21bb1873 Bijlage behorende bij 21bb2409 over Discussiedocument Steunaanvraag Diergaarde Blijdorp 110920
Tekst van het document
Netto-resultaat – Oorspronkelijke begroting 2020 per maand (€k)
Netto-resultaat •
3.675
3.597
1.685
Waar de omzet juist in het voorjaar en de zomer wordt gerealiseerd, geeft Management aan dat in de wintermaanden juist relatief veel kosten gemaakt worden omdat dit de periode is waarin het makkelijkst onderhoud en aanpassingen kunnen worden gedaan. Daarom werd voor de maanden januari, maart, november en december in de oorspronkelijke begroting een negatief netto-resultaat verwacht. Dit zou echter goed gemaakt moeten worden door de verwachte positieve resultaten in de periode april t/m oktober. In de begroting is een sterke daling te zien in het netto-resultaat in december 2020. Dit is te verklaren door de afschrijvingen (ca. €2,4m) die jaarlijks volledig in de maand december worden geboekt. Deze boekhoudkundige verwerking heeft echter geen invloed op de liquiditeitspositie. In de oorspronkelijke begroting 2020 zou het resultaat voor het gehele jaar uiteindelijk uitkomen op €0,2m positief.
1.308 394
396
284
402
501
394
205
-107
-641 -1.372
-3.039 jan-20 feb-20 mrt-20 apr-20 mei-20 jun-20 jul-20 aug-20 sep-20 okt-20 nov-20 dec-20 Totaal 2020 Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
21
Prognose & liquiditeitsbehoefte – Herziene begroting 2020 In de herziene Base-Case begroting is de verwachting van Management dat als gevolg van Covid-19 de omzet in 2020 ongeveer de helft zal zijn van wat oorspronkelijk was gebudgetteerd, waardoor het verwachte netto-resultaat €7,2m negatief zal uitkomen Herziene Base-Case begroting 2020 •
Omzet per maand – Oorspronkelijk begroting 2020 vs. Base-Case (€k)
De herziene Base-Case begroting voor 2020 is door Management opgesteld in juli 2020 op basis van de gerealiseerde resultaten t/m juli en de verwachtingen voor de rest van het jaar.
Omzet oorspronkelijke prognose Omzet herziene base-case prognose
Omzet •
•
•
•
16.594 4.166
In de periode januari t/m juli 2020 heeft Diergaarde Blijdorp alleen in de maand januari een hogere omzet behaald dan oorspronkelijk begroot, wat grotendeels te verklaren is door een ontvangen subsidie van de Gemeente Rotterdam van €850k. De lage gerealiseerde omzet in de maand februari is volgens het Management grotendeels te verklaren door de eerder ontvangen subsidie en door slecht weer. In alle overige maanden was de omzet aanzienlijk lager, hetgeen een direct gevolg is van de uitbraak Covid-19 pandemie en de daaruit volgende opgelegde, tijdelijke sluiting van Diergaarde Blijdorp van eind maart tot medio mei en de sterke daling in het aantal bezoekers (mede als gevolg van de 1,5m maatregelingen e.d.). Ook voor de komende maanden verwacht Management een lagere omzet dan oorspronkelijk begroot, gezien Diergaarde Blijdorp nog steeds slechts op beperkte capaciteit kan opereren. Hierdoor zal de totale omzet voor 2020 in het Base-Case scenario naar verwachting uitkomen op €16,6m (oorspronkelijke verwachting: €32,1m).
2.824
2.764 2.719 2.409 2.325
1.503 660
3.133 2.664
2.294
1.419
1.152
833
1.761 1.271 1.161 1.167 857 766
292
jan-20 feb-20 mrt-20 apr-20 mei-20 jun-20 jul-20 aug-20 sep-20 okt-20 nov-20 dec-20 Totaal 2020 Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Netto-resultaat per maand – Oorspronkelijk begroting 2020 vs. Base-Case (€k) 394
Als gevolg van de lagere omzet in combinatie met de relatief vaste kostenbasis en ondanks de diverse doorgevoerde bezuinigingsmaatregelen, het gebruik van overheidsregelingen en het uitstel van voornamelijk onderhoudskosten, heeft Diergaarde Blijdorp in de periode januari t/m mei een negatief resultaat gerealiseerd.
3.675 3.318
3.597
Netto-resultaat •
32.135
Omzet gerealiseerd
-287 -1.372
396
284
-107 -619 -582 -1.138
1.096 1.685 1.308 809 531 501 402
-457
-451
394
-910
205 -641 -1.086 -3.039 -4.161
Diergaarde Blijdorp heeft een subsidie ontvangen in de vorm van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (“NOW”). Deze subsidie is verwerkt in het resultaat over deze periode.
Netto resultaat oorsponkelijke prognose Netto resultaat herziene base-case prognose
Sinds de uitbraak van het Covid-19 heeft Diergaarde Blijdorp alleen het noodzakelijke onderhoud laten plaatsvinden. Aangezien het volgens Management niet verantwoord is dit zo voort te zetten, in verband met de veiligheid van bezoekers en het welzijn van dieren, is vanaf oktober weer een normaal niveau aan onderhoudskosten meegenomen.
Netto-resultaat gerealiseerd
-7.256
jan-20 feb-20 mrt-20 apr-20 mei-20 jun-20 jul-20 aug-20 sep-20 okt-20 nov-20 dec-20 Totaal 2020 Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
22
Prognose & liquiditeitsbehoefte – Herziene begroting 2020 Gerealiseerde liquiditeitspositie versus de ontwikkeling van de maandelijkse liquiditeitspositie in 2020 in het Base-Case scenario (zonder Overbruggingslening) Netto-resultaat (vervolg) •
De opgebouwde achterstallig onderhoud gedurende 2020 wordt in de prognose vanaf 2022 ingehaald. Het inhalen van deze achterstand is zodoende meegenomen in de lange termijn prognose. Uiteindelijk zal het netto-resultaat in de herziene Base-Case begroting in 2020 naar verwachting uitkomen op €7,3 miljoen negatief (oorspronkelijk: €0,2m positief).
Toelichting op stand liquide middelen
•
Door maatregelen om liquide middelen binnen de Onderneming te houden, zoals het vooruitschuiven van noodzakelijke onderhoudsposten en het vooruitschuiven van rentebetalingen en aflossingen heeft het Diergaarde Blijdorp tot op heden nog positieve liquide middelen. Echter, het Management verwacht vanaf oktober een liquiditeitstekort (negatieve stand liquide middelen) dat oploopt tot €4,4m in december 2020. Dit is te verklaren door het seizoen patroon van Diergaarde Blijdorp, de maximale bezoekerscapaciteit van 40% van de reguliere capaciteit en een deel van de vooruitgeschoven onderhoudskosten (€250k) die in het najaar dienen te worden ingehaald.
•
De prognose van de Onderneming toont tevens aan dat de eerste liquiditeitssteun in oktober naar verwachting benodigd is, wanneer de stand van de liquide middelen voor het eerst negatief wordt.
•
Een gedetailleerde analyse van de kwaliteit van de liquiditeitspositie is op basis van de door Management aangeleverde informatie niet uit te voeren. Toekomstige verschuivingen in het werkkapitaal kunnen zodoende een effect hebben op de liquiditeitsprognose, dat niet in gepresenteerde liquiditeit is meegenomen. Dit effect kan zowel positief als negatief zijn.
•
Daarnaast begrijpen wij dat er nog discussies zijn met de Belastingdienst, wat mogelijk kan resulteren in een naheffing. Deze vermelding is ook in de jaarrekening opgenomen*, maar er is hierbij geen bedrag opgenomen. Een eventuele naheffing heeft een negatief effect op de gepresenteerde liquiditeitsprognose.
Stand liquide middelen einde maand – Herziene Base-Case 2020 (€k)
2.755 1.780 840
909
1.169
1.349
1.691
1.595 489 -1.006 -2.392 -4.351
jan-20 feb-20 mrt-20 apr-20 mei-20 jun-20 jul-20 aug-20 sep-20 okt-20 nov-20 dec-20 Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
* Uit jaarrekening 2019, p43: “De Stichting Koninklijke Rotterdamse Diergaarde is niet belastingplichtig geweest tot en met boekjaar 2015. In 2016 is de regelgeving gewijzigd en worden ook stichtingen, ook als voormalig overheidslichaam of semi-overheidslichaam belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Bij stichtingen geldt dit alleen voor de commerciële activiteiten en niet voor de niet commerciële activiteiten indien deze afzonderlijk zijn te beoordelen. Blijdorp stelt dat de activiteiten niet los te koppelen zijn. Blijdorp is een organisatie die geen winstdoelstelling heeft en positieve resultaten bestemt voor het behoud van de diergaarde. Dit, en de resultaten over de afgelopen jaren, zal er naar verwachting toe leiden dat er slechts minimale afdrachten en/of verrekeningen zullen zijn voor de vennootschapsbelasting. In de afgelopen jaren is er meer inzicht ontstaan in de mate van de verplichtingen die voortvloeien uit de Vennootschapsbelasting. Diergaarde Blijdorp is nog in gesprek met de belastingdienst. Er lopen nog diverse discussies waarvan de uitkomsten niet zeker zijn. De lasten en verplichtingen zoals opgenomen in de jaarrekening Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp 23 2019 betreffen de beste schatting zoals deze per heden gemaakt kan worden.”
Prognose & liquiditeitsbehoefte – Herziene begroting 2020 Vanaf september zal het aantal bezoekers dalen en zal Blijdorp de vooruitgeschoven noodzakelijke investeringen moeten doen, hetgeen tot een liquiditeitstekort leidt in de Best-Case vanaf oktober en in de Worst-Case vanaf september Best-case scenario •
•
Netto-resultaat per maand – Alternatieve scenario’s H2-2020 (€k)
In het door Diergaarde Blijdorp geschetste ‘positieve scenario’ is de verwachting van het Management dat Diergaarde Blijdorp dagelijks 500 bezoekers meer in het park ontvangt dan in de Base-Case. Dit resulteert in een veronderstelde verwachte 905k bezoekers in 2020, wat 75k meer is dan in de Base-Case 830k Doordat de omzet afhankelijk is van een vast entreebedrag en bezoekersuitgaven, heeft het hogere aantal bezoekers een direct effect op de omzet. Daarnaast zijn de inkoopkosten berekend als percentage van de omzet.
•
De overige uitgangspunten in het positieve scenario zijn voor 2020 gelijk aan die in het basisscenario
•
Op basis van het Best-Case scenario wordt een liquiditeitstekort verwacht van €3,0m in december 2020 (Base-Case: tekort van €4,4m)
• •
In het ‘negatieve scenario’ is de verwachting van het management dat het Diergaarde Blijdorp dagelijks 500 bezoekers minder in het park ontvangt dan in de Base-Case. Dit resulteert in een veronderstelde verwachte 755k bezoekers in 2020, wat 75k minder is dan in de Base-Case 830k
-178 -813 -451 -725 -637 -910 -1.184 -1.360 -1.086 Best-case scenario
-3.888 -4.161 -4.434
Base-case scenario Worst-case scenario
-5.889 -7.256 -8.622
jul-20
aug-20
sep-20
okt-20
nov-20
dec-20
Totaal 2020
Stand liquide middelen per maand – Alternatieve scenario’s 2020 (€k) 3.000 2.000
De overige uitgangspunten in het negatieve scenario zijn voor 2020 gelijk aan die in het basisscenario
1.000
Op basis van het negatieve scenario wordt een liquiditeitstekort verwacht van €5,7m in december 2020 (Base-Case: tekort van €4,4m)
-1.000
Observatie liquiditeitsbehoefte 2020 •
258
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Worst-case scenario •
1.096 1.096 1.096 805 531
0
-2.000
Best-case scenario
-3.000
Base-case scenario
-4.000
Uit de herziene begroting van de Onderneming blijkt dat de Diergaarde Blijdorp in alle scenario’s kampt met een liquiditeitsbehoefte die reeds op korte termijn (vanaf oktober 2020) dient te worden ingevuld. Tot en met december 2020 wordt de liquiditeitsbehoefte ingeschat op een bedrag tussen de €3,0m en €5,7m
-5.000
-2.984
Worst-case scenario Gerealiseerd
-4.351
-5.717 -6.000 jan-20 feb-20 mrt-20 apr-20 mei-20 jun-20 jul-20 aug-20 sep-20 okt-20 nov-20 dec-20
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
24
Prognose 2021-2030
Prognose & liquiditeitsbehoefte - Prognose 2021-2030 Meerjarenprognose Base-Case (zonder rekening te houden met de Overbruggingslening of de Herstructureringslening) Toelichting •
De meerjarenbegroting van de winst-en-verliesrekening is gebaseerd op het Base-Case scenario, zoals geschetst door het Management. In deze BaseCase halveert het bezoekersaantal in 2020 (van ca. 1,6m in 2019 tot ca. 0,8m in 2020). Het verwachte bezoekersaantal neemt vervolgens toe tot 1,2m in 2021, 1,4m in 2022 en 2023 en met een kleine groei in 2024 van 7k bezoekers. Het Management houdt in deze prognose rekening met het effect van Covid-19 in 2020 en in mindere mate ook nog in 2021, daarna niet meer.
•
Zoals besproken op pagina 17 is de omzet van Diergaarde Blijdorp sterk afhankelijk van het bezoekersaantal in een jaar. Door de forse daling in het aantal bezoekers in 2020 ten opzichte van 2019 neemt de omzet eveneens fors af (ca. € 19,2m). Tussen 2020 en 2024 wordt er van uitgegaan dat de omzet weer herstelt; een toename wordt verwacht van €12,9m waardoor de omzet in 2024 naar verwachting uitkomt op €29,5m.
•
De brutomarge (in absolute bedragen) neemt eveneens toe tussen 2020 en 2024, doordat de inkoopkosten grotendeels gekoppeld zijn aan de omzet.
•
De bedrijfskosten van Diergaarde Blijdorp zijn grotendeels vast met een klein deel van de personeelskosten en overige bedrijfskosten dat door de inhuur van derden variabel is. Door de vaste aard van de bedrijfskosten en de dalende omzet daalt de EBITDA tot ca. €4,0m negatief in 2020. Door de aantrekkende omzet herstelt de EBITDA tot ca. €1,3m positief in 2024.
•
•
•
Meerjarenbegroting (Base-Case) winst-en-verliesrekening 2020-2024 – post-Covid-19 €000
FY20B
Omzet Overige Opbrengsten Subsidie Gemeente Extra opbrengsten tgv investeringen Totale omzet Inkoopkosten Inkoopbonussen Kostenbesparing inkoop Totaal inkoopkosten Bruto marge Eigen personele kosten Personeel kosten derden Kostenbesparing personeel Totaal Personele kosten Totaal Overige Bedrijfskosten Totale Bedrijfskosten EBITDA Afschrijvingen EBIT Rentelasten Netto-resultaat Bezoekers
FY21F
FY22F
FY23F
FY24F
16.594 (1.198) n.a. (1.198) 15.397 (8.150) (2.296) (10.446) (8.922) (19.368) (3.971) (3.058) (7.029) (227) (7.256)
23.636 851 850 25.337 (2.528) 200 (2.328) 23.009 (10.577) (3.631) (14.208) (9.396) (23.604) (595) (2.785) (3.380) (182) (3.562)
27.655 851 850 29.356 (2.973) 200 (2.773) 26.583 (10.577) (3.631) (14.208) (11.156) (25.364) 1.219 (3.035) (1.816) (146) (1.962)
27.662 851 850 29.363 (2.976) 200 (2.776) 26.588 (10.577) (3.631) (14.208) (11.156) (25.364) 1.224 (3.035) (1.811) (126) (1.938)
27.801 851 850 29.502 (2.991) 200 (2.791) 26.711 (10.577) (3.631) (14.208) (11.156) (25.364) 1.347 (3.035) (1.688) (111) (1.799)
830.466
1.205.000
1.400.000
1.400.000
1.407.000
16.594
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Het netto-resultaat blijft echter in alle jaren negatief, voornamelijk vanwege jaarlijkse afschrijvingskosten van c. € 3,0m. Wij merken op dat thans onduidelijk is hoe lang er kan worden afgeschreven op de vaste activa mede in relatie tot de investeringen aangezien geen balansprognose is ontvangen.
Prognose omzet en EBITDA in de Base-Case 2021-2030 (€m)
Over de jaren 2024-2030 veronderstelt Diergaarde Blijdorp dat de omzet en EBITDA constant blijven, met alleen een correctie voor verwachte inflatie (0,5%).
28,0
Het hier gepresenteerde Base-Case waarbij (fictief ten behoeve van het inzicht) geen rekening wordt gehouden met de Overbruggingslening of de Herstructureringslening is een onmogelijk scenario, daar het verwachte negatieve liquiditeitssaldo steeds verder verslechterd (zie volgende pagina) en waarbij derhalve geen funding voor is te verkrijgen bij derden.
0,0
Omzet
32,0
EBITDA
29,4
29,4
29,5
29,6
29,8
29,9
30,1
30,2
30,4
1,2
1,2
1,3
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
1,4
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
26
30,0
26,0
-2,0
25,3 -0,6
2021
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Prognose & liquiditeitsbehoefte - Prognose 2021-2030 Meerjarenprognose Base-Case (zonder rekening te houden met de Overbruggingslening of de Herstructureringslening) indiceert dat een herstructurering noodzakelijk is Stand liquide middelen einde maand – Herziene Base-Case 2021 (€k)
Toelichting op liquiditeitspositie 2021 •
•
•
Het dieptepunt in de liquiditeitspositie ligt op korte termijn in juni 2021 (€ 7,179k negatief), waarbij opgemerkt dient te worden dat het geschetste scenario is gebaseerd op het actuele kosten- en investeringsniveau welke op korte termijn niet flexibel is. Dit gaat uit van minimaal benodigde bezetting, ongeacht aantal bezoekers, en een minimaal onderhoudsniveau om gezondheid, veiligheid en compliance met regelgeving zoveel mogelijk te waarborgen. Op basis van deze prognose verwacht het Management echter wel een achterstand in met name onderhoud op te bouwen (c. € 1,8m), welke op de lange termijn ingehaald dient te worden door middel van extra investeringen. In de prognose zijn deze investeringen vanaf 2022 meegenomen, wat uiteraard verdere neerwaartse druk geeft op de verwachte liquiditeitspositie in die jaren. Management geeft aan dat alle overige uitgestelde verplichtingen waaronder uitgestelde belasting en premies en achterstallige aflossing op de bestaande leningen (BNG en NRF) wel in deze prognose zijn meegenomen. De analyse t/m 2021 lijkt compleet, goed onderbouwd en wel doordacht. De gevolgen van het niet aanvullen van het liquiditeitstekort zijn verstrekkend, schadelijk en manifesteren zich al op afzienbare termijn.
-6.354 -6.439
-7.031 -7.014 -7.101 -7.179
-6.291
-5.247 -5.295 -5.376
-6.369 -7.683 -7.682
jan-21 feb-21 mrt-21 apr-21 mei-21 jun-21 jul-21 aug-21 sep-21 okt-21 nov-21 dec-21 Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Liquiditeitspositie per jaar in de Herziene Base-Case (2021-2030)
Toelichting op liquiditeitspositie 2021-2030 •
De liquiditeitspositie per eind 2021 bedraagt €-/-7,7m. Volgens de prognose van Management worden ook in de jaren daarna negatieve kasstromen behaald.
•
De reden van de aanhoudende negatieve kasstromen is het structureel lager aantal veronderstelde bezoekers vergeleken met 2019 (1,4m bezoekers vanaf 2022 versus c.1,6m in 2019) en daarmee de afname van de financiële prestaties.
•
Zonder herstructurering lijkt Diergaarde Blijdorp niet levensvatbaar in de toekomst.
-7.682
2021
-9.371
2022
-11.045
2023
-12.265 -13.202 -13.726 -14.236 -14.733 -15.216 -15.681
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
27
Prognose & liquiditeitsbehoefte - Prognose 2021-2030 Meerjarenprognose Best-Case en Worst-Case (zonder rekening te houden met de Overbruggingslening of de Herstructureringslening). Alleen in een Best-Case scenario lijkt de continuïteit van Diergaarde Blijdorp niet in het geding zonder herstructurering Toelichting Best-case scenario •
•
•
Netto-resultaat – Alternatieve scenario’s 2020-2024 (€k)
In het door Diergaarde Blijdorp geschetste ‘positieve scenario’ is de verwachting van het Management dat Diergaarde Blijdorp dagelijks 500 bezoekers meer in het park ontvangt dan in de Base-Case. Dit resulteert in een veronderstelde verwachte toename van ca. 182,5k bezoekers per jaar.
Toelichting Worst-case scenario •
-496
De overige uitgangspunten in het positieve scenario zijn gelijk aan die in het Base-Case scenario.
Op basis van het Best-Case scenario wordt op de lange termijn geen liquiditeitstekort verwacht, maar is de steunverlening op de korte termijn nog steeds nodig. De liquide middelen stijgen in het scenario naar verwachting naar €17,0m in december 2030 (ter vergelijking in het BaseCase scenario ontstaat er een cumulatief tekort van €15,7m).
In het ‘negatieve scenario’ is de verwachting van het Management dat Diergaarde Blijdorp dagelijks 500 bezoekers minder in het park ontvangt dan in het Base-Case scenario. Dit resulteert in een veronderstelde verwachte afname van ca. 182,5k bezoekers per jaar.
•
De overige uitgangspunten in het negatieve scenario zijn gelijk aan die in het Base-Case scenario.
•
Op basis van het Worst-Case scenario wordt een liquiditeitstekort verwacht van €48,4m in december 2030.
1.306
1.167
1.143
-1.799
-1.938
-1.962 -3.562
Best-case scenario
-6.628
-7.256
-4.903
-5.042
-5.066 -5.889
Base-case scenario Worst-case scenario
-8.622 2020
2021
2022
2023
2024
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Stand liquide middelen – Alternatieve scenario’s 2021 - 2030 (€k) 17.019
20.000 10.000 0
Observatie liquiditeitsbehoefte
-10.000
Uit de herziene begroting van de Onderneming blijkt dat de Diergaarde Blijdorp in alle scenario’s kampt met een liquiditeitsbehoefte die reeds op korte termijn (vanaf oktober 2020) dient te worden ingevuld. Echter, uit de analyse blijkt ook dat op de lange termijn, m.u.v. in het Best-Case scenario, het huidige business model niet toereikend is om het huidige kosten- en investeringenpatroon te kunnen ondersteunen. Een herstructurering lijkt hiermee onvermijdelijk.
-15.681
-20.000 -30.000 -40.000 -50.000 2021
Best-case scenario Base-case scenario Worst-case scenario 2022
2023
-48.381 2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
28
Steunaanvraag
Prognose & liquiditeitsbehoefte - Steunaanvraag Meerjarenprognose inclusief Overbruggingslening van de Gemeente Rotterdam van €10m. Om te voldoen aan de 20 jarige aflossingstermijn is herstructurering noodzakelijk, aangezien de afloscapaciteit met het huidige business model onvoldoende is Toelichting Meerjarenbegroting winst-en-verliesrekening (Base-Case) – post• •
De herziene begroting 2020 en de prognose voor 2021 tonen aan dat Diergaarde Blijdorp de komende periode met een liquiditeitstekort kampt. Op basis van de geprognosticeerde liquiditeitstekorten verzoekt de Onderneming om een lening van €10m, gebaseerd op het ontstane liquiditeitstekort in juni 2021 (€ 7,179k), met een opslag van €1,8 miljoen voor uitgestelde onderhoudskosten en een kleine buffer vanwege de onzekerheid over de bezoekersaantallen voor de komende periode.
•
De door de Onderneming gevraagde lening wordt in 20 jaar lineair afgelost en heeft een aangenomen rentepercentage van 0,33% per jaar, in lijn met de inleenrente van de gemeente Rotterdam die geldt voor een lineaire lening van deze looptijd (0,32%). Hetgeen betekent dat de Gemeente Rotterdam de risico-opslag voor eigen rekening neemt.
•
De winst-en-verliesrekening 2020-2024 en de liquiditeitsprognose 20202030 van de Onderneming omvatten de jaarlijkse aflossingslasten van €0,5m en de corresponderende rentelasten (aflopend vanaf € 32k per jaar in 2021) van de gemeentelijke steunlening (Overbruggingslening).
•
Uit de Base-Case prognoses blijkt dat de aflossingscapaciteit van de Onderneming ten aanzien van Overbruggingslening €10m - op basis van de huidige bedrijfsvoering - onvoldoende is. De grafiek rechtsonder toont de alsmaar dalende liquiditeitspositie wanneer de Onderneming de financieringslasten op de Overbruggingslening moet dragen.
Covid-19 (incl. Overbruggingslening Gemeente Rotterdam) €000
FY20B
Omzet Overige Opbrengsten Subsidie Gemeente Extra opbrengsten tgv investeringen Totale omzet Inkoopkosten Inkoopbonussen Kostenbesparing inkoop Totaal inkoopkosten Bruto marge Eigen personele kosten Personeel kosten derden Kostenbesparing personeel Totaal Personele kosten Totaal Overige Bedrijfskosten Totale Bedrijfskosten EBITDA Afschrijvingen EBIT Rentelasten Netto-resultaat Bezoekers
FY21F
FY22F
FY23F
FY24F
16.594 (1.198) n.a. (1.198) 15.397 (8.150) (2.296) (10.446) (8.922) (19.368) (3.971) (3.058) (7.029) (227) (7.256)
23.636 851 850 25.337 (2.528) 200 (2.328) 23.009 (10.577) (3.631) (14.208) (9.396) (23.604) (595) (2.785) (3.380) (214) (3.594)
27.655 851 850 29.356 (2.973) 200 (2.773) 26.583 (10.577) (3.631) (14.208) (11.156) (25.364) 1.219 (3.035) (1.816) (176) (1.992)
27.662 851 850 29.363 (2.976) 200 (2.776) 26.588 (10.577) (3.631) (14.208) (11.156) (25.364) 1.224 (3.035) (1.811) (155) (1.967)
27.801 851 850 29.502 (2.991) 200 (2.791) 26.711 (10.577) (3.631) (14.208) (11.156) (25.364) 1.347 (3.035) (1.688) (138) (1.826)
830.466
1.205.000
1.400.000
1.400.000
1.407.000
16.594
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Liquiditeitspositie per jaar in het Base-Case scenario (2021-2030) (incl. Overbruggingslening Gemeente Rotterdam) 1.785 -434
-2.637
-4.384
-5.847
-6.894
-7.927
-8.944
2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
-9.946
-10.929
2029
2030
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
30
Prognose & liquiditeitsbehoefte - Steunaanvraag Effect steunmaatregel (Overbruggingslening) op de verwachte liquiditeit in geval van de Best-Case en Worst-Case scenario’s Toelichting op Best-Case en Worst-Case scenario • •
Evenals in de prognose zonder Overbrugginslening behaalt Diergaarde Blijdorp alleen in het Best-Case scenario een positief resultaat vanaf 2022.
Netto-resultaat – Alternatieve scenario’s 2020-2024 (€k) (incl. steunmaatregelen)
In het Worst-Case scenario kan de Onderneming de gevraagde lening van €10m ook niet dragen, net als in het Base-Case scenario het geval is. In het Best-Case scenario kasstroom genererend vermogen wel voldoende om aan de financieringsverplichtingen van de Overbruggingslening te voldoen.
1.278
1.138
1.112
-528 -1.826
-1.967
-1.992 -3.594
Observatie •
•
•
De prognoses tonen aan dat de huidige geprognosticeerde business case van de Onderneming de financieringslasten op deze lening niet kunnen dragen. Dit geldt voor zowel het Worst-Case als het Base-Case scenario. In het BestCase scenario kan de Onderneming wel voldoen aan de financieringsverplichtingen van de Overbruggingslening. De Onderneming heeft daarom een herstructureringsplan uitgewerkt dat tot kostenbesparingen zou moeten leiden, waarbij binnen het Base-Case scenario van Diergaarde Blijdorp kan worden voldaan aan de financieringslasten op de Overbruggingslening van de Gemeente Rotterdam. Het herstructureringsplan en de daarmee gepaarde investeringsbehoefte zijn in het volgende hoofdstuk uitgewerkt.
-5.889
Best-case scenario
-6.660
-7.256
-4.930
-5.071
-5.096
Diergaarde Blijdorp kampt naar verwachting de komende jaren met een liquiditeitstekort, waarvoor het de Gemeente heeft verzocht om een 20jarige lening van €10m. Deze lening is op basis van de door de Onderneming opgestelde prognoses voldoende om aan de liquiditeitsbehoefte te voldoen op korte termijn (€7,2m tekort in juni 2021 door Covid-19 impact), maar onvoldoende om te voldoen aan de liquiditeitsbehoefte te voldoen op lange termijn (waardoor aflossing van de Overbruggingslening in het geding is).
Base-case scenario Worst-case scenario
-8.622 2020
2021
2022
2023
2024
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Stand liquide middelen – Alternatieve scenario’s 2021 - 2030 (€k) incl. steunmaatregel Overbruggingslening Gemeente Rotterdam) 30.000
21.772
20.000 10.000 0 -10.929
-10.000
Best-case scenario
-20.000
Base-case scenario
-30.000
Worst-case scenario -43.629
-40.000 -50.000 2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
31
Herstructurering & investeringsbehoefte
Herstructurering
Herstructurering & investeringsbehoefte Het Management heeft aangegeven €10m te willen investeren in herstructurering om een kostenbesparing van 15% te realiseren per jaar en zo de levensvatbaarheid en daarmee de aflossingscapaciteit in de toekomst te verbeteren Toelichting
•
•
In het hoofdstuk ‘Steunaanvraag’ is toegelicht dat op basis van de huidige bedrijfsvoering de financieringslasten behorend bij de steunlening van de Gemeente niet kunnen worden gedragen. Om de bedrijfsvoering op een niveau te krijgen dat de lening wel kan worden gedragen, heeft het Management een herstructureringsplan opgesteld.
Om de herstructurering vorm te geven zijn volgens het Management initiële investeringen van €10m vereist, verdeeld over vier aspecten:
•
3.413 385
FY21F
578 150
900
525
FY22F
FY23F
750
750
737
1.050 315
2.500
2.500
2.456
1.925
1.725 210 24 36
500
500
491
Additionele opbrengsten
FY24F
1.275
1.500
FY25F
>FY25
Bron: Management rapportages en inschattingen
−
Investeringen in personele vertrekregelingen (ontslagvergoedingen, juridische kosten, vertrekregelingen, WW-uitkeringen, omscholing en outplacement) van ca. €5,4m;
−
Investeringen in het fysiek vernieuwen van het entreegebied alsmede het aanschaffen van zelfscankassa’s en toegangspoortjes van ca. €2,5m;
4.500
Investeringen in automatisering van het platform, de website en het digitaliseren van het klantencontact van ca. €2,0 miljoen; en
3.500
−
4.584
Overige Bedrijfskosten
178 119
5.250
5.025
Personeel
Management verwacht dat het herstructureringsplan leidt tot een kostenbesparing van 15%, ofwel €3,75m vanaf FY25, verdeeld over inkoopkosten, personeelskosten (te vervangen door flexibele inhuur van derden) en overige bedrijfskosten. Naast de beoogde kostenbesparingen verwacht het Management ook additionele bedrijfsopbrengsten van €1,5 miljoen door o.a. online verkopen van artikelen, digitale content en virtuele bezoeken aan de diergaarde.
−
•
Inkoop
Investeringsprognose (€k) 5.000
4.200
4.000
3.500 2.100
3.000
Investeringen in het verbeteren van het inkoopsysteem van €100k.
€m
•
Jaarlijkse kostenbesparingen & additionele opbrengsten herstructurering (€k)
Om aan de investeringsbehoefte te voldoen verwacht de Onderneming een bancaire lening van €7,5m aan te kunnen trekken. De rest wordt dan geacht uit de operationele kasstroom van de Onderneming te kunnen worden gefinancierd. Op de volgende pagina wordt verder ingegaan op de financiering van de investeringsbehoefte. De onderliggende onderbouwing van het herstructureringsplan is momenteel schaars. Het verdient de aanbeveling dit plan verder uit te (laten) werken, om de onzekerheidsmarges omtrent de investeringsbehoefte en de opbrengsten te verkleinen.
1.750
2.500
2.000
625
1.500
1.375 1.250
1.000
1.375
500 0
2.125
0
0
100
FY20F
FY21F
0
Reorganisatie personeel
500
FY22F Entreegebied
175
625 125
FY23F Automatisering
FY24F Inkoopafdeling
Bron: Management rapportages en inschattingen
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
34
Financiering investeringsbehoefte van het herstructureringsplan De investeringsbehoefte van het herstructureringsplan wordt door het Management ingeschat op €10m, waarvan naar verwachting €2,5m uit de operationele kasstroom kan worden gefinancierd Toelichting •
De initiële investeringsbehoefte van het herstructureringsplan wordt door Management ingeschat op ca. €10m. De beoogde herstructurering ziet onder meer toe op het doorvoeren van wijzigingen in de wijze van werken en in investeringen in automatisering, die benodigd zijn om met een lagere personele bezetting te kunnen werken en flexibele pool van medewerkers, alsmede mogelijk afscheid te nemen van de relatief kostbare arbeidsvoorwaarden van Diergaarde Blijdorp (Diergaarde Blijdorp volgde tot 2013 uit eigener beweging de gemeentelijke CAO). Aangezien de Onderneming verwacht €2,5m van de investeringsbehoefte uit de operationele kasstroom te kunnen financieren, is de externe financieringsbehoefte ca. €7,5m.
•
De Steunaanvraag vanuit Diergaarde Blijdorp bestaat naast de verzochte lening van de Gemeente ook uit een aanvraag voor een garantie voor een bancaire lening van €7,5 miljoen, flexibel in te zetten met een looptijd van 10 jaar, wat gebruikt kan worden om investeringen te doen in het kader van de voorgenomen herstructurering.
•
Management gaat bij de bancaire lening uit van een lineaire aflossing over 10 jaren en een jaarlijks rentepercentage van 5%.
•
De banken BNG en Rabobank hebben aangeven open te staan voor een nadere verkenning om de herstructurering gezamenlijk uit te werken, mits er zekerheid is dat het liquiditeitstekort wordt aangevuld en dat er voldoende zekerheden beschikbaar zijn ten behoeve van de te verstrekken financiering. Hierbij lijken er nog verschillende mogelijkheden te zijn ten aanzien van alternatieve mogelijkheden om liquiditeit vrij te maken en/of alternatieve zekerheden in plaats van een garantie vanuit de Gemeente. Hierbij kan onder andere gekeken worden naar de hoeveelheid grond en vastgoed in eigendom van de Diergaarde (grond met volgens management een marktwaarde van c. €30m en vastgoed met een boekwaarde van c. €23m per december 2019) welke eventueel te gelde gemaakt zouden kunnen worden of als onderpand zouden kunnen worden gebruikt, mogelijke overheidsregelingen en diverse andere alternatieven. Deze mogelijkheden zijn tot op heden nog onvoldoende onderzocht, waardoor deze opties nog niet uitgesloten kunnen worden.
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
35
Herstructurering & investeringsbehoefte – Herstructurering Meerjarenprognose inclusief herstructurering in het Base-Case scenario positief; het liquiditeitstekort van €2,85m in 2023 kan nog worden opgevangen door reeds beschikbare R/C faciliteit van €3,3m, al is de marge qua buffer beperkt Toelichting •
Meerjarenbegroting winst-en-verliesrekening in het Base-Case scenario – post-Covid-19 (incl. steunmaatregelen en herstructurering)
Het doel van het herstructureringsplan is primair dat het een organisatie creëert die de financieringslasten van de Overbruggingslening van de Gemeente kan dragen. Daarnaast moet ook aan de verplichtingen van de bancaire lening die dient ter financiering van het herstructureringsplan kunnen worden voldaan (m.a.w. de Herstructureringslening).
€000
•
De jaarlijkse aflossingsdruk op de gemeentelijke en de nieuwe bancaire lening samen bedraagt de eerste 10 jaren €1,25m en de laatste 10 jaren € 0,5m. De jaarlijkse rentelasten lopen gedurende 20 jaren af vanaf € 388k.
•
Uit de prognose van het Management blijkt dat de herstructurering op de lange termijn tot een positieve stand van de liquide middelen leidt (€15,1m in 2030).
•
Daarentegen blijkt de stand van de liquide middelen in de jaren 2022-2024 negatief te zijn, ondanks de gemeentelijke steunlening van €10m en de bancaire lening van €7,5m. Management geeft aan dat er beschikbare rekening-courant faciliteiten zijn ter hoogte van €3,3m, die modelmatig niet zijn meegenomen, die de piek in liquiditeitsbehoefte in 2023 (€2,9m) (net) kunnen opvangen. Bovendien draagt het Management aan dat de timing van de investeringen enigszins flexibel is, al moet dan ook worden gekeken naar de timing van de opbrengsten van de herstructurering.
•
Als de rekening-courant faciliteiten inderdaad de piek kunnen opvangen, dan toont de prognose van Management aan dat de verwachte operationele kasstromen voldoende zijn om aan de financieringslasten van (onder meer) de gemeentelijke Overbruggingslening en de nieuwe bancaire Herstructureringslening te voldoen.
•
Gezien de schaarse onderbouwing van het herstructureringsplan en de beperkte bufferruimte lijkt de onzekerheidsmarge echter groot en is het dus niet evident dat de Onderneming kan voldoen aan haar financieringsverplichtingen, zeker als de werkelijke resultaten van het herstructureringsplan achterblijven op de Base-Case prognose. Gezien de piekbehoefte van €2,9m kan in ieder geval worden gesteld dat de marge in het Base-Case scenario klein is.
FY20B
Omzet Overige Opbrengsten Subsidie Gemeente Extra opbrengsten tgv investeringen Totale omzet Inkoopkosten Inkoopbonussen Kostenbesparing inkoop Totaal inkoopkosten Bruto marge Eigen personele kosten Personeel kosten derden Kostenbesparing personeel Totaal Personele kosten Totaal Overige Bedrijfskosten Totale Bedrijfskosten EBITDA Afschrijvingen EBIT Rentelasten Netto-resultaat Bezoekers
FY21F
FY22F
FY23F
FY24F
16.594 (1.198) n.a. (1.198) 15.397 (8.150) (2.296) (10.446) (8.922) (19.368) (3.971) (3.058) (7.029) (227) (7.256)
23.636 851 850 25.337 (2.528) 200 24 (2.304) 23.033 (10.577) (3.631) 119 (14.089) (9.360) (23.450) (417) (2.785) (3.202) (570) (3.772)
27.655 851 850 150 29.506 (2.973) 200 210 (2.563) 26.943 (10.577) (3.631) 1.050 (13.158) (10.841) (23.999) 2.944 (3.035) (91) (495) (586)
27.662 851 850 525 29.888 (2.976) 200 385 (2.391) 27.498 (10.577) (3.631) 1.925 (12.283) (10.579) (22.862) 4.636 (3.035) 1.601 (436) 1.165
27.801 851 850 900 30.402 (2.991) 200 491 (2.299) 28.102 (10.577) (3.631) 2.456 (11.752) (10.419) (22.171) 5.931 (3.035) 2.896 (382) 2.515
830.466
1.205.000
1.400.000
1.400.000
1.407.000
16.594
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Liquiditeitspositie per jaar in de Base-Case (2021-2030) (incl. steunmaatregelen en herstructurering)
4.157 -906 2021
2022
-2.852 2023
1.004
3.668
2025
2026
6.408
9.224
12.116
15.088
-1.184 2024
2027
2028
2029
2030
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
36
Herstructurering & investeringsbehoefte – Gevoeligheidsanalyse Effect van lagere realisatie kostenbesparingen (inclusief additionele omzet) door herstructureringen, op netto-resultaat en liquide middelen in het Base-Case scenario. Indien de besparing >10% lager uitvalt ontstaat er een additioneel te financieren tekort Toelichting gevoeligheidsanalyse op besparingen uit herstructurering •
•
•
•
De kostenbesparingen en opbrengsten die voortkomen uit de beoogde herstructureringen worden in alle bezoekersaantal-scenario’s van de prognoses aangenomen als realistisch. Op deze pagina wordt een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd waarbij het verloop van het netto-resultaat en de stand van de liquide middelen wordt getoond in het geval van 100%, 75% en 50% realisatie van de kostenbesparingen en additionele opbrengsten. Het bezoekersaantal is ongewijzigd en betreft het Base-Case scenario.
Netto-resultaat – Base-Case scenario’s 2020-2024 (€k) (incl. herstructurering) – Gradaties van realisatie herstructurering 2.515
Indien de geprognosticeerde besparingen meer dan 10% lager uitvallen dan overstijgt in 2023 het liquiditeitstekort, de beschikbare R/C faciliteit (€3,3m).
591
456 -586
-938
-253 -1.291 100%
De beoogde kostenbesparingen en additionele omzet zijn trapsgewijs geprognotiseerd vanaf 2021. Dit leidt tot kleine verschillen in het nettoresultaat in 2021 en grotere verschillen in de 2022, 2023 en 2024. In geval van een lagere realisatie van de kostenbesparingen en additionele omzet is in 2022 het verschil tussen de scenario’s ca. €350k en in 2024 ca. €1m. De stand van de liquide middelen is bij 75% realisatie van de kostenbesparingen en additionele omzet in 2023 ca. €-3,9m, ca. €1m lager dan bij 100% realisatie. Het moment waarop de stand van de liquide middelen positief wordt, verschuift tevens naar 2027 (2025 in geval van 100% realisatie). Bij slechts 50% realisatie daalt de stand van de liquide middelen tot ca. €-5m in 2023 en ca. €-5,3m in 2024. Bij 50% realisatie wordt de stand van de liquide middelen niet positief tijdens de gekozen begrotingsperiode.
1.553
1.165
-3.772 -3.844 -3.808
75% 50%
-7.256 -7.256 -7.256 2020
2021
2022
2023
2024
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Stand liquide middelen – Base-Case scenario 2021 - 2030 (€k) (incl. herstructurering) – Gradaties van realisatie herstructurering 16.000 14.000
15.088 100%
12.000
75%
10.000
50%
7.156
8.000 6.000 4.000 2.000
-776
0 -2.000 -4.000 -6.000 2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
37
Herstructurering & investeringsbehoefte – Herstructurering Effect steunmaatregelen inclusief herstructurering in geval van Best-Case en WorstCase Toelichting op het Worst-Case en het Best-Case scenario •
Na de herstructurering behaalt de Onderneming een positief resultaat vanaf 2022 in het Best-Case scenario en 2023 in het Base-Case scenario. In het Worst-Case scenario behaalt Diergaarde Blijdorp geen positief resultaat.
•
Zoals op de vorige pagina beschreven kan de Onderneming in de Base-Case de nieuwe financieringslasten net aan dragen via de rekeningcourantfaciliteit.
•
In het Worst-Case scenario kan de Onderneming dan ook niet aan haar financieringsverplichtingen en de terugbetaling van de gemeentelijke steunlening (Overbruggingslening) voldoen.
•
Netto-resultaat – Alternatieve scenario’s 2020-2024 (€k) (incl. herstructurering) 5.619 4.269 2.518
-3.690
-3.772
In het Best-Case scenario zijn de operationele kasstromen voldoende om de financieringsverplichtingen te dragen.
Best-case scenario
-5.889
-6.838
-7.256
Base-case scenario Worst-case scenario
-8.622 2020
Het is duidelijk dat in het Base-Case scenario de Onderneming alleen de gemeentelijke steunlening van €10m kan terugbetalen als er een herstructurering plaatsvindt.
2021
2022
2023
2024
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Op basis van de huidige prognose van het Management kan de Onderneming in het Base-Case scenario net aan haar terugbetaalverplichtingen voldoen, middels ruimte binnen haar bestaande rekening-courantfaciliteit.
•
De onderbouwing van het herstructureringsplan is schaars, waardoor de prognoses gekenmerkt worden door een hoge mate van onzekerheid. Het verdient de aanbeveling dit plan verder uit te (laten) werken.
•
-590 -1.940
•
•
-586
-706
Observatie •
2.515 1.165
Tevens wordt opgemerkt dat de liquiditeitsprognoses ‘mager’ zijn gemodelleerd en het model foutgevoelig hierdoor is. Zo omvat het model bijvoorbeeld nu slechts een winst-en-verliesrekeningprognose en een kasstroomprognose: een balansprognose is niet uitgewerkt.
Stand liquide middelen – Alternatieve scenario’s 2021 - 2030 (€k) (incl. herstructurering) 50.000
47.788 Base-case scenario
40.000
Best-case scenario
30.000
Worst-case scenario
20.000
15.088
10.000
Het verkrijgen van en terugbetaling van de Herstructureringslening (en daarmee ook terugbetaling van de Overbruggingslening) is niet evident met name door de ons inziens onvoldoende uitgewerkte langetermijnprognose en modellering; geadviseerd wordt om eisen hieraan te stellen indien een Overbruggingslening wordt verschaft.
0 -10.000 -20.000 2021
-17.612 2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
38
Bijlagen
Bijlage A: Maandelijkse begroting 2020 Best-Case scenario en Base-Case scenario
Best-Case scenario (incl. steunmaatregelen en herstructurering) 2020 Jan
2020 Feb
2020 Mrt
2020 Apr
2020 Mei
2020 Jun
2020 Jul
2020
2020
2020
2020
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
Totale omzet Inkoopkosten Bruto marge Personele kosten Overige Bedrijfskosten Totale Bedrijfskosten EBITDA Afschrijvingen EBIT Rentelasten Netto-resultaat
2.325 (169) 2.157 (848) (1.563) (2.410) (254) (254) (33) (287)
1.419 (22) 1.397 (1.114) (866) (1.979) (582) (582) (0) (582)
660 (44) 616 (960) (757) (1.717) (1.102) (3) (1.105) (34) (1.138)
292 14 307 (250) (359) (609) (302) (316) (619) (0) (619)
833 (20) 813 (772) (498) (1.269) (457) (0) (457) (0) (457)
1.503 (68) 1.435 (307) (273) (579) 856 856 (47) 809
3.318 (266) 3.052 (966) (825) (1.791) 1.261 (165) 1.096 (0) 1.096
2.567 (230) 2.337 (930) (555) (1.485) 852 852 (48) 805
1.435 (110) 1.325 (930) (540) (1.470) (145) (145) (33) (178)
1.440 (121) 1.319 (930) (860) (1.790) (471) (166) (637) (0) (637)
1.039 (77) 962 (930) (845) (1.775) (813) (813) (0) (813)
1.130 (86) 1.045 (1.510) (982) (2.492) (1.447) (2.408) (3.855) (32) (3.888)
Bezoekers
82.575
74.620
34.445
-
26.754
79.004
143.668
158.670
83.520
90.600
63.060
68.550
2020
€000
2020
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Base-Case scenario (incl. steunmaatregelen en herstructurering) 2020 Jan
2020 Feb
2020 Mrt
2020 Apr
2020 Mei
2020 Jun
2020 Jul
2020
2020
2020
2020
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
Totale omzet Inkoopkosten Bruto marge Personele kosten Overige Bedrijfskosten Totale Bedrijfskosten EBITDA Afschrijvingen EBIT Rentelasten Netto-resultaat
2.325 (169) 2.157 (848) (1.563) (2.410) (254) (254) (33) (287)
1.419 (22) 1.397 (1.114) (866) (1.979) (582) (582) (0) (582)
660 (44) 616 (960) (757) (1.717) (1.102) (3) (1.105) (34) (1.138)
292 14 307 (250) (359) (609) (302) (316) (619) (0) (619)
833 (20) 813 (772) (498) (1.269) (457) (0) (457) (0) (457)
1.503 (68) 1.435 (307) (273) (579) 856 856 (47) 809
3.318 (266) 3.052 (966) (825) (1.791) 1.261 (165) 1.096 (0) 1.096
2.294 (230) 2.064 (930) (555) (1.485) 579 579 (48) 531
1.161 (110) 1.052 (930) (540) (1.470) (418) (418) (33) (451)
1.167 (121) 1.046 (930) (860) (1.790) (744) (166) (910) (0) (910)
766 (77) 689 (930) (845) (1.775) (1.086) (1.086) (0) (1.086)
857 (86) 771 (1.510) (982) (2.492) (1.721) (2.408) (4.129) (32) (4.161)
Bezoekers
82.575
74.620
34.445
-
26.754
79.004
143.668
143.670
68.520
75.600
48.060
53.550
€000
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
40
Bijlage A: Maandelijkse begroting 2020 Worst-Case scenario
Worst-Case scenario (incl. steunmaatregelen en herstructurering) 2020 Jan
2020 Feb
2020 Mrt
2020 Apr
2020 Mei
2020 Jun
2020 Jul
2020
2020
2020
2020
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
Totale omzet Inkoopkosten Bruto marge Personele kosten Overige Bedrijfskosten Totale Bedrijfskosten EBITDA Afschrijvingen EBIT Rentelasten Netto-resultaat
2.325 (169) 2.157 (848) (1.563) (2.410) (254) (254) (33) (287)
1.419 (22) 1.397 (1.114) (866) (1.979) (582) (582) (0) (582)
660 (44) 616 (960) (757) (1.717) (1.102) (3) (1.105) (34) (1.138)
292 14 307 (250) (359) (609) (302) (316) (619) (0) (619)
833 (20) 813 (772) (498) (1.269) (457) (0) (457) (0) (457)
1.503 (68) 1.435 (307) (273) (579) 856 856 (47) 809
3.318 (266) 3.052 (966) (825) (1.791) 1.261 (165) 1.096 (0) 1.096
2.020 (230) 1.791 (930) (555) (1.485) 306 306 (48) 258
888 (110) 778 (930) (540) (1.470) (692) (692) (33) (725)
893 (121) 772 (930) (860) (1.790) (1.018) (166) (1.184) (0) (1.184)
492 (77) 416 (930) (845) (1.775) (1.359) (1.359) (0) (1.360)
584 (86) 498 (1.510) (982) (2.492) (1.994) (2.408) (4.402) (32) (4.434)
Bezoekers
82.575
74.620
34.445
-
26.754
79.004
143.668
128.670
53.520
60.600
33.060
38.550
€000
2020
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
41
Bijlage B: Prognose 2021-2030 Best-Case scenario en Base-Case scenario
Best-Case scenario (incl. steunmaatregelen en herstructurering) 2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
28.699 (26.050) 2.649 (4.200) (1.500) (5.700) 10.000 7.500 (1.055) (750) (500) (182) (356) (32) 14.625 11.574
32.923 (26.874) 6.049 (3.500) (1.500) (500) (5.500) (762) (750) (500) (146) (319) (31) (2.507) (1.959)
33.305 (25.564) 7.740 (2.125) (1.500) (500) (4.125) (771) (750) (500) (126) (281) (29) (2.458) 1.158
33.818 (24.782) 9.036 (175) (1.500) (400) (2.075) (557) (750) (500) (111) (244) (27) (2.188) 4.772
33.987 (24.906) 9.081 (1.500) (400) (1.900) (293) (750) (500) (98) (206) (26) (1.873) 5.308
34.157 (25.031) 9.126 (1.500) (1.500) (295) (750) (500) (89) (169) (24) (1.827) 5.799
34.328 (25.156) 9.172 (1.500) (1.500) (297) (750) (500) (80) (131) (22) (1.781) 5.891
34.500 (25.282) 9.218 (1.500) (1.500) (299) (750) (500) (72) (94) (21) (1.735) 5.983
34.672 (25.408) 9.264 (1.500) (1.500) (301) (750) (500) (63) (56) (19) (1.689) 6.075
34.845 (25.535) 9.310 (1.500) (1.500) (299) (750) (500) (54) (19) (17) (1.640) 6.171
€000 Opbrengsten Uitgaven Operationele kasstroom Investeringen tbv herstructurering Jaarlijkse investeringen tbv exploitatie AOH opgelopen door C orona-crisis Kasstroom uit investeringsactiviteiten Ontvangst Lening Gemeente Rotterdam Ontvangst bancaire lening Aflossing huidige leningen (BNG, NRF) aflossing Bancaire Lening aflossing Gemeentelijke Lening Rentekosten huidge leningen Rentekosten bancaire lening Rentekosten Gemeentelijke Lening Kasstroom uit financieringsactiviteiten Kasstroom
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Base-Case scenario (incl. steunmaatregelen en herstructurering) 2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
25.337 (25.754) (417) (4.200) (1.500) (5.700) 10.000 7.500 (1.055) (750) (500) (182) (356) (32) 14.625 8.508
29.506 (26.562) 2.944 (3.500) (1.500) (500) (5.500) (762) (750) (500) (146) (319) (31) (2.507) (5.063)
29.888 (25.252) 4.636 (2.125) (1.500) (500) (4.125) (771) (750) (500) (126) (281) (29) (2.458) (1.947)
30.402 (24.470) 5.931 (175) (1.500) (400) (2.075) (557) (750) (500) (111) (244) (27) (2.188) 1.668
30.554 (24.593) 5.961 (1.500) (400) (1.900) (293) (750) (500) (98) (206) (26) (1.873) 2.188
30.707 (24.716) 5.991 (1.500) (1.500) (295) (750) (500) (89) (169) (24) (1.827) 2.664
30.860 (24.839) 6.021 (1.500) (1.500) (297) (750) (500) (80) (131) (22) (1.781) 2.740
31.014 (24.963) 6.051 (1.500) (1.500) (299) (750) (500) (72) (94) (21) (1.735) 2.816
31.169 (25.088) 6.081 (1.500) (1.500) (301) (750) (500) (63) (56) (19) (1.689) 2.892
31.325 (25.214) 6.112 (1.500) (1.500) (299) (750) (500) (54) (19) (17) (1.640) 2.972
€000 Opbrengsten Uitgaven Operationele kasstroom Investeringen tbv herstructurering Jaarlijkse investeringen tbv exploitatie AOH opgelopen door C orona-crisis Kasstroom uit investeringsactiviteiten Ontvangst Lening Gemeente Rotterdam Ontvangst bancaire lening Aflossing huidige leningen (BNG, NRF) aflossing Bancaire Lening aflossing Gemeentelijke Lening Rentekosten huidge leningen Rentekosten bancaire lening Rentekosten Gemeentelijke Lening Kasstroom uit financieringsactiviteiten Kasstroom
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
42
Bijlage B: Prognose 2021-2030 Worst-Case scenario
Worst-Case scenario (incl. steunmaatregelen en herstructurering) 2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
21.975 (25.458) (3.483) (4.200) (1.500) (5.700) 10.000 7.500 (1.055) (750) (500) (182) (356) (32) 14.625 5.442
26.090 (26.250) (160) (3.500) (1.500) (500) (5.500) (762) (750) (500) (146) (319) (31) (2.507) (8.167)
26.472 (24.940) 1.532 (2.125) (1.500) (500) (4.125) (771) (750) (500) (126) (281) (29) (2.458) (5.051)
26.985 (24.158) 2.827 (175) (1.500) (400) (2.075) (557) (750) (500) (111) (244) (27) (2.188) (1.436)
27.120 (24.279) 2.841 (1.500) (400) (1.900) (293) (750) (500) (98) (206) (26) (1.873) (931)
27.256 (24.400) 2.855 (1.500) (1.500) (295) (750) (500) (89) (169) (24) (1.827) (471)
27.392 (24.522) 2.870 (1.500) (1.500) (297) (750) (500) (80) (131) (22) (1.781) (411)
27.529 (24.645) 2.884 (1.500) (1.500) (299) (750) (500) (72) (94) (21) (1.735) (351)
27.667 (24.768) 2.899 (1.500) (1.500) (301) (750) (500) (63) (56) (19) (1.689) (290)
27.805 (24.892) 2.913 (1.500) (1.500) (299) (750) (500) (54) (19) (17) (1.640) (227)
€000 Opbrengsten Uitgaven Operationele kasstroom Investeringen tbv herstructurering Jaarlijkse investeringen tbv exploitatie AOH opgelopen door C orona-crisis Kasstroom uit investeringsactiviteiten Ontvangst Lening Gemeente Rotterdam Ontvangst bancaire lening Aflossing huidige leningen (BNG, NRF) aflossing Bancaire Lening aflossing Gemeentelijke Lening Rentekosten huidge leningen Rentekosten bancaire lening Rentekosten Gemeentelijke Lening Kasstroom uit financieringsactiviteiten Kasstroom
Bron: Herziene Begroting o.b.v. coronacrisis.xlsx van Diergaarde Blijdorp
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
43
Addendum In aanvulling op de analyse van de door de Diergaarde aangereikte financiële gegevens ter onderbouwing van de Steunaanvraag, zijn in het Addendum de volgende analyses opgenomen t.b.v. het assisteren van de Projectgroep bij de bepaling van de credit rating, risico-opslag en risicoreservering: •
Indicatieve Credit Rating Analyse om de door de Gemeente Rotterdam voorgestelde B rating te analyseren;
•
Benchmark analyse voor de risico-opslag op basis van geobserveerde spreads voor EUR bedrijfsobligaties met een B rating
•
Benchmark analyse van de risicoreservering (solvabiliteitsbeslag) op basis van geobserveerde wanbetalingsrisico’s (op basis van een vereenvoudigde toepassing van de credit rating principes van S&P) voor ondernemingen met een B rating
Addendum – Indicatieve Credit Rating Analyse Het voorgestelde solvabiliteitsbeslag en de risico-opslag is, bij een gebrek aan een reeds beschikbare credit rating voor Diergaarde Blijdorp, geanalyseerd op basis van een Indicatieve Credit Rating Analyse Introductie •
•
•
Indicatieve Credit Rating Analyse
Ten behoeve van de Overbruggingslening is door de Gemeente Rotterdam een voorstel gedaan voor het solvabiliteitsbeslag (22,91%) en de risicoopslag (4,64%), op basis van een aangenomen B credit rating voor Diergaarde Blijdorp. De Gemeente Rotterdam heeft hiervoor gebruik gemaakt van haar interne gemeentelijk kredietmodel. Om het voorgestelde solvabiliteitsbeslag en de risico-opslag te analyseren, en bij gebrek aan een reeds beschikbare credit rating voor Diergaarde Blijdorp, is een “Indicatieve Credit Rating Analyse” uitgevoerd op basis van: 1−
High-level synthetische credit rating analyse op basis van de Standard & Poor’s (“S&P”) Corporate Methodology; en
2−
High-level analyse van de geïmpliceerde credit rating op basis van recente financieringen die zijn aangetrokken door Diergaarde Blijdorp.
Het inschatten van een credit rating is een complexe exercitie, uitgevoerd door gespecialiseerde ondernemingen zoals SP en Moody’s. Credit ratings worden voornamelijk gedreven door het risico op wanbetaling waarbij de inschatting van een credit rating onder meer afhankelijk is van landenrisico, bedrijfstakrisico en bedrijfsspecifieke risico’s. Daarnaast kunnen overige correcties op de rating worden gemaakt o.b.v. professionele oordeelsvorming. Gegeven de beperkte tijd en beschikbare informatie is de Indicatieve Credit Rating Analyse high-level uitgevoerd en dient de uitkomst hiervan als indicatief te worden beschouwd. Ook dient de uitkomst van de Indicatieve Credit Rating Analyse te worden beschouwd in samenhang met de onzekerheden m.b.t. de ontwikkelingen van het Coronavirus en de risico’s in de financiële scenario’s van Diergaarde Blijdorp. Tot slot merken wij op dat er in de Indicatieve Credit Rating Analyse geen rekening is gehouden met een eventueel onderpand dat geboden kan worden door Diergaarde Blijdorp aan de Gemeente Rotterdam bij het verstrekken van de Overbruggingslening.
1
2 Synthetische credit rating analyse
Geïmpliceerde credit rating
Indicatieve Credit Rating
risico-opslag
Solvabiliteitsbeslag
Op de volgende pagina’s wordt de Indicatieve Credit Rating Analyse en de resultaten hieruit verder beschreven. In het vervolg van het addendum wordt op basis van de resultaten uit de Indicatieve Credit Rating Analyse en publiekelijk beschikbare informatie een analyse gemaakt van de risico-opslag en het solvabiliteitsbeslag. Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
45
Addendum – Indicatieve Credit Rating Analyse De synthetische credit rating analyse is gebaseerd op de S&P methodologie
Introductie synthetische credit rating analyse (1/2) •
•
•
Ten behoeve van de synthetische credit rating analyse is gebruik gemaakt van de publiekelijk beschikbare S&P methodologie t.b.v. het inschatten van een indicatieve standalone credit profile (“SACP”). De S&P methodologie wordt toegelicht in een publicatie uit 2013 ‘Corporate Methodology’ (de S&P Methodology) en beschrijft de criteria die gebruikt kunnen worden om de kredietwaardigheid van een onderneming te analyseren. S&P maakt hierbij onderscheid tussen de SACP en een issuer credit rating (“ICR”). De ICR is ten behoeve van de Indicatieve Credit Rating Analyse niet beoordeeld. De S&P methodologie is aan de rechterkant schematisch weergegeven.
Modifiers Country risk
CICRA
•
S&P methodologie
Industry risk
Het bedrijfsrisicoprofiel omvat het risico- en rendementspotentieel voor een bedrijf op de markten waarin het actief is, het industrierisico dat binnen die markten geldt, het landenrisico t.a.v. het land waarin het bedrijf actief is en de concurrentiepositie van het bedrijf.
B-
Het financiële risicoprofiel omvat de resultaten van de onderneming in de context van: financiering van de onderneming, de conditie van de balans, het genereren van kasstromen en het voldoen aan haar financiële verplichtingen. Om het financiële risicoprofiel te analyseren definieert S&P twee kernratio’s: (i) Funds From Operations (“FFO”) / Net debt; en Net debt / EBITDA (de bepaling van FFO en Net debt wordt bij de behandeling van het financiële risicoprofiel nader toegelicht). Daarnaast past S&P additionele ratio’s toe indien relevant geacht op basis van haar professionele oordeelsvorming.
Diversification / portfolio effect
Business risk profile
Capital structure Financial policy
Competitive position
Volgens de S&P methodologie is de SACP van een bedrijf afhankelijk van het bedrijfsrisicoprofiel, het financiële risicoprofiel en andere mogelijk relevante factoren. A-
A
Anchor rating
B Cash flow /leverage
Liquidity Management/ governance
Stand alone credit profile
Issuer credit rating
Comparable ratings analysis
Financial risk profile
In de uitvoering van de Indicatieve Credit Rating Analyse meegenomen
Group or government influence
zijn deze elementen niet
Bron: S&P Methodology
Het combineren van het bedrijfsrisicoprofiel en het financiële risicoprofiel levert een gewogen rating op, de “anchor rating”. Additionele factoren (‘modifiers’), zoals diversificatie, kapitaalstructuur, liquiditeit, en governance kunnen worden gebruikt om de verkregen anchor rating verder aan te scherpen, hetgeen uiteindelijk resulteert in de SACP van het bedrijf. Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
46
Addendum – Indicatieve Credit Rating Analyse Gezien de beperkte tijd en beschikbaarheid van informatie is de synthetische credit rating analyse high-level uitgevoerd, gebaseerd op financiële kerninformatie van Diergaarde Blijdorp en door S&P gehanteerde standaard risicoparameters Introductie synthetische credit rating analyse (2/2) •
-
Bedrijfsrisicoprofiel: Voor inschatting van het bedrijfsrisicoprofiel is gebruik gemaakt van de standaard industrie- en landenrisicoparameters zoals gepubliceerd door S&P. De concurrentiepositie van Diergaarde Blijdorp is, zonder verdere onderbouwing, verondersteld “gemiddeld” te zijn en er is verondersteld dat dit verder geen effect heeft op het bedrijfsrisicoprofiel. Financiële risicoprofiel: Voor de analyse van het financiële risicoprofiel is gebruik gemaakt van de door S&P gedefinieerde kernratio’s FFO / Net debt en Net debt / EBITDA. Er zijn geen aanvullende ratio’s overwogen.
Tot slot is geabstraheerd van eventuele modifiers op de verkregen anchor rating.
Modifiers Country risk
CICRA
Gezien de beperkte tijd en beschikbaarheid van informatie bij het uitvoeren van de synthetische credit rating analyse is de analyse high-level uitgevoerd, waarbij specifieke financiële kerninformatie van Diergaarde Blijdorp is geanalyseerd en gebruik is gemaakt van publiek beschikbare standaard parameters t.b.v. de inschatting van het bedrijfsrisicoprofiel. De concurrentiepositie van Diergaarde Blijdorp is hierbij niet kwalitatief of kwantitatief geanalyseerd, noch is het management van Diergaarde Blijdorp hierover geïnterviewd. De synthetische credit rating analyse is derhalve uitsluitend gebaseerd op: -
•
S&P methodologie
Industry risk
Diversification / portfolio effect
Business risk profile
Capital structure Financial policy
Competitive position
Anchor rating
Liquidity Management/ governance
Stand alone credit profile
Issuer credit rating
Comparable ratings analysis Cash flow /leverage
Financial risk profile
In de uitvoering van de Indicatieve Credit Rating Analyse meegenomen
Group or government influence
zijn deze elementen niet
Bron: S&P Methodology
Gemeente Rotterdam | Discussiedocument inzake steunaanvraag Diergaarde Blijdorp
47
Addendum – Indicatieve Credit Rating Analyse Op basis van het landenrisico en industrie risico van Diergaarde Blijdorp schatten wij de CICRA score van Diergaarde Blijdorp tussen 5 en 6 Bedrijfsrisicoprofiel •
S&P Country ratings
De gecombineerde analyse van landenrisico en industrierisico resulteert in het bedrijfsrisicoprofiel van een onderneming.
Landenrisico •
•
•
Het landenrisico wordt door S&P bepaald door het “country risk assessment framework”, bestaande uit de volgende indicatoren: het economische risico, het institutionele en bestuurlijke effectiviteitsrisico, het financiële systeemrisico en de betalingscultuur of rechtsstaatrisico's in de landen waarin een bedrijf actief is. De inkomsten van Diergaarde Blijdorp worden uitsluitend binnen Nederland gegenereerd, derhalve is gebruik gemaakt van de S&P country rating van Nederland (op basis van het document S&P Publishes Finalized Country Risk Assessment For 103 Countries). Het landenrisico voor Nederland is op basis hiervan ingeschat op ‘very low’.