[23bb006001] Bijlage 1 behorende bij 23bb5998 - ontwerpbestemmingsplan Katendrecht

De resultaten van laatstgenoemd onderzoek vormen het uitgangspunt bij de keuze om een vindplaats te behouden, op te graven, waarnemingen uit te voeren tijdens het bouwproject of geen verdere stappen te ondernemen. 3.1.2

Bewoningsgeschiedenis

De bodem van het landgedeelte van het plangebied bestaat uit veen en/of klei-op-veen, waarop in de IJzertijd, Romeinse tijd en (Vroege) middeleeuwen gewoond werd. In de 12e eeuw wordt de invloed van de Nieuwe Maas groter en wordt het mogelijk al bewoonde gebied bedekt met klei en zand. Het gebied lag vanaf de 13e eeuw buiten de oude ringdijk van de Riederwaard, een rondom bedijkt gebied midden op het eiland IJsselmonde, dat bij de grote overstroming van 1373 ten onder ging. Na de overstroming werden de Riederwaard en andere delen van IJsselmonde in fasen herbedijkt. Op deze wijze ontstond vóór 1425 de Katendrechtse polder. De noordelijke en oostelijke dijk van de Katendrechtse polder ligt voor een deel in het plangebied. Aan de dijk was ook een haventje met het Katendrechtse Veer, en er ontstond een kleine bewoningskern langs de genoemde dijk en bij het haventje. Een groot deel van de Katendrechtse polder is vergraven bij de aanleg van de Maashaven. Tot de aanleg van deze haven en de Rijnhaven aan het einde van de 19e eeuw vormde de noordelijke dijk van de Hillepolder, de Hilledijk, de eigenlijke rivierdijk (hoogte 3,5 meter boven NAP, kruinbreedte 6 meter). Ervoor lag al vanaf de 17e eeuw bekaad buitenland, dat voor 1887 werd opgehoogd in verband met de aanleg van de Rijnhaven.

De Hilledijk is momenteel opgenomen in de Brede Hilledijk, het gebied tussen de Rijnhaven en de Maashaven. 3.1.3

Archeologische verwachting

Op de top van het veen zijn bewoningsresten te verwachten uit de IJzertijd, Romeinse tijd en Middeleeuwen (tot de 12e eeuw). In en langs het tracé van de voormalige dijken zijn bewoningssporen te verwachten vanaf de 15e eeuw. De meeste van deze bewoningssporen zullen zich ter plaatse van de bebouwing bevinden, zoals die voor het eerst exact is weergegeven op de oudste kadastrale kaart van 1811-1832. 3.1.4

Regeling in bestemmingsplan

Om de archeologische waarden die in de bodem aanwezig kunnen zijn te beschermen zijn in de regel en op de verbeelding vier dubbelbestemmingen Waarde - Archeologie opgenomen. Op de kaart, die als Bijlage 1 Afbeelding Archeologie in de toelichting is opgenomen, is een overzicht van deze drie gebieden gegeven.

23

Waarde - Archeologie 1 Voor de locaties met de bebouwing die op de kadastrale kaart van 1811-1832 zijn weergegeven (Waarde - Archeologie 1) geldt een bouwregeling en een omgevingsvergunning voor bouw- en graafwerkzaamheden die dieper reiken dan 1,5 meter beneden maaiveld, ongeacht het verstoringsoppervlak van de ingreep. Waarde - Archeologie 2 Voor de rest van het landgedeelte van het plangebied (Waarde - Archeologie 2) geldt een bouwregeling en een omgevingsvergunning voor bouw- en graafwerkzaamheden met een oppervlakte van meer dan 200 vierkante meter en die tevens dieper reiken dan 2 meter beneden maaiveld. Waarde - Archeologie 3 Voor het binnen het plangebied gelegen water (Waarde - Archeologie 3) geldt een bouwregeling en een omgevingsvergunning voor bouw- en graafwerkzaamheden met een oppervlakte van meer dan 200 vierkante meter en die tevens dieper reiken dan de huidige onderwaterbodem.

3.2

Cultuurhistorie

3.2.1

Cultuurhistorische verkenning

Voor het gebied Katendrecht is in 2019 een Cultuurhistorische Verkenning (CV) opgesteld. In deze CV wordt onderbouwd waarom bepaalde gebouwen op Katendrecht een cultuurhistorische waarde hebben die het beschermen waard is. Katendrecht is een unieke wijk, niet alleen voor Rotterdam. Het is in ieder geval in Noordwest Europa het enige historische havendistrict dat is gelegen op een schiereiland midden in binnenstedelijk havengebied, waar vanaf de aanleg een woonbuurt en havenbedrijvigheid gecombineerd zijn geweest. Dit niet als in de pre-industriële stad (zoals de Rotterdamse Waterstad), met een mix tussen havens, wonen en bedrijvigheid op alle schaalniveaus, maar keurig gescheiden naast elkaar. Katendrecht is een voorbeeld van de eerste scheiding tussen havenfuncties en havenwijk. Waarbij de woonbuurt (tegelijk met de haven ontwikkeld) niet geheel buiten de haven geplaatst werd, maar er midden in werd gesitueerd. Deze eenheid van woonwijk en omringende haven-faciliteiten en havenbedrijven, in langgerekte stroken tegen de Kern aangeschoven is het belangrijkste ruimtelijke kenmerk van Katendrecht. Tegenwoordig is nog een van de twee historische havenstroken overgebleven, de Rijnhaven Zuidzijde ten noorden van Katendrecht Kern. Deze twee gebieden, de Kern en Rijnhaven Zuidzijde, zijn de enige delen van Katendrecht waar nog cultuurhistorisch waardevolle panden te vinden zijn.

Per deelgebied is een analyse en waardering gemaakt. Deze waardering en met name de aanwijzing van de beeldbepalende panden en ensembles heeft geleid tot het toekennen van een dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie' aan een flink aantal waardevolle panden in het plangebied. De cultuurhistorische waarden worden beschermd doordat het verboden is om zonder of in afwijking van een schriftelijke vergunning van burgemeester en wethouders de betreffende bouwwerken geheel of gedeeltelijk te slopen. Hieronder volgt per deelgebied een korte beschrijving en overzicht van de beeldbepalende panden.

24

3.2.2

Kern van Katendrecht

De Kern van Katendrecht representeert als weinig andere gebieden in Rotterdam-Zuid de 'Tweede Gouden Eeuw' van Rotterdam (1870-1914), die voortkwam uit de stormachtige groei van de haven. In deze periode ontstonden de Rijn- en Maashaven als de eerste moderne overslaghavens op Zuid, en tegelijkertijd de daartussen geklemde havenwijk Katendrecht. Het waren de gloriejaren van de Rijn- en Maas-haven en de jaren waarin Katendrecht zijn (internationale) naam en faam vestigde. Hoewel de historische stedenbouw en architectuur van de kern van Katendrecht niet specifiek zijn voor een havenbuurt, vertegenwoordigt dit deel van Katendrecht wel deze periode en is van grote waarde voor de identiteit van Katendrecht en de geschiedenis van de stad Rotterdam. De Kern van Katendrecht is een laat-19e- vroeg-20e eeuwse woonbuurt, gebouwd in twee fases ter weerszijden van het historische, van oorsprong middeleeuwse dijkdorp Katend-recht, dat vóór de uitbreiding op basis van de plannen van Directeur Gemeentewerken De Jongh nog dorps en landelijk was. De laat-19e vroeg-20e eeuwse aanlegfase domineert nog steeds sterk, zij het aangetast door stadsver-nieuwing uit de jaren '70 en '80 van de 20e eeuw. Vroegere fasen zijn vrijwel niet meer aanwezig, hooguit in enkele sporen.

Een groot deel van de bebouwing in de Kern van Katendrecht is aangemerkt als beeldbepalend, en heeft de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie' gekregen. Hieronder worden de beeldbepalende panden per bouwblok beschreven. Bouwblok tussen Brede Hilledijk en Veerlaan/Atjehstraat Stedenbouw en architectuur van het pand Brede Hilledijk 141 en de meeste andere panden in dit bouwblok zijn typisch voor de 'Tweede Gouden Eeuw' van Rotterdam. Daarmee zijn deze panden van grote waarde voor de identiteit van dit stadsdeel, en de geschiedenis van Rotterdam als geheel. Brede Hilledijk 141 staat op en V-vormige kavel op de kop van een taps toelopend bouwblok. Dit is een bijzonder karakteristieke verkaveling, typisch voor de stedenbouw van eind 19e/begin 20e eeuw. Dergelijke panden werden vaak als café-locatie gebruikt, en dat is hier nog steeds het geval. De panden Brede Hilledijk 147-149 en Veerlaan 10-12 zijn vroeg-naoorlogs wederopbouwpanden binnen de 19e eeuwse bebouwing van Katendrecht. Omdat de gevels met extra kwaliteit zijn vormgegeven, en representatief zijn voor de genomende periode, hebben deze gevels een cultuurhistorische waarde. Dit hele bouwblok heeft de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie' gekregen.

Bouwblok tussen de Delistraat en de Atjehstraat Evenals bij het bovengenoemde bouwblok zijn de panden aan de Delistraat kenmerkend voor de periode eind 19e/begin 20e eeuw. De architectuur van deze panden is een essentieel onderdeel van het historische ensemble van het Deliplein. De historische detaillering en ornamentiek is nog voor een groot deel intact of hersteld, wat bijdraagt aan de grote cultuurhistorische waarde van deze panden. De panden aan de noordkant van de Atjehstraat zijn om dezelfde redenen beeldbepalend als de panden aan de Delistraat. Maar in tegenstelling tot de panden aan de Delistraat zijn de waarden van deze panden zwaar aangetast. Desondanks hebben deze panden nog een cultuurhistorische waarde die het beschermen waard is. Daarom hebben alle panden in dit bouwblok de dubbelbestemming 'Waarde Cultuurhistorie' gekregen, behalve de panden Atjehstraat 49-51 en 63-65 waar de oorspronkelijke panden zijn vervangen. Bouwblok tussen de Atjehstraat en de Brede Hilledijk Voor de panden aan de zuidkant van de Atjehstraat geldt hetzelfde als voor de panden aan de noordkant. Behalve voor het hoekpand nr. 56, waar de gevels en het dak redelijk gaaf zijn gebleven. Brede Hilledijk 219 heeft een van de weinige topgevels in Katendrecht. Dit pand is bovengemiddeld rijk vormgegeven, met aandacht voor bijzondere architectonische expressie.

De panden Brede Hilledijk 221 t/m 229 hebben kleinstedelijke volumes, en gevels die met zorg voor extra kwaliteit zijn vormgegeven. Voor de meeste beeldbepalende panden aan de Brede Hilledijk geldt dat de cultuurhistorische waarden niet zijn aangetast. Voor alle panden in dit bouwblok geldt dat de stedenbouw en architectuur typisch zijn voor de 'Tweede Gouden Eeuw' van Rotterdam. Dit hele bouwblok heeft de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie' gekregen. Bouwblok tussen de Sumatraweg en de Tolhuisstraat Binnen dit bouwblok is op drie plekken nog de oorspronkelijke beeldbepalende bebouwing bewaard

25

gebleven: Tolhuisstraat 2 t/m 12 / Veerlaan 58 t/m 70 / Sumatrastraat 1 t/m 27 (De cultuurhistorische waarden van deze panden zijn in het algemeen niet aangetast), Brede Hilledijk 269-273 (de waarden van deze panden zijn aangetast) en Tolhuisstraat 134 t/m 172 (de waarden van deze panden zijn in grote mate aangetast). Voor deze panden geldt qua stedenbouw en architectuur hoofdzakelijk hetzelfde als bij de panden in de andere bouwblokken. Bij Tolhuisstraat 10-12 is de rijke historische pui zeer beeldbepalend. Bij Tolhuisstraat 34 t/m 44 gaat het om wederopbouwpanden van vlak na WOII, cultuurhistorisch hebben deze panden een waarde omdat ze de stedenbouwkundige en architectonische signatuur van het centrum van Katendrecht ondersteunen. Ter plaatse van de panden Sumatrastraat 9 t/m 17 was op de begane grond een danslokaal gevestigd dat al aan het begin van de 20e eeuw Walhalla heette. Dit danslokaal heeft een belangrijke rol in het sociale leven en daarmee de geschiedenis van Katendrecht vervuld. Met name de puien van deze blikvanger aan het Deliplein zijn zeer monumentaal en op Rotterdamse schaal uitzonderlijk. Behalve nr. 9 staan deze panden op de nominatie om gemeentelijk monument te worden. Bouwblok tussen de Tolhuisstraat en de Rechthuislaan De oorspronkelijke beeldbepalende bebouwing in dit bouwblok heeft de dubbelbestemming 'Waarde Cultuurhistorie' gekregen.

Deze panden zijn om dezelfde redenen cultuurhistorisch waardevol als hierboven bij de andere bouwblokken is aangegeven. De cultuurhistorische waarden van deze panden zijn aan de Katendrechtsestraat niet aangetast. Bij de andere beeldbepalende panden in het bouwblok zijn de waarden in het algemeen in belangrijke mate aangetast. Bouwblok tussen de Rechthuislaan en de Rechthuisstraat Dit hele bouwblok heeft de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie' gekregen. Deze panden zijn om dezelfde redenen cultuurhistorisch waardevol als hierboven bij de andere bouwblokken is aangegeven. De mate van aantasting van de cultuurhistorische waarden wisselt. Aan de Rechthuislaan zijn de waarden hoofdzakelijk zwaar aangetast, en aan de Rechthuisstraat zijn de waarden hoofdzakelijk niet aangetast. Bouwblok hoek Tolhuislaan en Katendrechtsestraat In dit bouwblok is langs bijna de hele Tolhuislaan en het zuidelijk deel van de Rechthuisstraat de oorsprokelijke bebouwing bewaard gebleven. De panden hebben de dubbelbestemming 'Waarde Cultuurhistorie' gekregen, om dezelfde redenen als hierboven bij de andere bouwblokken is aangegeven. Bij de panden aan de oostkant van de Tolhuislaan zijn de cultuurhistorische waarden goed bewaard gebleven. De gevels van deze panden zijn met extra kwaliteit vormgegeven, en de historische puien zijn zeer beeldbepalend.

Verhalenhuis Belvédère In het pand Rechthuislaan 1 is het Verhalenhuis Belvédère de Kaap gevestigd. Dit pand, en het pand Rechthuislaan 5, waren al gebouwd voordat de stedenbouwkundige plannen van De Jongh voor Katendrecht waren gerealiseerd. De panden zijn typerend voor 19e eeuwse grootstedelijke architectuur, met rijke en kwalitatief hoogstaande gevels. In het verhallenhuis heeft in het interbellum en tijdens WOII een jazzclub gezeten, waarmee een belangrijke plek in het culturele leven van Katendrecht werd ingenomen. Ook werd op dit adres in 1915 het eerste Chinese restaurant van Nederland geopend.

3.2.3

Rijnhaven Zuidzijde

Provimi Aan de noordzijde van de Veerlaan bevindt het complex van Provimi. Het complex vormt het laatste westelijk bouwdeel van de strook met havengerelateerde bedrijfsbebouwing langs deze kant van de Rijnhaven. Aan het complex is de historische groei nog duidelijk afleesbaar. Het complex is in 1922 gesticht als onderdeel van de San Franciscoloods (huidige Fenixloodsen). Het complex is toen gebouwd als magazijngebouw. Dit met bedrijfswoningen op de kop. Het complex was oorspronkelijk voorzien van gevels die sterke overeenkomst vertonen met de gevels van de overige complexdelen van de San Franciscoloods. Het complex is na de Tweede Wereldoorlog in verschillende fasen verbouwd voor de firma Provimi (PROteïne, Vitamine, Mineralen). In de jaren ‘50 werd een groot silogebouw

26

toegevoegd. Ondanks verbouwingen is de oorspronkelijke hoofdmassa, met de aanpalende originele in het water uitgebouwde betonnen kade, nog goed herkenbaar. Vanwege de cultuurhistorische waarde als havengerelateerde bedrijfsbebouwing heeft het oorspronkelijke complex de dubbelbestemming 'Waarde Cultuurhistorie' gekregen, zoals aangegeven op de verbeelding. Latere toevoegingen aan weerszijden van het oorspronkelijke complex hebben deze dubbelbestemming niet gekregen. Waar delen van latere toevoegingen binnen de dubbelbestemming zijn gelegen (bijvoorbeeld waar deze uitsteken boven het oorspronkelijke complex) heeft wat in artikel 30 'Waarde - Cultuurhistorie' van de regels is bepaald geen betrekking op deze latere toevoegingen. Fenix I en II Vanaf 1915 huurde de Nederlandsch-Amerikaansche Stoomvaart-Maatschappij (NASM), ook wel Holland-Amerika Lijn genoemd, het terrein aan de zuidwestzijde van de Rijnhaven van de gemeente omdat de vloot en het aantal lijnen van de H.A.L. naar de Verenigde Staten aanzienlijk waren uitgebreid. Tussen 1916 en 1922 werd op dit terrein de San Franciscoloods gebouwd, bedoeld voor zowel de opslag van goederen als voor het transport van landverhuizers naar de Verenigde Staten. De architect van de loods werd de Rotterdamse architect C.N. van Goor.

De spectaculaire loods met zijn oppervlakte van 25.000 m2 had een lengte van 360 meter en bestond uit 2 bouwlagen. Samen met de grote metalen Cuba-Mexicoloods aan de oostzijde en een magazijngebouw van 4 lagen aan de westzijde, besloegen de loodsen tezamen zo'n 520 meter kadelengte. Tijdens de Tweede Wereldoorlog wijzigde de situatie ingrijpend. De haveninstallaties aan de Rijnhaven werden vernield door de Duitse bezetter en aan het einde van de oorlog werd de loods aan de havenzijde getroffen door een bombardement van de geallieerden. Ofschoon het gedeelte langs de kade vernietigd was, overleefde een groot deel van de constructie en de gevels aan de Veerlaan het bombardement en hergebruik van het bestaande lag dan ook voor de hand. Vanaf 1948 werd de betonnen loods gerenoveerd en opgesplitst in twee loodsen. De loodsen kregen de namen Fenix I (121 meter, 14 beuken lang) en II (164 meter, 20 beuken lang) naar het fabeldier uit de Griekse mythologie dat uit zijn as herrees. Inmiddels is de oorspronkelijke loods Fenix I deels gerenoveerd, deels gesloopt en nieuw gebouwd, waarbij er boven de oorspronkelijke loods loftwoningen zijn gerealiseerd. Fenix II wordt verbouw voor een gemengde hoofdzakelijk culturele bestemming, met op de verdieping het Landverhuizersmuseum en boven het gebouw uitstekend een uitzichtpunt.

De ontwikkelvisie voor Fenix II is volgens het CCC-programma (cultuur, creatief, culinair), met op de eerste verdieping het museum en op de begane grond het CCC-programma. Bij zowel de ontwikkeling van Fenix I als Fenix II is het uitgangspunt geweest om de cultuurhistorische waarden zoveel mogelijk te bewaren. Beiden loodsen hebben daarom in het bestemmingsplan de dubbelbestemming 'Waarde - Cultuurhistorie' gekregen. Foto: Fenix I met loftwoningen en theater Walhalla

27

3.3

Stadsgezichten en Monumenten

Algemeen De gemeente Rotterdam kent een groot aantal panden en gebieden die vanwege cultuurhistorische waarden worden beschermd. Voor de bescherming wordt gebruik gemaakt van bestaand instrumentarium – Erfgoedwet (2016) en Monumentenverordening Rotterdam 2010. Daarnaast krijgen rijks beschermde stadsgezichten, wederopbouwaandachtsgebieden en beeldbepalende panden op de verbeelding en in de regels van het bestemmingsplan de dubbelbestemming “Waarde – Cultuurhistorie”. Rijksmonumenten (RM) en Gemeentelijke monumenten (GM) Een rijks- of gemeentelijk monument kan zijn een gebouw, water, terrein of een ander object dat van nationaal belang is, of van algemeen belang voor Rotterdam is (gemeentelijk monument), vanwege de schoonheid, betekenis voor de wetenschap of de cultuurhistorische waarde. Dit is vastgelegd in respectievelijk de Erfgoedwet (2016) en de Monumentenverordening Rotterdam 2010. Bij een monument gaat het om één gebouw of complex, zowel buiten als van binnen. Voor een Rijksmonument geldt dat het object ten minste vijftig jaar oud moet zijn. Als vanzelfsprekend is het verboden om wijzigingen aan te brengen aan een beschermd monument zonder vergunning. Beschermde stadsgezichten (BS) Rotterdam kent door haar stedelijke omgeving alleen beschermde stadsgezichten.

Een beschermd stadsgezicht is een groep van onroerende zaken die van algemeen belang zijn wegens schoonheid, onderlinge ruimtelijke structurele samenhang of wetenschappelijke waarde. De bescherming richt zich op de stedenbouwkundige karakteristiek en op een samenhangend geheel van straten en bebouwing. Het gaat om gebieden van voor 1945. Na aanwijzing van een beschermd stadsgezicht dient er binnen twee jaar een bestemmingsplan beschikbaar te zijn waarin de historische kwaliteiten en de relatie tot eventuele toekomstige ontwikkelingen vastliggen. Wederopbouwaandachtsgebieden Naast de van rijkswege beschermde stadsgezichten kent Rotterdam twee wederopbouwaandachtsgebieden van nationaal belang. Verder heeft de gemeente in de binnenstad een aantal wederopbouwaandachtsgebieden met een waardevolle samenhang tussen het stratenplan, de invulling van de bouwblokken en de architectuur. Bij nieuwe ontwikkelingen dient bekeken te worden hoe deze historische kwaliteiten kunnen worden behouden. Betreffende gebieden hebben geen wettelijke bescherming. Beeldbepalende objecten (BO) In Rotterdam is een groot aantal gebouwen te vinden die geen status hebben als monument, maar wel cultuurhistorisch waardevol zijn, zogenaamde beeldbepalende objecten. Voor deze panden geldt geen wettelijke bescherming, maar de gemeente zet zich wel in om de waarden van deze panden te behouden.

Het plangebied In Katendrecht zijn twee Rijksmonumenten gelegen. Binnen het plangebied: -

Het Santos-pakhuis aan de Brede Hilledijk 95. Dit pand is door de architect J.P. Wzn. Stok in Neo-renaissance-stijl ontworpen, en gebouwd in 1903.

Buiten het plangebied: -

De Meelfabriek Latenstein (nu onderdeel van het bedrijf Codrico) aan de Veerlaan 3. Het Rijksmonument, dat in 1948 is gerealiseerd, bestaat uit twee gebouwen: het Fabrieksgebouw en het Silogebouw.

Ook liggen er in het plangebied een gemeentelijk monument: -

De panden aan de Sumatraweg 11-17. In Neo-renaissance-stijl ontworpen door de architect

28

J.E. Dulfer, en gebouwd in 1898. En een mogelijk toekomstig gemeentelijk monument: -

Het schoolgebouw aan de Tolhuisstraat 101-113. Ontworpen in Jugendstil-stijl door de Dienst Gemeentewerken, en gebouwd in 1906.

3.4

Huidig gebruik

Door het graven van de Rijnhaven en later de Maashaven is Katendrecht een schiereiland geworden. Katendrecht zit aan de oostkant aan de Afrikaanderwijk vast, het 'vasteland'. Katendrecht heeft de vorm van een hand. De smallere oostkant van het schiereiland wordt de pols van Katendrecht genoemd. Op Katendrecht zijn drie gebieden met een eigen karakter te onderscheiden: De historische woonkern van Katendrecht (Katendrecht-Kern), Katendrecht Zuid en Katendrecht-Pols. Hieronder worden het huidige gebruik en de belangrijkste kenmerken van deze gebieden beschreven. 3.4.1

Katendrecht-Kern

Het hart van Katendrecht wordt gevormd door de historische woonkern, die rond 1900 is gebouwd voor de havenarbeiders. Er is gebouwd in gesloten bouwblokken die voor het grootste deel nog intakt zijn. De oude kern is voornamelijk een woongebied, met soms op de begane grond andere functies. Het Deliplein heeft altijd een horecafunctie gehad met zijn cafe's, bars en ander vertier voor havenarbeiders en zeelui. Deze functie is gehandhaafd in de gebiedsontwikkeling, om zo een nieuwe wijkeconomie voor de Kaap te realiseren (CultureelCreatiefCulinair). Mede door de komst van de Rijnhavenbrug naar de Wilhelminapier, en door een gemengd gebruik met ook horeca in de Fenixloodsen, is hier een aantrekkelijk en levendig uitgaansgebied ontstaan. Op het 1e en 2e Katendrechtsehoofd, gelegen tussen de oude woonkern en de Nieuwe Maas, is in de jaren 80 en 90 een woongebied gerealiseerd. De bebouwing kent een grote variatie aan hoogtes, van grondgebonden woningen tot woontorens van 40 á 60 meter. 3.4.2

Katendrecht Zuid

Katendrecht Zuid ligt tussen de Maashaven en de Brede Hilledijk, Tolhuislaan, Kaappark. Dit gebied was oorspronkelijk een haven- en industriegebied, maar heeft zich vanaf 2007 ontwikkeld tot een woongebied. In het stedenbouwkundig plan dat hiervoor is opgesteld is de ontwikkeling van vier kwartieren voorzien, elk met een eigen karakter. Het Laankwartier, gelegen tussen de Maashavenstraat en de Sumatraweg, is inmiddels gerealiseerd. Dit gebied bestaat uit drie bouwblokken. Het karakter en de schaal hiervan sluit aan bij de oude bebouwing van Katendrecht. Woningen hebben geen voortuinen, op het binnenterrein zijn tuinen en parkeervoorzieningen gesitueerd. In het Havenkwartier, tussen de Sumatraweg en de Wodanstraat, worden 200 woningen in een gevarieerd woningaanbod gerealiseerd. De bebouwing wordt compacter en hoger aan de Maashavenzijde (tot 55 meter) dan bij het Laankwartier en Parkkwartier. Aan de noordzijde sluit de bouwhoogte aan op de (lagere) hoogte in de kern van Katendrecht Op de hoek van de Maashaven en de Sumatraweg wordt ruimte geboden aan een horecagelegenheid. Het Parkkwartier ligt, tussen de Wodanstraat en het verlengde van de Staalstraat, aan het Kaappark. Hier zijn drie bouwblokken met woningen gerealiseerd, deels als zelfbouwkavels. Aan de westkant van het Parkkwartier liggen de school De Globetrotter, een Chinese kerk en een gezondheidscentrum.

In het stedenbouwkundig plan was als meest westelijk kwartier het Rivierkwartier voorzien. Op deze locatie is nu het parkeerterrein voor de S.S. De Rotterdam gelegen.

29

3.4.3

Katendrecht-Pols

De ruimtelijke structuur van dit gebied kenmerkt zich door een zogenoemde '4-slag'. In de lengterichting van de Pols lagen oorspronkelijk vier stroken bedrijfsbebouwing, die van elkaar werden gescheiden door infrastructuur. De centrale as wordt gevormd door de Brede Hilledijk. Het Polsgebied wordt aan de noord- en zuidzijde begrensd door kaden en het water van respectievelijk de Rijn- en Maashaven. Het Polsgebied is en wordt nu herontwikkeld naar een stedelijk gebied in hoge dichtheid. Katendrecht-Pols is hard op weg om een gemengd stedelijk gebied te worden, met veel woningen en voorzieningen in de plinten. Ten zuiden van de Brede Hilledijk is de transformatie verder gevorderd dan aan de noordkant. De projecten Musa, Cobana en De Groene Kaap zijn hier al afgerond. Aan de Noordzijde is de transformatie ook gestart, Bayhouse en View I en Santos zijn in aanbouw. Deze ontwikkelingen zijn conform de verleende vergunning in het bestemmingsplan opgenomen. Ontwikkelingen in Pols-noord die nog niet ver genoeg zijn om in het bestemmingsplan meegenomen te worden zijn buiten de grenzen van het bestemmingsplan gelaten.

30

Hoofdstuk 4 4.1

Algemeen

4.1.1

Detailhandel

Planbeschrijving

De gemeente heeft de ambitie om de pols van Katendrecht ten noorden van de Brede Hilledijk samen met het zuidelijke blok van de Rijnhavenontwikkeling een nieuwe winkelconcentratie te ontwikkelen (zie paragraaf 2.3.6 Gebiedskoers Detailhandel 2022-2025: Feijenoord). Enerzijds omdat het aanbod aan detailhandel voor de dagelijkse boodschappen onvoldoende is voor de (toekomstige) bewoners. En anderzijds voor een aanbod aan niet-dagelijkse detailhandel aanvullend aan het aanbod in de binnenstad, als onderdeel van de sprong van de binnenstad naar Zuid. Aangezien het Rijnhavenkwartier naast een woongebied ook als concentratie- en ontmoetingslocatie een belangrijke binnenstadsfunctie vervult voor de mensen die hier werken, recreëren of onderwijs volgen wordt een complementaire aanvulling van winkels met niet-dagelijks aanbod (dus niet concurrerend met winkels in de nabije omgeving) hier mogelijk gemaakt. Deze branches zijn in toenemende mate afhankelijk geworden van de aantrekkingskracht van gebieden. Beleidsmatig is het Rijnhavenkwartier als een onderscheidend en complementair binnenstads randgebied getypeerd ten opzichte van de binnenstad op de noordelijke oever en Hart van Zuid. Deze positie biedt meer perspectief voor ondernemers in de non-food dan de gebieden met verspreide bewinkeling.

Er is dus een wederkerig belang: de niet-dagelijkse retail speelt in op de behoefte van bewoners en bezoekers en versterkt de toekomstbestendigheid van de economie in het gebied. Het beoogde programma aan detailhandel is deels vergund en conform de vergunning opgenomen in het bestemmingsplan Katendrecht. Voor het overige programma aan detailhandel is de intentie om dit mogelijk te maken met de ruimtelijke procedures die per ontwikkeling gevoerd zullen worden voor de geplande ontwikkelingen in Pols-noord (o.a. Codrico). In de rest van Katendrecht maakt het bestemmingsplan, conform het gemeentelijk beleid) alleen detailhandel mogelijk waar dit aanwezig is. Daarmee maakt het ontwerpbestemmingsplan Katendrecht aanzienlijk minder detailhandel mogelijk dan op basis van de drie geldende bestemmingsplannen gerealiseerd kon worden. 4.1.2

Duurzaamheid

Algemeen Duurzaamheid is van fundamenteel belang voor de leefbaarheid in Rotterdam: nu en in de toekomst. Bij nieuwe initiatieven is duurzaam bouwen integraal onderdeel van de ontwerpopgave. In 2019 werd het Rotterdams Duurzaamheidskompas vastgesteld als overkoepeling voor al het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Rotterdam. Hierin geeft de gemeente de richting aan hoe de komende jaren wordt gewerkt aan een duurzame stad. Duurzaamheid is grofweg met vier thema’s te omschrijven: energietransitie, circulaire economie, klimaatbestendige stad en gezonde leefomgeving. Deze thema’s hebben invloed op elkaar en kunnen dus ook niet los van elkaar worden gezien. Energietransitie Voor het alternatief op aardgas zet Rotterdam onder andere in op stadsverwarming. Grote delen van Rotterdam kennen nu al een warmtenet en in combinatie met de restwarmte die de regio heeft (industriële restwarmte) is dit een energetische en kostenefficiënte oplossing voor oa. het verwarmen van nieuwe maar ook bestaande woningen. Circulaire economie De basis voor een circulaire economie ligt in principe van het voorkomen en het verminderen van het gebruik van primaire grondstoffen, het verlengen van levensduur van producten, het hergebruik van producten en onderdelen en het recyclen van materialen en grondstoffen. Oftewel: reduce, re-use and recycle.

Klimaatbestendige stad Om hevige regenval, langdurige droogte en hitte, grondwater onder- en overlast en bodemdaling aan te pakken zijn ingrepen noodzakelijk in openbaar gebied en op particulier terrein. Klimaatadaptatie, het

31

aanpassen van Rotterdam aan die verandering, is nodig. Door het klimaatadaptief ontwerpen van de buitenruimte (openbare en private ruimte) en gebouwen zijn er ook kansen om doelen voor natuurwaarden te koppelen (natuurinclusief bouwen en biodiversiteit). De gemeentelijke ambitie is om in de volgende volgorde met water om te gaan: water lokaal nuttig gebruiken, water vasthouden, water bufferen en water vertraagd afvoeren. Katendrecht is geheel buitendijks gelegen, het belangrijkste aspect van klimaatadaptatie is daarom in dit gebied het bij nieuwe ontwikkelingen hanteren van een toekomstbestendig uitgiftenpeil (zie paragraaf 5.4.3). Meer en langere periodes met hoge temperaturen kunnen leiden tot gezondheidsproblemen (hittestress), in het bijzonder voor kwetsbare inwoners (ouderen, zieken). In woningen en buitenruimtes moet voldoende verkoeling mogelijk zijn tijdens hittegolven. Schaduwrijke bomen en oppervlaktewater leveren een bijdrage aan de benodigde verkoeling. Gezonde leefomgeving Een gezonde leefomgeving hangt af van verschillende factoren, onder andere: De milieukwaliteit (geluidhinder, luchtkwaliteit, geurhinder, bodemkwaliteit: zie hoofdstuk 6), de mate/kwaliteit van groen in de omgeving en hittestress (zie hierboven).

Plangebied Het bestemmingsplan Katendrecht maakt geen nieuwbouwontwikkelingen mogelijk, op de begane grond van bestaande panden kan de huidige functie wijzingen naar o.a. woningen. Voor het bestemmingsplan zelf is duurzaamheid daarom geen sturend thema, daarvoor is de bouwplanfase het geëigende moment. Het Rotterdamse kwaliteitsbeleid wonen is van toepassing op nieuwbouwprojecten en bij transformaties, waarbij de functie wijzigt naar wonen. Het kwaliteitsbeleid zal initiatiefnemers van in dit geval transformatieplannen van tevoren duidelijk maken welke elementen de gemeente van belang acht voor het realiseren van woningbouw met toekomstwaarde. 4.1.3

Gezoneerd industrieterrein Maas-/Rijnhaven

Katendrecht-Pols en een deel van Katendrecht-Kern zijn formeel nog onderdeel van het gezoneerde industrieterrein Maas-/Rijnhaven, samen met de bedrijven aan de zuidkant van de Maashaven. Op een gezoneerd industrieterrein zijn 'grote lawaaimakers' toegestaan, daarom ligt rondom zo'n industrieterrein een 50-decibel geluidzone. Binnen deze toetsingszone moeten nieuwe woningen en andere geluidsgevoelige objecten worden getoetst aan de norm voor industrielawaai. De bedrijfsbestemming van Provimi is feitelijk nog de enige plekken op Katendrecht waar grote lawaaimakers zijn toegestaan. Het grootste deel van Katendrecht Zuid maakte deel uit van het gezoneerde industrieterrein. Tegelijk met de vaststelling van dit bestemmingsplan op 14-05-2009 is het gezoneerde industrieterrein Maas-/Rijnhaven verkleind. Vanaf dat moment maken de binnen Katendrecht Zuid gelegen gronden niet langer onderdeel uit van het gezoneerde industrieterrein. Bij Katendrecht-Pols en Fenixloods I heeft een dergelijke formele 'dezonering' niet nog plaatsgevonden.

4.2

Ontwikkelingen / projecten

4.2.1

Gerealiseerde of vergunde projecten

4.2.1.1 Musa Dit gebouw op de hoek van de Hillelaan en Maashaven Noordzijde is het eerste gerealiseerde gebouw van de ontwikkelingen in het Polsgebied. In dit multifunctionele gebouw zijn 135 sociale huurwoningen, een sporthal, wijkvoorzieningen en meerdere middelbare scholen gevestigd. Het gebouw beschikt over een ondergrondse parkeergarage. Musa is gerealiseerd op basis van het geldende bestemmingsplan Katendrecht-Pols, en is bestemd conform de huidige situatie.

32

4.2.1.2 Cobana Het project Cobana, aan de Brede Hilledijk, is recent opgeleverd. Het westelijk deel van deze ontwikkeling is vergund op basis van het bestemmingsplan Katendrecht-Pols. Het oostelijk deel van deze ontwikkeling is vergund op basis van het wijzigingsplan Bananenstraat. Het gebouw bevat 375 wooneenheden, verdeeld over een basement (de onderste bouwlagen) met daarop twee torens van ongelijke hoogte. De plint van het gebouw bevat de gezamenlijke voorzieningen. Daarnaast zijn hier kleinschalige detailhandel en horeca mogelijk gemaakt. Cobana wordt conform de verleende bouwvergunning bestemd. 4.2.1.3 De Groene Kaap Deze ontwikkeling is in 2021 opgeleverd, en is conform de verleende bouwvergunning in het nieuwe bestemmingsplan opgenomen. In totaal zijn 450 woningen gebouwd, een combinatie van eengezinswoningen en appartementen. Het plan bestaat uit vier bouwblokken met daarop vijf woontorens en een groene en openbare daktuin. Ook is er ruimte voor voorzieningen zoals horeca. 4.2.1.4 Santos Het Santos pakhuis is een Rijksmonument. Het monumentale pand (dat nu een bedrijfsbestemming heeft) was beoogd als een vestiging van designwarenhuis Stilwerk, horeca en 22 short-stay appartementen. De vergunning daarvoor is verleend, inclusief het optoppen met twee bouwlagen (naar 34 meter) voor de short-stay appartementen.

Santos heeft de bestemming 'Gemengd-4' gekregen, op basis van deze vergunning. Recent is echter bekend geworden dat Stilwerk afziet van het openen van een vestiging. En dat in plaats daarvan het Nederlands Fotomuseum een plek zal krijgen in Santos. Het Fotomuseum past niet in de bestemming 'Gemengd-4'. Om het Fotomuseum op deze locatie mogelijk te maken zal een procedure worden gevolgd om met een omgevingsvergunning af te wijken van het bestemmingsplan. 4.2.1.5 The View fase 1 Deze ontwikkeling aan de zuidkant van de Rijnhaven bestaat uit een ondergrondse parkeergarage met daarop twee zogenaamde wandgebouwen. Westelijk wordt Bayhouse gerealiseerd, een woongebouw met 110 ruime appartementen met winkels en horeca in de plint. Bayhouse past binnen de bestemming Gemengd-2 van Katendrecht-Pols. Het blok naast Bayhouse aan de Hillelaan zijde heeft een hotel met ruim 200 kamers en (rooftop) bar, restaurant, terras, eventruimte en wellness centre. Deze ontwikkeling wordt conform de verleende vergunning opgenomen in het nieuwe bestemmingsplan. Aan het hotelgedeelte van The View fase 1 is de bestemming 'Gemengd-2' gegeven. Bayhouse heeft de bestemming 'Gemengd-5' gekregen.

4.2.1.6 Laankwartier, Parkkwartier en Havenkwartier In het bestemmingsplan Katendrecht-Zuid werd uitgegaan van de ontwikkeling van vier kwartieren met voornamelijk woningen, gezien van oost naar west gaat het om: het Laankwartier, het Havenkwartier, het Parkkwartier en het Rivierkwartier. De eerste drie kwartieren zijn in het geldende bestemmingsplan mogelijk gemaakt. Het Laankwartier is helemaal gerealiseerd en het Parkkwartier is grotendeels gerealiseerd. Zowel het Laankwartier als het Parkkwartier zijn in Katendrecht-Zuid bestemd met één globale gemengde bestemming. Dit gaf de benodigde flexibiliteit voor het uitwerken/realiseren van de bebouwing. Nu zijn in deze kwartieren elk drie bouwblokken gerealiseerd met voornamelijk woningen, en binnenterreinen met tuinen en parkeervoorzieningen. Deze gerealiseerde bouwblokken opnieuw met een globale bestemming opnemen betekent dat er in theorie grote veranderingen mogelijk worden gemaakt ten opzichte van de huidige situatie. Dit brengt onduidelijkheid en onzekerheid met zich mee, terwijl een flexibele bestemming nu geen meerwaarde meer heeft (de bebouwing is immers al gerealiseerd). Daarom wordt in het nieuwe bestemmingsplan de huidige situatie bestemd. De enige uitzonderingen hierop zijn de plekken waar nu een niet-woonfunctie aanwezig is.

De ontwikkeling Havenkwartier is conform de verleende vergunning opgenomen in het nieuwe bestemmingsplan Katendrecht, en wordt nu gerealiseerd. Het Havenkwartier heeft grotendeels de bestemming 'Wonen' gekregen. Het complex heeft 200 woningen in een gevarieerd woningaanbod. De zuidoosthoek van het Havenkwartier heeft de bestemming 'Gemengd-1' gekregen, waarmee op de begane grond dienstverlening, bedrijven, kantoren, maatschappelijke voorzieningen en met een

33

aanduiding ook horeca is toegestaan. Realisatie van het Rivierkwartier was voorzien na de planperiode van het bestemmingsplan, op een moment dat de S.S. Rotterdam niet langer aan de kade is aangemeerd. Omdat er geen concrete plannen zijn voor de verplaatsing van het stoomschip of voor realisatie van bebouwing krijgt deze locatie ook in het nieuwe bestemmingsplan de bestemming verblijfsgebied. 4.2.1.7 S.S. De Rotterdam Het stoomschip De Rotterdam is in het bestemmingsplan Katendrecht-Zuid opgenomen met de aanduiding 'ligplaats De Rotterdam'. Daarbij is aangegeven dat het schip slechts mag worden gebruikt voor maatschappelijke voorzieningen, kantoren, horeca en hotel. In het nieuwe bestemmingsplan worden deze gebruiksmogelijkheden overgenomen met de aanduiding 'horeca' binnen de bestemming Water. 4.2.1.8 Fenixloods I De oorspronkelijke loods is deels gerenoveerd, deels gesloopt en nieuw gebouwd. Hier is onder de naam Fenixdocks ruimte voor cultuur en ondernemingen. Daarboven zijn onder de naam Fenixlofts 212 loftwoningen gerealiseerd. De nieuwbouw met woningen heeft acht lagen aan de Rijnhavenkant, en vijf lagen aan de kant van de Veerlaan. Fenixloods I is conform de verleende bouwvergunning met de bestemming 'Gemengd-1' in het nieuwe bestemmingsplan opgenomen.

4.2.1.9 Fenixloods II Fenixloods II (die in het oude bestemmingsplan een bedrijfsbestemming heeft) heeft in het nieuwe bestemmingsplan de bestemming 'Gemengd-3' gekregen. Op de begane grond wordt het huidige gebruik, met horeca en bedrijfjes, voortgezet. Ook komt hier mogelijk ruimte voor maatschappelijke voorzieningen zoals kinderopvang. De ontwikkelvisie voor Fenix II is volgens het CCC-programma (cultuur, creatief, culinair), met op de eerste verdieping het museum en op de begane grond het CCC-programma. Door de stichting Droom en Daad wordt op de verdieping een expositie ingericht over de landverhuizers die met de HAL naar Amerika vertrokken. Op het dak wordt een openbaar toegankelijk uitzichtpunt gerealiseerd. 4.2.2

Ontwikkelingen die niet in het bestemmingsplan zijn meegenomen

Een aantal ontwikkelingen die in Katendrecht spelen worden niet met het nieuwe bestemmingsplan Katendrecht mogelijk gemaakt. De meeste ontwikkelingen zijn nog niet ver genoeg om meegenomen te kunnen worden in het bestemmingsplan. Ook is gebleken dat de planvorming en procedures van de verschillende ontwikkelingen onderling en van het bestemmingsplan te ver uiteen zijn gaan lopen om nog één bestemmingsplan voor zowel het bestaande gebied en de nieuwe ontwikkelingen te kunnen maken. Voor elk van deze ontwikkelingen wordt een eigen procedure gevolgd. Het gaat om de onderstaande ontwikkelingen. Behalve bij de ontwikkeling Schalm-Steiger zijn de locaties van de onderstaande ontwikkelingen buiten (de plangrenzen van) het bestemmingsplan gelaten. 4.2.2.1 Ontwikkelingen Pols-noord In de Pols van Katendrecht zijn ten noorden van de Brede Hilledijk naast de vergunde/in aanbouw zijnde ontwikkelingen Santos en The View fase 1 nog een aantal andere ontwikkelingen voorzien. Deze ontwikkelingen zijn buiten het plangebied van het bestemmingsplan Katendrecht gelaten, en worden mogelijk gemaakt met een eigen ruimtelijke procedure die per ontwikkeling doorlopen zal worden. Het betreft ontwikkelingen zoals we die in de rest van de Pols ook zien, bebouwing in de meeste gevallen opgebouwd uit basement (voet van het gebouw) met daarop een accent.

Binnen deze ontwikkelingen zullen in de voet van het gebouw diverse voorzieningen gerealiseerd worden. Denk hierbij aan detailhandel (zie daarvoor paragraaf 4.1.1), horeca en kantoor maar er komt ook ruimte voor de lokale ondernemer en wijkgerichte functies. Het overige programma bestaat uit woningen voor verschillende doelgroepen, de specifieke invulling wordt per ontwikkeling bekeken. Gezamenlijk vormen als deze ontwikkelingen het Pols Noord gebied, een gebied waar wonen, werken, winkelen en verblijven een plek krijgt.

34

4.2.2.2 Nelson Mandelapark Maashaven Passend in de structuurvisie Stadshavens (2011) en de ontwikkelvisie Maashaven (2017) heeft de gemeente Rotterdam het plan om het oostelijk deel van de Maashaven te ontwikkelen als park met natuurvriendelijke getijdenoevers. Dit park zal de naam Nelson Mandelapark krijgen. Het park geeft de wijken eromheen een bovenwijkse groenvoorziening en koppelt de Afrikaanderwijk, Bloemhof en Tarwewijk aan de succesvolle gebiedsontwikkelingen Kop van Zuid en Katendrecht. De verplaatsing van ligplaatsen voor de binnenvaart is afgerond en hierdoor is ruimte ontstaan voor deze ontwikkeling. In samenwerking met het Havenbedrijf is in 2018 de eerste fase (onderwater fase) van het park uitgevoerd. Dit betekent dat ter plaatse van het park in ontwikkeling grond is opgespoten, waarbij nog onder de waterlijn is gebleven. In het bestemmingsplan Katendrecht is het park nog bestemd als 'Water'. Met een eigen procedure zal t.z.t. een ophoging tot boven de waterlijn, en een inrichting van het nieuwe land als park, planologisch mogelijk worden gemaakt. 4.2.2.3 De Scharnierlocatie Ten westen van het Parkkwartier ligt een locatie met in het vorige bestemmingsplan de bestemming Gemengde bebouwing V.

Op deze locatie (de Scharnierlocatie) voorzag het bestemmingsplan Katendrecht-Zuid in bebouwing tot maximaal 26 meter mogelijk, waarbinnen bedrijven, kantoren en maatschappelijke voorzieningen (met uitzondering van gezondheidszorg) zijn toegestaan. De huidige plannen voor deze locatie gaan uit van een ander en groter programma. Op deze locatie wordt met een omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan, de ontwikkeling van de Scharnierlocatie mogelijk gemaakt. Op de plek van De Scharnier past de uitbreiding van de school de Globetrotter. Daarnaast komen hier ook woningen en aanvullend op de school een kinderdagverblijf. Bij De Scharnier is 50% van de woningen in het betaalbare middensegment, naar behoefte binnen de wijk. Op Katendrecht is er ook een grote vraag naar woningen voor ouderen. Woning die je met een lift kunt bereiken. Zodat ouderen zelfstandig binnen de eigen wijk kunnen blijven wonen. Een groot aandeel van de woningen op deze plek wordt volgens het Langer Thuis Akkoord van de Gemeente Rotterdam gebouwd. De nieuwbouw van De Scharnier zorgt voor de groei van de Globetrotter, het kinderdagverblijf en voor meer betaalbare woningen. 4.2.2.4 Schalm-Steiger Deze locatie betreft de school de Schalm (bestemd als Maatschappelijk-1), het Huis van de Wijk 't Steiger (bestemd als Maatschappelijk-2), en het verblijfsgebied daaromheen.

Katendrecht ontwikkelt zich en groeit in aantal bewoners en in de voorzieningen (winkels, scholen, gezondheidscentra) die hiervoor nodig zijn. De aanwezige scholen op Katendrecht kunnen de verwachte leerlingaantallen niet opvangen, er is ruimte nodig voor de scholen om te groeien. Zo ook de Schalm. Naast schooluitbreiding is er ook behoefte aan meer ruimte voor kinderopvang, een nieuw Huis van de Wijk ('t Steiger is aan vervanging toe), een gymzaal en huurwoningen in het sociale en middeldure segment. Door de sloop van deze twee gebouwen en nieuwbouw in een andere vorm kan gelijk de structuur van Katendrecht worden aangepakt en hersteld. Het doortrekken van de Veerlaan naar de Fruitlaan zorgt voor dat herstel. Zo ontstaan er twee blokken: Een Noordelijk blok: De Schalm ontwikkeling, (De school behoudt zijn unieke plek door samen met KindeRdam direct aan het park te bouwen); Een Zuidelijk blok: 't Steiger ontwikkeling, (Hier ontstaat plek voor woningen, een nieuw huis van de wijk en een gymzaal).

4.3

Juridische planbeschrijving

4.3.1

Gemengde bebouwing

In het bestemmingsplan Katendrecht wordt met verschillende gemengde bestemmingen gewerkt. Gemengde bestemmingen heten zo, omdat er verschillende functies binnen deze bestemmingen zijn toegestaan. In de meeste gemengde bestemmingen zijn woningen toegestaan, in alle bouwlagen of op de hoger gelegen bouwlagen. Gemengd-1 is de meest voorkomende gemengde bestemming. Deze bestemming is gegeven aan de

35

panden in de oude kern waar op de begane grond een mix van functies is toegestaan, op alle verdiepingen wonen is toegestaan. Ook Fenixloods I en de (deels gerealiseerde) projecten in het Polsgebied ten zuiden van de Brede Hilledijk (Musa, Cobana, De Groene Kaap, en Hillelaan Zuid) hebben deze bestemming gekregen. Detailhandel en horeca zijn hier alleen toegestaan waar dit met een aanduiding is aangegeven. Bij Fenixloods I (maximaal 1.100 m2 horeca en maximaal 200 m2 detailhandel) zijn detailhandel en horeca niet op de verbeelding aangeven maar met een maximumoppervlak in de regels opgenomen. De bestemming Gemengd-2 is gegeven aan het bestemmingsvlak dat de helft van The View fase 1 omvat. In de plint krijgen voorzieningen een plek. Daarboven worden woningen en een hotel (met maximaal 200 kamers) gerealiseerd . Het maximale aantal hotelkamers, en het toegestane oppervlak aan detailhandel (maximaal 2.000 m2) en horeca (maximaal 2.800 m2 binnen de bestemmingen Gemengd-2 en Gemengd-5 gezamenlijk) is binnen Gemengd-2 in de regels begrensd. Dienstverlening, kantoren en (niet geluidsgevoelige) maatschappelijke voorzieningen zijn niet gemaximeerd. De bestemming Gemengd-3 is gegeven aan Fenixloods II. Hier zijn in het hele pand de volgende functies toegestaan: horeca (maximaal 400 m2) maatschappelijke voorzieningen (niet geluidsgevoelig), bedrijven, kantoren en dienstverlening.

Dit geeft de mogelijkheid een culturele voorziening te realiseren (het Landverhuizersmuseum), en staat op de begane grond een flexibel gebruik toe. Gemengd-3 is de enige gemengde bestemming waarin geen woningen mogelijk zijn gemaakt. Uitstekend boven het gebouw is een uitzichtpunt toegestaan. Het pakhuis Santos is bestemd als Gemengd-4. Bovenop het pakhuis zijn twee lagen met short-stay wooneenheden mogelijk gemaakt. In het pakhuis is het designwarenhuis Stilwerk mogelijk gemaakt door 4.200 m2 aan detailhandel toe te staan. Ook horeca (maximaal 1.000 m2), bedrijven, kantoren, dienstverlening en (niet geluidsgevoelige) maatschappelijke voorzieningen zijn mogelijk. De bestemming Gemengd-5 is gegeven aan het woongedeelte van The View fase I. Hier is op de begane grond en de eerste verdieping het volgende mogelijk: detailhandel (maximaal 4.100 m2), horeca (maximaal 2.800 m2 binnen de bestemmingen Gemengd-2 en Gemengd-5 gezamenlijk), kantoren, dienstverlening en (niet geluidsgevoelige) maatschappelijke voorzieningen. 4.3.2

Bedrijf

De bestemming Bedrijf is toegekend aan Provimi. Dit bedrijf heeeft met de aanduiding 'specifieke vorm van bedrijf-2' een maatbestemming gekregen voor hun huidige activiteiten, Binnen deze bestemming zijn bedrijfsacitviteiten in milieucategorie 3.2 toegestaan, en daarnaast is een mengvoederbedrijf in milieucategorie 5.1 toegestaan. 4.3.3

Groen

Structurele groengebieden zijn bestemd als "Groen". De belangrijkste groengebieden in Katendrecht zijn het Kaappark en het Buizenpark. Binnen deze bestemming zijn ook voet- en fietspaden en speeltoestellen toegestaan. Ook is de aanleg van nieuwe waterpartijen, watergangen en waterberging mogelijk, indien dit vanuit het oogpunt van waterbeheer wenselijk is. Dit betekent dat veranderingen in de inrichting van de openbare ruimte kunnen worden doorgevoerd zonder planherziening (mits de veranderingen passen binnen deze bestemming). 4.3.4

Horeca

Horeca definitie en afbakening In deze paragraaf is aangegeven wat in Rotterdam verstaan wordt onder horeca en voor welke vormen een exploitatievergunning noodzakelijk. Ook wordt een toelichting gegeven op bijzondere vormen van (tijdelijke) horeca en de andere zaken die bij het starten en/of overnemen van een horeca-inrichting komen kijken. Wat is horeca? Horeca kent enorm veel verschijningsvormen en dankzij creatieve ondernemers komen er naast hotels, restaurants en cafés nog steeds meer vormen bij. In Rotterdam verstaan we onder horeca elk openbaar pand of openbare ruimte waar je structureel en tegen betaling kan eten en drinken (of afhalen) en/of

36

waar amusement of ontspanning wordt aangeboden. De exacte definitie is in de Algemene Plaatselijke Verordening opgenomen onder het begrip: openbare inrichting. De Horecanota ziet niet toe op alle vormen van openbare inrichtingen. Prostitutiebedrijven en coffeeshops kennen vanwege hun bijzondere karakter eigen beleidsregels en aparte vergunningen. Vestigingsvoorwaarden voor hotels zijn eveneens geen onderdeel van dit beleid. Een restaurant in een hotel natuurlijk wel. Exploitatievergunning of niet? In Rotterdam bestaan meerdere categorieën exploitatievergunningen. De aard van de activiteiten die in de horeca-inrichting worden aangeboden bepaalt welke categorie vereist is. Hoe uitbundiger de bedrijfsvoering van een horeca-inrichting, hoe uitgebreider de vereiste exploitatievergunning. Dit geeft tevens de mogelijkheid om een deel van de ondernemers die beperkte en/of zeer lichte vormen van horeca exploiteren vrij te stellen van de vergunningplicht (categorie 0). Dit is de afgelopen jaren een duidelijke lastenverlichting gebleken en sluit aan bij de high trust (high penalty) aanpak. Naast bedrijven waar horeca de primaire bedrijfsvoering is, kent Rotterdam ook talloze bedrijven, instellingen en clubhuizen waar horeca slechts een ondersteunende functie heeft. Ook hiervan kan een groot deel gebruik maken van de vrijstelling van de vergunningplicht.

Omdat er op basis van landelijke wetgeving, zoals de Winkeltijdenwet, ruimtelijke ordeningswetgeving en de Drank- en Horecawet nu eenmaal verschil zit tussen deze vormen van zeer lichte en/of ondersteunende horeca, onderscheiden we in Rotterdam drie varianten die vrijgesteld van de exploitatievergunningplicht mogen exploiteren; exploitatiecategorie 0.

Indien een horeca-inrichting een horecabestemming heeft, dan worden de basisvoorwaarden verruimd en deels vervangen met onderstaande voorwaarden. De overige voorwaarden blijven gelijk.

Ook als er geen sprake is van een horecabestemming kan het zijn dat er ruimere voorwaarden gelden. Sommige instellingen en voorzieningen hebben traditiegetrouw een aanzienlijk horecadeel, maar waarbij de openbare orde niet in het geding komt. Dit is een verzamelcategorie van instellingen en bijzondere objecten: muziek- en sportverenigingen, musea, theaters, filmhuizen, hotels/hostels, rouwcentra, ziekenhuizen, bejaarden- en verzorgingshuizen, gebedshuizen, bedrijfskantines en instelling voor hoger onderwijs. De overige voorwaarden blijven gelijk aan de basisvoorwaarden. (Voor muziek- en sportverenigingen geldt dat uit de bestemming dient te volgen dat sport en/of muziek de primaire functie

37

van het object is.)

Indien het woon- en leefklimaat in een straat of buurt onder grote druk staat, kan de burgemeester verbieden dat horeca zich daar zonder vergunning vestigt. In die gevallen is dus altijd een exploitatievergunning vereist om horeca-activiteiten te exploiteren. Exploitatievergunning Wanneer een ondernemer meer of zwaardere activiteiten wil dan hierboven beschreven is een exploitatievergunning noodzakelijk. Rotterdam hanteert hiervoor een duidelijk vergunningstelstel dat aan de hand van losse activiteiten is opgebouwd. Dit wil zeggen dat de activiteiten worden vergund die in een horeca-inrichting kunnen plaatsvinden. Het vergunningstelsel biedt ondernemers op deze manier ruimte voor verschillende horecaconcepten. Exploitatiecategorieën De combinatie van activiteiten die in een horeca-inrichting worden aangeboden bepaalt in welke exploitatiecategorie de inrichting valt. Daarbij is relevant in hoeverre de activiteiten effect hebben op de openbare orde en het woon- en leefklimaat in de omgeving van het horecabedrijf. Hoe meer effect, des te zwaarder de exploitatiecategorie. Hoe zwaarder de categorie, des te zwaarder de toets bij vergunningverlening. Elke ondernemer kan gebruik maken van de voor hem of haar geldende vrijstelling van de exploitatievergunningplicht (categorie 0).

Indien meer of zwaardere activiteiten worden aangeboden is een exploitatievergunning vereist in de categorie 1 t/m 4+ (licht, regulier, middelzwaar, zwaar, buiten categorie). Gebiedsgericht werken Een belangrijk, zo niet het belangrijkste onderdeel van de Horecanota is gebiedsgericht werken; kennis uit de wijk is bepalend voor wat kan en wat niet. Deze werkwijze, waarbij maatwerk en flexibiliteit centraal staan, heeft in de afgelopen jaren reeds z'n vruchten afgeworpen op het gebied van horeca. Door per wijk of buurt een duidelijke visie en/of ambitie te hebben en daaraan vestigingsvoorwaarden te stellen, kunnen bekende en nog onbekende horeca-ontwikkelingen worden beoordeeld en gerealiseerd. Terrassen Binnen de bestemming 'Verkeer - Verblijfsgebied' zijn tevens ongebouwde terrassen toegestaan aangrenzend aan bestemmingen die horeca toelaten. 4.3.5

Evenementen

De gemeenteraad heeft op 9 juli 2019 het nieuwe 'Beleidskader Evenementen' vastgesteld. Rotterdam wil zijn positie als evenementenstad behouden en uitbouwen. Daarnaast is één van de doelen in het beleid een goede balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Er is ingezet op een betere spreiding van evenementen over de stad om de lusten en de lasten gelijkmatig over de stad te verdelen. Op basis van het Nationaal Programma Rotterdam Zuid is vanwege de pijler Cultuur voor Rotterdam Zuid ingezet op verlevendiging. In dit bestemmingsplan is op basis van historische cijfers en toekomstige ambities afgewogen hoeveel evenementen binnen de bestemmingsplangrens kunnen plaatsvinden waarbij er een goede balans tussen rust en reuring is. In de regels is opgenomen hoeveel evenementen toegestaan zijn, de maximale duur van alle evenementen samen, de omvang en de maximale geluidbelasting.

38

4.3.6

Maatschappelijke voorzieningen

Onder maatschappelijke voorzieningen worden voorzieningen op het gebied van onderwijs, religie, gezondheidszorg, cultuur, maatschappelijke dienstverlening en publieke dienstverlening verstaan. Deze voorzieningen kunnen wel of niet geluidsgevoelig zijn volgens de Wet geluidhinder. Geluidsgevoelige voorzieningen zijn bijvoorbeeld scholen, kinderdagverblijven, ziekenhuizen, terwijl buurthuizen of kerkgebouwen niet geluidsgevoelig zijn. In dit bestemmingsplan zijn in de bestemming "Maatschappelijk - 1" zowel geluidsgevoelige als niet geluidsgevoelige maatschappelijke voorzieningen toegestaan. Dit betekent dat een functie die past in deze definitie zonder planwijziging vervangen kan worden door een andere functie binnen deze definitie. In de bestemming "Maatschappelijk - 2" zijn alleen de niet geluidsgevoelige maatschappelijke voorzieningen toegestaan. Onder cultuur wordt verstaan: voorzieningen gericht op kunst, ontspanning, vrijetijdsbesteding en vermaak, zoals kleinschalige filmhuizen, musea, muziekcentra en theaters. Evenals in het bestemmingsplan Katendrecht-Pols zijn bioscopen en casino's niet toegestaan. 4.3.7

Parkeerregeling

Dynamische verwijzing In december 2021 is het parkeerbeleid Rotterdam vastgesteld. Het betreft de "Beleidsregeling Parkeernormen auto en fiets gemeente Rotterdam 2022" (hierna: de beleidsregeling). De beleidsregeling is op 1 januari 2022 in werking getreden. De beleidsregeling geeft normen voor parkeren van auto's én fietsen. Aan deze normen moet voldaan worden bij een omgevingsvergunning voor het bouwen of bij een omgevingsvergunning voor het gebruiken van gronden of bouwwerken. Om aan dit beleid te kunnen toetsen is er in het bestemmingsplan in artikel 34.1 Voorwaardelijke verplichting over parkeren een bepaling opgenomen waarin staat dat er alleen een omgevingsvergunning voor het bouwen of gebruiken van gronden of bouwwerken mag worden verleend als sprake is van voldoende parkeergelegenheid voor auto's en fietsen op basis van het geldende beleid ten aanzien van parkeren in de gemeente Rotterdam. De bepaling is vormgegeven als een zogenoemde dynamische verwijzing. Dat wil zeggen dat er alleen wordt geregeld dat er voldoende parkeergelegenheid moet zijn voor fietsers en auto's conform het in de gemeente Rotterdam geldende parkeerbeleid. In de bepaling wordt niet expliciet verwezen naar de hiervoor genoemde beleidsregeling. Dat is een bewuste keuze.

Op het moment van tot stand komen van dit bestemmingsplan is de "Beleidsregeling Parkeernormen auto en fiets gemeente Rotterdam 2022" het geldende beleid waaraan getoetst moet worden. Dit beleid kan in de toekomst echter wijzigen. Om ook aan een eventuele wijziging van het beleid van de gemeente Rotterdam te toetsen, zonder dat het bestemmingsplan daarvoor aangepast moet worden, is de beleidsregeling niet expliciet genoemd of bijgevoegd. Met de bepaling is bedoeld dat er bij het verlenen van een omgevingsvergunning voldoende parkeergelegenheid moet zijn voor auto's en fietsen op basis van parkeerbeleid van de gemeente Rotterdam dat geldt op het moment van verlenen van de omgevingsvergunning. Beleidsregeling De op dit moment geldende "Beleidsregeling Parkeernormen auto en fiets gemeente Rotterdam 2022" is via de volgende link te raadplegen: https://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR671029/1 De desbetreffende beleidsregeling geeft parkeernormen voor zowel auto's als fietsen. Bij de omgevingsvergunning voor het bouwen of voor het gebruiken van gronden of bouwwerken wordt een parkeereis gesteld conform de gebiedsindeling die bij de beleidsregeling als bijlage is opgenomen. De parkeereis moet in beginsel volledig op eigen terrein worden opgelost.

Er kunnen aanvullende voorwaarden worden gesteld, bijvoorbeeld ten aanzien van de inpassing van de parkeervoorzieningen in het gebouw of de omgeving, het laden en lossen etc. Van de parkeereis kan (geheel of gedeeltelijk) worden afgeweken. Tevens kan er vrijstelling van de parkeereis worden verleend. In de beleidsregeling wordt beschreven onder welke omstandigheden daar sprake van is.

39

4.3.8

Uitbreiding/bebouwing op het achtererfgebied

Op 1 november 2014 is Bijlage II van het Besluit omgevingsrecht (Bijlage II Bor) gewijzigd. In dit besluit is onder meer het vergunningvrij bouwen van bijbehorende bouwwerken in het achtererfgebied geregeld. De wijziging van 1 november 2014 heeft ertoe geleid dat het bouwen van vergunningvrije bijbehorende bouwwerken in het achtererfgebied (op grond van artikel 2 van Bijlage II Bor) is verruimd ten opzichte van de oude regeling. Dat betekent dat er bij een woning of ander hoofdgebouw meer aan- en uitbouwen, alsmede bijgebouwen vergunningvrij mogen worden gebouwd dan voorheen het geval was. De verruiming is mede het gevolg van een andere benadering voor het berekenen van de oppervlakte van vergunningvrije bijbehorende bouwwerken. Het vergunningvrije bouwen moet in samenhang gezien worden met de regels in het bestemmingsplan. Dat leidt ertoe dat het bestemmingsplan in beginsel geen invloed heeft op het vergunningvrij bouwen van bijbehorende bouwwerken op grond van artikel 2 Bijlage II Bor. Het bestemmingsplan kan alleen maar regelen wat er méér is toegestaan dan wat de regeling uit artikel 2 toelaat. Hoeveel er op grond van de nieuwe regeling aan vergunningvrije bijbehorende bouwwerken mag worden opgericht, is afhankelijk van de oppervlakte van het bebouwingsgebied. Het bebouwingsgebied maakt onderdeel uit van het achtererfgebied.

Hoe groter het bebouwingsgebied, hoe groter de oppervlakte aan vergunningvrije bijbehorende bouwwerken. Het komt erop neer dat maximaal 150 m2 aan vergunningvrije bijbehorende bouwwerken kan worden gebouwd. Dat is het geval bij grote percelen. Bij een doorsnee perceel zal deze oppervlakte veel beperkter zijn. 4.3.9

Verkeers- en verblijfsgebied