20251218- Notulen van de raadsvergadering van 18 december 2025

Waar moet dat gas vandaan komen? De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dat is een goede vraag, maar het komt van internationale markten. Het moet natuurlijk wettelijke kunnen. Maar gas, of je het nou wil of niet, is en blijft noodzakelijk voor de leverbetrouwbaarheid van energie in de Rotterdamse haven. Daarom moeten we dat onder ogen zien en de gascentrales openhouden door investeringen daarin, in het onderhoud, mogelijk te maken. Leefbaar Rotterdam heeft daar al eerder een motie over ingediend: ‘de schoorsteen moet roken’, bijvoorbeeld met een invoering van de nationale capaciteitsmarkt. Die motie heeft het toen niet gehaald, maar ik herhaal het nog maar een keer, want die gascentrales blijven ten minste tot 2030 noodzakelijk.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2673

De VOORZITTER: De heer Lammering Varela. De heer LAMMERING VARELA (pvda): Dank u wel, voorzitter. In het verleden haalden we ons gas uit Rusland, laten we dat in ieder geval al niet meer doen. Nu komt er veel gas vanuit Amerika, maar volgens mij is Leefbaar Rotterdam ook voorstander van strategische autonomie, zeker in het geopolitieke tijdperk waarin we nu leven. Dan bent u het toch zeker wel met mij eens dat we juist moeten investeren in meer duurzame oplossingen en juist de energieproductie moeten gaan verbreden, dus dat we kijken naar zonneparken, windmolens op zee, in plaats van het gas weer extra aandacht geven. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Periodes van dunkelflaute, geen zon, geen wind, dan heb je geen energie beschikbaar, dus je bent afhankelijk van gas, voor de onderstroom aan energie die fabrieken vragen. Dat is puur een kwestie van leverbetrouwbaarheid en aan de praat houden en aan de gang houden van de industrie. We hebben dat de komende jaren nog nodig. Op termijn zou ik dat vervangen willen zien, inderdaad, door kernenergie en waterstofinfrastructuur. De VOORZITTER: De heer Lammering Varela. De heer LAMMERING VARELA (pvda): Dan het laatste puntje. Begrijp ik dan goed dat de strategische autonomie voor Leefbaar Rotterdam geen prioriteit heeft? De VOORZITTER: De heer Bonte.

De heer BONTE (lr): Nee, dat begrijpt u niet goed, via de voorzitter. Het tegendeel is waar. Ik zet juist in op het behoud van de industrie. Daar horen die gascentrales voorlopig nog bij. Waarom behoud van industrie? Juist vanwege die, ik heb het relevantie genoemd, maar noem het strategische autonomie, dat wij onmisbare productie hier in Rotterdam houden. De VOORZITTER: U vervolgt uw betoog. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. De haven moet zich verder ontwikkelen in harmonie met de leefomgeving. Het is belangrijk om de bewoners van de havenkernen te betrekken. We hebben de insprekers gehoord uit Charlois, Hoogvliet, Pernis en Hoek van Holland. Luister naar deze Rotterdammers en ga niet over hun hoofd een windmolen neerzetten. Stop met die megalomane windturbines nabij woonwijken en neem de klachten van bewoners over licht-, lucht- en geluidsoverlast serieus. Werk samen aan een oplossing. Voorzitter, dit jaar is het de 125ste geboortedag van Cornelis Verolme, de oprichter van voormalig scheepswerf Verolme. Een roemruchte historie. De oude letters staan nog op het dak. De huidige gebruiker van het pand moet daar ineens fors meer reclamebelasting over betalen en overweegt de letters eraf te halen. Het betreft dus industrieel erfgoed dat verloren dreigt te gaan. De wethouder heeft een inventarisatie toegezegd om alle reclamebelasting op industrieel erfgoed in kaart te brengen.

Leefbaar Rotterdam overweegt een motie voor een vrijstelling in dergelijke gevallen. We moeten onze industrie en ook de historie daarvan koesteren. Er ligt nu een Havenvisie 2050. Er is een proces doorlopen waarbij alle stakeholders hun input hebben kunnen geven. De input is meegewogen en verwerkt. Complimenten aan de samenstellers van deze havenvisie en ook complimenten aan GroenLinks voor het in gang zetten. Prioriteit is het behoud van de industrie de komende jaren. Ik kan het niet vaak genoeg zeggen. Als die vertrekt, hebben we geen havenvisie meer nodig. Voorzitter, tot slot. Leefbaar Rotterdam pleit voor een lange termijn consistent

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2674

industriebeleid met een inzet op lage energiekosten, snelle vergunningsprocedures, weinig regels en met investeringen in de maritieme maakindustrie, lokale energiehubs, waterstofinfrastructuur, CO2-opslag, modulaire kernenergie, autonoom vervoer, artificial intelligence, digitalisering en andere technologische innovaties. Daarom hebben wij de motie ‘Rotterdams durfkapitaal’ voor onderzoek naar meer geld voor investeringsfondsen. Dank, voorzitter. De VOORZITTER: De heer Bonte heeft de volgende motie ingediend. Motie 14. Rotterdams durfkapitaal “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2: 'Voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050'; constaterende dat: - bedrijven uit de Rotterdamse haven weggaan en/of investeringen stoppen; - het investeren in innovatie en verduurzaming noodzakelijk is voor toekomstige verdiencapaciteit en welvaart; - de Rotterdamse haveneconomie en de maritieme maakindustrie als kansrijke groeisectoren zijn aangewezen door een denktank van ondernemers en stakeholders; - er volop kansen liggen voor ondernemers als knelpunten en belemmeringen worden weggenomen; - een belangrijk knelpunt de beschikbaarheid van durfkapitaal is; overwegende dat: - Rotterdam moet investeren in de haveneconomie, veiligheid en weerbaarheid, energieen klimaattechnologie, AI, digitalisering en cleantech om toekomstig

verdienvermogen veilig te stellen; - ons huidige investeringsklimaat moet verbeteren; - Rotterdamse investeringsfondsen het mogelijk kunnen maken voor privaat geld om in hoogwaardige technologische projecten te investeren; - kansrijke innovatie projecten die bijdragen aan het versterken van de Rotterdamse haveneconomie ondersteund moeten worden, bijvoorbeeld met 30% publiek en 70% privaat geld; - met meer durfkapitaal start-ups en scale ups meer kans krijgen en vaker behouden blijven voor de regio; verzoekt het college: - inventarisatie te doen van de bestaande investeringsfondsen en programma's; - onderzoek te doen naar hoe deze investeringsfondsen kunnen worden versterkt voor het realiseren van nieuwe publiek-private samenwerking ten behoeve van technologische innovatie in de Rotterdamse haven economie; - met als doel start-ups en scale-ups te financieren die een bijdrage gaan leveren aan verduurzaming van de Rotterdamse haven en toekomstig verdienvermogen; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. S.M. Bonte De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan de heer Dekkers.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2675

De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dankzij het initiatief van de gemeenteraad, GroenLinks werd al gecomplimenteerd, en de inspanningen van het college bespreken we vandaag de Havenvisie 2050. De inzet van Volt zet de transitie naar een groene en duurzame haven verder in gang, zorgt voor een toegankelijke en toekomstbestendige haven. Voorzitter, in de visie staat helaas vooral opgeschreven wat we al doen of wat we volgens de wetgeving moeten doen. Voor ons is dat een beperkte visie. De inzet op klimaatneutraliteit in 2050, het fossiel tot een minimum beperkt, dankzij de carbon capture en storage staat erin en we zien ook een tussendoel om de industrie-uitstoot naar 0 te krijgen via het Europese ETS-systeem in 2040. De visie en aanpak de komende 10 jaar, met duidelijke tussendoelen, ontbreken echter. Waarom zien we geen visie op de klimaataanpak van de komende jaren terug en waarom zien we niet dat er tussendoelen zijn gedefinieerd? Voorzitter, we zien ook dat het college geen harde keuzes maakt in de visie die voorligt. Er is beperkt ruimte en we willen enorm veel, denk bijvoorbeeld aan kernenergie, petrochemie, waterstof en ook ruimte voor defensie. Prioriteiten stellen en kiezen voor clusters vinden wij daarom noodzakelijk.

Waar wil Rotterdam leidend zijn en wat kan er buiten onze haven gedaan worden in andere havens in Europa? Daarom steunen wij de motie van GroenLinks om te kiezen voor welke clusters we wel en niet de ruimte willen geven in de haven van de toekomst. Voorzitter, we zien tevens de opkomst van Afrika en Azië als dominante handelsregio's. Hiervoor worden havens in ZuidEuropa ook strategisch belangrijker voor Europa en Rotterdam. Daarom dienen we een motie in voor bredere Europese havensamenwerking. Tot slot willen we ook zorgen voor betere toegankelijkheid voor onze haven middels het openbaar vervoer. Daarom dienen we de motie in ‘openbaar vervoer naar de haven’. De VOORZITTER: De heer Dekkers heeft de volgende moties ingediend. Motie 15.

Bredere Europese havensamenwerking “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van het agendapunt 5.2 'Raadsvoorstel over havenvisie 2050'; constaterende dat: - door wereldwijde ontwikkelingen het zwaartepunt van de mondiale economie zich verplaatst; - om de doelen zoals geformuleerd in de havenvisie 2050 te halen, er keuzes gemaakt moeten worden welke sectoren nog een plek hebben in onze haven van 2050; - gezien de verwachte opkomst van Afrika en Azië als dominantere handelsregio's ZuidEuropese havens strategisch belangrijker worden voor Rotterdam; - bredere Europese havensamenwerking belangrijk is voor onze strategische autonomie; - de Havenvisie 2050 onvoldoende duidelijk maakt wat het ambitieniveau is voor uitbreiding van Europese havensamenwerking in 2050; overwegende dat: - de Rotterdamse haven beperkte fysieke en milieuruimte heeft/niet alles kan; - de ligging en ruimte andere Europese havens mogelijk meer geschikt maakt voor bepaalde specialisaties; - een meer ambitieuze en toekomstgerichte Europese havensamenwerking kan bijdragen aan een sterk, veerkrachtig en complementair Europees havensysteem; - het aanhalen van de samenwerking met bijvoorbeeld Zuid-Europese havensteden een goed ambitieus doel is voor de Havenvisie 2050; verzoekt het college: - om het havenbedrijf op te roepen de Noordwest Europese samenwerking van de

haven uit te breiden naar cruciale havens in (Zuid-)Europa;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2676

-

om samen met de Havenvisie partners een expliciete uitwerking te maken van bredere Europese havensamenwerking richting 2050, gericht op complementariteit en specialisatie tussen Europese havensteden;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. L.P.A. Dekkers, M.Y. Morkoç en S.F. Lammering Varela Motie 16. Openbaar vervoer naar de haven “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van het agendapunt 5.2 'Raadsvoorstel over havenvisie 2050'; constaterende dat: - vanuit de wijkraden van de kleine kernen signalen komen van files en verkeersoverlast door woon-werkverkeer naar en van de haven; - de haven moeilijk bereikbaar is zonder eigen vervoer; - het nieuwe havenervaringscentrum Portlantis moeilijk bereikbaar is zonder eigen vervoer; - er in de huidige havenvisie 2050 alleen gekozen wordt voor vraaggestuurd vervoer, wat niet stimulerend werkt; overwegende dat: - er geen verdere plannen of ambities staan in de Havenvisie 2050 voor openbaar vervoer naar de haven; - openbaar vervoer woon-werkverkeer ontlast; - de plannen voor een nieuw station Charloisse Poort een welkome toevoeging is maar dat het verder de bereikbaarheid van grote delen van de haven niet substantieel verbeterd; - de haven direct en indirect kampt met arbeidsmarkttekorten, welke ook deels komt door de slechte bereikbaarheid van de haven; verzoekt het college: - om met de havenvisie partners in gesprek te gaan over het openbaar vervoer in de haven en zich gezamenlijk in te spannen om in 2050 structureel aanbod van openbaar vervoer, onafhankelijk van vraaggestuurde

systemen, in de haven van Rotterdam gerealiseerd te hebben; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. L.P.A. Dekkers, S.F. Lammerink Varela, M.Y. Morkoç, R.G.C. Segers-Hoogendoorn en P.J.H.D. Verkoelen De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan mevrouw Nunnely. Mevrouw NUNNELY (d66): Voorzitter, Rotterdam kan de motor van Nederland zijn, maar dan moeten we wel durven kiezen. De haven staat op een kruispunt. Bedrijven twijfelen, investeringen stagneren en een energietransitie verloopt te traag. De Havenvisie 2050 schetst een ambitieus toekomstbeeld: een groene, circulaire en innovatieve haven met tienduizenden nieuwe banen. Maar zonder keuzes blijft het wel bij papier, dus dank ook aan mijn collega van GroenLinks dat zij deze vraag heeft gelegd bij het college om een havenvisie en papier concurreert niet met Hamburg, Antwerpen of Singapore. De transitie van de haven

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2677

vraagt om politieke moed. Zonder ingrijpen, verliest Nederland zijn belangrijkste economische motor en daarmee banen, innovatiekracht en strategische autonomie. Met gerichte investeringen in de groene industrie, circulaire ketens en technologische innovatie, kan Rotterdam uitgroeien tot een plek waar groei en duurzaamheid samenkomen. Dat levert resultaten op. Daar hebben we ook geschikte mensen voor nodig. Daarom willen wij vragen aan de wethouder hoe de samenwerking tussen het mbo en de haven verloopt. Wat kan er verder gedaan worden om het mbo te stimuleren? Eerder heb ik al schriftelijke vragen gesteld over gratis leermiddelen voor het mbo. Ik kijk ook uit naar de antwoorden op deze vragen. Voorzitter, wat nu ontbreekt, is snelheid. Vergunningverlening zit vast, besluitvorming sleept zich voort en bedrijven krijgen te weinig duidelijkheid. Wie wil verduurzamen, moet worden geholpen, niet tegengewerkt. Dat vraagt om versnelling, om harde keuzes en, waar nodig, ingrijpende maatregelen. De afgelopen jaren hebben we verschillende moties ingediend die de ambitie in de haven willen verhogen. De motie ‘breng belemmeringen voor de innovatie in de haven in kaart’, ‘bevordering het human capital in de Havenvisie’, ‘minder kabaal, nieuw materiaal’, ‘innovatief aanbesteden’. Deze zijn allemaal aangenomen en dragen bij aan vernieuwing, durf en vooruitgang, maar we zijn er nog niet.

Samen met de scholen investeren welke functies en rollen er nodig zijn voor de toekomst van de haven. De vraag is simpel: willen we dat Rotterdam weer de economische motor van Nederland wordt, of nemen we genoegen met een haven die achteruit kijkt, terwijl de wereld doordendert? Nu is het tijd om te leveren. Daarom dienen wij vandaag 2 moties in. De motie ‘duurzaam standaard, fossiel uitzondering’, omdat we harde keuzes moeten durven maken voor de schone toekomst. Fossiel mag daarin geen hoofdrol spelen. De motie ‘de natuur kan niet zo lang wachten’, omdat er nu gesproken wordt over een Derde Maasvlakte, terwijl de natuurcompensatie van de Tweede Maasvlakte nog niet gerealiseerd is. Er moet meer aandacht zijn voor natuur. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, dank u wel en dank aan D66 voor hun motie over kijken wat het betekent, die minimale hoeveelheid fossiel. Daar sta ik ook op, dat vinden wij fijn, maar onze motie gaat wat verder. Wij willen dat er wordt uitgesproken: wij worden een fossielvrije haven, met als uitzondering, waar het niet mogelijk is, fossiel. Waarom gaat u niet mee naar de stap extra? De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely. Mevrouw NUNNELY (d66): Dank voor deze vraag. Wij willen natuurlijk op dit moment investeren in dat wat haalbaar is. Extra is altijd wenselijk, dus we zullen zeker uw motie nogmaals bekijken. Dank, voorzitter.

De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely heeft de volgende moties ingediend. Motie 17. Duurzaam standaard, fossiel uitzondering “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op'18 december 2025, ter bespreking van agendapunt 5.2 Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050; constaterende dat: - Rotterdam doelen heeft gesteld om in 2050 klimaatneutraal te worden; - de Havenvisie 2050 deze doelen nogmaals bevestigd; - er in de Havenvisie nog ruimte wordt gelaten voor de aanwezigheid van fossiele industrie in de haven; - het op dit moment niet duidelijk is waar deze fossiele industrie voor nodig is;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2678

overwegende dat: - er vanuit strategische autonomie redenen kunnen zijn om alsnog gebruik te maken van fossiele brandstoffen; - er zaken zijn waar we ons richting 2050 niet op kunnen voorbereiden; - het desondanks van belang is om de klimaatdoelen te behalen en daarmee zo min mogelijk fossiele industrie te hebben in 2050; - het belangrijk is om goed te weten met welke onzekerheden het college rekening houdt in de havenvisie; verzoekt het college: - in kaart te brengen welke soorten fossiele industrie, in het kader van de strategische autonomie, mogelijk nog kunnen bestaan in 2050; - daarbij te onderzoeken wat de mogelijke redenen zijn voor het nog bestaan van deze fossiele industrie; - hierover te rapporteren aan de Raad; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. J.M. Nunnely en M.Y. Morkoç Motie 18.

Meer samenhang in de samenwerking rond het MBO “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025, ter bespreking van agendapunt 6.6 Voortgang MBO uitvoeringsagenda; constaterende dat: - het MBO cruciaal is voor de aansluiting tussen onderwijs en de Rotterdamse arbeidsmarkt binnen Rotterdam waardevolle samenwerkingen bestaan tussen mboinstellingen, innovatieve onderwijs- en arbeidsmarktorganisaties, ondernemers en bedrijven (zoals Levels, Horizon e.a.), maar dat deze inzet voor externe partners niet altijd even overzichtelijk is; - de MBO-uitvoeringsagenda is ingericht om de inzet van mbo-instellingen te versterken en in gezamenlijkheid met partners tot stand komt; overwegende dat: - meer samenhang en duidelijkheid over bestaande samenwerkingen kan bijdragen aan grotere effectiviteit en betere aansluiting op de arbeidsmarkt; - intensieve samenwerking tussen mbo, innovatieve organisaties en het bedrijfsleven essentieel is voor toekomstbestendig vakmanschap; - de gemeente een verbindende rol kan vervullen door bestaande inzet beter te expliciteren en te verbinden, binnen de huidige governance van de MBO-uitvoeringsagenda; verzoekt het college: - binnen de bestaande MBO-uitvoeringsagenda de samenwerking met innovatieve onderwijs- en arbeidsmarktorganisaties, ondernemers en bedrijven verder te verduidelijken en waar mogelijk te versterken, onder andere via

bestaande instrumenten zoals het innovatiebudget; - in overleg met mbo-instellingen en arbeidsmarktpartners te verkennen hoe binnen de huidige MBO-uitvoeringsagenda meer samenhang en overzicht kan worden aangebracht in: a. ambities en prioriteiten; b. lopende programma's en projecten;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2679

-

c: betrokken partners, doelgroepen en rollen; daarbij bestaande overleg- en samenwerkingsstructuren te verduidelijken, zonder het creëren van nieuwe overlegorganen of een nieuwe uitvoeringsagenda; de raad hierover te informeren vía de reguliere voortgangsrapportage NROB;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. J.M. Nunnely De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Dank u, voorzitter. Net als anderen met complimenten aan GroenLinks, stellen we vandaag de Havenvisie 2050 vast. Een visie die terecht zegt: de Rotterdamse haven is van levensbelang voor Nederland en Europa, voor energie, economie en strategische autonomie. Maar, voorzitter, anderen zeiden het ook al: een visie is pas iets waard als we ook durven zeggen waarom dit nu zo urgent is. Europa leeft in roerige tijden. We waren afhankelijk van Russisch gas en we kunnen niet meer blind varen op een stabiel Amerika. Energie en veiligheid zijn opnieuw keiharde geopolitiek. Precies daar ligt de kracht van Rotterdam: bijdragen aan een zelfstandig en onafhankelijk Europa. Voorzitter, de havenvisie benoemt terecht dat Rotterdam een energiehaven blijft, met kernenergie, met waterstof en elektriciteit en de aanlanding van wind op zee. Maar dit is geen abstract toekomstbeeld. Dit is een strategische opdracht. Als Europa haar energiezekerheid serieus neemt, moet Rotterdam die rol ook pakken. Dat vraagt om versnelling van de infrastructuur en dat is bijvoorbeeld zoals de Rijndelta Corridor die essentieel is voor energieafvoer naar het achterland.

We weten hoe het ervoor staat: dat komt er voorlopig niet. Zolang die corridor vertraagd is, moeten we slim zijn. Waterstof en elektriciteit kunnen we nu al inzetten voor datacentra. Dat betekent: energie hier, data hier, kennis hier. In het digitale tijdperk is informatie macht en die macht moeten we in Nederland zien te krijgen en houden. Voorzitter, de visie spreekt ook over weerbaarheid en strategische autonomie. Laten we eerlijk zijn: Rotterdam is ook een defensiehaven, de plek waar Europa logistiek, materieel en qua infrastructuur alles kan organiseren. Dat sluit aan bij de NAVO investeringen en dat vraagt ruimte. Daar wringt het bij ons. Energie, defensie en economie, ze vragen allemaal ruimte. De havenvisie noemt terecht de discussie over een zeewaartse uitbreiding, maar laten we duidelijk zijn: zonder die extra ruimte en zonder een Derde Maasvlakte dus, lopen we hartstikke vast. Voorzitter, deze visie is een goed kompas, maar een kompas zonder tempo en zonder keuzes. Velen zeiden het al. Zonder ruimte blijft het maar een papieren tijger. Laat Rotterdam doen waar ze altijd goed in is geweest: niet afwachten, maar vooruit varen en vele moties ondersteun en teken ik mee. De VOORZITTER: Geen moties. Zijn er dan nog andere mensen? Mevrouw Rehim Zadeh. Mevrouw REHIM ZADEH (denk): Voorzitter, dank.

Ook vanuit de fractie van DENK dank aan mevrouw Morkoç voor het agenderen van het ontzettend belangrijk onderwerp. Voorzitter, de Havenvisie 2050 laat zien hoe groot en ingrijpend de opgave is waar Rotterdam voor staat. Voor DENK is 1 uitgangspunt leidend: de haven moet draaien om de Rotterdammer, het is immers hun stad, hun toekomst, dus ook hun haven. We waarderen dat in deze visie expliciet aandacht is voor de verbinding tussen de havenstad en regio. Dat is een belangrijke stap vooruit. Tegelijkertijd horen wij en hebben wij ook zorgen over de vraag of deze visie in de praktijk voldoende houvast biedt en dan voornamelijk op het gebied van bereikbaarheid en werkgelegenheid. Want een toekomstbestendige haven bouw je niet alleen met infrastructuur en technologie, maar vooral met de mensen en zonder personeel dus ook geen

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2680

transitie. Zolang een groot deel van de potentiële werknemers de haven niet goed kan bereiken, blijven die kansen dus onbenut. Voor DENK moet daarom de sociale transitie het hart vormen van deze haven. Dat begint, wat ons betreft, ook bij de bereikbaarheid. Het streven dat collectief vervoer maximaal 1,3 keer zo lang mag duren als de auto. Dat klinkt mooi en aardig, maar het is alleen betekenisvol als dit ook daadwerkelijk wordt waargemaakt. Rotterdammers laten de auto pas staan als het alternatief betrouwbaar, betaalbaar en voorspelbaar is. De vanpooling en de carpooling waar de wethouder ontzettend hard aan heeft gewerkt en waar die ook vaak om complimenten van ons voor heeft gekregen, gaat ons helaas niet door de energietransitie krijgen. Juist daarom vinden we het belangrijk dat er breder wordt gekeken dan de huidige oplossingen op de bereikbaarheid. De haven is bijvoorbeeld letterlijk omringd door water, maar personenvervoer over water wordt nauwelijks benut voor woon-werkverkeer. De insprekers noemden dat ook al. Wij vinden het een gemiste kans. We vinden het ook een gemiste kans dat het niet in de havenvisie staat en we vinden het überhaupt een gemiste kans dat wij geen integrale visie over de bereikbaarheid van onze haven in de havenvisie hebben opgenomen. Voor nu willen we de wethouder vragen om daarop te reflecteren. Tot zover, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel.

Andere nog? De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank u, voorzitter. Dan kan ik natuurlijk niet achterblijven. Dus hartelijk dank aan mevrouw Mina Morkoç. De meest genoemde naam, denk ik, vandaag, maar dat verdient ze ook, vind ik tenminste. Voorzitter, blij dat er een Havenvisie 2050 voorligt, alleen het is niet onze havenvisie. Wat je nog steeds ziet dat de werkgelegenheid van het verleden een grote rol speelt, de fossiele industrie, ondanks dat men dat wil uitfaseren. Maar dat gaat ons niet ver genoeg. Dat zie je ook alweer met het CO2, dan wordt CCS als oplossing gepresenteerd, maar je kunt niet verwachten van mensen en bedrijven die de problemen veroorzaken, de CO2 veroorzaken, dat die ook met een oplossing daarvoor komen. Dus weg met Portus en weg met CCS. Een van de ruimteaanvragers is Defensie, wij van Vrede voor Dieren vinden dat er absoluut geen plaats voor te zijn voor Defensie, geen wapentransporten in onze haven, naar geen enkel land. Ze kunnen wel ruimte vragen, maar ik vraag me dan heel erg af: hoe gaat dat? Moet daar straks weer het groen voor opgeofferd worden. Dus Defensie is niet welkom in onze Rotterdamse haven. Voorzitter, dan klimaatneutraliteit 2050. Het is leuk, zo’n streven, maar we hadden dit natuurlijk allang moeten regelen. Wat dat betreft, vind ik de haven echt achterop lopen en echt heel beperkt denken.

Voorzitter, dan wilde ik ook nog aandacht vragen voor een ander punt. De havenvisie zegt dat die toekomstgericht, duurzaam en weerbaar wil zijn. Maar Rotterdam is ook een belangrijke internationale doorvoerpoort voor bijvoorbeeld soja. Een groot deel daarvan verdwijnt niet op ons bord, maar in de voederbak van dieren, voor die vreselijke vleesindustrie. Tegelijkertijd weten we dan ook dat wereldwijd honderden miljoenen mensen structureel honger lijden en dan is het eerlijk gezegd niet duurzaam, niet logisch en ook niet verdedigbaar dat wij hoogwaardige voedingsgewassen in zulke enorme volumes inzetten voor de vleesproductie met alle klimaat, biodiversiteit en ontbossingen van dien en de Rotterdamse haven werkt daar lekker aan mee. Daar zijn wij dus niet voor. De visie stelt dat het Havenbedrijf invloed heeft op welk type bedrijven de ruimte krijgt. Dus mijn vraag is aan de wethouder: betekent dit ook dat het gemeentebestuur, dat het college in de toekomst kan sturen op minder ruimte voor agrigebruik en veevoer? Agribulk wordt in de havenvisie niet benoemd als expliciete toekomstpijler. Kan het college schetsen welke rol veevoer en agribulk volgens haar in 2050 nog zouden moeten spelen binnen onze haven? Dank u. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Anderen? De heer Coskun.

De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, iedereen die om zich heen kijkt, ziet dat deze raadzaal de haven ademt van de scheepswerven, stukgoed, de kolen, het graan. Toch is dat werk allemaal

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2681

veranderd. We hopen dat er in 2050 nog heel veel werk is. Daarvoor hebben we een motie over een baangarantie voor haven van de toekomst, want wij vinden dat de Rotterdammers hun baan moeten kunnen blijven vinden. Wij vinden het wel jammer dat er geen havenvisie voor de komende 4 jaar is. Ooit spraken we elke maand over de haven. Toen zeiden ze: voortaan mag je het elke 4 jaar en nu moeten we heel ver vooruitkijken, maar weten we nog niet wat dat betekent voor de komende 4 jaar. In ieder geval, wat ons betreft, geen aanzet naar een Derde Maasvlakte. Volstrekt overbodig, zonde van het geld, zonde van de moeite, terwijl er ruimte is op andere plekken om wel aan een toekomstbestendige haven te werken. Dus 2 moties van de SP. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Het is toch ook in de ondernemingsstrategie van het Havenbedrijf dat die projecten, die KPI’s en die doelstellingen staan vermeld. Daar zijn het de tussenrapportages voor. Daar is de havenvisie niet voor bedoeld. Dat doen we via de ondernemingsstrategie van het Havenbedrijf. De VOORZITTER: Mijnheer Coskun. De heer COŞKUN (sp): In 30 seconden. Ooit was het allemaal gemeenteambtenaren in het havenbedrijf. De directeur zat naast de wethouder Haven en hadden we het bijna elke week over de strategie van de haven.

Wat wel, wat niet, een kade meer of minder? Dat hebben we allemaal met de verzelfstandiging afgeschaft, maar we konden wel elke 4 jaar de visie voor de komende 4 jaar vaststellen. Niet zozeer het Havenbedrijf zelf, maar de gemeenteraad stelt de die visie vast. Nu gaan we kijken naar 2050. In 2050 heeft de SP 26 zetels, weet ik veel wat kan ik allemaal opschrijven? Dat is niet zo reëel. Het is prima om dat vergezicht te hebben, maar wat betekent dat concreet voor de komende 4 jaar? Daar zou ik het graag over willen hebben en ik denk de komende nieuwe raad ook. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Afrondend. Daar is dat jaarverslag van het Havenbedrijf voor. Dat is een ander onderwerp. We hebben het vandaag over de havenvisie. De VOORZITTER: Mijnheer Coskun. De heer COŞKUN (sp): Ik weet niet of u wel eens een jaarverslag heeft gelezen, het jaarverslag gaat altijd over het verleden, niet over de toekomst. Dus een jaarverslag bespreken is prima. Dan kun je kijken: gebben we al wat bereikt? Dan kun je dat naast de visie leggen of dat jaarverslag, het verleden, heeft gewerkt voor de toekomst. We moeten echt een visie hebben voor de komende 4 jaar. Daar willen we het over hebben: wat betekent dat concreet nu en voor de komende 4 jaar? De VOORZITTER: De heer Coskun heeft de volgende moties ingediend. Motie 19.

Geen Derde Maasvlakte “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 "Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050"; constaterende dat: - er is in de havenvisie de suggestie wordt gewekt dat er uitgebreid zal worden naar een Derde Maasvlakte; - op dit moment de Tweede Maasvlakte nog niet nog niet vol is;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2682

-

in Nederland reeds bijna 3% van de grond wordt gebruikt door bedrijven1, in vergelijking met Duitsland slechts 1,8%2, en dat terwijl onze buurlanden al beschikken over veel meer natuur;

overwegende dat: - dat de transitie van de haven op dit moment nog weinig vordert; - met goede kavel-politiek, met de juiste bedrijven op de goede plek, een uitbreiding niet noodzakelijk is; - de beloofde natuurcompensatie voor de Tweede Maasvlakte nog steeds niet is gerealiseerd; - met een Derde Maasvlakte er nog meer natuur rondom Rotterdam verloren gaat; verzoekt het college om: - geen energie te verspillen aan een mogelijke Derde Maasvlakte en dit dat ook uit de havenvisie te halen; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. T.S.J. Coşkun Zie Rapport Wennink Land use Floor area total according to types of use in Germany, Federaal Statistiekbureau van Duitsland per December 2025 1

2

Motie 20. Baangarantie in de Haven van de toekomst “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 "Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050"; constaterende dat: - de havenvisie voor 2050 uitgaat van een enorme verschuiving in banen; - er wordt gesproken van een flinke impuls in Al en automatisering, wat ten koste zal gaan van huidige banen, voornamelijk bij MBO-geschoold personeel; overwegende dat: - er voor iedereen uit Rotterdam baan-perspectief moet zijn in de stad en de haven; - het juist wenselijk is dat de Haven van de toekomst baangarantie kan bieden aan zowel toekomstige als huidige werknemers; verzoekt het college om: - een concrete visie te ontwikkelen met perspectief voor álle werknemers in de Rotterdamse haven; - onderzoek te doen naar een nieuw "kolenfonds" voor werknemers die in Rotterdam hun baan verliezen door de verschillende transities (energie, arbeid, etc.); en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. T.S.J. Coşkun De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Andere leden nog? Mevrouw Nunnely heeft nog een opmerking.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2683

Mevrouw NUNNELY (d66): Dank u wel, voorzitter. Ik heb net een verkeerde motie ingediend. Het gaat dus om de moties ‘duurzaam standaard, fossiel uitzondering’ en ‘natuur kan niet nog eens zo lang wachten’. Maar volgens mij heeft u van mij een verkeerde. De VOORZITTER: Volgens mij heeft u een verkeerde motie bij het verkeerde debat. Ik zeg niets over de motie, de motie is altijd goed, maar u hebt een motie bij het verkeerde debat ingediend. Het is een motie over het mbo en dat staat bij de bespreking van agendapunt 6.6, voortgang mbo uitvoeringsagenda. Mevrouw NUNNELY (d66): Dat klopt. De motie die bij dit debat hoort, moet ik nu indienen. Ik heb 2 moties voor dit debat. De VOORZITTER: Dan stel ik voor dat motie 18 wordt ingetrokken en dat er zo meteen nog een andere motie wordt ingediend, maar die ligt nog ergens onder de printer. Mevrouw NUNNELY (d66): Dat klopt, voorzitter. De VOORZITTER: Dan wachten we dat af. Dan heeft wethouder Simons het woord, daarna wethouder Lansink-Bastemeijer en is er ook nog een motie op mijn terrein. Die zal ik op het laatst doen. De heer SIMONS (wethouder): Dank u, voorzitter. Ik wil beginnen om een aantal partijen te bedanken. Dat is toch mooi, zeker in deze tijd van het jaar. Er is ontzettend veel werk verricht en er zijn ontzettend veel partijen bij betrokken. Niet alleen partijen, ook gewone Rotterdammers, zoals van de kleine kernen.

Ik mocht zelf bij de start zijn van de kleine kernenconferentie en ik moet inderdaad mevrouw Abrahamse complimenteren, want die heb ik er altijd gezien en anderen waren er ook vaak. Havenbedrijf, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, 3 ministeries wil ik hierbij bedanken voor hun bijdrage aan deze havenvisie. Maar ook de provincie Zuid-Holland, Deltalinqs, DCMR, jongeren en maatschappelijke organisaties, inclusief natuur- en milieuorganisaties, kleine kernen en ik moet u bedanken, want u hebt een aantal keer de gelegenheid gehad om input te leveren op de havenvisie, veel van u hebben dat ook gedaan. Als je al deze partijen opnoemt, is het een wonder dat er een visie is gekomen. Maar goed, hij ligt er. Dat kon ook, nog 1 algemene opmerking, omdat iedereen het over de doelstelling eens is. Want deze havenvisie heeft 2 grote doelen. Dat is, 1, het toekomstige verdienvermogen voor Rotterdam en voor het land ontwikkelen. Het tweede is dat op een groene en slimme manier te doen en daarmee ook tegemoet te komen aan de klimaatdoelstellingen. Daarom denk ik dat we al deze partijen op 1 lijn hebben gekregen. Er zijn nog veel debatten vandaag, dus ik ga maar snel naar de beantwoording van de vragen. Mevrouw Abrahamse vraagt over weerbaarheid. Dat is een terechte vraag, daar hebben we ook in de commissie uitgebreid over gesproken.

Ik heb u aangeboden dat het Havenbedrijf bereid is om een technische sessie te doen, een vertrouwelijke technische sessie, want u zult begrijpen dat we de vijand, wie dat dan ook is, niet wijzer moeten maken dan ze al zijn. Dat aanbod staat er nog steeds. Ik hoor het graag van u als dat georganiseerd kan worden. Mevrouw Morkoç mist een woord in de havenvisie. Klimaatverandering wordt genoemd, het klimaatakkoord van Parijs wordt genoemd. Je kunt dat ook weer met de synoniem voor deze bewegingen, dat is bijvoorbeeld klimaatcrisis. Waarom we iets aan de verduurzaming van haven doen, wat er internationaal is afgesproken en wat de reden daarvoor is, de opwarming van aarde enzovoort. Dat wordt allemaal genoemd. Maar u hebt gelijk: dit woord niet genoemd maar de andere wel. Welke moeilijke keuzes heeft de wethouder gemaakt bij het komen tot deze havenvisie? De eerste is al die partijen uitnodigen, want dat is natuurlijk altijd makkelijker, maar als je dan eenmaal met ze aan tafel zit, is het toch nog een hele klus. Fijn dat dat op een constructieve manier is gegaan. Eigenlijk zijn de moeilijke keuzes al gemaakt. Want een slimme, schone, wendbare

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2684

haven staat bij niemand meer ter discussie. Ik heb ook in het commissiedebat, dat gaan we niet overdoen, welke bedrijven dit jaar geland zijn in de Rotterdamse haven. Dat zijn er gelukkig ook een paar. Allemaal duurzame bedrijven. De ene doet iets met Olefins maken. Niet uit fossiel, maar uit groene methanol. Olefins zijn de grondstoffen voor 60 procent van alle kunststoffen. Dus het gebeurt al zonder dat we daar iets voor hoeven te doen. Ik heb ook al vaak gezegd: er is een schijnbare tegenstelling tussen fossiel en verduurzaming. Als er nog een nieuwe raffinaderij bijkomt in deze wereld, kan ik u 1 ding verzekeren: die komt in Afrika, zoals in Lagos 600.000 vaten per dag of in Mexico. Die komen sowieso niet meer in Europa, dus daar hoeven we ook helemaal niet bang voor te zijn. Alle nieuwe bedrijven zijn allemaal bedrijven die bijdragen aan de transitie, omdat ze daar ook een toekomstig verdienmodel zien. Dus ik vind dat er best wel heel veel moedige keuzes zijn gemaakt en ik ben ook wel blij dat er consensus is dat we hard moeten werken aan ons toekomstig verdienmodel en we moeten hard werken, tegelijkertijd, aan het behalen van de klimaatdoelen. De heer Dekkers vraagt zich af waarom er geen tussendoelen gedefinieerd zijn. Ik heb het ook al in de commissie gezegd: wij begonnen als college, we gaan ons concentreren op uitvoeringsprogramma's. We hebben al genoeg visies.

Vervolgens werd er om een havenvisie gevraagd, werd er bij de MRDH om een visie gevraagd, werden de ondernemers om een visie gevraagd. Dus we hebben nu alle visies liggen. Die zijn natuurlijk wat abstracter en we gaan nu natuurlijk terecht vragen: hoe gaat u dat allemaal uitvoeren? Maar we moeten wel eerst het ene doen en dan het ander. Vandaag stellen we de havenvisie vast en morgen gaan we beginnen met de uitvoering van de havenvisie. Overigens, u weet het, we hebben een ondernemersstrategie, zo is het woord voor het uitvoeringsprogramma bij het Havenbedrijf. Dus dat gaat zeker goedkomen. Waarom er geen harde keuzes zijn gemaakt. De grap is dat we heel veel nog niet weten. Om een voorbeeld te noemen: in de zeescheepvaart is nog geen brandstof gekozen, een brandstof voor de toekomst. Dat kan methanol worden, dat kan misschien wel ethanol worden, ammoniak, groene LNG, nucleair. Dat moet zich nog helemaal uitkristalliseren. De burgemeester zit al naast me de hele dag te proesten en nu, vlak voor mijn reces, heb ik het ook. Dat is natuurlijk maar een grapje, dat begrijpt u wel. Mevrouw Nunnely vraagt terecht hoe de samenwerking is met het mbo. Maar die vraag geldt ook voor het hbo en voor de universiteit. We hebben al die mensen hard nodig. Ik heb het ook in de commissie gezegd en ik ben daar wel zelf heel erg van geschrokken.

Ik heb 2 weken geleden gesproken met een aantal ondernemers uit de haven, grote ondernemers. Collega Tim Versnel heeft ook met dezelfde ondernemers gesproken en die begonnen ook tegen mij: het is moeilijk om mensen te krijgen. Ik zeg: ga eens naar zuid, ga eens naar noord, ga eens naar oost, ga eens naar west. Daar lopen er genoeg Rotterdamse jongeren rond die graag in haven willen werken, het misschien niet helemaal weten. Toen vertelde zij mij: die mensen nodigen we ook uit, maar dan vragen we ook altijd: gebruikt u drugs? Dan is het antwoord van een derde van de mensen die ze uitnodigen: ja, met enige regelmaat. Als je met enige regelmaat een joint rookt, een paar keer per week, kun je niet in de haven werken. Ik ben daar zelf heel erg van geschrokken. Ik heb het ook in het college gemeld. Ik heb het ook in de commissie gemeld. We gaan dit nog verder uitlopen, want we hebben nu een aantal van die verhalen gekregen, ook bevestigd op collega Versnel die met dezelfde mensen heeft gesproken. Misschien moeten we er nog wel harder daarop drukken dat we het drugsgebruik onder jongeren niet verder normaliseren en tegelijkertijd het mbo. Ik was daar echt verbaasd over, ik had niet het idee dat het zo groot was. Het neemt niet weg dat uw pleidooi voor het mbo, hbo en universiteit, dat we daar alles aan doen. U weet het. We hebben zo'n human capital agenda.

Het SCC heeft een beetje de bodem bereikt. Ik heb begrepen dat er 60 meer aanmeldingen zijn dan vorig jaar. We moeten alle zeilen bijzetten om jongeren weer te enthousiasmeren voor een beroep in de haven. De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2685

Mevrouw NUNNELY (d66): Dank u wel, voorzitter. Dank, wethouder, voor dit antwoord. Hiermee suggereert u natuurlijk wel dat al onze jongeren of veel van onze Rotterdamse jongeren drugs gebruiken of een jointje rookt. Ik zou dat inderdaad nog wel nader uitgelegd willen zien. Maar als we kijken naar dat human capital, dat natuurlijk wel belangrijk is en supergoed dat het er is, maar ook met de scholen goed te inventariseren welke rollen en functies zijn er nou nodig voor de toekomst om die havenvisie ook uit te kunnen draaien? De heer SIMONS (wethouder): Alle jongeren. Ik heb het al vaker gezegd: iedereen die in de haven wil werken, ook in een aantal sectoren zonder beroepskwalificaties, kunnen in de haven werken. Sterker nog: het enige dat die werkgevers vragen, is dat mensen 's ochtends op tijd komen en dat ook volhouden, discipline, het arbeidsethos overnemen, wat misschien voor ons allemaal vanzelfsprekend is, maar niet voor alle jongeren. Als ze dat doen, kunnen ze overal terecht. Ik zal ook wel een paar positieve voorbeelden geven. Neele-Vat, bijvoorbeeld, daar ben ik anderhalf jaar geleden eens geweest en ik zeg: heeft u daar nog problemen? Die hadden weinig problemen. Wat doet dat bedrijf? Alle mensen die in vaste dienst zijn, daar betalen ze de studie voor de kinderen. Dus er zijn ook heel veel mooie initiatieven in de haven.

We noemen natuurlijk altijd de problemen, maar we zijn ook heel veel ondernemingen in de haven die er alles aan doen om mensen goed op te leiden, een veilige werkomgeving te creëren, goed te betalen. Nogmaals, daar hoort van alles en nog wat bij. Ook bereikbaarheid, daar heeft mevrouw Rehim Zadeh ook aandacht voor gevraagd. Daar gaat mijn collega Lansink-Bastemeijer straks nog verder op vragen. Het is een heel pakket dat moet bijdragen aan het aantrekkelijker maken van de haven. Nogmaals, in de haven, de gemiddelde jongeren kan bijna geen hoger salaris verdienen dan in de haven. Bijzonder goede arbeidsvoorwaarden. Ik ben het helemaal met u eens, ik ben ook blij met uw vraag dat we ook geen moment mogen verslappen en dat we constant hier met zijn allen bovenop moeten blijven zitten. Rehim Zadeh, er is geen integrale visie op bereikbaarheid van de haven, kan de wethouder? Daar zal mijn collega Lansink-Bastemeijer zo op reflecteren. Hij zal ook de moties op dat terrein van advies voorzien. De heer Van der Velden vraagt mij nog of we kunnen sturen op minder gebruik van agribulk en veevoer. Eigenlijk niet. We leven nog steeds in een kapitalistische maatschappij en dat is wat er door de markt van vraag en aanbod wordt bepaald. Het is geen verboden goed. Dus het draagt ook bij aan voedselzekerheid voor gebieden.

Dan zegt de heer Coskun: vroeger was niet alles beter maar we spraken wel elke week over de haven. We spreken nu, volgens mij, ook bijna elke week over de haven, als ik naar het laatste jaar kijk. We hebben echt heel veel commissievergaderingen gehad, we hebben ook actualiteiten gehad, we hebben een havenvisie, een nieuwe havenvisie. We hebben laatst de ondernemersstrategie behandeld. Ik denk dat de haven ons aller aandacht heeft en dat dat nodig is, zeker voor het deel van de haven dat het nu moeilijk heeft. Dan ben ik, volgens mij, door de vragen heen. Dan ga ik nu naar de moties die ik allemaal keurig in volgorde heb gelegd. Dat is natuurlijk belangrijk, zodat er geen verwarring ontstaat. De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely. Mevrouw NUNNELY (d66): Een punt van orde, technische tijd. Ik heb hier mijn motie die bij dit debat hoort, ‘natuur kan niet nog eens zo lang wachten’. De VOORZITTER: U weet niet of u de juiste geeft. Deze was al ingediend: ‘duurzaam standaard, fossiel uitzondering’, dus deze kan weg. De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely heeft de volgende motie ingediend. Motie 21. Natuur kan niet nog eens zo lang wachten

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2686

“De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025, ter bespreking van agendapunt 5.2 Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050; constaterende dat: - bij de aanleg van de Tweede Maasvlakte harde afspraken zijn gemaakt om de gemaakte natuurschade te compenseren; - na vijftien jaar en een rechtszaak deze natuurcompensatie nog altijd niet gerealiseerd is; - in de Havenvisie 2050 gesproken wordt over een potentiële Derde Maasvlakte; overwegende dat: - de gemeente een taak heeft om de natuur te beschermen; - het niet zo kan zijn dat bij de aanleg van een Derde Maasvlakte natuurcompensatie nog eens zo lang op zich laat wachten; - er nu al diverse gesprekken lopen over de Derde Maasvlakte waarbij de gemeente Rotterdam haar standpunten kan inbrengen; verzoekt het college: - bij de gesprekken over een mogelijke Derde Maasvlakte als standpunt in te nemen dat natuurcompensatie binnen tien jaar gerealiseerd moet worden; - hier concrete en meetbare afspraken over te maken; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. J.M. Nunnely De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Kan de wethouder al op die motie reageren? De heer SIMONS (wethouder): Het is een mooi stapeltje geworden. Ik begin bij motie ‘visie voor SMR’s’.

Deze motie van de VVD en Leefbaar Rotterdam is een aanvulling op de eerder door uw raad aangenomen motie ‘SMR's, dat is pas gers’. Ik zie deze motie als een aanvulling daarop waarbij u aan mij vraagt om het hele vergunningstraject verder in beeld te brengen, dat als de SMR’s er zijn, op de markt komen, dat we op alles voorbereid zijn, dat in het ieder geval daardoor geen vertraging oploopt. Dus deze motie kan ik om deze redenen omarmen. Dan komen we bij de motie ‘van visie naar uitvoering’. Ik heb net ook de hele cyclus al genoemd: visie, ondernemersstrategie, maar we hebben ook nog een jaarverslag, daar zal ik nog bij andere moties op terugkomen, van maar liefst 324 bladzijden. Ik heb ook nog eens gekeken wat erin stond. Daar staat alles in dat u altijd vraagt, dus dat is ook wel mooi. Deze motie kan ik ook omarmen. Dan komen we bij ‘the bare fossil minimum’. Ik zit nog even te lezen, er zijn zoveel moties. Ik begrijp bij sommige partijen wel dat ze het liefst morgen de kraan dichtdraaien. Maar ik heb ook in de commissie gezegd, daar komt straks ook nog een andere motie over: is dat dan dat fossiel dat je bijvoorbeeld in 2050 nog nodig hebt? Op dit moment zijn meer dan 250.000 huishoudens nog op gas aangesloten. Dan zult u zeggen: over 25 jaar, maar het hele verhaal van de warmtenetten, ligt door nieuwe wetgeving die niet zo handig uitpakt, compleet stil.

Dus 25 jaar lijkt lang, maar voor dit soort essentiële zaken om de huizen van onze Rotterdammers te verwarmen, kunnen we natuurlijk moeilijk zeggen: we hebben nou eenmaal afgesproken dat we alles dichtdraaien, u zoekt het maar uit. Dat kan niet. Ik hoop dat het niet nodig is, maar dat zegt de havenvisie ook: we houden dat achterdeurtje open voor zaken, zoals ik nu benoem, die essentieel zijn voor het functioneren van onze maatschappij. We hopen natuurlijk allemaal dat het over 5 of 10 jaar opeens heel veel sneller gaat, maar we weten het niet. We hebben geen glazen bol, een havenvisie is ook niet een glazen bol, dat is met de beste inzichten van vandaag en ook met heel veel

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2687

onzekerheden, zoals over die scheepvaart, welke brandstof gaan ze nou uiteindelijk kiezen. Dus om die reden moet ik deze motie ontraden. ‘CCS niet voor greenwashers’. Carbon capture is de CO2 afvangen en in een leeg gasveld stoppen. We hebben Porthos en we hebben Aramis. Dat zijn 2 Nederlandse voorbeelden. In Amerika hebben bijvoorbeeld echt heel grote lege velden. Die blauwe waterstof is cruciaal in die transitie, dat heb ik eerder gezegd: groene waterstof is nu nog veel te duur, maar blauwe waterstof nadert zeker, met een aantal fabrieken die ook in het buitenland gaan openen, steeds meer de kostprijs van grijze waterstof. We moeten wel dat vliegwiel straks aanzetten. We hebben wel een betere groenere low carbon hydrogen nodig en is er geen bedrijf verkeerd, dat hier gebruik van maakt. Uit de gedachte van de transitie heb je dat nu nodig. Anders gaan we met sprookjes bezig zijn. Dit is een cruciale tussenstap. Het voordeel is: die CO2 gaat niet de lucht in, maar die gaat onder de grond. Daar heeft niemand last van. Om die reden moet ik deze motie ontraden. ‘Geen clusterfuck’, een mooie titel, vind ik. Ik heb al antwoord gegeven. Ik heb ook in de commissie aangegeven dat de bedrijven die het afgelopen jaar in Rotterdam zijn geland groene bedrijven zijn. Dat zijn ook bedrijven met een businesscase en werknemers. Dus deze motie is dan ook echt overbodig.

Dan hebt u motie ‘ecologisch herstel voor het havengebied’. U vraagt iets aan het havenbedrijf. Er is ook afgestemd met het havenbedrijf dat ze dit een goede motie vinden en dat we deze motie ook kunnen omarmen. ‘Water en bodem sturend’. Wat u vraagt, is een prioritering van natuur boven economie. Ik zeg het maar even plat. Ik zeg: die zijn gelijkwaardig en is ook de tegenstelling die vaak benoemd wordt, met de voorbeelden die ik net gaf, de bedrijven die in onze haven landen, ook vaak alleen in de hoofden van mensen. Dus het voorstel dat u doet, vind ik geen goed idee, want ik wil natuur en economie gelijkwaardig behandelen en niet de 1 boven de andere zetten. Dan hebben we de klassieker scope 3 en de lokale leefgebieden. Dan hebben we scope 1, 2 en 3 en u zegt: winde golf van Amerika staat een boorplatform, daar wordt olie gewonnen, gaat naar Houston. Dan gaat het in een schip, dan gaat het naar ons en dan gaan we het raffineren. Wat wij doen is nu scope 1 en 2, dus de CO2 die wij hier uitstoten en niet de CO2 die het hele traject wordt, de lucht ingaat. Daar hebben we al vaak over gesproken. Uiteindelijk zal de havenvisie leiden dat ook scope 2 en 3 in de toekomst wordt gerealiseerd. Daar moet je je nu niet op vast gaan leggen, dus ook deze motie ontraad ik. Dan ‘geen ruimte voor kerncentrales in havenvisie’. Daar zijn we het niet mee eens. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç.

Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, de wethouder zei: Golf van Amerika. Is dat een collegeuitspraak? De heer SIMONS (wethouder): Golf van Amerika, zo heet dat toch tegenwoordig? Dat heet de Golf van Mexico. Ik had ergens gelezen dat dat veranderd was, maar als u daar aanstoot aan neemt, zeg ik gewoon de Golf van Mexico. Het maakt mij niet uit. Ik ga er niet over. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus): Een punt van orde. Dat maakt wel uit, wethouder. Dat maakt heel veel uit. We kunnen alles zeggen en ik ben ermee eens dat we kunnen zeggen: het is een grapje, maar het maakt wel degelijk uit. Je zult er maar wonen. We gaan Nederland Amerika noemen, dan wil ik u wel eens horen. We gaan Rotterdam Amsterdam noemen. Even serieus, ik vind het leuk om grapjes te maken, ik vind echt alles leuk, maar soms is het niet goed. De VOORZITTER: De wethouder vervolgt zijn betoog. De heer SIMONS (wethouder): Ik probeerde goed naar u te luisteren. Maar goed, ik laat het maar even. ‘Geen ruimte voor kerncentrales in de havenvisie’, daar zijn we het niet mee eens.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2688

Dat moge duidelijk zijn. Wij vinden dat kernenergie een onderdeel is van de toekomstige energiemix. Wij als college hebben afgesproken in ons coalitieakkoord dat wij openstaan voor kernenergie, ook in Rotterdam. We werken met alle processen mee die geïnitieerd worden door de rijksoverheid. Vanuit dat standpunt kan ik deze motie niet omarmen, dus ik moet hem ontraden. ‘2050 is ver weg, wat doen we in de tussentijd?’ Dat is wel grappig, want daar heb ik al op geantwoord dat we een jaarverslag hebben van het Havenbedrijf van 324 pagina's waar echt alles in staat. Maar ik heb ook een nieuwtje, het was voor mij ook nieuw. Vanochtend heeft het Havenbedrijf, ik weet niet of het toeval is, het Klimaattransitieplan Havengebied en Havenbedrijf Rotterdam. Deze eerste versie van het klimaattransitieplan bevat de doelen en acties die zijn gebaseerd op bestaand beleid tot 2030 met een doorkijk naar 2050. Het plan bundelt alle inspanningen van het Havenbedrijf Rotterdam gericht op de reductie van de broeikasemissies. Het staat, volgens mij, op de site van het Havenbedrijf. U kunt het nalezen. Ik zou zeggen: we hebben meer dan genoeg informatie. Wat u wilt, daar wordt u al in bediend, want sinds vanochtend is het er. Om die reden moet ik deze motie ontraden. Dan een sympathieke motie ‘stilte voor onze arbeider’. Ik heb daar al eerder op gereageerd. Hij had een iets andere vorm.

Daar heb ik gezegd: nodig me uit. Maar dit gaat meer over de herdenkingsagenda en dat ligt meer op het terrein van onze burgemeester. Dus onze burgemeester zal daar zo nog wat over zeggen. Dan kom ik bij ‘Rotterdams durfkapitaal’. We hebben net de move gemaakt van de start- en scaleups, alle inspanningen bij de EBZ, Economic Board Zuid-Holland, om dat meer te structureren. Er wordt altijd naar de overheid gekeken, maar het is natuurlijk ook belangrijk dat we meer privaat kapitaal uit de markt halen. U zegt: een inventarisatie. Dat is goed, want af en toe zie ik ook door de bomen het bos niet meer. Dus goed, een inventarisatie en ook kijken hoe we dat we op zo'n effectief en efficiënte manier kunnen inzetten, die schaarse middelen die we hebben, en hoe we die als hefboom kunnen gebruiken om meer privaat kapitaal aan te trekken, zodat we die start- en scaleups beter kunnen ondersteunen, waarmee ze niet per se naar het verre buitenland hoeven. Om die reden kan ik deze motie omarmen. Dan krijgen we de bredere Europese samenwerking. Het is een beetje een déjà-vu, want we hebben u een brief gestuurd op 9 december 2025, waar alle samenwerkingsverbanden van het Havenbedrijf instaan.

Die worden natuurlijk door het Havenbedrijf zelf gekozen, want dat heeft er ook mee te maken dat we het Havenbedrijf juist hebben verzelfstandigd om dit soort meer operationele zaken zelf te kunnen beslissen. Ik kan u 1 ding vertellen: als een haven of een havenbedrijf waar ook ter wereld belangrijk is, voor de Rotterdamse, dan werkt ze ermee samen. Nogmaals, in de brief van 9 december staat al een opsomming. Dus om die reden moet ik deze motie ontraden. ‘Natuur kan niet nog eens zo lang wachten’. Bij de Derde Maasvlakte, we zitten nog te wachten op de natuurcompensatie van de Tweede Maasvlakte. Ook daarover heb ik u een brief gestuurd, op 2 december, mijn collega Zeegers die hier naast me zit, dat het ministerie eindelijk wakker is geworden en wat gaan doen. Dus kijk die brief nog eens na. Het is wel: lessen moeten we leren en als we een Derde Maasvlakte gaan opspuiten, dan moet dit ook op orde zijn. Dus vandaag dat ik deze motie kan omarmen. Dan heb ik nog de motie ‘duurzaam standaard, fossiel uitzondering’. Ik heb net al een voorbeeld gegeven, het is allemaal hypothetisch, want het is pas over 25 jaar, met bijvoorbeeld LNG, maar ik wil best dat verder uitzoeken en daarover aan u rapporteren. Dan heb ik nog 2 moties, als ik het goed heb, van de SP. ‘Geen Derde Maasvlakte’. Dat willen wij wel en om reden dat we schaarste hebben, ondanks dat er nu wat bedrijven helaas weggaan.

De circulaire duurzame economie heeft, gemiddeld gezien, anderhalf keer meer ruimte nodig dan de traditionele industrie. Dus deze motie moet ik ontraden. ‘Baangarantie in de haven van de toekomst’, natuurlijk, dat is leuk, maar dat kunnen we niet waarmaken. Daar gaan we ook niet over. Uiteindelijk nemen bedrijven mensen aan en niet de gemeente Rotterdam of het Havenbedrijf. Dus ook deze motie, ondanks een sympathiek doel, moet ik ontraden. Volgens mij heb ik alle moties gehad die op mijn werkveld vallen. De VOORZITTER: Dan kijk ik even naar wethouder Lansink-Bastemeijer.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2689

De heer LANSINK-BASTEMEIJER (wethouder): Dank u wel, voorzitter en dank aan de raadsleden dat ik ook eens bij een havenonderwerp mag optreden. Ik voel mij vereerd om met u daarover het debat aan te gaan. Ik heb 2 vragen en een drietal moties. Twee moties zullen dezelfde appreciatie krijgen omdat ze over hetzelfde gaan, namelijk de bereikbaarheid van onze haven. GroenLinks vroeg nog, daar hebben zij ook nog een motie aan gekoppeld, dus daar zal ik er nog wat verder op ingaan, waarom waterveiligheid in samenwerking met DPDR, oftewel het Deltaprogramma Rotterdam Drechtsteden niet benoemd wordt in de havenvisie. Dat is feitelijk een keuze geweest, dat is zo'n enorm traject, zo'n groot traject, dat zou de havenvisie volledig overdonderen. Dat had u er 2 Bijbels bij kunnen nemen, denk ik. Dus voor de overzichtelijkheid en de leesbaarheid is ervoor gekozen dat er uit te halen. Ik zal ook bij uw motie aangeven dat in Q2 het Deltaprogramma Rotterdam Drechtsteden met de visie voor 2100 komt. Dat is een landelijke manier van werken, waarop we eens in de zoveel jaren kijken naar waterveiligheid en de inspanningen die daarvoor nodig zijn. Dat zal ook de grondslag zijn voor mijn ontraden van uw motie, kan ik u nu al zeggen, want daar hoort het echt thuis. Dat moet integraal worden gewogen en daar worden ook uw overwegingen allemaal in meegenomen.

Daar is hard aan gewerkt met ontzettend slimme mensen. Daar zit ik samen met de burgemeester in, zoals u weet. Daarom zeg ik dat ook, mevrouw de burgemeester. Het was een compliment aan u, verkapt wellicht, maar wel gemeend. DENK vraagt over vervoer over water, is dat overwogen? Dat hebben we ook al wel eens geprobeerd. Die zijn ook uit de vaart gehaald, omdat het toch lastig bleek te koppelen met bedrijven die dan toch nog wat ver op afstand van het water hun bedrijfsvoering hebben. Dus dan moet je daar toch altijd weer aanvullend vervoer op hebben. Maar ik leg het niet helemaal naast me neer, want wij zijn samen met reizennaardehaven.nl, dat is een heel mooie samenwerking tussen bedrijven van de haven, wethouder Simons en mijzelf, bezig om juist dat vervoer en de bereikbaarheid van de haven met allerlei slimme oplossingen, zoals vanpooling, daar heeft u al heel vaak wethouder Simons over horen spreken, carpooling, de Hopper die we daar hebben. Als dat groter en groter en groter wordt, kan het zomaar zijn dat er misschien waterverbindingen zijn die daar een goede aansluiting op zouden kunnen hebben. Maar in de fase waarin we nu zitten met reizen naar de haven is dat net iets te vroeg en hebben eerdere experimenten laten zien dat er op dit moment weinig goede exploitatie op te vinden is. Maar in de toekomst, zou ik zeggen, willen we dat wel meenemen.

Dan moet het gebruik van die nieuwe strategie die veel vraaggerichter zijn, dat is de kracht van reizen naar de haven, is dat het veel meer aansluit op de eisen die de bedrijven in de haven stellen. U kunt zich voorstellen dat zij een heel ander eisenpakket hebben over vervoer, omdat zij in ploegendiensten werken, volcontinu, 24/7. Dat is echt iets anders dat het ov kan leveren, zal ik u nu al zeggen, maar wat ook bijvoorbeeld vervoer over water kan leveren. In de toekomst zeker iets om naar te kijken. Dus ik sluit het niet helemaal uit. Dan de 3 moties wat mij betreft. Motie 7, ‘laat de buitendijkse gebieden niet verzuipen’. Die is van GroenLinks plus CDA, heb ik u al aangegeven, het Deltaprogramma Rijnmond Drechtsteden is daar ontzettend hard over aan het peinzen, over het hele gebied. We komen in Q2 2026 met een advies, dat gaat ook naar de rijksoverheid. Dat wordt allemaal bij elkaar gebonden. Daar zijn we heel druk mee doende en de zaken die u meegeeft, worden daar al als overwegingen meegenomen. Dus ontraden, omdat ik vind dat het hier geen plek heeft. Ten tweede, omdat ik vind dat daar een uitstekend proces wordt doorlopen, wat aan uw wensen zal voldoen, denk ik, en daarmee overbodig. Dan de motie ‘bereikbare haven van de toekomst’. Die wil ik koppelen aan openbaar vervoer naar de haven. Dat heb ik u al uitgelegd bij de beantwoording van de vragen vanuit DENK.