21bb3931 Bijlage behorende bij 21bb3932 over Sportnota 2021+ Rotterdam, Wereldse sportstad

• Samen met onderwijsinstellingen gaan we gericht trajecten ontwikkelen voor mbo-scholieren. De ouderen Er is sprake van een dubbele vergrijzing in de stad. De groep ouderen wordt niet alleen g ­ roter, maar ook ouder. De Rotterdamse ouderen vormen een diverse groep. Grofweg zien we een groep vitale ouderen en een groep kwetsbare ouderen, maar daarbinnen bestaat ook veel diversiteit. Er zijn verschillen in leeftijd, inkomenssituatie, opleidingsniveau, gezinssituatie, woonsituatie en culturele achtergrond. Deze diversiteit vraagt om verschillend sport- en beweegaanbod en verschillende manieren om ouderen te stimuleren om te gaan sporten of bewegen. Bij de kwetsbare groep ­ouderen is bijvoorbeeld samenwerking met netwerkpartners vanuit welzijn en gezondheid van belang. We zien dat ouderen minder sporten en bewegen dan jongere mensen. Tegelijk zien we landelijk een stijgende lijn in de sport- en beweegdeelname van ouderen, met name de vitale ouderen. We willen graag dat deze vitale ouderen blijven sporten en bewegen én dat de sport- en beweegdeelname onder alle ouderen verder toeneemt.

28

Niet alleen omdat het plezier, voldoening en sociale contacten kan geven, maar ook om zo lang mogelijk fit en mobiel te blijven en maatschappelijk te participeren. Doel • In 2026 voldoet mimimaal de helft van de ­Rotterdamse ouderen aan de beweegrichtlijnen van de Gezondheidsraad. Make it Happen • We verzamelen de verschillende inzichten in de diversiteit en in de verschillende behoeften van ouderen met betrekking tot het sport- en beweeg­ aanbod en hoe zij gestimuleerd kunnen worden om te blijven of te gaan sporten of bewegen. • Deze informatie gebruiken we om sport- en beweeg­ aanbieders uit te dagen om passend aanbod op te zetten voor de diverse groepen ouderen. Uiteraard bieden we hierbij ondersteuning. • We dragen passende mogelijkheden voor onge­ organiseerd sporten en bewegen voor de (diverse) doelgroep ouderen actief uit. Van het ommetje in de wijk tot wandelen, fietsen, nordic walking et cetera. • Voor het bereiken en stimuleren van ouderen om te sporten en bewegen werken we samen met andere domeinen en sluiten we aan op de acties uit het ouderenbeleid, specifiek het programma Rotterdam Ouder en Wijzer. We maken gebruik van de gebiedsgidsen ‘Actief in de wijk’ om ouderen te informeren over beweegactiviteiten en sportvoorzieningen bij hen in de buurt. • We onderzoeken nader hoe we de bouwstenen van Motorische geletterdheid ook voor deze levensfase kunnen inzetten.

Om zo ouderen met vertrouwen in eigen kunnen, met plezier en passend bij de ­motorische vaardigheden, te stimuleren om te (blijven) sporten en bewegen.

3.4.2 Passende en kwalitatief goede sport- en beweegmogelijkheden Deze paragraaf gaat over het aanbod, de sport­ aanbieders. Hierbij gaat het om alle sportaanbieders, niet alleen de sportverenigingen maar ook stichtingen, maatschappelijke ondernemers, ZZP-ers en commer­ ciële partijen. We kijken in deze paragraaf vanuit het ­perspectief van de organisaties en wat die nodig ­hebben om vitaal te zijn en blijven, en passend aanbod te verzorgen. De gemeentelijke inzet op vrijwilligers­ organisaties is daarbij logischerwijs groter dan inzet op maatschappelijke ondernemers en commerciële ­ ndernemers. o

Foto: © Vivienne Magali

Passend sportaanbod Van oudsher is de sport sterk gericht op de uitdagingsgerichte sporter. De twee andere beweegidentiteiten, de sociale sporter en de ervaringsgerichte sporter, winnen terrein binnen het sportaanbod. We zien ook vaker een mix tussen sport, bewegen en cultuur, zoals bij dans en urban sports. Daarnaast hebben alle levensfasen zo hun eigen specifieke behoefte qua vorm, frequentie en opzet van het aanbod. Om meer Rotterdammers te laten ­bewegen moet er aanbod voor alle beweegidentiteiten zijn. Voor sportaanbieders betekent dit soms een aanpassing van hun aanbod. We hebben het hier nadrukkelijk over alle sportaanbieders, dus zowel sportverenigingen als (maatschappelijke) sportondernemers en sportstichtingen. Naast passend sportaanbod is een positieve en veilige sportcultuur een belangrijke randvoorwaarde om met plezier te kunnen sporten en bewegen. Doel • In 2026 spelen alle sportaanbieders bij het opzetten van nieuwe activiteiten/ aanbod in op de wensen en behoefte van de Rotterdammer Make it Happen • We behouden een punt in de stad waar alle kennis over vraaggericht werken, sportbehoefte, sportaanbod en nieuw sportaanbod wordt verzameld en gedeeld. • We delen de kennis over de sport- en beweegbehoefte van Rotterdammers met alle sportaanbieders en stimuleren en helpen sportaanbieders om een gevarieerd aanbod te ontwikkelen of aan te passen

waar dit nodig is. We doen dit met name bij de levensfasen waar de sportdeelname achterblijft en nog beter ingespeeld kan worden op behoefte, zoals middelbare scholieren, kwetsbare volwassenen en ouderen. • Sportaanbieders worden gestimuleerd om aangepast laagdrempelig aanbod voor mensen met een beweegachterstand of kwetsbare Rotterdammers op te zetten en worden hierbij geholpen waar nodig. • Op plekken waar weinig sportaanbieders zijn waar mensen structureel kunnen sporten worden potentiele sportaanbieders gezocht en gesteund om structureel passend aanbod in dat gebied te gaan verzorgen. We brengen de bouwstenen van Motorische geletterdheid, en een praktische uitwerking daarvan onder de aandacht bij sportaanbieders en helpen hen op weg met het integreren van de bouwstenen in hun aanbod. • We promoten en stimuleren een veilig en positief sportklimaat bij alle sportaanbieders. Vitale en toekomstbestendige sportverenigingen Het belang en de waarde van de sportverenigingen is groot. Zij vervullen een belangrijke rol als sportaanbieder maar zeker ook op sociaal en maatschappelijk gebied zijn ze van meerwaarde voor de stad. We willen dat sportverenigingen een prettige en veilige plek zijn voor Rotterdammers, waar ze met plezier kunnen sporten maar ook andere talenten kunnen ontplooien, bijvoorbeeld als vrijwilliger.

Daarom blijft het bevorderen van een optimaal verenigingsklimaat een van de speerpunten van het Rotterdamse sportbeleid. Rotterdam investeert in

29

sportverenigingen met een grote diversiteit aan aanbod en doelgroepen. Maar ook in sportverenigingen die een belangrijke rol vervullen in de sportpiramide en bijdragen aan het opleiden en laten doorstromen van talenten naar de top. De veranderende behoefte van Rotterdammers en de grote maatschappelijke uitdagingen waar de stad voor staat, betekenen voor sportverenigingen dat een aanpassing van hun aanbod en hun organisatie nodig is. De uitdagingen op het gebied van ruimte in de stad vragen tevens om een aanpassing op accommodatie­ gebied voor verenigingen. Multisport en gedeeld gebruik zijn de lijn voor de toekomst. Daarbij leggen we ook de verbinding met scouting, speeltuinen, welzijn, culturele instellingen en dergelijke. Met het Actieprogramma Verenigingen is vanaf 2019 gestart met diverse toekomst­ bestendige maatregelen. We blijven inzetten op vitale en toekomstbestendige sportverenigingen in de stad. Sportverenigingen die nog een stap extra doen en een bredere maatschappelijke rol willen en kunnen vervullen, juichen we toe en worden daarbij ondersteund. In samen­ werking met andere domeinen worden betekenisvolle programma’s ontwikkeld om de maatschappelijke impact van sporten bij een vereniging optimaal te verzilveren. Doel • In 2026 zetten alle sportverenigingen toekomst­ bestendige acties in.

Make it Happen • Het centrale servicepunt voor sportverenigingen, waar zij met hulpvragen of uitdagingen op vitaliteitsgebied geholpen kunnen worden, besteedt specifiek aandacht aan de thema’s sterk bestuur en goed vrijwilligersmanagement. • We helpen sportverenigingen met het opzetten en uitvoeren van diverse toekomstgerichte acties, zoals in het Actieprogramma Verenigingen is uitgewerkt. • We monitoren en evalueren de acties uit het Actie­ programma Verenigingen en bepalen of en hoe acties na de looptijd van het Actieprogramma voortgezet kunnen worden. • We stimuleren verenigingen om de sportaccommodatie waar ze actief zijn, multifunctioneler te gebruiken en implementeren verdienmodellen voor medegebruik. Bij gemeentelijke investeringen in sportaccommodaties geldt dit als randvoorwaarde. • We ondersteunen sportverenigingen om tot een positief en veilig sportklimaat te komen met daarbij ook aandacht voor signalering, discriminatie, inclusie en diversiteit. • We stimuleren en ondersteunen verenigingen die dat kunnen en willen om een grotere maatschappelijke rol te vervullen, zoals via het concept van de Sportplusverenigingen. We slaan daarbij de handen ineen met andere domeinen. 30

Ongeorganiseerd sporten Het ongeorganiseerd sporten of informeel georganiseerd sporten maakt al jaren een enorme opmars. Wandelen, hardlopen, zwemmen en fietsen zijn sporten die veel ongeorganiseerd beoefend worden. De drie eerstgenoemde sporten staan zelfs in de top 5 van meest beoefende sporten. Mensen die zelf baantjes trekken in een zwembad of alleen of samen hardlopen en kleine informele groepen die samen op de racefiets zitten. Maar ook groepjes nordic walkers of een echtpaar dat wekelijks samen wandelt ­scharen wij hieronder. Bij ongeorganiseerd en informeel georganiseerd sporten zijn de mensen niet formeel verenigd. Ze gaan zelf of met vrienden op pad om deze activiteiten te ondernemen. Soms zijn ze wel via social media met elkaar verbonden of maken ze gebruik van bestaande apps om aanbod te vinden, trainingen op te zoeken en zich met elkaar te meten. Deels zijn dit takken van sport waarin geen of ­nauwelijks sportverenigingsaanbod bestaat, zoals urban sports en openwaterzwemmen. Een aantal van de sporten is wel in georganiseerd verband te beoefenen, maar wordt bewust door een deel van de Rotterdammers in ongeorganiseerd verband ­beoefend. Zij willen op hun eigen tijdstip en plek kunnen sporten en bewegen. We dragen de mogelijkheden om ongeorganiseerd te sporten en bewegen uit naar de Rotterdammers in de verschillende levensfasen.

Daarnaast willen we de ongeorganiseerde sporters faciliteren door goede voorzieningen en mogelijkheden in de openbare ruimte te behouden en te creëren. Hierbij gaat het vooral om fysieke faciliteiten, zoals goede wandelen fietspaden, watertappunten en skate- en andere urban sportvoorzieningen. In hoofdstuk 5 wordt hierop nader ingegaan.

Breedtesportevenementen voor de Rotterdammers Rotterdam kent vele topsportevenementen waaraan sporters op het hoogste niveau deelnemen en waaraan Rotterdammers als toeschouwer plezier beleven. Daarnaast kent de sport diverse breedtesportevenementen die voor deelname door een veel breder publiek bedoeld zijn: van hoog niveau amateur tot startende sporter. Veel Rotterdammers nemen met plezier deel aan dat soort breedtesportevenementen en het aantal evenementen neemt dan ook toe qua aantal en omvang. De evenementen spreken de diverse beweeg­identiteiten aan,

omdat ze enerzijds gericht zijn op de uitdagingsgerichte sporter die zich wil meten met andere sporters of zichzelf wil verbeteren. Anderzijds richten deze evenementen zich juist vaak óók op beleven, recreëren, met een gelegenheidsteam deelnemen. Daarmee zijn ze ook aansprekend voor de ervaringsgerichte sporter en zelfs de sociale sporter.

Breedtesportevenementen Voorbeelden van breedtesportevenementen zijn de diverse hardloopevenementen, fietstoertochten, wandeltochten, openwaterzwem-evenementen, triatlons, outdoor/survival challenges, zomerspelen, urban sports events etc. Ook side-events zijn een vorm van breedtesportevenementen, maar heel specifiek gekoppeld aan een topsportevenement. Deze zijn in hoofdstuk 4 nader toegelicht.

Doel • In 2026 heeft Rotterdam een breed palet aan breedtesportevenementen passend bij de (veelal) ongeorganiseerder sporter. Make it Happen • We vergroten het inzicht in aanbod en behoefte aan breedtesportevenementen en de daarvoor benodigde faciliteiten van de gemeente. • We evalueren de beschikbare subsidies die bijdragen aan breedtesportevenementen en stellen indien nodig een nieuw afwegingskader voor evenementen op, om zo optimaal in te spelen op de vraag van de ongeorganiseerde sporter. • We stimuleren dat breedtesportevenementen en structureel ander aanbod aansluiting bij elkaar vinden. Bijvoorbeeld door combinaties met een sportvereniging te leggen die een flexibel lidmaatschap biedt om te trainen voor een evenement.

31 Foto: © Jan van der Meijde

Komt maar door met die Olympics!

Foto: © Vincent van Dordrecht

32

33

4 Inspirerende topsport 4.1 Inleiding Topsport is en blijft een van de speerpunten van het sportbeleid van Rotterdam. Want Rotterdam gelooft in een stad die jonge sporttalenten de kans biedt om zich te ontplooien tot topsporters én in rolmodellen die ­inspireren. Hoogwaardige topsportevenementen zorgen voor een bruisende stad waar bewoners en bezoekers geïnspireerd worden en zich vermaken. Maar ze leiden ook tot internationale bekendheid en economische en maatschappelijke impact. Topsport verbindt.

4.2 De situatie in 2020 In 2020 is Rotterdam trots op haar positie als topsport­ stad. Onze drie betaald voetbalclubs geven de stad kleur en we staan internationaal bekend als veelzijdige en aantrekkelijke evenementenstad. Jaar in jaar uit is onze topsportevenementenkalender rijk gevuld met grote terugkerende, historische ankers, zoals de ­Rotterdam Marathon, het ABN AMRO World Tennis Tournament, de Wielerzesdaagse en het CHIO. Daarnaast hosten we ieder jaar verschillende WK’s, EK’s en andere internationale topevenementen; van de WK’s Triatlon en Para-triatlon, het EK Beachvolleybal en WK Zitvolley tot

Foto: © Rotterdam Topsport

34

het in Rotterdam ontwikkelde Street Culture Weekend, waar urban sport en street culture elkaar inspireren en Dreamhack/ Rotterdam Games Week, waar de werelden van top-esport en gaming elkaar vinden in het grootste esportevenement van Nederland. Deze evenementen verstevigen ons imago als inter­ nationale topsportstad en zorgen ervoor dat de stad bruist, bewoners en bezoekers zich vermaken en de lokale economie profiteert. Side-events en amateur­ sportonderdelen bij (grote) sportevenementen zijn niet meer weg te denken uit ons evenementenbeleid. Dit met als doel meer mensen bij de sport en het evenement te betrekken en hen te inspireren zelf te gaan sporten. Topsport- en talentontwikkeling staan hoog in ons vaandel. We beschikken over sterke topsportverenigingen als Neptunus Honkbal en Feyenoord Basketball, ­onderdeel van Multisportclub Feyenoord. Voor lokale en regionale talenten staan we klaar met regionale trainings­ centra in sporten zoals judo, atletiek, boksen en volleybal. In 2017 is het Centrum voor Topsport en Onderwijs Metropool Den Haag-Rotterdam-Dordrecht (nu: TeamNL

Foto: © Riot

centrum Metropool) als vijfde TeamNL centrum in ­Nederland geaccrediteerd ter ondersteuning van ­landelijke topsportprogramma’s in de metropoolregio. Hiermee hebben we een cruciale eerste stap gezet ­richting het huisvesten van landelijke topsport- en ­ pleidingsprogramma’s. o

4.3 De belangrijkste uitdagingen tot 2026 In 2026 is topsport nog prominenter aanwezig in ­Rotterdam en aantoonbaar van waarde voor de samen­ leving in brede zin. We koesteren onze historische, ­terugkerende evenementen. Bonden en organisatoren van (internationale) kampioenschappen in Olympische of Paralympische sporten weten ons feilloos te vinden en onze stad is een kweekvijver voor nieuwe evenementen­ concepten. Maar onze ambities reiken verder. In 2026 staat ­Rotterdam erom bekend structureel in te zetten op de organisatie van internationaal aansprekende wereldse sportevenementen, zoals de Grand Départ du Tour de France en multisport events zoals de European ­Championships of de Youth Olympic Games. Met de ambitie de Youth Olympic Games te hosten spreken we uit een Olympische stad te willen zijn. Met dergelijke grote ambities zorgen we er voortdurend voor dat ­Rotterdam ergens naartoe kan leven en dat er een ­blijvende energie in de stad is om samen groot te denken en kansen te benutten. Hierin zijn we een belangrijke partner voor andere grote steden, het Rijk, nationale

sportbonden en NOC*NSF. Ook zijn we in 2026 niet meer weg te denken uit de landelijke topsportinfrastructuur. Als onderdeel van het TeamNL centrum Metropool huisvesten en faciliteren we door NOC*NSF erkende Olympische trainings­ programma’s in traditionele én nieuwe sporten. Hierbij hebben we extra aandacht voor de koppeling met breedtesport, talent­ontwikkeling en topsportverenigingen. Daarom houden we onze topsportaccommodaties z­oveel mogelijk binnen de stedelijke sportcirkel. ­Rotterdam wordt landelijk gezien als een onmisbare leverancier van atleten met medaillekansen op voorname topsporttoernooien. We zijn een stad van en voor ­(potentiële) Olympiërs en ­Paralympiërs, een stad die staat voor de Olympische en Paralympische waarden. Een stad die topsport in de maatschappij plaatst en, belangrijker nog, de maatschappij de waarde van ­topsport laat zien en beleven. De hele sportpiramide krijgt een impuls door de aan­wezigheid van TeamNL en de organisatie van wereldse evenementen in Rotterdam. In 2026 is (meetbare) ­maatschappelijke waarde een van de drijvende krachten achter de topsport. We stellen ons eigen ‘trainingsschema’ op richting 2026, een aanpak langs drie sporen: • wereldse topsportstad • stad van topsporters • topsport voor de stad

35

4.4 Doelen en inzet Komt maar door met die Olympics! Topsport is in 2026 in alle facetten zo goed ­georganiseerd en gefaciliteerd, dat de sportpiramide op Olympisch niveau functioneert. Rotterdamse talenten zijn klaar om medailles te behalen op het hoogste ­podium en onze stad is klaar om dat podium te bieden.

4.4.1 Wereldse topsportstad Rotterdam verstevigt haar positie als veelzijdige, ­wereldse topsportstad en treedt toe tot de gevestigde spelers op de internationale bidkalender voor mega­ topsportevenementen. Rotterdam is anno 2020 een aantrekkelijke en slag­ vaardige sportevenementenstad. Het draagvlak voor evenementen is in Rotterdam groter dan in welke ­Nederlandse stad dan ook5. Deze sterke basis benutten we om de positie van Rotterdam als veelzijdige, wereldse topsportstad verder te verstevigen en (nog) strategischer om te gaan met sportevenementen. Hiermee sluiten we aan bij de ambities en doelen van het Beleidskader Evenementen 2019. In 2026 zijn we niet alleen een stad van terugkerende evenementen, WK’s en EK’s, maar ook van wereldse sportevenementen. Dit zijn evenementen van de buitencategorie6 die de stad nog meer uitstraling geven en strategisch bepalend zijn voor de invulling van

5

de meerjaren kalender. We koesteren traditionele (Olympische) sporten, maar zijn ook een stad van n ­ ieuwe sportvormen zoals esports, urban sports en vernieuwende evenementenconcepten, zodat we een zo breed moge­ lijke doelgroep weten te boeien. De sportevenementen gaan zo een rol spelen in het versterken van de sport­ piramide. We laten onze evenementen van meerwaarde zijn voor de breedtesport, sportinfrastructuur en de Rotterdammers en houden oog voor een goede balans tussen reguliere en aangepaste sporten. Wereldwijd ziet men Rotterdam in 2026 als gevestigde speler op de internationale bidkalender. Een stad die van sport­ evenementen – klein, groot of mega – telkens weer een doorslaand succes maakt. Doel • In 2026 beschikt Rotterdam over een doordachte meerjarenkalender, met topsportevenementen, waaronder iedere vijf tot tien jaar een werelds topsportevenement, dat richtinggevend is voor de opbouw van de kalender. Make it Happen Om onze ambities als wereldse topsportstad waar te maken, voeren we in de periode 2021-2026 in ieder geval de volgende acties uit.

Beerda, H., 2019. Merkonderzoek: Steden & Streken

6 Sportevenementen die qua aard, omvang, impact en kosten zo grootschalig zijn dat de organisatie ervan een bijzondere aanpak en/of maatwerk vraagt. Besluitvorming van de Tweede Kamer is noodzakelijk voor in ieder geval: de Olympische en Paralympische Spelen, de Europese Spelen, de Jeugd Olympische Spelen en het eindtoernooi van het Wereld- of Europees Kampioenschap Voetbal voor mannen. Daaraan voorafgaand wordt de Nederlandse Sportraad om advies gevraagd. Bron: Besluit vaststelling beleidskader subsidiëring sportevenementen 2019-2020

Foto: © Rotterdam Topsport

36

Foto: © Rotterdam Topsport

• We blijven met het IOC in gesprek over de Youth Olympic Games van 2030 en dienen een bid in voor de Grand Départ du Tour de France van 2023, 2024 of 2025. • We ontwikkelen een plan om ook na 2026 iedere vijf tot tien jaar een werelds sportevenement naar de stad te halen en bouwen daarbij voort op de pijlers van de ‘Dutch Approach’. Dat betekent efficiënt, innovatief, inclusief, toegankelijk, gezond, veilig en duurzaam georganiseerde sportevenementen met maximale economische en maatschappelijke impact. • We verbinden onze sportevenementen en het TeamNL centrum Metropool door evenementen te organiseren die aansluiten bij de TeamNL-programma’s die we in Rotterdam huisvesten, of die we ambiëren aan te trekken. • We streven ernaar internationale topsportevene­ menten voor mensen met een beperking te koppelen aan ‘reguliere’ topsportevenementen. Bezoek aan evenementen maken we zo inclusief mogelijk. • We vragen organisatoren om maatrelen te treffen die evenementen meer duurzaam maken, bijvoorbeeld het stimuleren van bezoekers om op de fiets of te voet te komen.

We ­weten ook dat de lokale en landelijke topsportinfrastructuur in het huidige landschap niet kan bestaan zonder de steun van lokale of provinciale overheden. Daarom blijft het bevorderen van een optimaal topsportklimaat een van de speerpunten van het Rotterdamse sportbeleid. Onze deelname aan het TeamNL centrum Metropool toont onze ambities als het gaat om topsport­ ontwikkeling en de komende jaren maken we die verder waar. Rotterdam heeft in 2026 een prominente positie in de landelijke topsportinfrastructuur. Niet alleen op het gebied van evenementen, maar bovendien als thuisbasis voor Olympische topsport- en opleidingsprogramma’s, die ook toegankelijk zijn voor talent uit eigen stad en die we benutten ter versterking van de amateursport. Ook omarmen we nieuwe sporten om ze naar een hoger plan te tillen, zoals breakdance en esports, en houden we onze Rotterdamse topsportverenigingen sterk en vitaal. Onze topsportaccommodaties en trainingsfaciliteiten behoren tot de top van Nederland. Dit alles zorgt ervoor dat topsporters en talenten Rotterdam als de ultieme trainingsstad zien waar ze, middenin de maatschappij, het ­uiterste uit zichzelf kunnen halen op hun weg naar goud. Rotterdam is in 2026 een stad voor én van t­ opsporters.

4.4.2 Stad van topsporters

Doel • In 2026 huisvest Rotterdam binnen het TeamNL centrum Metropool ten minste vier door NOC*NSF erkende nationale topsportprogramma’s in traditionele en/of nieuwe Olympische of Paralympische sporten.

Rotterdam investeert verder in een professioneel ­topsportklimaat met uitstekende topsportfaciliteiten. Topsporters en talenten kunnen hier excelleren, voelen zich thuis en staan midden in de maatschappij. We geloven in een stad die jonge talenten de kans geeft in hun eigen omgeving door te stromen naar de top om vervolgens nieuwe jonge talenten te inspireren.

37

Foto: © Rotterdam Topsport

Make it Happen • We bekrachtigen onze betrokkenheid bij het TeamNL centrum in de Metropool: we maken afspraken met sportbonden over de huisvesting van minstens vier landelijke en door NOC*NSF erkende topsport- en opleidingsprogramma’s in de stad. In 2021 verhuist het topsportprogramma heren turnen naar Rotterdam. In de volgende Olympische cyclus ambiëren we een combat center te openen met verschillende Olympische sporten, zoals boksen, karate, judo, taekwondo en sambo. • We ondersteunen lokale topsportverenigingen en talentprogramma’s in Team NL-sporten en faciliteren conform de sportpiramide een vruchtbare samen­ werking tussen breedtesportvereniging, talent­ programma, scholen met een sportprofiel, topsportprogramma en topsportevenement. • We ondersteunen en stimuleren de verdere ­ontwikkeling van Multisportclub Feyenoord. • In de gebiedsontwikkeling Stadionpark/ Feyenoord City komt woonruimte beschikbaar voor topsporters. • We benutten onze (toekomstige) topsportprogramma’s voor het versterken van de sportpiramide.

4.4.3 Topsport voor de stad Rotterdam laat de stad en topsport van elkaar profiteren. Evenementen en topsporters brengen we nog dichter bij de Rotterdammers. Stadsinitiatieven, innovatie en ­ondernemerschap verbonden aan of ter bevordering van topsport stimuleren we. De stad is er niet alleen voor de topsport, topsport is er ook voor de stad. Voor veel mensen is topsport van ­betekenis en zij onderkennen de inspirerende, maatschappelijke waarde ervan7. Waar topsport enerzijds dé uitdaging is voor de topsporter zelf, is topsport er anderzijds om mensen te vermaken, te inspireren en waarde toe te voegen aan de samenleving. In de jaren die ­komen willen we de stad nog meer van topsport laten profiteren. We koesteren en vergroten daarom de ­betrokkenheid van private partijen bij de topsport, ­zodat de meerwaarde voor andere domeinen groeit. We laten zien dat Rotterdam een wereldse stad is waar persoonlijke doelen bereikt worden, de mooiste evenementen plaatsvinden en de beste topsporters iedere dag het uiterste uit zichzelf halen. De top van de sport­ piramide gebruiken we om Rotterdammers, Rotterdamse

7 Elling, A., Balk, L. &Gutter, K., 2020. De persoonlijke betekenis en maatschappelijke waarde van topsport voor niet-volgers: een verkennende studie onder mensen die geen sport volgen in de media, Mulier Instituut Utrecht, te raadplegen via https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/25250/de-persoonlijke-betekenis-en-maatschappelijke-waarde-van-topsport-voor-niet-volgers/.

38

sportverenigingen en -organisaties te inspireren om hun eigen activiteiten extra cachet te geven en hun doelen te behalen. We bieden Rotterdammers de kans om betrokken te raken bij de topsport en trots te zijn op hun bijdrage daaraan. Onze ambitie om de Grand Départ du Tour de France opnieuw te organiseren, leidt bijvoorbeeld tot een meerjarig programma om Rotterdammers te stimuleren meer te fietsen, de wielersport te versterken, het fietspad veiliger te maken voor wielrenners én overige gebruikers, en talenten te ontdekken en ondersteunen in hun ontwikkeling. We benutten de kansen die esports bieden om bepaalde doelgroepen te bereiken. Doel • In 2026 is, in de sporten waarvan Rotterdam een topsportprogramma faciliteert, het aantal lidmaatschappen van verenigingen gegroeid. Make it Happen • We zorgen voor continue zichtbaarheid in de stad van onze topsportprogramma’s en topsporters. Bijvoorbeeld onder de naam #TeamNLRotterdam vragen we onze topsporters zich in te zetten voor clinics op scholen, verenigingen, pop-up events in de openbare ruimte, open trainingen en/of maatschappelijke campagnes.

• We vergroten de impact van onze side-events bij sportevenementen door vooraf de gezamenlijke doelen en doelgroepen te bespreken met bonden en organisatoren. Vervolgens stemmen we, met gebruik van wijkspecifieke gegevens, de side-events nog beter af op de doelgroep en zorgen we voor een langdurig activatieprogramma, ook vóór en na het evenement. • Onze randprogrammering bij de wereldse evene­ menten is, net als de evenementen zelf, van werelds niveau. Niet beperkt tot de sport alleen en met impact op meerdere domeinen, de Nederlandse bevolking en bovendien internationaal inspirerend door het vernieuwende karakter. • We onderzoeken de mogelijkheid om stadsinitiatieven en ondernemerschap bij (grote) sportevenementen te stimuleren en faciliteren. • We onderzoeken hoe we de beleving van onze sportevenementen verder kunnen verbeteren voor mensen met een beperking en benutten daarbij de checklist voor toegankelijke evenementen. • We betrekken meer private partijen bij topsport.

39

Overal een sportplekkie om de hoek Foto: © Claire Droppert

40

41

5 Sportvoorzieningen van de toekomst 5.1

Inleiding

Voldoende, uitnodigende voorzieningen die Rotterdammers verleiden om (vaker) te sporten en te bewegen. Dat blijft onze ambitie, die in de komende jaren nog nadrukkelijker onze aandacht vraagt door de verwachte groei van de stad. Tot 2040 worden 50.000 nieuwe ­woningen aan de stad toegevoegd. De groei van het aantal Rotterdammers, de stijgende sportdeelname en frequentie waarmee gesport wordt, betekenen dat per sporter steeds minder ruimte beschikbaar is. Om ­Rotterdammers voldoende aantrekkelijke mogelijkheden te blijven bieden om met plezier te sporten en bewegen, zijn daarom grote veranderingen noodzakelijk.

5.2 De situatie in 2020 In 2020 zijn in Rotterdam de voorzieningen om te ­sporten en bewegen volop en breed beschikbaar, en meer en meer aangepast aan de eisen van de tijd. ­Rotterdammers zijn meer tevreden over de voorzienin­ gen. De klanttevredenheid over de sportvoorzieningen steeg tussen 2015 en 2018 van 6,9 naar 7,58. De open­ bare ruimte wordt door Rotterdammers volop gebruikt. Rotterdam beschikt over zo’n 80 veldsportcomplexen, ruim 300 gymzalen, 25 sporthallen en 15 zwembaden. Tien daarvan zijn geschikt voor topsporttraining en -evenementen. Met uitzondering van de gymzalen worden deze ­voorzieningen gemiddeld genomen goed tot zeer goed gebruikt. Vooral tijdens het seizoen op trainingstijden en competitiedagen is de bezetting hoog en ervaren diverse verenigingen de grenzen van de capaciteit. Terwijl ­buiten deze vaste tijden ruimte is voor extra gebruik. Veel buitensportcomplexen liggen van oudsher min of meer in een cirkel tussen de oude stadswijken en de naoorlogse uitbreidingswijken, en dus bijzonder ­centraal in de stad. Deze sportcirkel is een groot goed en draagt bij aan een aantrekkelijke woonstad.

In de afgelopen jaren is veel in de gemeentelijke sportvoorzieningen geïnvesteerd om de functionele kwaliteit op orde te brengen en de uitstraling voor de bezoeker te versterken. Focus lag daarbij op verbetering van de gebruikskwaliteit (waaronder toegankelijkheid) en aantrekkelijkheid van de voorzieningen, onder meer via innovaties en verduurzaming. Rotterdam is één van de meest vooruitstrevende gemeenten op gebied van ­duurzaamheid en kunstgrasvelden. Daarnaast biedt de openbare ruimte (in meer of mindere mate) Rotterdammers de gelegenheid om te sporten en bewegen, zelfs als die niet speciaal daarvoor is ingericht. We zien een toenemende druk op de openbare ruimte, met name op de parken, vanwege de toename van de populariteit van het (informeel) buiten sporten en ­bewegen. Door de coronacrisis is het gebruik van de openbare ruimte om te sporten en bewegen verder gegroeid. Meer mensen zijn gaan wandelen en fietsen. Uit onderzoek van het Kennis Instituut voor Mobiliteit9 blijkt dat 20% van de ondervraagden verwacht na de coronacrisis vaker te lopen en fietsen dan ervoor. Parken, paden, kades, singels, stoepen en fietspaden worden gebruikt door een groeiende en diverse groep sporters en sportaanbieders en scharen we daarom in deze nota onder de voorzieningen voor sport en bewegen.

Rotterdam heeft in potentie een mooie recreatieve structuur door de aanwezigheid van rivieren en singels, en het vele groen waar fietsers, wandelaars, bootcampers en freerunners volop sporten en bewegen. De meest populaire en aantrekkelijke routes zijn nog niet overal op orde of op elkaar aangesloten. Veel gebruik concentreert zich op enkele gebieden en ‘rondjes’, zoals het rondje Kralingse Plas, rondje bruggen Centrum en het rondje Zevenhuizerplas. Enkele jaren geleden is daarom gestart met het creëren van meer aantrekkelijke, groene routes voor recreatief en sportief gebruik, met name via het programma Rivieroevers.

8 Sportbedrijf Rotterdam, 2018. Klanttevredenheidsonderzoek Sportvoorzieningen 2018, Management rapport: Overall sporthallen. MICRA. 9 Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, 2020. Mobiliteit en de coronacrisis: effecten van de coronacrisis op mobiliteitsgedrag en mobiliteitsbeleving. Te raadplegen via https://www.kimnet.nl/publicaties/rapporten/2020/04/20/mobiliteit-en-de-coronacrisis

42

Foto: © Sportbedrijf Rotterdam

Rotterdam beschikt ook over voorzieningen in de openbare ruimte die specifiek voor sport zijn ingericht, zoals voetbal, skaten, calisthenics en fitness. Ook deze worden goed gebruikt. Binnen de visie Kom op naar Buiten! is een stadsbrede aanpak ontwikkeld om de programmering in de openbare ruimte in de wijken beter op elkaar af te stemmen en eraan bij te dragen dat zo veel mogelijk doelgroepen hiervan gebruik kunnen maken.

5.3 De belangrijkste uitdagingen tot 2026 In 2026 worden de Rotterdamse sportvoorzieningen inclusief de openbare ruimte zeer intensief gebruikt en is multifunctioneel gebruik de norm. De kwaliteit en toekomstbestendigheid van de voorzieningen zijn hoog. Doordat volop van de voorzieningen gebruik wordt gemaakt en deze passen bij de belevingswereld van de Rotterdammers, staan nut en de noodzaak ervan niet ter discussie. De sportcirkel is stadsbreed het referentie­ kader voor de wijze waarop we omgaan met planning en programmering van de voorzieningen in de hele stad: behoud van voldoende ruimte van goede kwaliteit, intensief gebruikt en ontmoeting bevorderend. De belangrijkste uitdagingen zijn: • waarborgen van voldoende ruimte voor sport en bewegen in de verdichtende stad; • verhogen van de kwaliteit en gebruiksmogelijkheden van de bestaande ruimte en sportvoorzieningen; • ook topsporters passende voorzieningen bieden. In 2026 ervaart iedere Rotterdammer dat sportmogelijk­ heden dichtbij huis zijn. De rijke Rotterdamse (sport) infrastructuur biedt hiervoor de basis. Het aantal sportaccommodaties is gelijk aan dat van 2020, maar de bestaande ruimte wordt veel beter ­gebruikt. Geen vierkante meter heeft slechts één

­gebruiker. De sleutel voor intensiever gebruik ligt vaak bij een betere afstemming van de programmering. Op andere plekken maken we via innovatieve ingrepen de ruimte geschikt voor nieuwe gebruikers, ook van buiten de sport. Dit geldt voor alle voorzieningen, in alle gebieden. Rotterdammers worden verleid om daadwerkelijk van de voorzieningen gebruik te (blijven) maken doordat de kwaliteit ervan aansluit bij hun vraag. Rotterdammers van jong tot oud en van alle opleidingsniveaus en ­culturen weten de sportvoorzieningen te vinden. Bovendien wordt in 2026 het enorme potentieel van de openbare ruimte beter benut. De ruimte om te sporten en bewegen start feitelijk zodra de Rotterdammer zijn huis verlaat: bewegen begint direct bij de voordeur. In 2026 is de openbare ruimte niet alleen prettig ­ingericht voor functionele verplaatsingen (van huis naar werk bijvoorbeeld), maar ook voor recreatieve en ­sportieve activiteiten, zoals wandelen, hardlopen en recreatief fietsen. Zodat Rotterdammers de verleiding meer en vaker te bewegen, niet kunnen weerstaan.

5.4 Doelen en inzet Overal een sportplekkie om de hoek Rotterdammers hoeven nooit ver te reizen om elke dag te kunnen sporten en bewegen.

5.4.1 Waarborgen van ruimte om te sporten en bewegen Voor alle Rotterdammers willen we voldoende ruimte beschikbaar hebben om regelmatig op hun eigen manier en niveau te sporten en bewegen. Het behouden en creëren van moderne sportfaciliteiten is nodig om een prettig leefklimaat te bieden.

43

Voldoende gemeentelijke sportvoorzieningen Gedurende de looptijd van deze sportnota wordt gewerkt aan gebiedsontwikkelingen voor de lange termijn. Hierin borgen we voldoende ruimte om te sporten en bewegen. In het Actieprogramma Verenigingen is een aantal ­uitgangspunten vastgesteld voor het benodigd aantal accommodaties en de ligging hiervan in de stad. De sportcirkel speelt hierin een belangrijke rol.

daties en multisport worden in de toekomst de standaard: zo maken we duurzaam gebruik van de aanwezige ­faciliteiten. De opgave is per type sportvoorziening anders en daarvoor zetten we diverse acties in.

Doel • Rotterdam beschikt over voldoende sportvoor­ zieningen verspreid over de stad.

Make it Happen • We werken verder aan het verhogen van het gebruik van de buitensportcomplexen. Investeringen hier doen we alleen op voorwaarde van multifunctioneel gebruik. Zo krijgen de monofunctionele sportcomplexen een meer divers aanbod en gebruik. Op de tijden waarop de velden momenteel onderbenut zijn, worden ze beschikbaar gesteld aan andere gebruikers, gekoppeld aan een passend verdienmodel voor verenigingen. De uitwerking hiervan is opgenomen in het Integraal Huisvestingsplan Sport (IHP Sport) en het Actieprogramma Verenigingen. Waar mogelijk hanteren we de te formuleren uitgangspunten van het Sportcomplex van de Toekomst. • We starten een lobby richting sportbonden om tot het spreiden van competities te komen zodat velden (ook) op andere momenten dan de momenteel meest gangbare benut worden. Absolute topprioriteit heeft spreiding van de voetbalcompetitie. • We geven uitvoering aan het in 2020 opgestelde Plan van aanpak verhoging bezetting gymzalen. • We organiseren ‘crossovers’ in gebruik tussen binnen­ sportcomplexen, buitensportcomplexen, zwembaden en de openbare ruimte. Zo ontstaat flexibiliteit in gebruik van type voorziening voor een activiteit.

Make it Happen • We behouden minimaal de huidige capaciteit van onze sportterreinen. • We verplaatsen geen sportterreinen naar de rand van de stad, maar behouden deze binnen de sportcirkel en versterken hun functie. De exacte locatie binnen de sportcirkel kan daarbij overigens wel veranderen. Het beleid voor sportterreinen wordt onderdeel van de Omgevingsvisie. • Via planningsinstrumenten hebben en houden we zicht op vraag en aanbod van de gemeentelijke ­sportvoorzieningen. • Bij gebiedsontwikkelingen werken we integraal aan de opgave voor de stad. Daarbij zetten we in op minimaal het behoud van de huidige capaciteit aan sportvoorzieningen, ook in de openbare ruimte. En we bezien of qua fasering de realisatie van sportvoor­ zieningen strategisch gebruikt kan worden om het accent op de aanwezigheid van sport te vergroten. • We ontwikkelen een sportnorm die bij gebieds­ ontwikkeling ingezet kan worden om voldoende specifieke sportlocaties (zoals trapveldjes en skatevoorzieningen) in de openbare ruimte te garanderen. • Behoefte aan extra voorzieningen, zoals voor nieuwe sporten, faciliteren we in bestaande locaties, outdoor en indoor. Wanneer daarvoor nu een andere bestemming geldt, zoals leegstaande loodsen, winkelruimtes en kantoren, staan we open voor een (al dan niet tijdelijke) wijziging daarvan.

• Uit onderzoek blijkt dat de urban sport behoefte heeft aan faciliteiten buiten in de wijken (met name voor de jeugd) en een overdekte voorziening. Onze inzet is faciliterend voor initiatieven die vanuit de urban sports-community zelf moeten ontstaan. Optimaliseren van het gebruik van voorzieningen De beschikbare sport- en beweegruimte in de verdichtende stad gaan we zo efficiënt mogelijk benutten. Niet alleen voor sport en bewegen, maar ook voor andere passende doeleinden. Gedeeld gebruik van accommo-

44

Doel • Gemeentelijke sportvoorzieningen worden het hele jaar maximaal gebruikt.

De openbare ruimte als sportvoorziening Onze inzet voor sport en bewegen in de openbare ruimte behelst enerzijds het beter spreiden van het gebruik door Rotterdammers. Anderzijds staan we voor de opgave de openbare ruimte zo in te richten dat deze geschikt wordt voor informeel sporten dichtbij huis, en uitnodigt tot bewegen. De visies Openbare Ruimte en Kom op naar buiten!, Rotterdamse Mobiliteitsaanpak, Rotterdam Loopt 2025, Fietskoers 2025 en het programma ­Rivieroevers vormen hiertoe in belangrijke mate reeds de kaders en uitvoeringsprogramma’s. Doel • In 2026 geven we ruim baan aan hardlopen, wandelen en fietsen en is de openbare ruimte beter geschikt om te sporten en bewegen.

Make it Happen • Om meer ruimte te bieden en bewoners aan te moedigen om dichtbij huis een rondje te hardlopen, wielrennen, wandelen, skaten of fietsen werken we aan een uitbreiding van sportief-recreatieve routes door groene en waterrijke gebieden. De uitwerking koppelen we aan Rotterdam Loopt en Fietskoers 2025; we starten met ommetjes op Zuid. Daarbij houden we ook rekening met de belangen van de hardloper om tot meer goede en veilige hardlooproutes te komen, zoals bijvoorbeeld goede verlichting. • We zien kansen voor een integrale aanpak voor een beweegvriendelijke stad en gaan daaraan samenwerken door een (omgevings-)programma Beweegvriendelijke stad te lanceren. Daarin werken we uit op welke wijze diverse beleidskaders voor gebruik van de openbare ruimte, zoals voor mobiliteit, kindvriendelijkheid, lopen, fietsen, veiligheid en ­schone lucht, in elkaar grijpen en welke ingrepen in de openbare ruimte het gebruik ervan voor sporten en bewegen kan aanmoedigen en versnellen. • We formuleren een visie op het gebruik van open water, te beginnen met de binnenstedelijke Maas. Deze visie omschrijft ook de kansen voor sport, bewegen en recreëren op, in en langs het water.

van de wijk en beslaat meer dan sport alleen. We zoeken naar combinaties van voorzieningen zoals zwembad, school en gezondheidscentrum. In 2026 voldoen meer gemeentelijke sportaccommodaties aan veranderende gebruikerseisen en eisen van duurzaamheid en toegankelijkheid. Rotterdam heeft kwalitatief goede en betaalbare sportvoorzieningen, die uitnodigen tot sporten en bewegen. Meerjarig borgen van kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid Sportgebouwen zijn groot en vormen belangrijke iconen voor een buurt. Tot 2030 hebben of bereiken veel ­gemeentelijke sportvoorzieningen de levensduur van veertig jaar. Om deze sportvoorzieningen kwalitatief op voldoende niveau te brengen en te houden, zijn investeringen nodig. Maatregelen ter verbetering van deze voorzieningen zijn vastgelegd in het IHP Sport, dat in de periode van deze sportnota in uitvoering wordt genomen. In gebiedsontwikkelingen streven we naar optimale sportaccommodaties qua gebruik én belevingswaarde. We zoeken naar slimme combinaties, het koppelen van middelen en hebben oog voor de uitstraling binnen en buiten.

5.4.2 Toekomstbestendige sportvoorzieningen

Doel • In 2026 heeft Rotterdam kwalitatief passende sportvoorzieningen, ook voor topsport.

Het borgen van kwaliteit en zorgen voor een goede ­functionaliteit en beleving van de sportaccommodaties, passend bij de behoefte van de Rotterdammers, zijn onze uitgangspunten voor het accommodatiebeleid. Multifunctionaliteit benaderen we vanuit de behoefte

Make it Happen • We voeren het in 2020 vastgestelde IHP Sport uit volgens de daarin vastgelegde uitgangspunten, onder voorwaarde van besluitvorming in 2021 over

Foto: © Rotterdam Topsport

45

Foto: © Sportbedrijf Rotterdam

• •

•

•

•

•

het aanvullend benodigde budget10. Voor inzicht in de voorgenomen investeringen volstaan we hier met een verwijzing naar het IHP Sport. Via tussenevaluatie stellen we het Beleidskader zwemmen 2015-2025 waar nodig bij. Bij (vervangende) nieuwbouw hanteren we als uitgangspunten aantrekkelijkheid en een goede belevingswaarde voor de gebruiker naast het streven naar geschikte functiecombinaties en medegebruik van voorzieningen. Om de betaalbaarheid van sport te waarborgen hanteren we een maatschappelijk tarief voor de breedtesport voor de voorzieningen die geëxploiteerd worden door Sportbedrijf Rotterdam, Opti­sport, Sportfondsen en Topsportcentrum Rotterdam. We monitoren de betaalbaarheid van sportaccommodaties en zoeken daarbij naar een juiste balans. We investeren in een upgrade en uitbreiding van het Topsportcentrum Rotterdam en binnen de sportcirkel maken we van het Stadionpark hét topsporthart van de stad. We onderzoeken de mogelijkheid om in samenwerking met NOC*NSF een landelijk fonds op te zetten voor het op topniveau houden van bestaande, en het realiseren van nieuwe topsportaccommodaties. We houden rekening met inclusief gebruik van onze voorzieningen door bij nieuwbouw de wettelijke eisen voor toegankelijkheid te volgen, te onderzoeken of deze eisen voldoende zijn voor teamsporten en voor de kwaliteitseisen die we als gemeente stellen.

Duurzame en gezonde voorzieningen Voor alle sportvoorzieningen, ook die niet opgenomen zijn in het IHP Sport, blijft verduurzaming een uitgangspunt. Dit betreft het zo zuinig mogelijk omgaan met energie, het waar mogelijk zelf energie opwekken, het verminderen van het gebruik van wegwerpplastic, het hergebruik van materialen en het stimuleren van gezonde keuzes. Samen met onze partners en sportaanbieders leveren we op die wijze een bijdrage aan een betere wereld en een duurzamer Rotterdam. Doel • Bij alle sportvoorzieningen zetten we duurzaamheidsmaatregelen in. Make it Happen • In de gemeentelijke sportaccommodaties voeren we zo veel mogelijk de duurzaamheidsacties door zoals we die als gemeente geformuleerd hebben in 010duurzaam, het beleidsprogramma voor een duurzaam Rotterdam. • Nieuwe gebouwen zijn minimaal BENG (Bijna Energieneutraal). • Voor sportterreinen volgen we de marktontwikke­ lingen die, met behoud van sporttechnische ­eigenschappen, kunnen bijdrage aan het verder verminderen van de ecologische impact van kunstgras. We zetten in op het verder duurzaam (her) gebruiken van kunstgrasvelden met als uiteindelijk doel circulaire velden.

10 Vervanging en renovatie van gymzalen vallen onder Onderwijs en zijn niet opgenomen in het IHP Sport. 46

• We continueren de regeling Investeringssubsidie breedtesport-, scouting- en speeltuinverenigingen, waarin ook subsidies voor duurzaamheidsmaa­ tregelen voor sportverenigingen worden opgenomen. • De kantines in exploitatie van Sportbedrijf, Sportfondsen en Optisport hebben minimaal het predicaat zilver wat betreft de gezonde kantine. • We stimuleren een gezonde sportomgeving, zowel bij binnen- als buitensportverenigingen. • We stimuleren sporters om op de fiets of lopend naar hun training of wedstrijd te gaan. Innovatieve voorzieningen Wij zien in innovatie een belangrijk instrument om onze voorzieningen te laten aansluiten bij de behoeften van deze tijd. Via innovaties op divers vlak zorgen we voor een interessant aanbod: zowel qua gebouw als qua inrichting en programmering. Innovatieve concepten, zoals de showcase gymzaal Klein-Coolstraat, een sportvloer volgens het Athletic Skills Model (ASM)11 aan het Polderplein, hologramtechnieken en de ‘beweegbox’12 verdienen verdere ontwikkeling. Doel • In 2026 ontwikkelen en passen we nieuwe concepten toe om sportvoorzieningen aansprekender te maken voor diverse gebruikers. Make it Happen • We verkennen de kansen voor een innovatiehub, gericht op trendsettende experimenten voor zowel bestaande voorzieningen als nieuwe.

Communicatie over de beschikbaarheid, onderzoek naar het effect en de werkzame bestanddelen en kennisdelen achteraf over succes en faalfactoren zijn onderdelen van de aanpak. De innovatiehub bestaat uit een samenwerkingsverband van overheid, onderzoek, bedrijfsleven en eindgebruikers, die samen ­vernieuwende concepten uitproberen. • We realiseren minimaal één grote innovatieve openbare ruimte voor sport, zoals een skills garden of een concept als Sportplaza Zuiderpark. • We stimuleren en faciliteren bij voldoende draagvlak innovaties en initiatieven van Rotterdammers.

11 Voor meer informatie over het Athletic Skills Model verwijzen we naar https://www.athleticskillsmodel.nl/ 12 Voor meer informatie over de interactieve gymzaal Beweegbox verwijzen we naar https://www.beweegbox.nl/ 47

Foto: © Rotterdam Sportsupport

48

Sport, daar hebbie nog veel meer aan

49

6 De impact van sport 6.1

Inleiding

De impact van sport en bewegen op onze maatschappij is groot. Sport is meer dan alleen een leuke vrijetijds­ besteding. Sociale contacten, gezonde leefstijl, motorische vaardigheden en omgangsregels worden allemaal ‘automatisch’ aan Rotterdammers aangereikt als zij sporten en bewegen. Wanneer sport- en beweegactiviteiten op een gestructureerde, respectvolle en veilige wijze worden georganiseerd, kunnen deze actief bijdragen aan het oplossen van uiteenlopende sociale problematiek. Sport en ­bewegen is dan ook op veel vlakken een bewezen ­ ffectief instrument13. Sport is dan niet alleen een doel e op zich maar heeft ook een preventieve functie met maatschappelijke impact. In andere gevallen is het uitsluitend sporten als doel zelfs ondergeschikt en is sport vooral een middel om andere doelen te bereiken. In beide gevallen vertaalt de maatschappelijke impact zich in sociaaleconomische impact. Voorbeelden zijn besparing op zorgkosten, minder ziekteverzuim, minder schooluitval, hogere arbeidsproductiviteit.

Sport heeft niet alleen maatschappelijke en sociaal­ economische waarde, het biedt ook kansen op bedrijfseconomisch gebied. Sport is een markt. Het bedrijfsleven kan profiteren van en innoveren op die markt. Dit hoofdstuk beschrijft waar we kansen zien om de maatschappelijke en economische impact van sport te vergroten en hoe we dat in de stad willen stimuleren.

Sport als doel, sport als middel Sport heeft altijd in bepaalde mate maatschappelijke impact. Een jongetje van zeven kan bij voetbal leren omgaan met regels, nieuwe vriendjes maken en zich zekerder voelen. Om de inzet van sport, als doel en als middel, en de daarbij passende verantwoordelijkheden voor de sport en de andere domeinen beter te kunnen duiden, hanteren we onderstaand model. De maatschappelijke impact van sport stijgt over het algemeen wanneer er meer doelen tegelijk met sport worden bereikt. Hoofdstuk 3 van deze sportnota gaat hoofdzakelijk in op de linkerkant van dit model: sport inzetten als doel (1). In dit hoofdstuk gaat het over sport inzetten als interventie ten bate van meerdere doelen (2) of zelfs hoofdzakelijk ten bate van andere doelen. Sport is dan vooral een middel (3).

Sport als middel Sport als middel Effect op sportdeelname

1. Sport als doel

Regulier sportaanbod als prettige vrijtijdsbesteding en/of presteren in de sport. Wel inspelen op de veranderende behoefte van Rotterdammers.

2. Sport als interventie

Aangepast sportaanbod en/of aangepaste inzet op toeleiding om kwetsbare groepen te verleiden tot sportdeelname en in te zetten op andere doelen.

3. Sport als middel

Sport als onderdeel van een bredere sociale aanpak of sport als methode om een specifiek doel te bereiken. Sportdoel is ondergeschikt.

Effect op sociaal maatschappelijke doelen 13 Voor een wetenschappelijke onderbouwing van de effecten van sport en bewegen verwijzen we naar https://tools.kenniscentrumsportenbewegen.nl/monitoring-en-evaluatie/onderwerp/effecten-van-sporten-en-bewegen/

50

Voorbeelden Maatschappelijke impact van sport GoldenSports in Charlois Korfbalvereniging Sperwers in Charlois zet via ­Golden Sports sport in om gezondheidsklachten te voorkomen. Dit is een erkende interventie waar 55-plussers elke week met buurtgenoten in beweging komen in de buitenlucht. GoldenSports richt zich op zowel kwetsbare senioren, die weinig bewegen en/of sociaal geïsoleerd zijn, als op minder kwetsbare senioren.

6.2 De situatie in 2020 In 2020 staat Rotterdam landelijk bekend om de inno­ vatieve wijze waarop we sport en bewegen benutten om diverse maatschappelijke doelen te behalen. Met uiteenlopende gedurfde projecten laat Rotterdam zien dat sport het verschil kan maken in het leven van mensen die moeilijker meekomen. Voorbeelden zijn re-integratie op de arbeidsmarkt, voorkomen van sociaal isolement, werken aan laaggeletterdheid of verbeteren van de kwaliteit van leven. Landelijk wordt geschat dat elke euro inzet op sport 2,51 euro aan baten oplevert14. Met andere woorden: de maatschappelijke impact van sport en bewegen is ongeveer 2,5 keer zo groot als de kosten. Vooral onder kwetsbare Rotterdammers blijft de sporten beweegdeelname achter. Regulier sportaanbod sluit niet aan op de specifieke behoefte van de doelgroep, waardoor die onvoldoende wordt bereikt. Daarbij is de inzet op sport en bewegen alleen vaak ontoereikend. De kwetsbaarheid en problematiek waarmee deze mensen te kampen hebben, vraagt veelal om gezamenlijke inzet van partijen in het brede maatschappelijke domein. Wij geloven in de maatschappelijke waarde van sport en zien veel goede initiatieven. De afgelopen jaren zien we

Preventiebudget in de VGZ Rotterdampolis Het preventiebudget van de VGZ Rotterdampolis biedt mogelijkheden voor Rotterdammers om gebruik te maken van gezondheidsbevorderend aanbod in de stad. Beweegplus is als bewezen effectieve interventie in dit preventiebudget opgenomen. Bewegen naar Werk Rotterdam Sportsupport heeft, in opdracht van Werk & Inkomen, het project Bewegen naar Werk ontwikkeld en uitgevoerd. Met dit project werd werkzoekenden een opstap geboden om weer mee te doen in de maatschappij. Deelnemers sporten twee keer per week onder begeleiding van een professional. Daarnaast krijgen ze hulp van een lifecoach, die hen advies en ondersteuning biedt op het gebied van voeding, persoonlijke ontwikkeling, gedrag, zelf­ redzaamheid en omgang met stress. De Gezonde Taaltafel Rotterdam Atletiek is een Sportplusvereniging: een organisatorisch sterke sportvereniging met een veilig sportklimaat en grote maatschappelijke betrokkenheid. Vrouwen met een niet-westerse achtergrond uit Rotterdam-Noord kunnen bij Rotterdam Atletiek op een interactieve en laagdrempelige manier aan hun Nederlandse taal werken, waarna ze een uur sportles krijgen van Olympisch atlete Letitia Vriesde.

14 Kenniscentrum Sport & Bewegen ontwikkelde samen met Rebel en Mulier Instituut een instrument waarmee de opbrengst van sport en bewegen voor de maatschappij kan worden berekend. Voor meer informatie verwijzen we naar https://www.kenniscentrumsportenbewegen.nl/ kennisbank/publicaties/?de-social-return-on-investment-sroi-van-sport-en-bewegen&kb_id=24710

51

Foto: © Arnoud Verhey

niet alleen dat het aantal projecten, waar sport als ­instrument wordt ingezet, stijgt. In de volle breedte ver­betert de samenwerking tussen de beleidsdomeinen en zetten we gezamenlijk in om de groep kwetsbare ­Rotterdammers letterlijk en figuurlijk in beweging te krijgen.

Voorbeelden Economische impact van sport Sportevenementen Deels gesubsidieerd door de gemeente vinden grote topsportevenementen plaats in de stad, zoals WK’s en EK’s in diverse sporten. Dat trekt bezoekers van buiten de stad en zelfs van buiten Nederland. Deze bezoekers verblijven hier deels in hotels en geven geld uit in de horeca of in winkels. Ook zorgt zo’n evenement voor werkgelegenheid (De Boer, ­ portraad 2018). S Sportmaterialen Wanneer meer Rotterdammers gaan sporten betekent dat voor de detailhandel een toename in omzet. Een duidelijk voorbeeld daarvan in corona tijd is de ­enorme toename van mensen die willen fietsen zowel recreatief als meer sportief. De fietsenwinkels konden de voorraad niet aanslepen en hadden maanden een record verkoop. Fietstrainers om thuis tijdens de lockdown te trainen, al dan niet digitaal ondersteund door apps zoals Zwift, waren wereldwijd uitverkocht en kenden maanden leveringstijd bij de fabrikant.

52

Met de groeiende inzet van sport en bewegen om maatschappelijke impact te genereren, zien we ook dat het aanbod aan sportinitiatieven vanuit verschillende ­partijen en aanbieders groeit. Op het eerste gezicht lijkt dit een goede ontwikkeling. De hoeveelheid aan tijdelijke interventies, die vaak gratis aangeboden worden, heeft echter ook een keerzijde. Door de tijdelijkheid en het ontbreken van een eigen bijdrage draagt dit over het algemeen niet bij aan het verhogen van de structurele sportdeelname. Na afloop van de interventies ontbreekt vaak de stimulans om op eigen kosten verder te gaan met sporten. Gezien de positieve effecten van sport streven we daar juist naar. Soms concurreert of conflicteert het aanbod zelfs met dat van bestaande reguliere sport­ aanbieders. Sportinterventies organiseren binnen de bestaande sportinfrastructuur, zoals sportverenigingen of andere maatschappelijke sportaanbieders, zorgt ervoor, dankzij de kracht van de community, dat mensen duurzaam, voor langere tijd in beweging blijven. En het draagt bovendien bij aan een nog sterkere structurele sportinfrastructuur en structurele maatschappelijke impact. Tot slot zien we grote kansen in de samenwerking met het bedrijfsleven. Het bedrijfsleven heeft baat bij de inzet van de gemeente op sport.

De sportende Rotterdammer besteed een deel van zijn inkomen aan zijn sport en draagt zo bij aan een economische sector in Nederland. In 2015 besteedden Nederlandse huishoudens ongeveer € 9,1 miljard aan sportgoederen en -diensten. Dat is ongerekend ongeveer 1.200 euro per jaar, per huis­ houden Voor innovaties, de promotie en de verkoop van hun producten heeft het bedrijfsleven de gemeente niet nodig. Waar wij wel een rol voor onszelf zien is in het

faciliteren van een platform waar we bedrijven, kennis­ instellingen en (eind)gebruikers samenbrengen om tot vernieuwende toepassingen te komen die ons kunnen helpen taaie maatschappelijke opgaven te doorbreken. Succesvolle innovaties leiden tot een grotere markt voor het betrokken bedrijfsleven. Met het living lab esports in de vereniging van de toekomst, mogelijk gemaakt met steun vanuit het nationaal Sportakkoord, hebben we hiervoor een voorbeeld dat navolging verdient.

6.3 De belangrijkste uitdagingen tot 2026 In 2026 is de maatschappelijke en sociaaleconomische waarde van sport overal bekend in de stad. De inzet van sport en bewegen is een logisch instrument voor diverse partijen en domeinen buiten de sport. Maatschappelijke partijen en ook het bedrijfsleven zijn, vanwege de enorme waarde van sport en bewegen, intrinsiek gemotiveerd om het instrument te benutten en verder te ontwikkelen. Het is vanzelfsprekend dat interventies zoveel mogelijk worden ondergebracht en aangesloten op de bestaande sportinfrastructuur van sportverenigingen en andere reguliere sportaanbieders. Bovendien wordt vanuit het sportdomein altijd nauw samengewerkt met andere sectoren om kwetsbare Rotterdammers in beweging te brengen. Om aanbieders en andere domeinen de sport als instrument goed en effectief te laten benutten, is het belangrijk dat de (bewezen) effecten en de mogelijkheden meer bekendheid krijgen. Denk aan het effect van sport op de vitaliteit van werknemers, waardoor de productiviteit omhoog en het ziekteverzuim omlaag kan.

­Samenwerking tussen het welzijns-, gezondheids-, ­ouderen-, armoede-, veiligheids- en sportbeleid is ­wenselijk om Rotterdammers in beweging te krijgen én naast het sportdoel direct ook andere doelen te bereiken. Dat zijn vaak doelen ter preventie van zwaardere inzet, zorg en ondersteuning. Vanuit de sport wordt ingezet op de ‘sportkant’. Denk aan sterke sportaanbieders, passend aanbod en deels op toeleiding. Vanuit andere domeinen is verdere inzet en financiering nodig om de barrières die de veelal kwetsbare doelgroep ervaart, te overbruggen (zoals te weinig middelen of een behoefte aan extra begeleiding). Maar ook expertise en het netwerk om toeleiding via bijvoorbeeld intermediairs zoals huisartsen, fysiotherapeuten en ouderenzorginstellingen te bewerkstelligen. De uitdaging voor de komende jaren is om de samenwerking en aanpak integraler en gerichter met elkaar vorm te geven, bij voorkeur op wijkniveau, en beter in te bedden in de bestaande (sport)structuren. Waar dat laatste niet kan zoeken we gezamenlijk naar andere passende mogelijkheden. In 2026 is een netwerk van bedrijven, kennisinstellingen, overheid en eindgebruikers ontstaan. Het netwerk ­beziet taaie maatschappelijke opgaven vanuit een ­oplossingsgericht standpunt en schuwt het experiment niet om tot doorbraken te komen.

De betrokken partijen leveren ieder een bijdrage maar profiteren zelf bovendien van het netwerk, wat de beste basis is voor het goed functioneren ervan.

53 Foto: © Iris van den Broek

Foto: © Iris van den Broek

6.4 Doelen en inzet Sport, daar hebbie nog veel meer aan Sporten is vooral leuk om te doen maar heeft ook tal van voordelen voor andere beleidsterreinen. Dat willen we veel meer laten zien. Ook willen we in Rotterdam, vanuit de sport en andere domeinen samen, sport daadwerke­ lijk vaker gaan inzetten als interventie.

6.4.1 De impact van sport en bewegen uitdragen Sport is een zinvol en werkend instrument om bij te dragen aan de aanpak van diverse andere doelen. Dat is deels bekend. Maar om meer impact te generen moeten we dit verder en beter uitdragen. We moeten de juiste kennis vergaren en uitdragen en daarmee uiteenlopende partijen in de stad verleiden om sport onderdeel te maken van hun interventies. Doel • In 2026 is de maatschappelijke impact van sport binnen het sociaal domein breed bekend een erkend en wordt sport volop benut. Make it Happen • We maken de maatschappelijke opbrengst en voordelen van de inzet van sport beter inzichtelijk en delen deze kennis actief.