21bb15950 Bijlage behorende bij 21bb15948 over Rapportage Rotterdam, Ouder en Wijzer

en HR waren positief over de aandacht voor dit vraagstuk.

schappen en ‘community building’.

Werknemers geven aan dat ze het belangrijk vinden hun kennis en ervaring over te dragen aan jongere collega’s. Dat

DIGITALE VAARDIGHEDEN

kan door coaching, een dakpanconstructie bij inwerken, een

We streven ernaar dat alle ouderen (55+) die mee willen

collegetour en door oud-werknemers te betrekken bij de

of moeten doen, ook deel kunnen nemen aan de digitale

leerkringen van PPMO-Frontlijn. Door oud-werknemers te

samenleving. Dat doen we door hulp bij het vergroten van de

binden aan de organisatie en hen waar mogelijk in te zetten

basisvaardigheden en het bieden van digitale ondersteuning.

krijgt de gemeente extra mogelijkheden om de expertise vast

Het project Digitale Inclusie 55+ wordt in opdracht van de

te houden. Goed voor beide partijen.

gemeente uitgevoerd door de bibliotheek Rotterdam. In 2019

PPMO-Frontlijn gaat hiermee aan de slag in haar eigen

hebben partijen een samenwerkingsverklaring ondertekend

personeelsbeleid. HR zal relevante informatie voor

welke in 2020 uitgebreid is tot ruim dertig partners. Er zijn

toekomstige oud-werknemers bundelen en ondersteunt

resultaten geboekt op vier doelstellingen.

managers om de goede vragen te stellen tijdens de reguliere

1. Het vergroten van de digitale zelfredzaamheid van de oude­

personeelsgesprekken van deze groep werknemers.

ren, door aanvullend op het reguliere aanbod extra pilots

Als vervolgstap zullen in het managementteam van HR en

op te starten en initiatieven in Rotterdam te ondersteunen.

in de concerndirectie de uitkomsten van deze pilot worden

In 2020 is met zeven digitale projecten begonnen. COVID-19

besproken zodat waar nodig ook concernbrede maatregelen

heeft het uitrollen van de projecten vertraagd. In 2021 is het

genomen kunnen worden.

aantal pilots uitgebreid. Ze richten zich op het motiveren

Als gemeente vinden we dat we eerst zelf stappen moeten

van ouderen, het wegnemen van drempels, het versterken

zetten alvorens wij bedrijven kunnen aansporen om hun

van de vaardigheden van ouderen en begeleiden bij het

oudere werknemers voor te bereiden op het leven na hun

gebruik. Pilots die in 2021 zijn aangeboden zijn:

pensioen.

^ Digitest: waarbij de ouderen spelenderwijs leren wat er mogelijk is.

GEMEENSCHAPPEN Onderdeel uitmaken van een gemeenschap, het gevoel hebben ergens bij te horen en hierbij van betekenis te kunnen zijn, is voor veel ouderen belangrijk. Vanuit het program­

^ Digimenu: een menukaart met laagdrempelige work­ shops om ervaring op te doen. ^ Digitaal informatiepunt: er is een laagdrempelige en toe­ gankelijke plek ontworpen om ouderen te helpen bij het

ma wordt daarom ingezet op het versterken van gemeen­

ontdekken van hun digitale vraag. Getrainde vrijwilligers

schappen van en voor ouderen of wel community building.

staan hier klaar om te kijken wat het beste aanbod is

Er is een model beschikbaar om verschillende vormen van

voor de ouderen, waarbij ze direct verder worden gehol­

communities te faciliteren en/of te versterken. Voor welzijns­ werkers en andere professionals is dit model handig om te komen tot de juiste vorm van ondersteuning en begeleiding.

pen. ^ Hardware challenge: dit project zorgt ervoor dat oude­ ren, die niet de mogelijkheid hebben om hardware aan te

20

schaffen, dit kunnen lenen voor een bepaalde duur. Deze

Netwerk Rotterdam ondersteunt ouderen bij hun digitale

pilot is in november gestart.

vaardigheden. Daarnaast is het UVV bezig met ondersteuning

^ Cultuursensitieve digicoaches: jongeren met een migratieachtergrond gaan ouderen in hun eigen taal ondersteunen bij digitale vragen. ^ Beeldbellen met onder anderen de huisarts: patiënten van huisartsen worden hierin ondersteund. ^ Online bankieren: samen met enkele banken worden ouderen geholpen bij vragen rondom internetbankieren. ^ In het Digicafé kunnen ouderen verder oefenen en met

van ouderen met het Digimaatje. Dit maatje heeft bijna 300 ouderen bereikt. En dan is er nog de Stichting Senior en Student die jong en oud aan elkaar koppelt, waarbij de student gedurende een half jaar wekelijks aan huis komt voor onder meer onder­ steuning bij digitale vragen. Zij bereikte in 2021 59 ouderen. In samenwerking met de afdeling Veilig van cluster Dienst­ verlening is een korte theatervoorstelling over veilig inter­

geleerde vaardigheden met andere ouderen aan de slag

netten ontwikkeld: ‘De kleinste privacy show’. Er zijn vier

gaan.

voorstellingen gegeven waarmee 155 ouderen zijn bereikt, waarbij thema’s als wachtwoorden en phishing op een ludie­

Tot en met Q3 is het aantal bereikte ouderen 2040. De

ke manier werden toegelicht. Het was gericht op ouderen,

verwachting is dat er in het laatste kwartaal van 2021 nog

maar ook professionals hebben de voorstellingen bezocht.

meer ouderen bereikt kunnen worden. Dit hangt wel af van

Aansluitend aan de voorstelling was er een kleine informatie­

de COVID-maatregelen.

markt georganiseerd.

2. Het opzetten van een stedelijk en gebiedsgericht fijnmazig

Digitale inclusie 55+ is onderdeel van het ouderenpakket. Het

samenwerkingsverband gericht op digitale inclusie. Dit jaar

digitaal vaardiger maken van ouderen is opgenomen in de

is verder geïnvesteerd in de samenwerking. Onder meer

welzijnsopdracht vanaf 2022. Doel is dat welzijn door haar

door:

inzet in elk gebied jaarlijks vijf procent van de ouderen (55+j

^ Het ontwikkelen van een kennisbank waarmee cursus­ materiaal beschikbaar gesteld wordt.

bereikt. De bibliotheek krijgt ook volgend jaar de opdracht om regie te voeren over de digitale inclusie en het netwerk.

^ Het realiseren van een online platform voor het digitale aanbod, zodat het aanbod voor burgers maar ook voor

SAMEN ETEN

professionals inzichtelijk is.

Voor ouderen heeft samen eten sociale meerwaarde en het

^ Inzet op een gebiedsgericht netwerk om samen met de

draagt bij aan gezond eten. Reden om het, zoals geformu­

partners in drie gebieden een basisinfrastructuur neer te

leerd in de visie ‘Rotterdammers eten samen’, stadsbreed te

zetten om de Rotterdamse ouderen te ondersteunen bij

stimuleren.

hun digitale uitdagingen. De drie gebieden zijn Delfs-

In Rotterdam zijn er allerlei mogelijkheden voor inwoners om

haven, Pr. Alexander en IJsselmonde.

met elkaar een betaalbare maaltijd te nuttigen. Begin 2020

3. Een kwaliteitsslag in de ondersteuning van ouderen bij het vergroten van de digitale vaardigheden door samen­

is in vier seniorencomplexen in de ouderenhubs Hoogvliet en Het Lage Land/Prinsenland een pilot rond samen eten

werking tussen partners te stimuleren en benodigde

gestart. Het enthousiasme bleek groot. Per eetbijeenkomst

kennis, expertise en hulpmiddelen te faciliteren.

waren er vijftien tot veertig bewoners aanwezig. Door corona

^ Toolkit: Op 17 december 2021 staat een netwerk-

kwamen de eetsessies stil te liggen.

bijeenkomst gepland waarbij de ontwikkelde gereed­

Voor dit jaar stonden twee nieuwe pilots gepland in senioren­

schapskist aan partijen wordt aangeboden om lokaal een

complexen (in IJsselmonde en Kralingen Crooswijk). De

workshop te geven aan ouderen.

insteek was om in te zetten op samen eten in bijvoorbeeld

^ In drie gebieden zijn professionals getraind van verschil­

kleine groepjes, bij elkaar thuis of in de buurt, om zo men­

lende organisaties rondom vraaggericht werken, het

sen te bereiken die vereenzamen. Onder voorbehoud van

vergroten van de didactische vaardigheden en het leren

de COVID-maatregelen starten PIT010 en OpzoomerMee

werken met het ontwikkelde didactisch materiaal.

in IJsselmonde in december met de pilot. In KralingenCrooswijk werken Dock en OpzoomerMee aan een plan van

4. Voor ouderen die zelf onvoldoende digitaal vaardig zijn, is

aanpak om in januari te starten.

er op 23 november een toeslagen- en kwijtscheldingsdag

Vanuit de VWS-middelen is er een project rond samen eten

geweest. Tijdens deze dag zijn 114 ouderen geholpen met

gefinancierd in Schiebroek/Hillegersberg. In vier complexen

het aanvragen van toeslagen en kwijtschelding.

(Borghave, De Kleyburg, Maria Moll en Jacq. Dutilhhuis) is een start gemaakt en wordt samen gegeten.

Hiernaast is door de bibliotheek snel ingezet op het helpen

In de nieuwe welzijnsopdracht vanaf juni 2022 zetten we

van ouderen bij het downloaden van de QR-code op hun

in alle gebieden in op het stimuleren van samen eten rond

smartphone of bij het aanvragen van een papieren bewijs van

seniorencomplexen. Daarbij zijn de belangrijkste uitgangs­

inenting. In twee maanden tijd zijn 828 ouderen bij de biblio­

punten: de behoeften bij de bewoners, de mogelijkheden op

theek bereikt en twintig via welzijn.

de locatie en de kans het zoveel mogelijk door bewoners zelf

Er zijn nog andere initiatieven te noemen. Ook Nieuw

te laten organiseren.

21

WEERBAARHEID

GEBIEDSGIDSEN

De weerbaarheidstrainingen voor ouderen hebben in

Jaarlijks verschijnt er in ieder gebied een nieuwe gebiedsgids

coronatijd beperkt plaatsgevonden. Het ging om zo’n tien

‘Actief in de Wijk’ waarin het totale aanbod voor ouderen

trainingen, waaraan ruim 150 ouderen hebben deelgenomen.

is opgenomen. Deze gebiedsgids wordt verspreid onder

De trainingen die gepland stonden in het najaar moesten

alle huishoudens van 65 jaar en ouder. Zo worden alle circa

deels vanwege nieuwe maatregelen worden afgezegd. Als al­

100.000 zelfstandig wonende ouderen in Rotterdam bereikt.

ternatief ontwikkelde de directie Veiligheid een spel. Hiermee

In 2019/2020 is het cultuuraanbod in samenwerking met

kan in kleine groepen ouderen aandacht worden gegeven aan

de afdeling cultuur (stedelijk aanbod) en de cultuurscouts

de belangrijke thema’s op het terrein van veiligheid en weer­

(gebiedsaanbod) geïnventariseerd. Vanaf 2020 is dit op­

baarheid. Iedere welzijnspartij heeft twee spellen ontvangen.

genomen in alle nieuwe gebiedsgidsen. Ook zijn in 2020 de

De ervaringen met het gebruik van het spel zijn positief.

mogelijkheden voor het gebruik van maaltijden in onder

Ook in 2022 worden weerbaarheidstrainingen georganiseerd.

meer de Huizen van de Wijk, in kerken, via couleur locale, bij

Dit is in de nieuwe welzijnsopdracht geborgd.

restaurants Van Harto, wijkrestaurants, en dergelijke geïnven­ tariseerd. Tevens zijn de online platforms en initiatieven als samen eten in huiskamers verzameld. Al deze mogelijkheden zijn opgenomen in alle gebiedsgidsen die in 2021 zijn ver­ schenen en verspreid. In de nieuwe gebiedsgidsen in 2021 is ook informatie over het nieuwe Rotterdamse ouderenpakket opgenomen. De Huizen van de Wijk zijn wisselend en in verschillende mate geopend gedurende de coronapandemie. Het digitaal delen van succesvol aanbod is nog niet gebeurd. Inzet op activiteiten die wel konden doorgaan had in de verschillende gebieden de hoogste prioriteit.

Beeld: Peggy van Mosselaar

Samenvattend de belangrijkste resultaten van de pijler ‘Ertoe doen’ AANPAK EENZAAMHEID ^ Huisbezoeken 15+ ^ 2018: ca 32.000 uitnodigingen, ca. 9.000 huis­ bezoeken en 1.900 ouderen kregen een vervolgactie ^ 2019: ca 19.700 uitnodigingen, ca. 2.750 huis­ bezoeken en 900 ouderen kregen een vervolgactie ^ 2020: ca 19.000 uitnodigingen, ca. 1.260 huis­ bezoeken en 775 ouderen kregen een vervolgactie en 4.000 gesprekken aan de voordeur. ^ 2021 (eerste half jaar): ca. 15.000 uitnodigingen, 365 reguliere huisbezoeken, ca. 2.400 gesprekken aan de ^ ^ ^ ^

voordeur, en ca. 500 ouderen kregen een vervolgactie 60 professionals getraind in interventieprofielen Inzet hoogleraar empowerment van ouderen tot 2025 Meldisolement - integraal meldpunt 24 projecten ter bestrijding eenzaamheid (VWS)

ZINGEVING EN ROUWVERWERKING ^ Stadsbreed aanbod zingeving ^ Centrum voor Levensvragen (samenwerkende organisaties) ^ Divers aanbod: maatjesprojecten, groeps­ bijeenkomsten, telefonische gespreksgroepen en geestelijke verzorging ^ 360 ouderen bereikt met Zin in Bellen

DIGITALE INCLUSIE Netwerk digitale inclusie van 32 partners Gebiedsgerichte aanpak/ontwikkelen basis­ infrastructuur in drie gebieden Toeslagen- en kwijtscheldingsdag - bereik 114 ouderen (2021) • Toolkit lesmateriaal Nieuw aanbod voor digitale inclusie: Digitest, Digimenu, inzet cultuursensitieve digicoaches, kennisbank, digitale informatiepunt, hardware challenge 2.040 ouderen bereikt met digitale inclusie (2021 t/m september) 848 ouderen ondersteund met installatie coronabewijs/ aanvragen papieren bewijs 3 trainingen professionals (bereik 30) 359 ouderen kregen een maatje

WEERBAARHEID ^ Trainingen veiligheid en weerbaarheid + spel ontwikkeld ^ Ca 10 trainingen (bereik 150 ouderen)

SAMEN ETEN ^ Pilots in Het Lage Land, Hoogvliet, Crooswijk en IJsselmonde (in voorbereiding)

^ 300 ouderen met moslimachtergrond bereikt met Ouderdom komt met vragen - groepsgesprekken ^ 110 ouderen bereikt met Rouw en verlies - groeps­ gesprekken

SOCIALE HULPDIENST • Coronanummer via 14-010 (2077 keer in 2020, 795 in 2021 tot 28 november)3

^ 255 ouderen bereikt met maatjesprojecten ^ 435 ouderen bereikt met Zin in Leven - groeps­ gesprekken

TALENTEN VERSTERKEN EN BENUTTEN ^ Verschillende talentenscans geschikt voor ouderen ^ Netwerk tijdloos Talent met: ^ 5 talentenkaravanen: inzet rolmodellen ^ Start pilot inzet talentencoach ^ 160 mensen ontdekten hun talent in ‘Schilder je mee’ ^ Bevindingen pilot PPMO-frontlijn behoud kennis en vaardigheden oudere ambtenaren.

5 Het is niet bekend hoeveel ouderen het directe nummer van welzijn hebben gebeld, dit is niet geregistreerd.

23

^Spp

; lį

PIJLER 3

WONEN EN WOONOMGEVING

PIJLER 3

WONEN EN WOONOMGEVING Veel ouderen willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, dichtbij voorzieningen en sociale contacten, ook wanneer hun zorgbehoefte toeneemt. Het is onze doelstelling dat iedere Rotter­ dammer zoveel mogelijk in zijn eigen wijk oud kan worden. In de eigen woning of, als die woning niet geschikt is of niet geschikt gemaakt kan worden, in een andere wél geschikte woning in de eigen wijk. We zetten in op voldoende geschikte woningen voor ouderen, zelfstandig maar ook in de vorm van woon(zorg)concepten. LANGER THUIS AKKOORD 2020-2025

Corporaties werken hard aan de woningopgave. Zo bouwt

Op 17 februari 2020 hebben 42 partijen het Langer Thuis

Ressort Wonen 44 seniorenappartementen in Rozenburg

Akkoord 2020-2025 ondertekend. Het gaat om woning­

en Woningbouwvereniging Hoek van Holland 76 senioren­

corporaties, ouderenbonden, ontwikkelaars, beleggers,

appartementen in Hoek van Holland.

gemeente, welzijns- en zorgorganisaties. Het doel van het

Ook heeft de gemeente in de zomer van 2021 een aanvraag

Langer Thuis Akkoord is om aan de kwantitatieve en kwa­

ingediend bij de provincie Zuid-Holland voor een subsidie

litatieve woonopgave voor ouderen tegemoet te komen,

voor het project Simeon en Anna van MaasWonen . Dan gaat

waar mogelijk te versnellen of doorbraken te forceren. Een

het om het versneld bouwen van een woonvorm voor senio­

geschikte levensloopbestendige woningvoorraad is rand­

ren met een gemeenschappelijke ruimte. Dit project bestaat

voorwaardelijk voor een integrale aanpak van wonen, welzijn

uit 130 intramurale zorgwoningen en 270 seniorenwoningen

en zorg.

in Rotterdam-Zuid. In november is bekend geworden dat

Het Langer Thuis Akkoord is uitgewerkt langs vier sporen

hiervoor een subsidie van C250.000 is toegekend.

die ervoor moeten zorgen dat het voor Rotterdammers makkelijker en prettiger wordt om langer zelfstandig te blijven wonen in de eigen wijk. Het betreft een breed scala aan acties voor de korte en lange termijn. Het akkoord loopt tot eind 2025. De planning voor woningbouw en gebiedsontwikkeling overstijgt de duur van een collegeperiode. We nemen u mee langs de vier sporen. SPOOR 1:

REALISEREN LEVENSLOOPBESTENDIGE WONINGEN We hebben de ambitie om voor 2030 8.400 woningen in het sociale segment te bouwen, waarvan het merendeel geschikt is voor of gericht op ouderen. Dat betekent 4.300 woningen of meer. Voor deze woningen hanteren we de definitie ‘lift-ontsloten appartementen, niet specifiek bestemd voor een andere doel­ groep, zoals jongeren’. Veel nieuwbouwwoningen voldoen aan deze omschrijving.

Bronvermelding: Zonnige kennismaking van wethouder Kurvers met WVH en de Hoek - Woningbouwvereniging Hoek van Holland (wvhwonen.nl).

Onderstaande prognose laat zien dat 5.459 woningen in het sociale segment geschikt zijn voor ouderen. De maximale prognose is 6.289. Met het waarmaken van de ambitie uit het Langer Thuis Akkoord liggen we dus op koers. De monitor in Q2 2020 liet een prognose zien van 4.550 woningen in het sociale segment. De huidige prognose laat een toename van 1.739 zien. Er is hard gewerkt aan het concretiseren van het planaanbod.

26

Totaal

Overige 2.311

8.600 woningen

Prognose

Max. 6.289

Doelstelling

Prognose 5.459

Aanzienlijk deel van het totaal aantal woningen > 4.300

Prognose 4.383

Prognose Maximum prognose

Start bouw 1.177

2018 -2021

Start bouw

Overige woningen Gelabeld 638 t/m 2023

t/m 2026

t/m 2030

Gelabeld voor ouderen

2018-2030

Prognose nieuwbouw sociale woningen geschikt voor ouderen tot 2030

In het Langer Thuis Akkoord is voor het middensegment de ambitie opgenomen dat een aanzienlijk deel van de opgave van 12.600 woningen (nieuwbouw) tot 2030 geschikt is voor ouderen. Dit betekent: meer dan 4.200. De prognose komt uit op 10.675 woningen die geschikt zijn voor ouderen, de maximale prognose is 11.600. Ook hier liggen we dus goed op koers.

Overige 1.000

Totaal Max. 11.600

12.600 woningen Prognose 9.369

Prognose 10.675

Doelstelling

Aanzienlijk deel van het totaal aantal woningen > 4.200

Prognose 7.094

/I N

Start bouw __ is —y

^^^Gelabêìd^ľ

Start bouw 1.009

2018 -2021

^^j

Prognose Maximum prognose Overige woningen Gelabeld voor ouderen

t/m 2023

t/m 2026

t/m 2030

2018-2030

Prognose nieuwbouw middensegment woningen geschikt voor ouderen tot 2030

Verder heeft de gemeente vijf locaties aangewezen voor woonzorgconcepten in het midden- en hogere segment in december 2020. Alle locaties staan open voor alle ontwikkelaars. Voor deze locaties wordt nu gewerkt aan een marktbenaderingsstrategie. In maart 2022 komt de eerste tender op de markt: Schuttersveld.

27

PLANNING

Schuttersveld: Tender gaat uit in maart 2022

Centrumontwikkeling IJsselmonde: Marktbenaderingsstrategie Q3 2022 gereed. Op basis hiervan worden tenders uitgezet.

Schiehaven Noord: Marktbenaderingsstrategie Q2 2022 gereed. Op basis hiervan wordt de tender uitgezet.

Merwe-vierhavens: Marktbenaderingsstrategie gereed Q4 2022. Op basis hiervan worden tenders uitgezet.

Rijnhaven: Marktbenaderingsstrategie Q2 2022 gereed. Op basis hiervan worden tenders uitgezet.

We liggen in ons streven om levensloopbestendige woningen

Verder heeft de gemeente in 2021 voor de derde keer een

te realiseren beter op koers dan eind 2020. Dit komt door het

subsidie van C500.000 voor collectieve woningaanpassingen

preciezer invullen van de prognose van geplande woningen.

verstrekt. De subsidie, die eerder alleen was gericht op

GERICHT LABELEN

voor andere collectieve aanpassingen, denk aan het ophogen

In de nieuwbouwplannen voor de periode 2018-2030 zijn in

van de galerij of het plaatsen van elektrische deurdrangers.

het sociale segment 638 woningen voor ouderen gelabeld

Hierover later meer.

scootmobielstallingen, is nu uitgebreid en ook aan te vragen

en in het middensegment 578. Ook lopen er op dit moment

Er wordt dus op verschillende manier gewerkt aan het reali­

volop verkenningen door de markt, corporaties en de

seren van meer woningaanpassingen en daarmee aan meer

gemeente om woningen te bestemmen voor senioren. Zo

geschikte woningen voor ouderen, zowel in de oude stads­

verkent Havensteden locaties in het centrum en in het oude

wijken als in andere wijken

Noorden, en Woonstad de locatie Odeon. Tevens zijn er verkenningen voor de GGD-locatie door AM en Feijenoord City

BLIJVERSLENING

door Heijmans en AM.

In 2019 is onderzoek gedaan naar de invoering van de blijverslening. Na zorgvuldig onderzoek is toen besloten om

Ook binnen de bestaande woningvoorraad kijken we naar

deze lening niet in Rotterdam in te voeren. Dit instrument

mogelijkheden. We doen onderzoek en maken afspraken met

is slechts in een aantal kleinere gemeenten ingevoerd. Daar

corporaties en ontwikkelaars over het labelen van woningen

is gebleken dat er heel weinig gebruik van wordt gemaakt.

voor ouderen. Specifiek voor wijken en gebieden waar een

Verder zijn er binnen de Wmo al veel mogelijkheden voor

tekort is aan geschikte ouderenwoningen zoals Centrum,

woningaanpassingen.

Delfshaven, Feijenoord, Overschie, Kralingen-Crooswijk en de

Wij zetten in op het toevoegen van levensloopgeschikte

kleine kernen.

woningen voor ouderen zodat er uiteindelijk in alle wijken

De druk op de woningmarkt is voor alle doelgroepen groot.

voldoende geschikt aanbod is om naar toe te verhuizen.

Daarom labelen we gericht en gaan we daar samen met de corporaties zorgvuldig en gedoseerd mee om. Ook kijken we of er door middel van aanpassingen meer woningen geschikt

SPOOR 2:

gemaakt kunnen worden om zo lang mogelijk zelfstandig te

LANGER ZELFSTANDIG WONEN IN DE WIJK

blijven wonen. Hiervoor worden vanuit de Wmo individuele

We werken samen met onze partners aan het realiseren van

aanpassingen verstrekt. Denk aan trapliften, hellingbanen,

vijf seniorvriendelijke wijken: in Hoogvliet, IJsselmonde,

elektrische deuropeners etc.

Crooswijk, Prinsenland/Het Lage Land en Ommoord. In deze

We zien een stijgende lijn in het aantal Wmo-woning-

wijken draait het om een integrale benadering van wonen,

aanpassingen die de gemeente jaarlijks verstrekt. Dit komt

zorg en welzijn. We willen bovendien een toegankelijke

onder andere door versoepelingen in ons eigen beleid, waar­

buitenruimte. Meer over de resultaten bij de pijler Zorg en

door men nu eerder een woningaanpassing krijgt om langer

ondersteuning.

zelfstandig te kunnen wonen dan een paar jaar geleden. Om de doorstroming naar meer passende huisvesting te Daarnaast nemen corporaties, wanneer ze complexen reno­

bevorderen zijn in 2020 de gemeente Rotterdam, Maaskoepel,

veren en verduurzamen, ook de vraag mee naar woning­

Vestia, Woonstad Rotterdam, Woonbron, Havensteder en SOR

aanpassingen die de toe- en doorgankelijkheid verbeteren. Ze

gezamenlijk gestart met een seniorenmakelaar. Het doel van

voeren bovendien zelf aanpassingen uit.

de seniorenmakelaar is mensen tijdig te laten nadenken over

28

hun toekomstige woonsituatie. Daarnaast kan de senioren makelaar helpen bij praktische zaken in de zoektocht naar een geschikte woning en rondom de verhuizing zelf. De meerwaarde van de seniorenmakelaar zit vooral in het feit dat mensen ook over verschillende corporaties heen kunnen verhuizen. Na dit eerste jaar is gebleken dat er grote behoefte bestaat

LANGER ZELFSTANDIG WONEN

aan een persoonlijk aanspreekpunt en persoonlijke hulp en

naar of het tijdig gaan zoeken naar een geschikte woning.

'Ouderen moeten echt verleid worden om te verhuizen. Het betekent afscheid nemen van een tijdperk, van herinneringen en spullen. Evengoed is deze doorstroming erg belangrijk, voor ouderen zelf en om ruimte te creëren voor andere leeftijdsgroepen.'

In 2019 zijn we gestart met het project om Woonnet Rijnmond

Tineke Groenewegen

gebruiksvriendelijker te maken. Hierbij passen we de Design

Senior marketingmanager Blauwhoed

begeleiding. Daarom is er in 2021 een tweede seniorenmakelaar gestart. Beiden werken nu samen voor heel Rotterdam. Gezien het succes van de seniorenmakelaar is besloten om het project in ieder geval voor twee jaar te verlengen. Daarnaast is MaasWonen ook aangesloten. Bovendien hebben enkele corporaties - MaasWonen, SOR en Woonstad - medewerkers die specifiek tot taak hebben senioren te ondersteunen met de zoektocht

Thinking methode toe. In dit project werkten we aanvankelijk samen met de Haagse Hogeschool. Helaas heeft het door corona vertraging opgelopen. De testpanels met ouderen

SPOOR 3:

konden niet bij elkaar komen om de website te testen.

MEER INNOVATIEVE WOONZORGCONCEPTEN

In de zomer van 2021 is het project weer gestart. Ditmaal

Het ‘gat’ tussen volledig zelfstandig thuis wonen en het

in samenwerking met onderzoeksbureau KWH (kwaliteits-

verpleeghuis is voor ouderen te groot geworden. Er is behoef­

centrum voor woningcorporaties). In december worden er twee

te aan woonvormen waar ze zelfstandig kunnen wonen, in

klantarena’s georganiseerd waarbij twaalf senioren worden

een vertrouwde omgeving met goede zorg en voorzieningen

geïnterviewd op basis van de onderzoeksresultaten tot nu

dichtbij. Toegankelijk, veilig en beschermd en met ruimte voor

toe. Vervolgens gaat het designsprintteam aan de slag met de

ontmoetingen. Daarom investeren we in de ontwikkeling van

ideeën van de ouderen en andere belanghebbenden en worden

een palet van goede tussenvoorzieningen en vernieuwende

aanpassingen doorgevoerd op de website.

woonzorgconcepten. Het figuur op de volgende pagina toont

Via verschillende kanalen en middelen streven we ernaar om de

Gemeente, corporaties, ontwikkelaars en zorg- en welzijns­

ouderen bewust te maken van hun toekomstige woonwensen

organisaties werken samen aan het realiseren van nieuwe

het palet van voorzieningen in Rotterdam.

en woonsituatie. Hiermee willen we bereiken dat mensen tijdig

woonzorgconcepten. Een recent voorbeeld is Woongroep

verhuizen: van noodverhuizing naar wensverhuizing.

Boekholt van SOR. Hier zijn dertig woningen verbouwd en

^ Digitaal: via WoonnetRijnmond en de site

beschikbaar gesteld voor een woongroep. Een ander voor­

woneninRotterdam.nl. Hier worden bijvoorbeeld projecten

beeld: Beyt Essalaam, een woon(zorg)complex van MOB voor

voor seniorenwoningen uitgelicht en worden interviews

Islamitische ouderen. Het betreft 24 woningen aan de Plein-

geplaatst met mensen die al verhuisd zijn.

weg in Rotterdam Zuid. De gemeente zet bij de aanbesteding

^ In de stadskrant verschijnen regelmatig artikelen over dit onderwerp.

van nieuwbouwprojecten in op het realiseren van innovatieve woonzorgconcepten. Zoals hierboven beschreven hebben

^ Via voorlichtingsbijeenkomsten van de seniorenmakelaars

we vijf locaties aangewezen waarbij we in de tender om een

^ Via de partners van het Langer Thuis Akkoord die hun

woon(zorg)concept voor ouderen in het midden en hogere

eigen communicatiemiddelen inzetten, denk aan website,

segment vragen. Naast deze vijf locaties kijken we continue

huurdersmagazine en gericht klantcontact.

naar mogelijkheden in de nieuwbouw om woon(zorg)concep-

^ Woonstad Rotterdam, Havensteder en de SOR hebben een

ten/ tussenvoorzieningen voor ouderen te realiseren.

pilot in Prinsenland/Het Lage Land. Deze is erop gericht om

Verder werken gemeente en corporaties samen bij het

senioren tijdig te laten nadenken over hun (toekomstige)

ondersteunen van particuliere wooninitatieven. Vaak komen

woonwensen en hen ook te begeleiden in het verwezenlijken

deze initiatieven eerst bij de gemeente binnen. Die brengt

van deze wens.

betrokkenen in contact met een corporatie en samen kijken ze welke mogelijkheden er zijn. Daarnaast heeft de gemeen­ te ook zelf een adviseur bijzondere woonvormen in dienst die particuliere wooninitiatieven/woongroepen/wooncoöperaties ondersteunt.

29

Kleinschalig wonen met dementie Martha Flora, Varenoord, de State, Hilligersberg, de Magistraat, De Naber (tante Toos)

Inzetten op vitaliseren woongemeenschap om zo veiligheid en leefbaarheid te vergroten

Woongroepen

Meyburg, Nieuw Verlaat, Mazesteyn, Dahlia, Stormhoek, Gerrit de Koker, De Kulk, Kerkeplaats, Emmahuis, Bergweg, De Laantjes, Beverburgh

Andere woonzorgconcepten voor ouderen met ondersteuningsvraag Tussenvoorziening voor zorgafhankelijke

O.a.: Orkide, Wi Mofine, Tampe, Kreilerburcht, Waterkant, Saraburcht, Woordenbaken Hofstaete, IJ-93, De Bonnefooi, Robijn, Boekholt

Dienstbode, Zorgbutler

ouderen die gebruik maken van voorzieningen in nabijgelegen verpleeghuis Akropolis, De Burcht, Siloam, Blauwe Zalm, Boekenroode, Beyit Issalam, Boomgaard, Emmahuis, Maasveld, Samen en Anders

Thuisplusflat voor met een lichte tot matige ondersteuningsvraag met een laag inkomen

Verpleeghuis

Pilot met zes thuisplusflats: IJsselburg, Leyerwaard/ Grienderwaard, Complex Laurens, de Kulk Helga, Prinsessenflat

Woongebouw ouderen met zelfstandige doelgroep (met pilot samen eten) Nieuwe Margriet, Berlagehof, Othelloweg, Buitenban, Borghave, De Kleyburg, Maria Moll, Jacq. Dutilhhuis

ZORGBEHOEFTE

Wmo

Zvw

Wiz extra (muraal)

Wiz intra (muraal)

Infographic Zorgbehoefte Een innovatief woonzorgconcept waaraan gemeente,

wijkverpleging en verpleeghuiszorg thuis (ook wel: Wlz thuis).

corporaties, zorg- en welzijnsorganisaties de afgelopen

Dit doet de aanbieder met een vast en herkenbaar team,

jaren hard hebben gewerkt is de Thuisplusflat. Een heel

waardoor beter ingezet kan worden op vroegsignalering,

mooi woonconcept voor ouderen met een lichte zorgvraag.

er minder verschillende zorgverleners en organisaties bij

Hierboven wordt dit concept verder toegelicht.

een bewoner betrokken zijn en de zorg gemakkelijk op- of afgeschaald kan worden wanneer dit nodig is.

THUISPLUSFLATS

Daarnaast maakt welzijn een essentieel onderdeel uit van

Begin 2021 zijn zes Rotterdamse 55+-complexen benoemd tot

de Thuisplusflats. In de gemeenschappelijke ruimte van de

Thuisplusflats. In een Thuisplusflat is zorg en welzijn op een

flat worden activiteiten gericht op vitaliteit, preventie en

nieuwe manier geregeld. Zo organiseert één zorgaanbieder

ontmoeting georganiseerd die toegankelijk zijn voor alle

in een Thuisplusflat zowel de Wmo-ondersteuning als de

bewoners van het complex.

GEBIED

COMPLEX

HOOFDAANBIEDER

CORPORATIE

Hoogvliet

De Kulk

Argos

Woonbron

IJsselmonde

IJsselburgh

Humanitas

Woonbron

Leyerwaard/ Grienderwaard

Aafje

Woonstad

Prinsessenflat

Lelie Zorggroep

Woonstad

Wooncomplex Helga

Lelie Zorggroep

Wooncompas

Wooncomplex Laurens

Laurens

MaasWonen

Prins Alexander

30

Dit was ook het thema van het bestuurlijk platform van het Langer Thuis Akkoord in 2021. Om met de partners van het Langer Thuis Akkoord laag­ drempelig kennis uit te wisselen en te communiceren wordt gebruik gemaakt van het digitale communicatieplatform THUISPLUSFLAT

Chainels. Een ander middel om kennis met elkaar te delen

'Een 93-jarige bewoonster met een passie voor koken kan dat vanwege artrose zelf niet meer. Maar ze geeft nog graag kookles. We hebben deze lerares en kookliefhebbers in de flat met elkaar in contact gebracht.'

en de partners betrokken te houden bij de uitvoering van het Langer Thuis Akkoord is de nieuwsbrief. Ook hebben partners de brochure ‘Ontwerpen voor oude­ ren’ opgeleverd, waarin eisen en wensen zijn geformuleerd voor de woning, het gebouw, de woonomgeving en het proces. En we hebben de brochure ‘Seniorvriendelijke wijk’ gepubliceerd. Behalve lokaal werken we ook regionaal en landelijk samen met relevante partijen om kennis uit te wisselen. We nemen

Els Buchel

deel aan de werkgroep ‘Wonen en zorg in G4-verband’ en

Projectleider Thuisplusflat Laurens

we zijn actief in het landelijk Platform ZorgSaamWonen. Samen met dit platform en een aantal andere organisaties is de gemeente Rotterdam één van de initiatiefnemers van de

Inmiddels loopt de pilot een klein jaar en de betrokken zorg­

ZorgSaamWonen Award. Deze Award is bedoeld om inno­

aanbieders en woningcorporaties zijn erg enthousiast over

vatieve voorbeelden landelijke bekendheid te geven. In 2021

het concept. Bewoners leren elkaar kennen tijdens sociale

stond ze in het teken van eenzaamheid en wonen.

activiteiten en doen nieuwe contacten op. Er wordt ook een oogje in het zeil gehouden. Is een brievenbus bijvoorbeeld erg vol, dan gaat een medewerker even bij de bewoner kijken of alles goed gaat. Merkt de huishoudelijke ondersteuner

Ontwerpen voor ouderen.

op dat een inwoner erg eenzaam is, dan wordt samen met de bewoner gekeken of er activiteiten zijn die bij hem of haar passen. Zorgaanbieders zien mogelijkheden tot doorontwikkeling van het concept, bijvoorbeeld door een verdere inzet van eHealth en domotica. Onderzoeksbureau Obelon voert momenteel een onderzoek uit naar de (maatschappelijke) baten en lasten van de Thuisplusflats. Naar verwachting worden de onderzoeksresultaten in de eerste helft van 2022 gepresenteerd. Aangezien met de flats wordt ingezet op uitstel en/of voorkomen van dure zorg en verpleeghuisopname is ook zorgkantoor Zilveren Kruis

Langer Thuis Akkoord.

nauw betrokken bij het Obelon-onderzoek. Op basis van de resultaten, zetten we in op het uitbreiden van het concept. Ook wordt de bekostiging nogmaals bekeken.

PRESTATIEAFSPRAKEN Door het maken van prestatieafspraken geven we vorm aan

SPOOR 4:

de samenwerking tussen corporaties, huurdersorganisaties

KENNISUITWISSELING

en de gemeente. In de afspraken wordt de bijdrage van

Samen met de partners van het Langer Thuis Akkoord heb­

corporaties aan de uitvoering van de Rotterdamse Woonvisie

ben we een community gevormd. Daarin worden kennis en

vastgelegd. Ook stemmen gemeente en corporaties hierin

ervaring met elkaar gedeeld en komen we tot gezamenlijke

hun maatschappelijke activiteiten op elkaar af.

initiatieven.

Die afspraken gaan over het verbeteren van de balans in het

Er zijn in 2020 en 2021 in samenwerking met Platform31 vijf

woningaanbod in verschillende wijken, over het onderhoud

succesvolle communities of practices georganiseerd met

en de verduurzaming van huizen. Zo is afgesproken dat 1.025

gemiddeld veertig tot vijftig deelnemers. Thema’s waren:

woningen uit de bestaande voorraad door nieuwbouw of

matching vraag en aanbod, doorstroming, woonzorg-

aanpassing voor ouderen geschikt worden gemaakt in 2020

concepten, financiering van woonzorgconcepten en het

-2021. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt over de senioren­

aanpassen van de bestaande woningvoorraad. Bovendien

makelaar, Thuisplusflats, vitale woongemeenschappen,

blijkt verleiden van ouderen om tijdig te verhuizen belangrijk.

scootmobielstallingen, samenwerking in ouderenhubs en

31

zorgvastgoed.

van de sociale leefbaarheid en veiligheid. Met tijdelijke extra

Begin april heeft de gemeente de corporaties een verzoek

inzet van welzijn voor maximaal een halfjaar, worden ouderen

gestuurd en ze uitgenodigd om een bod te doen voor hun

geënthousiasmeerd en geholpen om zelf activiteiten op te

bijdrage in 2022 en 2023. Het verzoek is ingedeeld op basis

zetten in de ontmoetingsruimte.Het is de bedoeling dat na dit

van de vier actielijnen uit het Langer Thuis Akkoord

half jaar de ontmoetingsruimte bruist van activiteit en gezellig­

Het gaat om de bijdrage voor 2022-2023 met doorkijk naar

heid, dat iedere bewoner welkom is en iets mag organiseren. Het beheer van de ontmoetingsruimte en de organisatie van

2025, voor de vier actielijnen:

de activiteiten is in handen van de ouderen zelf, waarbij de 1. Meer levensloopbestendige woningen

huismeester of woonconsulent van de corporatie een vinger

2. Langer zelfstandig wonen in de wijk

aan de pols houdt op het naleven van de gemaakte afspraken.

3. Innovatieve woonzorgconcepten

Gemeente, corporaties en welzijnsorganisaties werken geza­

4. Kennisuitwisseling

menlijk aan het realiseren van vitale woongemeenschappen in seniorencomplexen. Door corona konden veel activiteiten

In juli hebben de corporaties een bod uitgebracht en eind

helaas niet doorgaan en is er vertraging opgelopen. Zodra het

2021 worden de afspraken definitief. Daarnaast zet de

kon, rond de zomer 2021, zijn de activiteiten weer begonnen.

gemeente tot en met 2025 actief in op het realiseren van de

In vijf complexen was voor de coronacrisis al begonnen met de

ambities en doelstellingen uit het Langer Thuis Akkoord.

Bruis-methodiek of een andere methode. Hier heeft een door­ start of borging van de aanpak plaatsgevonden. Later volgden

VITALE WOONGEMEENSCHAPPEN

andere complexen (hieronder een overzicht). Met corporatie

Ontmoetingsruimtes in seniorencomplexen worden niet altijd

Havensteder zoeken we nog naar een welzijnsorganisatie die

goed benut. Er is soms sprake van een beperkt aanbod of

kan werken aan een vitale woongemeenschap in een senioren­

een slechte sfeer. We zetten stevig in op het vitaliseren van de

complex aan de Putselaan (Hillesluis).

woongemeenschappen in seniorencomplexen ten behoeve

GEBIED

COMPLEX

WANNEER GESTART

Kralingen

Mazesteyn

2019

Stormhoek

Zomer 2021

Gerrit de Koker

Zomer 2021

Schiebroek

Meyburg

2019

Hoogvliet

De Kulk

2020

Noord/Oude Noorden

Kerkeplaats

2019-2020

Noord/Blijdorp

Emmahuis

Zomer 2021

Noord/Oude Noorden

Bergweg

November 2021

Feijenoord/Bloemhof

Dahlia

2019

Feijenoord/Hillesluis

De Laantjes

Oktober 2021

Feijenoord/Hillesluis

Complex Putselaan

N.t.b.

Pr. Alexander/Zevenkamp

Nieuw Verlaat

2020

IJsselmonde

Beverburgh

Oktober 2021

32

besloten worden om het huurzorgcontact te verlengen of in ernstige gevallen het contract te ontbinden. Meer informatie hierover staat in het plan van aanpak voor kwetsbare Rotter­ dammers. Daarnaast zie je dat studenten en jongeren geplaatst worden in VITALE WOONGEMEENSCHAPPEN

seniorencomplexen. Het mixen van doelgroepen en leeftijden

'Door de Bruis-methode zijn bewoners nieuwsgierig geworden. Een beetje een feestelijk gevoel. Mensen vinden het fijn elkaar te ontmoeten, weer wat te horen en weer leuke dingen te doen.'

kan ook positieve effecten hebben. Soms krijgen studenten bijvoorbeeld huurkorting in ruil voor activiteiten met ouderen. In Rotterdam is Simeon en Anna met Samen Anders hier een voorbeeld van. BRANDVEILIGHEID De afgelopen jaren is er meer aandacht gekomen voor brand­ veiligheid in seniorencomplexen. De brandweer organiseert voorlichting waarbij ouderen informatie krijgen hoe ze brand

Alice Cornells

kunnen voorkomen of hoe te handelen bij brand. In 2019 is

Bewoonster en deelneemster Bruis

de brandweer daarnaast een pilot gestart met een training Bewoners hulpverlening Brandveiligheid (BHV), bestemd voor groepjes ouderen woonachtig in seniorencomplexen. Tijdens

Prof. dr. Anja Machielse doet momenteel onderzoek op vijf van

deze training leren ook zij hoe te handelen bij een beginnende

de locaties. Ze bekijkt wat goed werkt, en welke randvoorwaar­

(kleine) brand, hoe een 112-melding werkt, hoe zij het eerste

den nodig zijn om een vitale woongemeenschap op te bouwen

aanspreekpunt kunnen zijn voor de hulpdiensten en waarom de

en in stand te houden. Eind januari levert zij de eindrapportage

meldkamer bepaalde vragen stelt. Voor de lockdown heeft de

van haar onderzoek op. Op basis van de inzichten van dit on­

brandweer in dertien seniorencomplexen voorlichting gegeven.

derzoek en de ervaringen uit de praktijk, wordt begin volgend

Een aantal bewoners van de Binnenhoftoren in Ommoord

jaar een korte handleiding met do’s and dont’s ontwikkeld. Die

heeft bovendien een training BHV gehad. Op de nominatie

presenteren we tijdens een werkconferentie over Vitale Woon­

staan nog 21 seniorencomplexen waar voorlichtingsbijeen­

gemeenschappen, half maart 2022. Zowel de handleiding als

komsten en mogelijk ook BHV-trainingen gehouden gaan

de werkconferentie wordt samen met sociale professionals, die

worden. Helaas heeft corona ook hier weer invloed gehad. Er

betrokken zijn bij de vitale woongemeenschappen, ontwikkeld

wordt gekeken hoe dit zo snel mogelijk op een veilige manier

en georganiseerd. Het is tegelijkertijd de eerste stap richting

opgepakt kan worden. Binnen de gemeente, afdeling Bouw- en

een lerende praktijk die vanaf juni met de gegunde welzijns­

WoningToezicht, is een speciaal team opgericht voor de extra-

organisaties en vertegenwoordigers van woningcorporaties van

muralisatie en ouderenhuisvesting in het algemeen. Hier wor­

start gaat.

den, naast wettelijke eisen, ook slimme tips gegeven en tricks

VERSCHILLENDE DOELGROEPEN

schroeven, zonder dat dit de eigenaar onevenredig veel geld

Woningcorporaties krijgen jaarlijks een taakstelling opgelegd

kost. Dit team heet het Quick Scan Team. Gebouweigenaren

geleerd om het brandveiligheidsniveau van een gebouw op te

voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen (HBD). Als

kunnen hier terecht met hun vragen rondom brandveiligheid.

mensen uitstromen uit een instelling en 55 jaar of ouder zijn,

Ook corporaties zetten in op brandveiligheid. Dit doen ze onder

mogen zij wonen in een seniorencomplex. Dit gebeurt zorg­

andere door werk te maken van gasloos koken en rookmelders.

vuldig en onder begeleiding. Daarnaast zie je soms dat een deel

Verder hebben corporaties samen met de veiligheidsregio

(bijvoorbeeld één verdieping) van een seniorencomplex ver­

een brandbelevingswoning ontwikkeld, waar mensen kunnen

huurd wordt aan een organisatie die zorg levert aan verwarde

ervaren wat er gebeurt als er brand uitbreekt en hoe je dat kunt

personen of mensen met psychische problematiek. Hier is dan

voorkomen.

zorg en begeleiding aanwezig. Door hen goed te begeleiden en te ondersteunen wordt overlast voorkomen. Deze personen zit­

SCOOTMOBIEL

ten dikwijls in een ander deel van het gebouw dan de ouderen

In diverse seniorencomplexen levert de stalling van scoot-

en hebben een aparte ingang. In samenwerking met corporatie

mobielen problemen op voor de (brand)veiligheid van

en zorgorganisatie wordt altijd zorgvuldig onderzocht of een

bewoners. In 2015 zijn de brandveiligheidseisen aangescherpt.

complex geschikt is voor het huisvesten van meerdere doel­

De scootmobielen mogen niet meer in vluchtroutes (de

groepen. Nieuwe huurders krijgen bijvoorbeeld een huurzorg-

algemene ruimtes) gestald worden. De brandweer (VR-RR) geeft

contract waarbij de voorwaarde voor het huren van een woning

aan dat voor steeds meer complexen de gedoogperiode afloopt.

is, dat men ook zorg en begeleiding krijgt. Als dit na een jaar

Corporaties ontvangen bericht dat de brandweer gaat hand­

goed gaat kan het huurzorgcontract worden omgezet in een

haven. Door onveilig gestalde scootmobielen en meer vraag

regulier huurcontract. Als het na een jaar niet goed gaat, kan

naar scootmobielen in de toekomst is het van groot belang dat

33

WONINGCORPORATIES

LOCATIES

Bouwvereniging Onze Woning

Gerrit Spronkersflat

Vestia

Eudokiatoren, Jan Evertsenplaats, Kooikerweg, Willibrordusstraat, Waelestein, Guldenwaard

Woonbron

Bergwegplantsoen, Gerard Goosenflat, Wintertuin, Nancy Zeelenberg, IJsselburgh

SOR

De Hoeksteen, Heulbrug, Boog

Woonstad

Dahlia 2.2, Vinkenlust

Havensteder

Gerard Scholtenstraat, Lieftinckplaats (2x), Linker Rotte ka de

Wooncompas

Helga, Aarhof

er (brand)veilige stallingsplaatsen komen. Corporaties en de

Woningtoezicht denken we mee over extra eisen in het Bouw­

gemeente hebben hierbij een gedeelde verantwoordelijkheid.

besluit voor kwetsbare inwoners. Dit doen we onder andere in

De gemeente is wat het vervoersvraagstuk betreft verantwoor­

de G4-werkgroep wonen en zorg en in de lobby richting het Rijk.

delijk voor een oplossing op klantniveau. De woningcorporaties zijn verantwoordelijk voor veilige complexen. Het ontbreken

PLUSROUTES

van brandveilige stallingen betekent dat in individuele gevallen

Voor ouderen en mensen met een beperking is de toe­

aanvragen voor een scootmobiel moeten worden afgewezen.

gankelijkheid van de buitenruimte van groot belang. Daarom

Dit kan leiden tot verminderde zelfredzaamheid en gerin­

hebben we werk gemaakt van de zogenaamde plusroutes in

gere deelname aan het maatschappelijk leven. In sommige

de seniorvriendelijke wijken/ouderenhubs. Dit doen wij in de

gevallen kan dit zelfs aanleiding zijn te verhuizen. Bij een

gebieden Prinsenland/Het Lage Land, Ommoord, Hoogvliet,

inventarisatie van de corporaties en brandweer bleek in 2019

Crooswijk en IJsselmonde.

de situatie in tachtig wooncomplexen dringend te zijn. Om de

Rotterdam kent standaardrichtlijnen en plusrichtlijnen voor

woningcorporaties te ondersteunen, ze te stimuleren brandvei­

de toegankelijkheid van de stad. Deze richtlijnen betreffen

lige scootmobielstallingen te realiseren en de toe- en door-

inrichting, beheer en onderhoud van de openbare buitenruim­

gankelijkheid van hun complexen te verbeteren, is in september

te. De standaardrichtlijnen zijn de minimale eisen voor een

2019 een subsidieregeling in het leven geroepen. Die is bestemd

aantal zaken. Denk aan de breedte van de trottoirs en aan de

om aanpassingen te realiseren in de meest urgente complexen.

met noppentegels gemarkeerde trottoirafritten bij oversteek­

In 2019 en 2020 zijn in totaal 23 scootmobielstallingen gerea­

plaatsen. Maar ze gaan ook over de vraag of het verkeerslicht

liseerd. Uit gegevens van woningcorporaties blijkt dat er nog

lang genoeg op groen staat en of er voldoende invalide-

veel meer complexen zijn waarbij het urgent is om brandveilige

parkeerplaatsen zijn.

scootmobielstallingen te maken.

De plusrichtlijnen komen bovenop de standaardrichtlijnen. Het

In 2021 zijn er negen subsidieaanvragen ingediend voor het

gaat dan om de plaatsing van extra bankjes, het markeren van

plaatsen van in totaal vijftien scootmobielstallingen. De twee

straatmeubilair (paaltjes en flessenpalen) met reflecterende

andere aanvragen zijn voor collectieve woningaanpassingen.

band, intensiever onderhoud (eerder ingrijpen bij oneffenheden

Deze aanvragen worden op dit moment nog behandeld. Daar­

in trottoirs), herkenbare routes, gelijkmatige verlichting en de

om kunnen we hier nog geen uitspraken over doen.

(ver)plaatsing van brievenbussen. Veel buitenruimtes in Rotterdam voldoen nog niet aan de toe-

De huidige wet- en regelgeving in het Bouwbesluit is eigenlijk

gankelijkheidsrichtlijnen. En delen die wel voldoen, liggen niet

te licht wanneer het zelfstandig wonende (kwetsbare) ouderen

als netwerk aan elkaar. In de seniorvriendelijke wijken hebben

betreft. Vanuit ons programma en vanuit de afdeling Bouw- en

we de richtlijnen voor de plusroutes versneld uitgevoerd en zo

34

de toegankelijkheid van de buitenruimte vergroot. Dit doen we bij routes waarvan ouderen aangeven dat ze er veel gebruik van maken of waarbij ze tegen knelpunten aanlopen. De routes zijn met ouderen nagelopen om zo hun behoeften mee te kunnen nemen. Voor de delen van de route waar het niet mogelijk was om aan de eisen voor plusroutes te voldoen, hebben we geprobeerd de knelpunten voor ouderen anders­ zins zo goed mogelijk op te lossen. Deze delen noemen we de zogenoemde ouderenroutes. Bij het aanleggen van plusroutes op basis van de behoeften van ouderen botsen we soms op de toekomstige ontwikkelingen in de gebieden, waardoor het niet kostenefficiënt is om sommige delen op dit moment aan te passen. BLAUW, GROEN, ROOD Op onderstaande kaartjes zijn de blauwe routes de theoretische routes, vanuit het systeem gegenereerd, waar veel ouderen zouden lopen. De ouderenroutes zijn met groen weergegeven

Figuur: Plusroute IJsselmonde.

en de plusroutes zijn in rood weergegeven. De rode routes zijn of worden ingericht conform de eisen die bij zo’n plusroute

De plusroute in Hoogvliet zal begin 2022 worden opgeleverd.

horen en zullen worden beheerd op het niveau dat daarbij

Het ingewikkelde hier is dat er gebiedsontwikkelingen

hoort. De plusroute voor Prinsenland/Het Lage Land is in 2020

gepland staan, waardoor de bestrating rond het winkel­

al opgeleverd. In 2021 wordt er nog wat onderhoud gepleegd

centrum toch weer opengaat. De richtlijnen worden in de

vanwege de gevraagde toegankelijkheidseisen.

herontwikkeling meegenomen. Daarnaast komt er bij het zwembad een hellingbaan. Het lost een knelpunt op dat al jaren wordt aangekaart door de ouderen in het gebied. Dit is in 2021 voorbereid en deels uitgevoerd en in het eerste kwartaal van 2022 zal het werk klaar zijn. Hiervoor willen we een feestelijk moment organiseren.

Figuur: Plusroute Prinsenland/Het Lage Land In december 2021 wordt ook de plusroute in IJsselmonde

Figuur: Plusroute Hoogvliet

gedeeltelijk opgeleverd. De Ruigewaard, inclusief de kruising met de Groeninx van Zoelenlaan, wordt zo spoedig

In Ommoord worden op dit moment allerlei aanpassingen

mogelijk aan de plusroute toegevoegd. Verder worden de

gedaan om de uiteindelijke routes conform de plusroutericht-

toegankelijkheidsrichtlijnen meegenomen in het masterplan

lijnen te realiseren. We investeren in het realiseren van circa

Keizerswaard.

50 op- en afritjes. De verwachting is dat de rode routes begin volgend jaar gereed zijn. Op andere plaatsen worden punten die lastig zijn voor ouderen meegenomen in het onderhoud van het gebied. Dat is de komende jaren gepland.

35

Figuur: Plusroute Crooswijk De dementievriendelijke wandelroutes zijn een bijzondere Figuur: Plusroute Ommoord

vorm van de plusroute, waarbij bewegwijzering is aange­ bracht voor mensen met vergeetachtigheid. In oktober 2019

De plusroute in Crooswijk wordt in 2021 gerealiseerd. Een groot

is de route in Overschie geopend. De evaluatie heeft zich

deel is opnieuw geasfalteerd.

vanwege COVID-19 beperkt tot een oproep via het huis-aanhuisblad en Facebook. Dit heeft een lage respons opgeleverd, met een wisselende waardering. We hopen de route in 2022 opnieuw te promoten en te evalueren. Wel is al duidelijk dat aanleg en onderhoud van de route relatief veel personele inzet vraagt van Stadsbeheer, wat qua kosten mogelijk niet opweegt tegen de daadwerkelijke toename van beweegactiviteiten door ouderen met begin­ nende dementie in dit gebied. We gaan daarom in ieder geval werken met een goedkoper te realiseren bewegwijzering. Realisatie van de plus- en dementievriendelijke route in Kralingen staat gepland voor 2022.

»*H||

Thuisplusflat '•towtomplex Laurenţ

Waar wonen welz'jn, zorg' rľrľtntn?0etin9 centraal staan^

Beeld: Opening Thuisplusflat 36

Samenvattend de belangrijkste resultaten van de pijler ‘Wonen en woonomgeving’

LANGER THUIS AKKOORD ^ Akkoord met 42 partijen uitgewerkt in een Actie Agenda

SPOOR 4: KENNISUITWISSELING ^ 5 Community of Practice georganiseerd ^ Brochure: Ontwerpen voor ouderen en seniorvriendelijke wijk

SPOOR 1: REALISEREN LEVENSLOOPBESTENDIGE WONINGEN

VITALE WOONGEMEENSCHAPPEN ^ 13 locaties ^ Lerende praktijk vitale woongemeenschappen en samen eten ^ Inzet verschillende methodieken

^ Prognose 5.459 - 6.289 nieuwbouwwoningen sociale domein (ambitie op koers) ^ Prognose 10.679 - 11.600 nieuwbouwwoningen middensegment (ambitie op koers) ^ Bestemde woningen sociale segment (2018-2030) 638 woningen ^ Bestemde woningen middensegment (2018-2030) 578 woningen

VEILIGHEID • Subsidie collectieve woningaanpassingen en scootmobielstallingen ^ Realisatie 23 scootmobielstallingen ^ 11 nieuwe aanvragen

SPOOR 2: LANGER ZELFSTANDIG WONEN IN DE WIJK ^ 5 Seniorvriendelijke wijken/ouderenhubs (zie pijler Zorg en Ondersteuning) ^ 2 Seniorenmakelaars ^ Gebruiksvriendelijk Woonnet Rijnmond

TOEGANKELIJKE BUITENRUIMTE ^ Realisatie 5 plusroutes in seniorvriendelijke wijken ^ Gepland 1 plusroute Kralingen ^ Geëxperimenteerd met dementievriendelijke wandelroute

SPOOR 3: MEER INNOVATIEVE WOONZORGCONCEPTEN ^ 5 locaties aangewezen voor woonzorgconcepten midden- en hoger segment ^ 6 Thuisplusflats • Palet aan tussenvoorzieningen in de stad

Botĵ*ZjũtVfestĩN 'Wíl

X * ' J&è’ŕy' 1»ŕ*'w'V

W 2

:o-roh«';

?iįiiSs

Beeld: Partners Langer Thuis Akkoord bij ondertekening 37

PIJLER 4

ZORG EN ONDERSTEUNING

PIJLER 4

ZORG EN ONDERSTEUNING Ouderen krijgen passende, goede zorg en ondersteuning als dat nodig is. Professionals werken samen en stemmen hun acties af. Uitgangspunt daarbij is dat de oudere en zijn mantelzorger(s) zelf zo lang mogelijk de regie houden. Kwetsbaarheid en zorg- en ondersteuningsvragen worden gesignaleerd, ook wanneer ouderen zelf niet tijdig aan de bel trekken. Rotterdam wil een dementievriendelijke stad zijn en blijven. Mensen met dementie doen zo lang mogelijk mee in de maatschappij en krijgen als dat nodig is begeleiding, waarbij de aandacht ook uitgaat naar medische, sociale en mentale aspecten. Daarbij hebben we oog voor de mantelzorgers door hen te ondersteunen en te ontlasten. Het gebruik van eHealth door en voor ouderen neemt toe, ter ondersteuning van de eigen regie en de zelfredzaamheid. Dat deel van onze ambitie is reeds toegelicht in de pijler Vitaal. OUDERENHUB - SENIORVRIENDELIJKE WIJK In het uitvoeringsprogramma Rotterdam, Ouder en Wijzer heb­ ben we vastgesteld dat er een belangrijke opgave in de wijken ligt om ouderen langer thuis te laten wonen. We willen zorg

(7(7 SN

dichter bij huis organiseren, maar we zien ook uitdagingen. Zorg en ondersteuning wordt vanuit verschillende wetten en

SENIORVRIENDELIJKE WIJKEN

door veel verschillende aanbieders geleverd. Daarbij zijn nóg

'We kennen elkaar goed als partners. We weten elkaar te vinden en dan merk je ook gewoon dat de plannen in de wijk beter op elkaar worden afgestemd.'

meer verschillende professionals betrokken. Deze versnip­ pering is niet efficiënt. Er zijn in de wijk te weinig vertrouwde gezichten voor de ouderen en het is moeilijk om de ketensa­ menwerking tussen professionals onderling goed en duurzaam te organiseren. Door het scheiden van wonen en zorg zijn verzorgingshuizen verdwenen en is de financiering van meer algemene voorzieningen als activiteitenruimtes en wijkrestau-

Josanne Priem

rants weggevallen.

Beleidsadviseur woningcorporatie Woonstad

Er is keuzevrijheid van zorg, maar een vertrouwd gezicht in het seniorencomplex waar je met vragen terecht kunt, ontbreekt vaak. Gelegenheden om elkaar te ontmoeten, gezamenlijk te eten en voor gezamenlijke activiteiten zijn verre van vanzelf­ sprekend. Woningcorporaties hebben door strengere wetgeving veel minder ruimte om te investeren in het sociale domein. Er is behoefte aan nieuwe vormen van samenwerking, volgens een nieuw model met minder marktwerking, met efficiëntere inzet van capaciteit en met nieuwe woonzorgconcepten. Dit alles was aanleiding om te starten met ouderenhubs in vijf gebieden. Anders gezegd: met de aanpak van de seniorvriendelijke wijk. Met partijen is gewerkt aan nieuwe vormen

t+m jwm"

van samenwerking, nieuwe vormen van diensten en activiteiten en aan de ontwikkeling van nieuwe woonzorgvormen, vanuit de opgaves en kansen in het gebied. De ouderenhubs/aanpak seniorvriendelijke wijken zijn ook onderdeel van het Langer Thuis Akkoord. 39

Seniorvriendelijke wijk

V-

Vitaliteit, welzijn en leefbaarheid

Wonen en woonomgeving

Passende zorg

Onder meer:

Onder meer:

Onder meer:

^ Geschikte woningen

• Ontmoeten & activiteiten

^ Nieuwe woonzorgconcepten

• Vitale woongemeenschap

• Herkenbaar en aanspreekbaar team in de wijk

^ Ontmoetingsplaatsen

• Sport en bewegen

• Verpleeghuisfunctie voor de wijk

^ Toegankelijke woonomgeving en looproutes

^ Samen eten

^ Samenwerking medisch-sociaal domein

• Mobiliteit

^ Burenhulp en informele zorg

• E-health

^ Mantelzorgondersteuning • Innovatieve zorgconcepten • E-health

Informatie, communicatie en participatie

Zoals de figuur laat zien wordt in de seniorvriendelijke wijk/

nen en acties af te stemmen. Daarmee zijn goede resultaten

ouderenhub ingezet op drie pijlers: wonen en woonomgeving

bereikt.

(de fysieke opgave in de wijk), vitaliteit, welzijn & leefbaar­

Vanuit de pijler Wonen en woonomgeving zijn er integrale

heid. Met dat laatste doelen we op investeren in preventie,

analyses gemaakt. Dat deden we voor de gebieden van de

welzijn en passende zorg waar dat nodig is.

seniorvriendelijke wijken op basis van beschikbare data over

Er is in alle wijken een eenduidige vorm van procesregie van­

wonen, zorg, persona’s en voorzieningenplannen. Zo kunnen

uit de gemeente. Kernpartners (gemeente, woningcorporatie,

fysieke ontwikkelkansen afgestemd worden op de doel­

zorgpartijen en welzijn) hebben een gezamenlijke actiea-

stellingen van de seniorvriendelijke wijk en op de behoeften

genda opgesteld. Partijen hebben een eigen verantwoorde­

in het gebied. In de tabel op de volgende pagina wordt per

lijkheid in de uitvoering van de acties en er is aandacht voor

seniorvriendelijke wijk aangegeven wat de samenwerking

bewonersparticipatie. De kernteams van de verschillende

concreet heeft opgeleverd:

seniorvriendelijke wijken komen geregeld bij elkaar om plan­

-

ţ

'é&täü.

Beeld: De thuismedewerkers van DemenTalent

j

WONEN EN WOONOMGEVING

VITALITEIT ŭ LEEFBAARHEID

PASSENDE ZORG

Prinsenland-/ Het Lage land

^ 2x Thuisplusflat - De Helga en Prinsessenflats ^ Deelscootmobielen ^ Plusroute ^ Plan buitenruimte ^ Pilot doorstroming

^ ^ ^ ^ • •

Hoogvliet

• Thuisplusflat De Kulk ^ Realisatie

• Vitale woongemeenschap De Kulk ^ Comfortwoning

plusroute • Hellingbaan (seniorvriendelijke route) • Participatie gebiedsvisies

(Q1 2022) ^ Samen Eten/ Wijkmaaltijd ^ Ontmoetingsruimte ‘de Blauwe Zalm’ ^ Valpreventietraining en weerbaarheidstraining

Crooswijk

• Betrokkenheid bij gebiedsvisies ^ Plusroute • Pilot doorstroming • Onderzoek belevingstuin Rubroek

^ Pilot Beweegtuin Rubroek • Extra aandacht voor activiteiten aanbod ouderen (Even Proeven’-weken)

• Ontwikkeling Volledig Pakket Thuis (VPT) Laurens

^ Omgevingswalkshop • Focusgroep ouderen; extra aandacht voor betrekken migran­ ten ouderen ^ Gebiedsgids • Stadskrant • Nieuwsbrieven partners

Ommoord

^ Thuisplusflat Laurens • Realisatie plusroute • Betrokkenheid bij gebiedsvisies

^ • • • • ^

• Ontwikkeling Hubplus ziekenhuis -verplaatste zorg (2022)

• Gebiedsgids • Stadskrant • Nieuwsbrieven partners • Nieuwsbrieven bewoners • Onderzoek wensen bewoners (Hogeschool) • Missie en samenwerkings­ overeenkomst

IJsselmonde

• Thuisplusflat Leyerwaard Grienderwaard... ^ Realisatie plusroute • Betrokkenheid bij gebiedsvisies

• Informatiepunt ouderen • Gezondheidschecks ^ Comfortwoning • Vitale woongemeenschap Beverburcht

• Dementievriendelijke Wijk

^ • • •

Comfortwoning Welzijn op recept Valpreventietraining Samen eten DemenTalent Inzet gezondheidsbus

Valpreventietraining Inzet gezondheidsbus Welzijn op recept Fitfestival Eten en ontmoeten Positieve gezondheid

COMMUNICATIE ŭ PARTICIPATIE ^ Gebiedsgids ^ Stadskrant ^ Nieuwsbrieven partners ^ Magazine bewoners ^ Flatscreens • Studio Helga

^ Afspraken verminderen versnippering zorg

• Gebiedsgids • Stadskrant • Nieuwsbrieven partners ^ Inloopspreekuur Blaauwe Zalm • Extra uitvraag in huisbezoeken 75+

Ouderenpanel Gebiedsgids Stadskrant Nieuwsbrieven partners

41

LANGER THUIS

van Laurens gezondheidschecks voor ouderen. Mogelijk komt

De Thuisplusflats staan beschreven in de pijler Wonen en

er uitbreiding naar andere plekken in de wijk.

woonomgeving. Het feit dat er in de seniorvriendelijke wijken

Ook in Prins Alexander zijn er gezondheidsspreekuren en is

goede samenwerkingsafspraken waren, betekende dat part­

de bus voor gezondheidschecks ingezet. Buurtwerk, Aafje en

ners elkaar snel konden vinden. Dat heeft bijgedragen aan de

de Hogeschool werkten daarbij samen.

snelle ontwikkeling van de Thuisplusflats.

De pilot met een beweegprogramma voor ouderen in de

Met het Volledig pakket Thuis ontwikkelt zorgorganisatie

beweegtuin van Rubroek wordt uitgevoerd door studenten

Laurens in samenwerking met andere partners in Crooswijk

van de EUR en is geïnitieerd vanuit Genero. Ouderen worden

een zorgarrangement waarmee senioren thuis verpleeg­

gemotiveerd en begeleid om te bewegen.

huiszorg kunnen ontvangen, zodat zij niet hoeven te ver­

In Ommoord loopt er een verkenning onder regie van

huizen. De zorg (inclusief de welzijnscomponent) wordt

Humanitas naar het ontwikkelen van een hub-plusconcept in

gefinancierd vanuit de Wet Langdurige Zorg en georganiseerd

de Gerard Goosenflat, met de ambitie om te komen tot een

door de zorgaanbieder. We spelen zo in op de groeiende

geïntegreerd concept van zorg en welzijn, inclusief zieken­

vraag naar verpleeghuiszorg, op het beperkte aantal plaatsen

huiszorg.

en op de wens van ouderen om zo lang mogelijk zelfstandig te kunnen blijven wonen.

GEBIEDSONTWIKKELINGEN

Door de pilot krijgen we meer inzicht in wat verpleeghuis­

De kernteams van de seniorvriendelijke wijken zijn betrokken

zorg thuis oplevert voor cliënten en zorgmedewerkers en

bij de gebiedsvisies en planontwikkelingen waarin huis­

welke eisen zij stelt aan de woning en het woongebouw.

vesting voor ouderen aandacht heeft. Dit zijn veelal plannen

Dit is mede van belang omdat de gemeente vanuit de Wmo

die op een wat langere termijn spelen.

verantwoordelijk blijft voor woningaanpassingen, mobiliteits­

^

hulpmiddelen en sociaal vervoer. Verder hebben zorgpartijen in Hoogvliet samenwerkings­ afspraken gemaakt over preferent aanbiederschap. Zij zijn aan de slag gegaan met de landelijke leidraad herkenbare en

Zo krijgen woningen en voorzieningen voor ouderen een volwaardige plek in de plannen van Crooswijk rond Schuttersveld en de Van Meekerenstraat.

^ In IJsselmonde praten de kernteams mee over het masterplan gebiedsontwikkeling Groot IJsselmonde. De

aanspreekbare wijkverpleging. Ze werken nauw samen met

nieuwbouw van de Meerweide gaat ook voorzieningen

elkaar en met de huisartsen in het gebied, zodat ouderen in

aan ouderen in de wijk leveren. Daarnaast zijn er plannen

de wijk snel en effectief zorg aan huis kunnen krijgen door zo

van Laurens met nieuwbouw van seniorenwoningen op de

min mogelijk aanbieders en professionals.

locatie Antonius IJsselmonde. ^ Het kernteam Hoogvliet is eveneens aangehaakt bij de

DOORSTROMING

fysieke ontwikkeling van de Binnenban en de Gebbeweg en

Havensteder en SOR hebben het initiatief genomen tot een

denkt mee over de kenmerken van een seniorvriendelijke

pilot doorstroming in Crooswijk. Ze laten ouderen van wie