkomende bijdragen en subsidies buitenruimteprojecten

Bestaande stad

Stedelijke ontwikkeling

Intensivering Gezamenlijke Brandweer

-871

Veilig

-871

Interne verschuiving budgetten

Overhead

Jeugdhulp

Zorg, welzijn en wijkteams

Kansrijke Wijken

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Lokale lasten

Beheer van de stad

Meerjarige begroting Regionaal Bureau Zelfstandigen

Pagina 65 van 856

Overhead

-229

Werk en inkomen

229

Motie 'Een upgrade voor de skate!'

-113

Stedelijke ontwikkeling

-113

Nationaal Programma Onderwijs

Onderwijs

Nieuwe organisatie Lekker Fit 2024

Sport en recreatie

Onderbesteding Rotterdam Inclusief

2.000

Werk en inkomen

2.000

Ontwikkelingen Parkeren

4.893

2.130

1.154

177

Stedelijke ontwikkeling

4.893

2.130

1.154

177

Ophoging externe opbrengsten

Dienstverlening

Ophoging fractiekosten

-1.853

Bestuur

-1.853

Opvang vluchtelingen Oekraïners

Onderwijs

Volksgezondheid

-1.220

Werk en inkomen

1.220

Opvoeren extra leges opbrengsten

Dienstverlening

Overbruggingsfinanciering NPRZ

Werk en inkomen

Regiodeal Nationaal Programma Rotterdam Zuid

Cultuur

Rijksbijdrage continuering Dagprogrammering

Onderwijs

Rijksbijdrage Covid-19 vaccinatie

Zorg, welzijn en wijkteams

Pagina 66 van 856

Volksgezondheid

Rijksbijdrage Gemeentelijke Hulp Gedupeerden Toeslagenproblematiek

Zorg, welzijn en wijkteams

Rijksbijdrage meerkosten energie openbare zwembaden

Sport en recreatie

Rijksbijdrage Sportakkoord 2020-2022

Sport en recreatie

Rijksbijdrage Stimulering sport

Sport en recreatie

Rijksbijdrage Taal WEB Educatie

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Rijksbijdrage versterking GGD'en

Volksgezondheid

Rijksbijdrage versterking voor sport en bewegen gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en

Cultuur

Sport en recreatie

Volksgezondheid

Zorg, welzijn en wijkteams

Rijksbijdrage voor begeleiden van ex-gedetineerden

Zorg, welzijn en wijkteams

Rijksbijdrage voorschoolse educatie aan ontheemde peuters

Onderwijs

Rotterdams Onderwijsbeleid

Onderwijs

Subsidie Kansen voor West

Werk en inkomen

Subsidie Verbetering digitale dienstverlening

Dienstverlening

Teruggaaf dividendbelasting

Algemene middelen

de sociale basis 2023-2026

Pagina 67 van 856

Uitgekeerde schade Verzekeringen

-1.200

Overhead

-1.200

UWV-bijdrage

Overhead

Vennootschapsbelasting reclameopbrengsten

-1.267

Bestaande stad

-1.267

Verwerking AMIF-subsidie

Overhead

-282

Werk en inkomen

282

Verwerking ESF-baten

Werk en inkomen

Voorziening dubieuze debiteuren

1.065

Bestaande stad

1.162

Economische ontwikkeling

-2

Energietransitie

Stedelijke ontwikkeling

-107

Voorziening Naheffingsaanslag BTW-compensatiefonds Gratis OV 65+

2.151

Stedelijke ontwikkeling

2.151

WABO-leges

-1.532

Bestaande stad

-2.201

669

-15.582

14.092

3.600

-1.544

-3.664

Stedelijke ontwikkeling

Totaal

Reserves

Begroting 2023

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

Actualisatie rente

Algemene middelen

Algemene reserve

1.528

-2.045

-9.361

-530

9.192

Algemene middelen

1.528

-2.045

-9.361

-530

9.192

Bestemmingsreserve Afbouw SSC Flex

Pagina 68 van 856

Onderwijs

Sport en recreatie

Bestemmingsreserve Autoluw Fonds

Stedelijke ontwikkeling

Bestemmingsreserve Bestrijding eenzaamheid ouderen

Zorg, welzijn en wijkteams

Bestemmingsreserve Bijzondere bijstand, schuldhulpverlening

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Bestemmingsreserve Bijzondere bijstand, studenten

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Bestemmingsreserve Blokhuismiddelen

Zorg, welzijn en wijkteams

Bestemmingsreserve Bodem

Stedelijke ontwikkeling

Bestemmingsreserve Breed Offensief

Werk en inkomen

Bestemmingsreserve CHV Huurdersonderhoud

Overhead

Bestemmingsreserve Citylab

Dienstverlening

Bestemmingsreserve Cloudkosten

Overhead

Bestemmingsreserve Cofinanciering Europese subsidies

Economische ontwikkeling

Bestemmingsreserve Crisisdienstverlening

Werk en inkomen

Bestemmingsreserve Dichterbij dan je denkt

Werk en inkomen

Bestemmingsreserve Doorbouwfonds

Stedelijke ontwikkeling

Pagina 69 van 856

Bestemmingsreserve Duurzaamheidstransitiebudget

-4.451

Algemene middelen

-5.295

Beheer van de stad

5.295

Bestaande stad

Economische ontwikkeling

-4.451

Bestemmingsreserve Energietoeslag

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

4.451

Algemene middelen

-63

Beheer van de stad

3.618

833

Bestemmingsreserve Evenementenfonds

Sport en recreatie

Bestemmingsreserve Fonds vitale kerngebieden

Bestaande stad

Bestemmingsreserve Gebiedsontwikkeling

Algemene middelen

-600

Beheer van de stad

600

Stedelijke ontwikkeling

Bestemmingsreserve Inburgering

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Bestemmingsreserve Menselijke Maat

Dienstverlening

Bestemmingsreserve Middensegment Huur

Stedelijke ontwikkeling

Bestemmingsreserve Nationaal Programma Rotterdam Zuid

Beheer van de stad

Bestaande stad

Energietransitie

Bestemmingsreserve Energietransitie

Energietransitie

Stedelijke ontwikkeling

Pagina 70 van 856

Stedelijke ontwikkeling

Bestemmingsreserve Nieuw Belastingsysteem

Belastingen

Bestemmingsreserve Noodsteun energiekosten sport

Sport en recreatie

Bestemmingsreserve Perspectief op Werk

Werk en inkomen

Bestemmingsreserve Re-integratie bijstandsgerechtigden

Werk en inkomen

Bestemmingsreserve Rivièrahal Blijdorp

Bestaande stad

Bestemmingsreserve Rotterdam Circulair

Algemene middelen

-400

Beheer van de stad

400

Algemene middelen

827

18.211

20.315

21.294

21.408

Beheer van de stad

-1.936

-3.428

-4.109

-3.606

-3.789

Bestaande stad

-1.432

-2.393

-2.354

Economische ontwikkeling

Energietransitie

Sport en recreatie

-39

2.035

-12.350

-13.812

-15.294

-15.226

545

Bestemmingsreserve Stadsinitiatief

Stedelijke ontwikkeling

-410

Bestaande stad

Energietransitie

-410

Stedelijke ontwikkeling

Bestemmingsreserve Uitvoering energietoeslag

Bestemmingsreserve Rotterdamse Investeringsmotor

Stedelijke ontwikkeling

Werk en inkomen

Bestemmingsreserve Taakmutaties Gemeentefonds

Pagina 71 van 856

Werk en inkomen

Bestemmingsreserve Verkeerscirculatieplan

Stedelijke ontwikkeling

Egalisatiereserve Rekenkamer

Bestuur

Kredietrisicoreserve

Algemene middelen

4.724

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

195

Dienstverlening

713

Overhead

100

Sport en recreatie

250

Werk en inkomen

1.742

Zorg, welzijn en wijkteams

1.723

Totaal

5.842

-2.045

-9.361

-530

9.192

Begroting

Raming

2024

2025

2026

2027

Vrijval reserves kleiner dan 1 miljoen

Taakmutaties

Begroting 2023

Aanpak lerarentekort G4

-1.000

Onderwijs

-1.000

Armoedebestrijding kinderen

152

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

152

Begeleiding jongeren naar werk

-678

Werk en inkomen

-678

Beschermd Wonen

-7.539

-7.541

-7.544

-7.547

Zorg, welzijn en wijkteams

-7.539

-7.541

-7.544

-7.547

Algemene middelen

-280

-297

-312

-297

Belastingen

280

297

312

297

-1.105

Bijdrage centrale financiering GDI

Bommenregeling

Pagina 72 van 856

Beheer van de stad

-1.105

Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches

2.972

591

Sport en recreatie

2.381

Compensatieregeling voogdij 18+

1.436

Zorg, welzijn en wijkteams

1.436

Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden

-3.011

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

-3.011

Einde lening Inburgeringsplicht

-75

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

-75

Flankerend beleid energiearmoede

-3.764

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

-3.764

Handhaving energielabel C kantoren

-9

-10

Bestaande stad

-9

-10

Herinvoering eigen bijdrage Wmo

10.096

10.019

Zorg, welzijn en wijkteams

10.096

10.019

Integraal Zorgakkoord

-5.075

-4.966

-4.930

Zorg, welzijn en wijkteams

-5.075

-4.966

-4.930

Jeugdhulp kinderen in een AZC

Zorg, welzijn en wijkteams

Jeugdzorg

-4.037

-3.754

6.433

Zorg, welzijn en wijkteams

-4.037

-3.754

6.433

Leerlingenvervoer Oekraïne

-511

Onderwijs

-511

Maatschappelijke begeleiding

-498

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

-498

Maatschappelijke opvang en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg

-97

Zorg, welzijn en wijkteams

-97

Nationaal Actieplan Dakloosheid

-6.143

Zorg, welzijn en wijkteams

-6.143

Cultuur

Pagina 73 van 856

Overgangsrecht levenslang

Zorg, welzijn en wijkteams

Participatie IPS-regeling

-6

Werk en inkomen

-6

Pilot EU-burgers

-1.618

Zorg, welzijn en wijkteams

-1.618

Taakmutatie meicirculaire Gemeentefonds

-3.294

-3.132

-2.995

-2.891

-2.734

Werk en inkomen

-3.294

-3.132

-2.995

-2.891

-2.734

Taakmutaties meicirculaire

25.471

11.867

20.967

6.795

214

Algemene middelen

25.471

11.867

20.967

6.795

214

Taal voor ontheemden uit Oekraine

-394

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

-394

Terugdraaien eigen bijdrage huishoudelijk hulp Wmo

-4.427

-4.335

-4.302

Zorg, welzijn en wijkteams

-4.427

-4.335

-4.302

Toezicht voorschoolse educatie

-99

-49

-51

Onderwijs

-99

-49

-51

Voorschoolse voorzieningen peuters

Onderwijs

Vrouwenopvang

Zorg, welzijn en wijkteams

Werkdrukverlaging Jeugdbescherming

485

Zorg, welzijn en wijkteams

485

Wet Goed verhuurderschap

-551

-134

-142

-139

-140

Bestaande stad

-551

-134

-142

-139

-140

Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslag

-114

-122

-129

-126

Dienstverlening

-114

-122

-129

-126

Totaal

Vergelijking begrotingssaldi

Pagina 8

Pagina 74 van 856

Vergelijking begrotingssaldi De wens om een totaalbeeld te hebben van het verloop van begrotingsbijstellingen per programma over de verschillende P&C-producten heen heeft vorm gekregen in de onderstaande tabel. Deze tabel is ook beschikbaar per Programma in de tegel Financiën onder de knop "Vergelijk saldo".

Vergelijking begrotingssaldi

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

1.999.228

2.027.398

2.099.024

2.063.397

2.020.468

Jaarstukken 2022 (realisatie)

1.904.895

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

2.248.142

2.150.194

2.092.552

2.036.182

2.017.255

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

2.273.311

2.329.903

2.264.921

2.198.836

2.183.748

- 94.843

- 93.988

- 93.309

- 93.236

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 106.090

- 108.267

- 105.066

- 103.389

- 103.124

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 106.529

- 120.046

- 109.442

- 107.827

- 107.638

- 164.927

- 164.443

- 169.963

- 173.624

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 193.859

- 176.916

- 178.817

- 184.155

- 188.824

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 198.555

- 194.755

- 197.641

- 203.719

- 210.550

311.194

323.286

324.036

324.548

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

334.270

331.863

334.643

337.301

340.225

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

335.590

368.061

371.088

373.561

373.734

18.019

14.936

- 3.414

- 3.206

16.975

9.601

- 6.179

- 6.964

Algemene middelen

Armoede, schuldhulpverlening, inburgering en samenleving

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 196.228

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 210.138

Beheer van de stad

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 150.293

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 163.679

Belastingen

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

304.217

Jaarstukken 2022 (realisatie)

320.545

Bestaande stad

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 85.266

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 77.847

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 6.571

Pagina 75 van 856

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

11.596

- 102

- 15.260

- 16.345

- 17.024

- 18.905

- 18.910

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 19.396

- 18.874

- 19.774

- 19.238

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 19.396

- 22.186

- 23.078

- 22.501

- 152.428

- 151.864

- 151.123

- 150.847

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 161.900

- 156.039

- 155.898

- 155.622

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 161.433

- 167.240

- 167.062

- 166.759

- 67.999

- 62.866

- 63.085

- 63.145

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 75.724

- 70.290

- 69.286

- 69.390

- 68.529

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 77.927

- 80.370

- 75.444

- 78.984

- 78.142

- 33.938

- 30.604

- 27.474

- 26.839

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 31.218

- 30.293

- 26.864

- 26.244

- 25.881

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 29.457

- 30.922

- 29.337

- 28.275

- 27.623

- 11.997

- 2.182

- 2.259

- 2.231

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 43.988

- 4.965

- 4.968

- 4.945

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 42.485

- 6.647

- 6.358

- 6.323

- 152.059

- 155.876

- 155.155

- 151.626

- 149.448

- 150.712

- 149.320

- 146.553

Bestuur

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 17.292

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 7.857

Cultuur

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 147.293

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 144.134

Dienstverlening

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 74.765

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 68.658

Economische ontwikkeling

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 32.988

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 31.797

Energietransitie

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 40.864

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 38.581

Onderwijs

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 139.691

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 136.372

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 146.553

Pagina 76 van 856

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 151.054

- 160.874

- 158.996

- 155.683

- 155.529

- 422.346

- 407.659

- 404.340

- 404.578

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 444.007

- 415.645

- 411.093

- 407.872

- 406.011

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 446.742

- 453.199

- 447.173

- 443.906

- 442.074

- 91.971

- 90.602

- 89.762

- 89.749

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 92.712

- 90.732

- 88.892

- 88.179

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 90.207

- 95.004

- 93.024

- 92.250

158.115

47.120

48.001

56.620

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

58.040

49.397

57.401

66.188

65.905

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

44.540

42.962

55.133

62.021

63.119

- 169.455

- 174.246

- 173.896

- 173.468

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 174.697

- 182.047

- 182.136

- 181.626

- 182.009

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 174.174

- 194.920

- 195.031

- 194.485

- 194.805

- 33.975

- 33.954

- 33.920

- 33.894

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 34.424

- 34.978

- 34.945

- 34.919

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 34.528

- 37.404

- 37.370

- 37.309

- 37.552

- 241.207

- 229.015

- 226.661

- 223.781

- 272.131

- 232.885

- 230.690

- 221.266

Overhead

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 407.053

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 402.583

Sport en recreatie

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 89.273

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 86.365

Stedelijke ontwikkeling

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

351.678

Jaarstukken 2022 (realisatie)

473.986

Veilig

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 160.075

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 156.722

Volksgezondheid

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 38.631

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 37.501

Werk en inkomen

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 232.632

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 228.012

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 217.450

Pagina 77 van 856

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 268.758

- 247.470

- 245.687

- 235.584

- 231.439

- 858.677

- 868.157

- 822.162

- 792.502

Eerste herziening / Voorjaarsnota 2023

- 857.831

- 868.412

- 821.568

- 788.772

- 775.530

Tweede herziening 2023 / Begroting 2024

- 863.793

- 929.790

- 891.132

- 843.891

- 830.391

Zorg, welzijn en wijkteams

Tweede herziening 2022 / Begroting 2023

- 842.778

Jaarstukken 2022 (realisatie)

- 823.864

Coalitieakkoord

Pagina 9

Coalitieakkoord - Eén stad Op 10 juni 2022 is het nieuwe coalitieakkoord gepresenteerd. Leefbaar Rotterdam, VVD, D66 en Denk slaan de handen in een voor één Stad. De komende vier jaar ligt de focus op de uitvoering. Resultaatgericht en dichtbij de Rotterdammers. De tweede herziening 2022 / begroting 2023 is een nadere uitwerking van het coalitieakkoord inclusief de uitwerking van de collegetargets. Schouder aan schouder voor een veilige, schone en groene stad. Voor de bouw van veel betaalbare woningen en voor de aanpak van de energietransitie. Voor het bieden van kansen aan alle Rotterdammers. Voor het bestrijden van armoede en schuldenproblematiek, voor het tegengaan van racisme en discriminatie en nog veel meer. De komende vier jaar wordt er minder vergaderd en meer gedaan.

Oog voor elkaars belangen, zorgen en prioriteiten Het coalitieakkoord is een mix van maatregelen, ideeën en acties die soms de ene partij meer aanspreken dan de andere partij. Dat is logisch. In Nederland en in een internationale stad als Rotterdam leven we niet alleen samen, we besturen ook samen. Met oog voor elkaars belangen, zorgen en prioriteiten.

Daadkracht en creativiteit De komende vier jaar praten we minder over de menselijke maat, maar doen we het gewoon. Niet meer doorverwijzen naar een andere afdeling, maar verder helpen met daadkracht en creativiteit. Diezelfde daadkracht waarmee de stad, net als met haar haven en architectuur, in binnen- en buitenland bekend is geworden. Dit moet het vertrouwen in overheid, bestuur en politiek de komende jaren vergroten. Wat nodig is gezien de lage opkomst bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Het nieuwe college van burgemeester en wethouders moet daarin vooropgaan. Met Rotterdammers praten over hoe het gaat en wat de gemeente beter zou kunnen doen. Met andere woorden: het nieuwe college mag even op het bordes staan, maar daarna vooral op de stoep van gewone Rotterdammers.

Pagina 78 van 856

Lees het volledige Coalitieakkoord 2022 - 2026. a

Raadsbehandeling

Pagina 10

Commissie- en raadsbehandeling Op 27 september 2023 zijn de Begroting 2024 en de Tweede herziening 2023 gepubliceerd. De behandeling in de raadscommissies staat gepland op 25 en 26 oktober 2023. De behandeling in de gemeenteraad vindt plaats op 7 en 9 november 2023.

De stukken voor de behandeling in de gemeenteraad zijn te vinden op de website van de gemeenteraad: Raadsvoorstel over vaststelling van de Tweede herziening 2023 en de Begroting 2024 a

Commissies

Pagina 11

Commissies In de commissies wordt de besluitvorming over de Voorjaarsnota 2023 voorbereid. Iedere commissie behandelt daarin zijn eigen onderwerpen. Voor het vergaderschema van de commissies zie de website van de gemeenteraad. Commissie Bestuur, Organisatie, Financiën en Veiligheid (BOFV)Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (BWB)Commissie Mobiliteit, Haven, Economie en Klimaat (MHEK)Commissie Werk & Inkomen, Onderwijs, Samenleven, Schuldhulpverlening & Armoedebestrijding, NPRZ (WIOSSAN)Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport (ZWCS)Commissie tot Onderzoek van de Rekening (COR)

Commissie Bestuur, Organisatie, Financiën en Veiligheid (BOFV) De commissie gaat over de volgende programma's en paragrafen: Programma Algemene middelen Programma Belastingen Programma Bestuur Programma Dienstverlening Programma Overhead Programma Veilig Paragraaf Bedrijfsvoering

Pagina 79 van 856

Paragraaf Financiële kengetallen Paragraaf Financiering Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Paragrafen Investeringen, Subsidies, Sustainbale development goals en Verbonden partijen voor zover betrekking op bovenstaande programma's Betrokken collegeleden: burgemeester Aboutaleb, wethouder Karremans, wethouder Simons en wethouder Struijvenberg.

Commissie Bouwen, Wonen en Buitenruimte (BWB) De commissie gaat over de volgende programma's en paragrafen: Programma Beheer van de stad (Buitenruimte) Programma Bestaande stad (Wonen en buitenruimte) Programma Stedelijke ontwikkeling (Bouwen, wonen en buitenruimte) Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragrafen Investeringen, Subsidies, Sustainbale development goals en Verbonden partijen voor zover betrekking op bovenstaande programma's Betrokken collegeleden: wethouder Karremans, wethouder Struijvenberg en wethouder Zeegers.

Commissie Mobiliteit, Haven, Economie en Klimaat (MHEK) De commissie gaat over de volgende programma's en paragrafen: Programma Economische ontwikkeling (Haven en economie) Programma Energietransitie (Klimaat) Programma Stedelijke ontwikkeling (Mobiiliteit) Paragraaf Duurzaam Paragrafen Investeringen, Subsidies, Sustainbale development goals en Verbonden partijen voor zover betrekking op bovenstaande programma's Betrokken collegeleden: wethouder Karremans, wethouder Simons en wethouder Zeegers.

Commissie Werk & Inkomen, Onderwijs, Samenleven, Schuldhulpverlening & Armoedebestrijding, NPRZ (WIOSSAN) De commissie gaat over de volgende programma's en paragrafen: Programma Armoede, schuldhulpverlening, integratie en samenleving Programma Onderwijs Programma Werk en inkomen Paragraaf NPRZ

Pagina 80 van 856

Paragrafen Investeringen, Subsidies, Sustainbale development goals en Verbonden partijen voor zover betrekking op bovenstaande programma's Betrokken collegeleden: wethouder Achbar, wethouder Kasmi en wethouder Versnel.

Commissie Zorg, Welzijn, Cultuur en Sport (ZWCS) De commissie gaat over de volgende programma's en paragrafen: Programma Cultuur Programma Sport en recreatie Programma Volksgezondheid Programma Zorg, welzijn en wijkteams Paragrafen Investeringen, Subsidies, Sustainbale development goals en Verbonden partijen voor zover betrekking op bovenstaande programma's Betrokken collegeleden: wethouder Achbar, wethouder Kasmi en wethouder Struijvenberg.

Commissie tot Onderzoek van de Rekening (COR) Deze commissie richt zich op de ordelijkheid van het (financieel) beheer, alsmede op de rechtmatigheid en de doelmatigheid van de begrotingsuitvoering. De commissie baseert haar onderzoek op de (concept-)jaarstukken en de bevindingen van de accountant. De COR bestaat uit maximaal vijf leden die door de raad uit zijn midden worden benoemd.

Leeswijzer

Pagina 12

Leeswijzer Opbouw websiteOpbouw programma'sSoorten van financiële bijstellingenVerbeteren P&C-producten

Opbouw website De begroting is opgebouwd uit de volgende onderdelen: Hoofdlijnen De hoofdlijnen geven een totaalbeeld van de begroting onderverdeeld in: Voortgang 2023 gaat in op de ontwikkelingen in het lopende jaar 2023 Bestuurlijke hoofdlijnen geeft de grote lijnen aan voor de toekomstige jaren Financiële hoofdlijnen 2023-2027 geeft inzicht in de belangrijkste financiële ontwikkelingen en kengetallen

Pagina 81 van 856

Collegetargets geeft een totaaloverzicht van alle collegetargets én de huidige stand van zaken Coalitieakkoord bevat een korte samenvatting en een link naar het Coalitieakkoord: Eén stad dat een nadere uitwerking is voor de uitgewerkte begroting Commissie- en Raadsbehandeling geeft aan wanneer de behandeling plaats vindt en een link naar de raadsbesluiten Commissies geeft inzicht in welke commissies welke programma's en paragrafen aan de orde kunnen komen Leeswijzer geeft een uitleg van de opbouw van de begroting en een toelichting op de overgang naar de nieuwe programma-indeling

Programma's De programma's geven een totaalbeeld van een beleidsmatig onderwerp. Per programma wordt een toelichting gegeven op de voortgang, de bestuurlijke hoofdlijnen, de doelen, projecten, financiën, kaders en verbonden partijen. Dit wordt hieronder verder toegelicht.

Paragrafen De paragrafen geven een overkoepelend beeld over de programma's. Er zijn paragrafen die vanuit het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) zijn voorgeschreven en paragrafen die zijn toegevoegd om een totaal beeld te geven. Verplichte paragrafen: Lokale heffingen, Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Onderhoud kapitaalgoederen, Financiering, Bedrijfsvoering, Verbonden partijen en Grondbeleid. Niet verplichte paragrafen: BBV Indicatoren, Duurzaam, Financiële kengetallen, Investeringen, Nationaal Programma Rotterdam Zuid, Subsidies en Sustainable development goals.

Financiën Het onderdeel Financiën bestaat uit de: Balans waaronder de geprognotiseerde balans, het kasstroomoverzicht, de reserves en voorzieningen zijn opgenomen. Grondslagen en regelgeving waaraan de begroting, herzieningen en jaarstukken moeten voldoen. Overzicht van baten en lasten met een totaal overzicht van de baten en lasten van de hele gemeente, het overzicht van incidentele baten en lasten en een overzicht van de baten en lasten per programma.

Wijken

Pagina 82 van 856

Hier zijn de nieuwe Wijkplannen voor de 39 wijken opgenomen.

Opbouw programma's De programma's zijn opgebouwd uit de volgende onderdelen: Voortgang 2023: aansluitend op de Voortgang 2023 onder de Hoofdlijnen maar specifiek voor het programma. Bestuurlijke hoofdlijnen 2024-2027: aansluitend op Bestuurlijke hoofdlijnen onder de Hoofdlijnen maar specifiek voor het programma. Doelen van het programma: hier zijn meerdere doelen per programma mogelijk, voor ieder doel worden de vragen beantwoord: "Wat willen we bereiken?" en "Wat gaan we daarvoor doen?". Hierbij hoort ook steeds een set van indicatoren: de collegetargets, effectindicatoren die aansluiten op "Wat willen we bereiken?" en prestatieindicatoren die aansluiten op "Wat gaan we daarvoor doen?". Projecten: de belangrijkste projecten die (gaan) bijdragen aan het realiseren van de doelen van het programma worden hier kort toegelicht. Het gaat om projecten met investeringsbedragen groter dan € 10 miljoen in het lopende of komende jaar, projecten die vallen onder de regeling risicovolle projecten, monitor grote projecten, monitor ICT projecten, de belangrijkste grondexploitaties/gebiedsontwikkelingen en anderszins belangrijke projecten.

Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen: tot nu toe werd hiervoor de engelse term Sustainable development goals gebruikt, maar we willen nu overstappen op de nederlandse naam Voor ieder programma wordt aangegeven aan welke SDG's het programma bijdraagt, van daaruit wordt verwezen naar de paragraaf Sustainable Development Goals waar een totaalbeeld wordt geschetst. Verantwoordelijke collegeleden: hier is opgenomen welke collegeleden verantwoordelijk zijn voor de belangrijkste delen van het programma. Omschrijving, kaders en verbonden partijen: hier is ruimte voor een eventueel uitgebreidere omschrijving, een opsomming van de belangrijkste kaders met een link en wordt aangegeven welke verbonden partijen bijdragen aan het bereiken van de doelen van dit programma. Een uitgebreide toelichting op de Verbonden partijen is te vinden in de paragraaf met hetzelfde onderwerp.

Soorten van financiële bijstellingen In deze begroting worden verschillende categorieën van financiële bijstellingen onderscheiden, namelijk: Onvermijdelijke ramingsbijstellingen: begrotingswijzigingen ten aanzien van bestaand beleid als gevolg van exogene factoren of als juridische verplichtingen zijn. Vermijdbare ramingsbijstellingen: Een vermijdbare ramingsbijstelling betekent dat zonder deze extra financiële middelen een eerder vastgestelde doelstelling niet of slechts deels gehaald kan worden.

Pagina 83 van 856

Intensivering: Een intensivering betekent dat er een voorstel is om iets nieuws te doen of extra te intensiveren op iets bestaands. Hierdoor zullen er dus nieuwe of hogere doelstellingen ontstaan. Taakstellingen en bezuinigingen: Een bezuiniging betekent dat er een voorstel is om iets minder of niet meer te doen. Dit betekent over het algemeen ook dat er doelstellingen wijzigen. Een taakstelling is een bezuiniging die inhoudelijk nog verder ingevuld moet worden. Reserves: toevoegingen, onttrekkingen en vrijval van bestemmingsreserves. Taakmutaties: begrotingswijzigingen als gevolg van wijzigingen in het gemeentelijke takenpakket die leiden tot een wijziging van het Gemeentefonds. Kasschuiven: bijstellingen door verschuiving van budgetten tussen begrotingsjaren. Technische mutaties: deze zijn technisch van aard zijn en hebben geen beleidsmatige impact. In de tabellen met bijstellingen worden de effecten op het saldo van baten en lasten van het betreffende programma gepresenteerd. Negatieve bedragen (met “-“ teken) hebben een negatief effect op het saldo. Het gaat dan (per saldo) om hogere lasten of lagere baten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het saldo. Het gaat dan (per saldo) om lagere lasten of hogere baten. Bij de bijstellingen op reserves geldt dat deze in de regel als neutraal worden gepresenteerd (dus geen effect op het saldo).

Hogere lasten zorgen namelijk voor een hogere onttrekking aan een reserve of andersom. In de reserves ontstaan alleen effecten op het exploitatiesaldo in het geval van vrijval (er staat dan geen hogere last tegenover) of toevoegingen aan reserves (reserveren van middelen voor de toekomst). Bij taakmutaties zijn de baten vanuit het Gemeentefonds opgenomen in het programma Algemene middelen. De lasten zijn te vinden in de beleidsmatige programma's waarvoor de middelen zijn bedoeld. Op concernniveau zijn de taakmutaties en technische mutaties saldoneutraal. Kasschuiven zijn saldoneutraal binnen de meerjarenraming. Alle bedragen in deze website zijn in 1.000-tallen weergegeven, tenzij expliciet anders is aangegeven. Door de afronding in 1.000-tallen kan het zijn dat de totalen een (minimale) afwijking tonen.

Verbeteren P&C-producten In het voorjaar 2023 is de nieuwe opzet van de P&C-producten met de raadsfracties geëvalueerd. Hieruit zijn een aantal nieuwe verbetervoorstellen gekomen. Een aantal verbeteringen zijn in de Begroting 2024 en Tweede herziening 2023 verwerkt:

Per programma inzicht in de Rotterdamse taakvelden Om de begroting overzichtelijker te maken worden de P&C-producten met ingang van de Begroting 2023 gepresenteerd op programmaniveau. Dit is door de raadsfracties positief ontvangen. Er is echter behoefte aan om iets meer inzicht te hebben in waar het geld aan wordt besteed. Daarom worden met ingang van de Begroting

Pagina 84 van 856

2024 en de Tweede herziening 2023 per programma de Rotterdamse taakvelden getoond. De financiële toelichting blijft alleen beschikbaar op programmaniveau om de overzichtelijkheid van de begroting te behouden en sluit aan op de budgetbevoegdheid van de raad.

Financiële tabellen verduidelijken Bij tabellen met bijstellingen is het niet altijd meteen duidelijk of een + of een - leidt tot een hoger of lager budget. Bij financiële tabellen met bijstellingen is een standaardtoelichting toegevoegd die uitlegt wat een + en wat een - is: "Een negatief bedrag (met een – ervoor) is een financiële tegenvaller: de gemeente geeft meer geld uit of er komen minder opbrengsten binnen. Een positief bedrag is een financiële meevaller: de gemeente geeft minder geld uit of er komen meer opbrengsten binnen."

Financiële transparantie Om de financiële transparantie te verhogen is de vraag van een aantal fracties om een Excel met de begrotingsinformatie ter beschikking te stellen à la open data van de rijksoverheid. Die bieden wij hierbij voor het eerst aan. In de Excel staan voor alle P&C-momenten sinds de Begroting 2023 de programma's, de kostensoorten en de bijstellingen. Dit biedt de mogelijkheid om zelf gemakkelijk analyses te kunnen. Op het eerste blad van de excel staat een korte toelichting.

Inzichtelijker maken financieel verloop De wens om een totaalbeeld te hebben van het verloop van begrotingsbijstellingen per programma over de verschillende P&C-producten heen heeft vorm gekregen in een extra tabel Vergelijking begrotingssaldi onder Totaalbeeld op de tegel Financieel beeld. Deze tabel is ook beschikbaar per Programma in de tegel Financiën onder de knop "Vergelijk saldo". Dit komt tegemoet aan de toezeggingen "Inzichtelijker maken financieel verloop" (23bb003909) en "Nieuwe P&C cyclus start aanstaande Voorjaarsnota"(23bb004155).

Technische sessie voor raadsleden over de begroting In een aantal interviews kwam naar voren dat informatie wel aanwezig was op de website, maar niet gevonden. Op donderdag 5 oktober heeft de griffie een technische sessie georganiseerd om raadsleden meer wegwijs te maken in de website: Waar vind ik wat we doen of wat we anders gaan doen? Waar vind ik wat dit gaat kosten of wat dit meer gaat kosten? Hoe werkt de zoekfunctie?

Aan een aantal verbeteringen werken we continue door. Met name aan het verbeteren van de doelenbomen en de financiële toelichtingen.

Pagina 85 van 856

Ook aan de andere verbeteringen wordt gewerkt en regelmatig aan de Commissie tot onderzoek van rekening gerapporteerd. a

Programma's

Pagina 13

Programma's Per programma wordt een toelichting gegeven op de voortgang, bestuurlijke hoofdlijnen, doelen, projecten, financiën, kaders en verbonden partijen.

Algemene middelen

Armoede, schuldhulpverlening,

Beheer van de stad

inburgering en samenleving Gemeentefonds

Schone en circulaire stad Minder armoede en schulden

Treasury

Veilige en beschikbare buitenruimte Verbeteren taalbeheersing

Deelnemingen

Prettige leefomgeving Nieuwe Rotterdammers nemen deel

Belastingen

Bestaande stad

Bestuur

Onroerendezaakbelasting (OZB)

In stand houden erfgoed

Rekenkamer

Roerendezaakbelasting (RZB)

Verstedelijken en verbinden

Ombudsman

Logiesbelasting

Vitale wijken

College, Griffie en Raad

Doelmatige vastgoedportefeuille

Cultuur

Dienstverlening

Economische ontwikkeling

Cultuur voor alle Rotterdammers

Betrokken overheid

Toekomstbestendig

Evenwichtig cultureel ecosysteem

Betrouwbaar stadsarchief

Aantrekkelijke, veerkrachtige stad

Goed klantcontact

ondernemerschap Excellent ondernemersklimaat Ruimte voor economie

Pagina 86 van 856

Energietransitie

Onderwijs

Overhead

Duurzaam energiesysteem

Vergroten doelgroep bereik

Bedrijfsvoering

Energietransitie gebouwde omgeving Aanpak personeelstekort Energietransitie in mobiliteit

Aansluiting onderwijs jeugdhulp

Duurzame haven & industrie

Verbeteren onderwijskwaliteit

Sport en recreatie

Stedelijke ontwikkeling

Veilig

Stimuleren sport en bewegen

Integraal ontwikkelen van de stad

Veilige stad

Inspirerende topsport

Fijn leven en verblijven in de delta

Crisisbeheersing en brandweer

Toekomstbestendige verenigingen

Goede groei en verbinding

Goede sportaccomodaties Laagdrempelige natuureducatie

Volksgezondheid

Werk en inkomen

Zorg, welzijn en wijkteams

Robuuste en slagvaardige GGD

Inkomenszekerheid & rechtmatigheid Jongeren zonder achterstand

Gezonde stad

Iedereen vooruit

Kwetsbaren doen mee Ouderen gezond en vitaal Gezonde Rotterdammers

Algemene middelen

Pagina 14

Algemene middelen Het programma Algemene middelen levert een bijdrage aan de manier waarop het college werkt aan structureel houdbare gemeentefinanciën. Het programma Algemene middelen is het financieel-technische sluitstuk van de begroting. In de paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing, Financiering, Financiële Kengetallen en Verbonden Partijen zijn de inhoudelijke doelstellingen, indicatoren en kengetallen opgenomen.

Pagina 87 van 856

Voortgang 2023

Bestuurlijke hoofdlijnen 2024-2027

Doel: Stabiele en rechtvaardige financiering van de gemeente (Gemeentefonds)

Doel: Bestendig beheer Algemene

Duurzame

Projecten: Aan de orde zijnde

middelen

ontwikkelingsdoelstellingen

deelnemingen

Financiën

Omschrijving, kaders en verbonden

Verantwoordelijke collegeleden

partijen a

Voortgang 2023

Pagina 15

Voortgang 2023 Financiële positie Het college stuurt op een weerstandsvermogen van minimaal 1,0 zoals in het coalitieakkoord is opgenomen. In de paragraaf Weerstandsvermogen zijn het meerjarig verloop van de weerstandsvermogen en de risico's vermeld. In de paragraaf Financiële kengetallen wordt uiteengezet dat het structureel exploitatiesaldo vanaf 2024 tot en met 2027 positief is.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=RotterdamRaad&id=2b599428-1598-4475-9287-b968aac1bf28