20251218- Notulen van de raadsvergadering van 18 december 2025

U huurt een scriptschrijver in, de Kwartiermaker. Vervolgens gebeurt er heel weinig met dat hele script van de Kwartiermaker. Nu staan we hier in een volle zaal, een vol theater en ligt er nog helemaal niks. U zegt tegen het publiek: ik heb een toneelstuk, maar het is nog niet af. Ik vind het gewoon een klucht. Het spijt me, het is gewoon Theater van de Lach dit. De VOORZITTER: Wethouder. De heer KASMI (wethouder): Voorzitter, er worden allemaal feitelijke onjuistheden verkondigd, daar heb ik best wel moeite mee. Allereerst wordt er gezegd dat er niks wordt gedaan met het advies van de Kwartiermaker, maar u zou zelf met de Kwartiermaker moeten praten. Volgens mij is ongeveer alles wat ze heeft geadviseerd, inclusief het investeringsfonds, het uitvoeringsfonds en de Cultuurhaven wordt overgenomen. Dat zijn de 3 belangrijkste onderdelen. Als we hier dan een debat met elkaar voeren, wel graag op basis van feiten. Want ik kan ook allerlei dingen verkondigen die niet kloppen. De VOORZITTER: Mevrouw De Bruijn heeft ook een vraag. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): Voorzitter, dank. Het is meer dan alleen de dingen die de wethouder nu net aankaart. De andere woordvoerders geven ook aan, het zou de wethouder sieren als er op zijn minst enigszins erkenning was dat het totaalpakket niet volledig nu voor de raad ligt. Dat heeft de wethouder ook gezegd. De VOORZITTER: Wethouder.

De heer KASMI (wethouder): Voorzitter, maar dat heb ik ook altijd gezegd. Ik heb gezegd: deze transitie gaat niet 2 of 3 jaar … Vanaf het begin heb ik dat gezegd. Alleen kennelijk is dat men vergeten of wil dat men niet horen. Dat is omdat we werken met cultuurplanperiodes van 4 jaar, dat is algemeen bekend. Als je net een nieuw cultuurplanperiode in bent gaan, kun je niet op dat cultuurplan zomaar inbreken. Het is altijd het idee geweest bij het volgende cultuurplan, leest u alle documenten die ik u heb gestuurd maar nog eens op na, dat het voor de volgende periode klaar zou moeten zijn en dat is het. Dat is precies wat ik heb betoogd. Voorzitter, dan ga ik door met de moties en volgens mij 1 amendement die ingediend zijn. Met raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2654

1 gewijzigde amendement. Alleen de titel, dank. Dan kan ik die omarmen als het alleen om de titel gaat en de inhoud hetzelfde is. Motie A1 heb ik het dan over. De VOORZITTER: Amendement A1. De heer KASMI (wethouder): Excuus, amendement A1 kan ik dan wat mij betreft omarmen. Dan voorzitter, de motie ‘Meer representatie in het cultuurplan’. De Cultuurhaven te vragen om met een advies iets te komen hoe de 4 onderbelichte groepen beter gerepresenteerd kunnen worden in het cultuurplan van 2029-2033. Dat is op zich een goede suggestie, maar deze komt echt net iets te vroeg. Ik zou zeggen bij de volgende raad als de Cultuurhaven is ingericht om dit dan mee te geven, eventueel in de opdracht aan de Cultuurhaven. Dat zou mijn advies zijn, maar hij is nu te vroeg en om die reden zou ik hem willen ontraden. Ik denk ook dat het goed is om daar in raadsmeerderheid uiteindelijk tot een gezamenlijke opdracht te komen aan de Cultuurhaven, om ook te voorkomen dat elke partij zijn eigen wens aan de Cultuurhaven gaat geven. Dat zou mijn suggestie zijn en om die reden voor nu ontraden. De VOORZITTER: Mevrouw De Bruijn heeft een vraag. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): Dank, voorzitter.

Maar de Kwartiermaker geeft dit advies, dit is toch juist iets wat je nu aan dit begin al mee wil geven om daarmee aan de slag te gaan? Omdat die Kwartiermaker heeft niet voor niets dienstwerk gedaan, dan verwacht je van de wethouder op zijn minst dat hij dit steunt en dat advies ook gelijk meeneemt in de volgende stappen. De VOORZITTER: Wethouder. De heer KASMI (wethouder): Nogmaals, ik zeg niet dat ik het niet steun, want ik ben begonnen met te zeggen van, goede suggestie. Ik heb alleen gezegd, hij komt nu te vroeg. Ook omdat ik vind dat hier in raadsmeerderheid een besluit over moeten worden genomen om te voorkomen dat elke partij apart een opdracht gaat geven aan de Cultuurhaven. Ik denk met het oog op de volgende uitgangspuntennota, want daar zou de Cultuurhaven op moeten adviseren, is het goed om in gezamenlijkheid als raad met een opdracht, waar dit onderdeel van zou kunnen uitmaken, aan de Cultuurhaven mee te geven. Dat is mijn suggestie. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): Ga maar, zegt de voorzitter, fijn. In de brief die we hebben ontvangen, staan allerlei andere adviesvragen die zijn ook al meegenomen. Waarom die wel en deze dan niet? Kan de wethouder dat toelichten? De heer KASMI (wethouder): Nee, voor alles geldt dat de Cultuurhaven, als die is ingericht straks, dat je een opdracht mee kan geven.

Maar daarvan is ook gezegd, dat moet in de volgende periode, in het volgende college, in de volgende raad en als een gezamenlijke opdracht. Voor alles geldt deze zelfde lijn die ik nu deel met u. Dat is niet voor nu, je kan wel suggesties doen, maar nogmaals die suggesties zul je dan met elkaar moeten formaliseren in een raadsbrede opdracht aan de Cultuurhaven. De VOORZITTER: Mevrouw Nunnely. Mevrouw NUNNELY (d66): Dank u wel, voorzitter. Ik zoek de verbinding hierzo met mijn collega van de Partij van de Arbeid om dan ook gewoon tegen die tijd samen te kijken hoe we ook gewoon het icoon hiphop dan wel mee kunnen nemen in de uitgangspuntennota. Want ik begrijp dat dat niet past om dat nu te doen, maar dat we daar wel tegen die tijd op die manier bij stilstaan. De VOORZITTER: Wethouder. raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2655

De heer KASMI (wethouder): Volgens mij raakt dat aan de motie van de heer Van Dommelen onder andere over de RCB, daar kom ik zo op. Daarvan heb ik gezegd, ik ga nu niet bepalen welke instelling wel of niet als icoon wordt gezien. Ook omdat onze stad, zoals u ook al in uw bijdrage aangaf, veranderd en ik denk dat we daarin mee moeten veranderen. Wat ik wel als suggestie heb meegegeven, is datgene wat we in ieder geval wel aan zouden kunnen doen en onder het college kunnen laten vallen, is die instellingen met een wettelijke taak dan wel een collectie die ze in opdracht van ons beheren, daar zou je natuurlijk al wel iets over kunnen zeggen. Die uitspraak heb ik al gedaan ten aanzien van de RCB. Wat de iconen zouden moeten zijn, daarvan heb ik gezegd, die zijn bekend wat de RCB nu is. Ik vind het dadelijk goed, ook naar aanleiding zoals de geest van de motie die dadelijk wordt ingediend, waarvan ik nu ook kan verklappen dat ik die ga omarmen, om de Cultuurhaven daar een opdracht in te geven. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, ter ondersteuning van wat de heer Kasmi zegt, het is ook een wens van de grote instellingen zelf om daar nog eens een keer goed over te praten met elkaar. Wat is de rol naar de stad toe? Wat is je functie in de stad? Om op die manier ook te kijken naar de grote instellingen.

Ik zou inderdaad ook zeggen, laten we deze discussie parkeren totdat we straks de Cultuurhaven, in overleg met grote instellingen, met een advies komt. De VOORZITTER: Mevrouw De Bruijn. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): Dank, voorzitter. Dat vind ik dan wel vreemd, want waarom dat dan weer wel en ons voorstel dan niet? Op zijn minst zou het zijn, oordeel raad lijkt mij. Maar de wethouder gaat over zijn eigen woorden. Maar het is wel erg scheef als bepaalde adviezen wel worden doorgespeeld en ons advies dan niet. Is het niet wenselijk of zo? Ik weet het niet, maar het is apart. De VOORZITTER: Wethouder. De heer KASMI (wethouder): Ik dacht het net goed te hebben uitgelegd. Voorzitter, ook hier geldt wat ik net al zei richting mevrouw Vlieger, dit kan onderdeel zijn van diezelfde opdracht wat mij betreft. Dat is wat ik probeer mee te geven, maar ik wil voorkomen dat elke partij zelf nu al allerlei suggesties gaat doen voor wat de opdracht zou moeten zijn. Ook dit, zou ik zeggen, geef dat mee als suggestie. De VOORZITTER: Mevrouw Vlieger. Mevrouw VLIEGER (gl): Voorzitter, ik snap de situatie gewoon niet meer. Want bij ons wordt er gezegd, dit is te vroeg, moet later wanneer we dan iets kunnen meegeven. Maar dit mag dan wel nu al worden meegegeven geven aan de Cultuurhaven. Dat is dan toch een gekke verhouding? Dan moet het toch allemaal op een later moment? De VOORZITTER: Wethouder.

De heer KASMI (wethouder): Voorzitter, waar het hier om gaat is om de RCB-instellingen, de zogenaamde basisinfrastructuur. Daarvan hebben we denk ik breed in de commissie met elkaar daarover gesproken. Dat is ook al een bestaande structuur, dat is geen nieuwe structuur, die maakt onderdeel uit van de huidige basisinfrastructuur. Daarvan vond zowel de commissie als ik het handig, net zoals een uitspraak die ik heb gedaan over de wettelijke instellingen die een wettelijke taak uitoefenen, dan wel een collectiebeheer in opdracht van raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2656

ons, om dat als suggestie nogmaals mee te geven eventueel als 1 van de opdrachten aan de Cultuurhaven. Wat mij betreft zou dit daar onderdeel van kunnen uitmaken. Maar zo hebben we het toen in de commissie ook gevoerd, omdat dit nu ook al onderdeel is van de huidige structuur. Wat u voorstelt is iets nieuws, vandaar dat ik deze lijn en deze redenatie volg. De VOORZITTER: Mevrouw De Bruijn. Mevrouw DE BRUIJN (pvda): Laatste denk ik dan wat ik erover zeg voorzitter, want volgens mij komen we hier niet uit. Maar dit is precies wat in het eindrapport van die Kwartiermaker wordt gezegd, die onder gepresenteerde groepen zijn misschien niet van de bestaande structuur zoals wij hen de erkenning geven, dat is precies het probleem. Wat je hier alleen al mee doet door alleen die groepen wel een bepaald advies of een richting te geven richting iets wat we toch met elkaar moeten vaststellen. Maar dat je tegen deze onder gerepresenteerde groepen nu al zegt van, dat komt later wel, dan creëer je toch al een verschil? De heer KASMI (wethouder): Voor de goede orde, laat ik me dan wat verhelderen. Wat mij betreft is dat onderdeel van het advies voor de nieuwe uitgangspuntennota. Dat is altijd mijn lijn geweest. De Cultuurhaven gaat straks adviseren wat mij betreft over de uitgangspuntennota waarin dit een belangrijk onderdeel is, want je gaat dan kijken naar dat hele culturele bestel.

Je gaat kijken naar bijvoorbeeld de RCB, je gaat kijken naar onderbelichte groepen en op basis daarvan komt de Cultuurhaven met een advies. Wat mij betreft is dat een wezenlijk onderdeel van het advies op basis van de uitgangspunten. U stelt die uitgangspuntennota's samen straks vast, waar u nu ook dit kunt opnemen en vervolgens is het aan de Cultuurhaven om daar een advies over uit te brengen. Ik zeg niet dat dat niet zou moeten gebeuren, dat zeg ik allerminst. Sterker nog, ik pleit ervoor om juist ook te kijken naar die ontwikkeling van de stad, hoe ontwikkelt de stad zich? Op basis daarvan met een goed advies te komen. Voorzitter, dan ten aanzien van de motie van GroenLinks-PvdA over ‘Meer tijd = beter cultuurplan’. Dat gaat over de werving en selectie van de leden van de adviescommissie. Wat mij betreft kan ik die omarmen. Daar hebben we naar gekeken en we zien ergens nog ruimte om dat proces nog iets naar voren te halen. Die kan ik omarmen. Dan motie 3 ook van de GroenLinks-PvdA-fracties ten aanzien van op basis van de evaluatie cultuurplan en met een one pager. Ook die kan ik omarmen voorzitter, dat lijkt mij geen enkel probleem. Motie 4 van Leefbaar Rotterdam ben ik inmiddels aanbeland. ‘Cultuurhaven goed van start!’ over de kennismaking met de voorgedragen kandidaten, wat mij betreft prima.

Dan motie 5 ‘Praat mee over de cultuurhaven’, de mogelijkheid te geven om kandidaten en extern wervingsbureau om die daar ook aan te dragen. Dat had ik al in de commissie gezegd, dat kan. Wat mij betreft formaliseren we hem op deze manier via de motie, die kan ik omarmen. Dan motie 6 komen tot heldere, concrete, en toetsbare geformuleerde kaders, waarbij in ieder geval ook artistieke waarde wordt betrokken. Ook die kan ik omarmen, ook daar had ik zojuist in mijn inleiding in de commissie gezegd dat dat wat mij betreft een 1 de criteria is. Ik kan die motie ook omarmen. Dan motie 7 ‘Meer cultuur, minder overhead’ van VVD en Leefbaar Rotterdam. Laat ik eerst zeggen dat ik eens ben met de geest van de motie, dat mag duidelijk zijn. Ik ben ook niet voor meer overhead en meer geld naar dingen die je zoveel mogelijk voor cultuurprogrammering wilt houden. Ik ben het eens met de geest van de motie. Alleen stelt u voor ook in deze motie om al de bezuiniging 2,5 miljoen. Ik kan u verzekeren dat wij ook echt al heel scherp aan de wind hebben gezeild en echt ook de kostenpost hier is echt reëel. Dan mag u echt van mij aannemen en om die reden zal ik deze motie moeten onraden. Maar nogmaals, in de geest van uw motie mag u van mij aannemen dat we daar heel scherp op gaan toezien. Dan motie 8 ‘Borging en positionering culturele iconen’ heb ik net al iets over gezegd.

Die motie kan ik omarmen, voorzitter. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen heeft een vraag.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2657

De heer VAN DOMMELEN (vvd): Sorry, voorzitter. Nog over die motie over die bezuiniging. Ik snap uw punt en hij is wel redelijk rechttoe, rechtaan. Er zit altijd een nuance in, dat snap ik. Maar ik blijf het ingewikkeld vinden dat we van een kostenpost van 8 ton ineens aan een kostenpost van 4, zoveel miljoen gaan. I know, andere governance, maar in feite doen we niet andere dingen dan wat er in het verleden gebeurd was, namelijk adviseren en cultuurplan vaststellen. Wat we ook kunnen doen en dan zou ik ook bij kunnen leven, is dat we daar nog een keer met u in een commissie wat nader op ingaan, want ik wil dat toch beter begrijpen waar dan dat vandaan komt. De heer KASMI (wethouder): Dat laatste kan natuurlijk helemaal. Ik kan u ook nog een overzichtje geven voor zover dat niet al bij de stukken zat, weet ik niet uit mijn hoofd, van hoe die kostenopbouw precies in elkaar zit. We hebben dat ook gedaan op basis van hoe ze het in Amsterdam doen, want wij gaan naar een vergelijkbaar model. Wij hebben ons daar ook door laten inspireren en ik kan u melden dat ze daar ook nu alweer heel erg krap in hun jasje zitten wat budget betreft. Maar ik ben best bereid om daar in die kostenopbouw van hoe wij tot die tot 4,2 miljoen zijn gekomen, om dat met u te delen. Dat lijkt me geen enkel probleem. Dan voorzitter, de motie van D66 ten aanzien van extra middelen voor de culturele transitie.

U zult natuurlijk niet verbazen als ik zeg, als cultuurwethouder vind ik het sympathiek. Maar ik moet hem helaas ontraden, omdat er nu op dit moment geen dekking is voor extra middelen. U heeft ook een financieel overzicht gekregen van ons van hoe nu de verdeling qua middelen is en dat we zelfs wat middelen tekort gaan komen. Extra dekking is er op dit moment niet. Nogmaals sympathiek, maar ik moet hem helaas ontraden. Dan de motie van DENK kan ik omarmen. Ik kan helemaal leven met de motie en het dictum. Een gezonde bedrijfsvoering betekent ook dat je goed kijkt naar HR-beleid, dat je denkt aan instroom, doorstroom en uitstroom en dat je daar actief beleid op voert. Die kan ik omarmen. We gaan onderzoeken hoe we dat wellicht in een volgende cultuurplanperiode mee kunnen nemen. Dank u zeer, voorzitter. Volgens mij heb ik dan alle moties en amendementen gehad. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan kijk of er behoefte is aan een veegronde? De heer KASMI (wethouder): Sorry voorzitter, ik heb nog een vraag onbeantwoord. U had een vraag ten aanzien van de inbreng van het DO. Daar hebben we natuurlijk veelvuldig mee gesproken, voor alle duidelijkheid en een aantal van die aanbevelingen nemen we ook over. De aanbeveling om zo snel mogelijk te starten met de werving van adviescommissies, om maar een voorbeeld te noemen.

Met zo snel mogelijk differentiatie in subsidiemogelijkheden en -termijnen, dat is 1 van de eerste opdrachten, wat mij betreft, ook voor de Cultuurhaven, nemen we over, om maar een voorbeeld te geven. Naar een haalbaarheidsonderzoek ten aanzien van de investeringsfondsen, ook daar nemen we over, om maar een voorbeeld geven. We hebben heel goed naar de input gekeken en daar waar mogelijk gaan we dat ook een plek geven in de transitie. Dat was volgens mij de vraag van de heer Segers-Hoogendoorn. Dank u. De VOORZITTER: Dan nogmaals de vraag, is er nog behoefte aan een veegronde? Dat is niet het geval. Is er nog behoefte aan een tweede termijn? Niemand. Dan zijn wij hiermee aan het einde gekomen van agendapunt 5.1. Dan kijk ik naar de klok, want het is net een beetje te kort tijd om weer te beginnen met een debat. We hebben ook nog een foto te maken. Mijn voorstel zou zijn om zo eerst hier iedereen op te trommelen om met elkaar de foto te gaan maken en dan te schorsen tot 13.30 uur? Oké, dan schors ik de vergadering tot 13.30 uur, maar blijft u vooral hier, want de foto is hier. (De vergadering is geschorst.)

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2658

Notulen raadsvergadering Notulen van de raadsvergadering van 18 december 2025 Notulen van de raadsvergadering van 18 december 2025 (middagzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 18 Voorzitter: mevrouw drs. C.J. Schouten, met dien verstande dat zij van 15.02 uur tot 17.47 uur is vervangen door de heer J.M.D. de Waard en van 17.47 uur tot 20.59 uur is vervangen door mevrouw V.A. Bruin Voor de presentielijst wordt verwezen naar de ochtendzitting van deze vergadering Namens het college zijn tegenwoordig: de heer R.A.C.J. Simons, de heer P.J.P. LansinkBastemeijer, mevrouw drs. C.J. Schouten, mevrouw C.M. Zeegers, de heer B.J. van Rij en de heer R. Buijt Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders Heropening 5.2

Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050.

De VOORZITTER: Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050. Als eerste op mijn lijstje staat mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Dank u wel, voorzitter. Het afgelopen jaar ben ik bij veel bedrijven in de haven op bezoek geweest. Raffinaderijen, containerterminals en chemie, alles kwam voorbij. Wat al die bedrijven gemeen hadden, was hun trots op de haven. Iedereen die er werkte, begon te glunderen toen ze mij konden vertellen over hun werk en wat hun bedrijf allemaal deed. Het rapport van Peter Wennink, dat afgelopen vrijdag uitkwam, laat ook zien dat deze trots terecht is. De Rotterdamse haven is ook in de toekomst superbelangrijk voor de Nederlandse economie. Maar we moeten wel aan de bak om hem ook veilig en concurrerend te houden. Dat vergt investeringen en ook keuzes. Zoals Willem Drees in dat rapport ook werd geciteerd: niet alles kan en zeker niet alles tegelijk. Als ik de Havenvisie van de wethouder lees, dan leest het wel alsof hij denkt dat we alles kunnen doen en ook alles tegelijk. In de commissie heb ik al aangegeven hoe vaag wij de ambities op dit moment vinden. Ook door de reactie van de wethouder hierop heb ik nog niet meer vertrouwen gekregen dat, ondanks de wollige tekst, die keuzes wel zijn gemaakt.

Hij kwam toch vaak met punten zoals: ik ga er niet over, het Rijk gaat erover, ik weet het niet en een SMR bestaat nog niet. Maar mijn punt en het punt van de VVD is: dit is onze visie, dit is de visie van Rotterdam op onze haven in 2050. Dit is onze kans om als Rotterdam te laten zien aan het Rijk, aan andere spelers, wat wij willen. Dus om te voorkomen dat dit een heel mooi proces is geweest en dat er vervolgens nooit meer iets mee wordt gedaan, dienen wij ook de motie in ‘van visie naar uitvoering’. Het gaat erom dat er ook KPI’s worden geformuleerd in de ondernemingsstrategie van het Havenbedrijf. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Van visie naar uitvoering

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2659

“De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december, ter bespreking van agendapunt 5.2 'Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050'; constaterende dat: - de Havenvisie 2050 richting geeft aan de gewenste ontwikkeling van het Rotterdamse haven op lange termijn en daarbij hoofdzakelijk strategische ambities en uitgangspunten beschrijft, zonder deze uit te werken in concrete doelstellingen, prioriteiten of meetbare indicatoren; overwegende dat: - de haven een essentiële rol speelt in de economische positie van Rotterdam, de strategische autonomie van Nederland en Europa, en de energievoorziening van de toekomst; - scherpe keuzes noodzakelijk zijn om de welvaart en veiligheid die de haven biedt te kunnen behouden; - concrete doelstellingen, meetbare KPI's en een duidelijke uitvoeringsstrategie nodig zijn om de transities in de haven daadwerkelijk te realiseren; - de ondernemingsstrategie van het Havenbedrijf het instrument is waarin de visie vertaald moet worden naar concrete uitvoering; verzoekt het college om: - de Havenvisie 2050 te concretiseren in de eerstvolgende ondernemingsstrategie van het Haven bedrijf Rotterdam; - hierbij meetbare KPI's op te nemen voor de belangrijkste thema's, waaronder energievoorziening, strategische industrie en infrastructuur; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.S.

Abrahamse De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Om richting te geven aan die concrete KPI’s, wil ik graag nog een keer de visie van de VVD delen, die wij dus wel hebben, want wij kiezen voor kernenergie. Want waarom zouden we het land volbouwen met windmolens, als we ook kerncentrales neer kunnen zetten? Bedrijven investeren in havens met betrouwbare, goedkope, groene energie en dat is precies wat kernenergie kan bieden. Het maakt ook Nederland minder afhankelijk van het buitenland. Een no-brainer, wat ons betreft. Het betekent ook dat we niet moeten afwachten en pas over 25 jaar kijken of er misschien 1 is, maar dat we nu de stappen moeten zetten om klaar te staan. Daarom dienen we ook een motie in waarmee we nu al willen starten met het opzetten van de vergunningstrajecten, daar zijn heel veel bedrijven in de haven op dit moment toch een beetje huiverig over, om te laten zien aan die bedrijven dat wij klaarstaan. Dus dien ik, samen met Leefbaar Rotterdam, ‘visie voor SMR’s’ in. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse heeft de volgende motie ingediend. Motie 2. Visie voor SMR's “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december, ter bespreking van agendapunt 5.2 'Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050'; constaterende dat: raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2660

-

de Havenvisie 2050 uitgaat van een toekomstbestendige, klimaatneutrale en weerbare haven met een betrouwbare energievoorziening; Small Modular Reactors (SMR's) internationaal al worden ontwikkeld en gebouwd, en naar verwachting op middellange termijn ook in Nederland toepasbaar kunnen worden; kernenergie, waaronder SMR's, in de Havenvisie 2050 expliciet wordt genoemd als mogelijke toekomstige energiebron voor de Rotterdamse haven;

overwegende dat: - SMR's potentieel kunnen bijdragen aan een stabiele, CO2-arme en betrouwbare energievoorziening voor de haven en daarmee aan de strategische autonomie van Nederland en Europa; - vergunningverleningstrajecten voor complexe industriële installaties vaak langdurig en onzeker zijn, wat investeringsbeslissingen kan vertragen; - voorspelbaarheid en voorbereiding bij vergunningverlening essentieel zijn om, indien en zodra een concreet initiatief wordt ingediend, voortgang te kunnen maken zonder onnodige vertraging; verzoekt het college om: - samen met de DCMR en andere relevante partners te verkennen welke vergunningseisen, veiligheidskaders en procedures van toepassing zouden zijn bij een eventuele aanvraag voor een Small Modular Reactor in het havengebied; - daarbij in kaart te brengen welke voorbereidingen de gemeente en de DCMR nu al kunnen treffen om toekomstige vergunningverlening zorgvuldig maar ook voortvarend te laten verlopen; - richting bedrijven te communiceren dat de gemeente de komst van SMR's verwelkomt; - de gemeenteraad hierover te informeren; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.S. Abrahamse en S.M. Bonte De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Ons tweede punt gaat over weerbaarheid. Wat de VVD betreft: zonder industrie hebben we geen defensie.

Als we als VVD moeten kiezen tussen verduurzaming of onze veiligheid, dan kiezen we altijd voor onze veiligheid. Dat betekent ook dat bedrijven die daaraan bijdragen niet kapot moeten worden gemaakt met verduurzamingsdoelen, maar dat we samen met hen moeten werken aan een redelijk pad. Ik kan het niet vaak genoeg zeggen: zolang een tank nog op diesel rijdt, moeten we ook die raffinaderijen in de haven niet gaan sluiten. Al bijna 2 jaar vragen we ook, als VVD, om in kaart te brengen welke bedrijven in de haven nou bijdragen aan het afbouwen van onze strategische afhankelijkheden en dus onze veiligheid. Want dan kunnen we die scherpe keuzes ook maken. Mijn vraag is ook aan de wethouder: waarom zijn we nu nog niet verder met het onderzoeken van deze bedrijven? Waarom hebben we die nu nog niet in kaart, want dan hadden we dit veel duidelijker ook kunnen aanwijzen in deze havenvisie. Als derde kiezen we er ook als VVD voor om te investeren in onze kritieke infrastructuur, in plaats van erop te protesteren. Want we zien hoe lastig het is om de modal shift te maken van vervoer van goederen over de weg, naar het spoor, wat een stuk duurzamer is als optie. Dat maakt het alleen maar moeilijker en duurder doordat er ook nog anarchistische demonstranten urenlang dat spoor saboteren.

Wat de VVD betreft, kunnen we het spoor niet snel genoeg aanmerken als kritieke infrastructuur en heeft het spoor de juiste investeringen nodig voor onze veiligheid en ook de bereikbaarheid. Tot slot wil ik toch ook nog terugkomen op de AIgigafabriek waar we het over hadden in de commissie. Want in plaats van dat deze raad ook

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2661

ambitie toont, hoorde ik toch echt partijen als bijvoorbeeld een CDA zich afvragen of we überhaupt wel automatisering willen in onze haven. Ik zou echt iedereen willen adviseren om dat rapport van Wennink goed te lezen en ook het artikel in het AD over de mogelijkheden van deze fabriek. Want wat dat betreft, is dit voor de VVD echt een logische keuze om onze haven ook in de toekomst aantrekkelijk te houden en om te laten zien dat wij die visie hebben op de toekomst, dat bedrijven zich hier komen vestigen en blijven vestigen. Dan blijft onze haven ook in de toekomst de grootste groene haven van Europa. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Een vraag aan de VVD, via de voorzitter. Alle extra maatregelen die we hebben gezien in de Rotterdamse haven en die belemmerend werken voor de industrie en ook voor de verduurzaming, zijn door VVD-ministers gesteund en ook geïmplementeerd. Wat is de reactie van de VVD hierop in Rotterdam? De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): We zien dat ook mede op initiatief de CO2-heffing nu is afgeschaft. We zien dat de VVD miljarden heeft geïnvesteerd in netinfrastructuren van het hoogspanningsnet. We zien dus een heleboel maatregelen die plaatsvinden vanuit VVDministers en we zien initiatieven vanuit de Kamer, niet onze partij, die strenger wil zijn in klimaatwetgeving en dit soort eisen van Europa.

Dat komt niet door de VVD. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Tot slot, voorzitter. De CO2-heffingen zijn nog niet afgeschaft. Die worden nog steeds in de lucht gehouden. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): De CO2-heffing is nu tijdelijk opgeschort. Hier in Rotterdam is het sowieso een kwestie dat dit moet worden afgeschaft en ik hoop ook dat dat nu uit de coalitieonderhandelingen komt. Ik ben ervan overtuigd dat dat ook de inzet is van de VVD in die onderhandelingen. Maar ja, u weet als geen ander, dat ziet u ook in dit college: soms zitten er compromissen in, maar wat mij betreft wordt die afgeschaft. Daar heb ik ook het afgelopen jaar richting onze Kamerleden hard voor gelobbyd. Toen is het standpunt ook echt geweest, vanuit onze Kamerfractie, dat die moet worden afgeschaft. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Dat is op zich goed nieuws. Succes ook daarmee. De nettarieven moeten ook omlaag, hier, voor de industrie en voor de bedrijven. Dus ook een klemmend beroep om daarvoor te gaan pleiten en daar geld voor vrij te maken. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Daar kunnen we elkaar zeker in vinden. Dat ziet u ook, in de gedeputeerde van de VVD samen met de wethouder hier, de brieven die zij gezamenlijk sturen naar de ministers, naar het kabinet, vragen ook om dat soort maatregelen.

Dat kunnen wij alleen maar steunen. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan mevrouw Morkoç.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2662

Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, allereerst zijn wij blij dat er naar aanleiding van onze motie een nieuwe havenvisie ligt met een horizon op 2050. Ik hoopte op een compliment van de VVD, maar ik hoorde daar niets over, helaas. Het is belangrijk om te weten hoe de haven eruit zal zien in 2050, het moment dat iedereen moet voldoen aan onze klimaatdoelen. Ook fijn dat er zo hard is gewerkt aan die nieuwe havenvisie. Het is in een korte tijd gedaan en er moesten een heleboel feedback-rondes worden meegewogen. Dat is gelukt in een korte tijd. Dat vinden wij fijn. Daar blijven de complimenten bij, want dat er een opdracht is gegeven aan het college om te komen met een nieuwe havenvisie, betekent niet meteen ook dat het is dat wij tevreden zijn met deze havenvisie. Als GroenLinks het had mogen schrijven, was deze groener, duidelijker en stabieler en zou de visie bovendien echt bijdragen aan een oplossing voor de klimaatcrisis. Wij durven moeilijke keuzes te maken, maar we zien dat niet terug in deze havenvisie. In Rotterdam hebben wij de noodtoestand voor het klimaat uitgeroepen, wel in 2021. De haven is een grote factor in deze klimaatcrisis. De haven is maar liefst verantwoordelijk voor 14 procent van de CO2-uitstoot van Nederland. Wij missen een visie die daarop aansluit. Wij kunnen ons dan ook vinden in de zorgen die vanochtend nog voor het stadhuis worden geuit.

Het zegt veel dat systematische blokkades niet genoemd worden in deze havenvisie, van de fossiele lobby tot het gebruik maken van fossiele subsidies, partijen die tegenstribbelen en daardoor vertragen, waaronder andere ook rechtse partijen, zowel hier als in de Kamer. Er staat wel dat de haven een bron is van welvaart, dat staat in de havenvisie, maar er staat niet 1 keer genoemd dat we midden in een klimaatcrisis zitten en dat dat een reden is om die havenvisie nu ook sterk in te zetten. Waarom is dat niet zo, wethouder? Wij hopen hier alsnog verandering in aan te brengen. Daarom vragen wij per motie, ‘bare fossil minimum’, om wel die keuze te maken voor een fossielvrije haven of tenminste voorwaarden stellen aan het genoemde minimum en de motie ‘CCS niet voor greenwashers’, zodat de schaarse opslag optimaal wordt gebruikt. Wij hadden in deze havenvisie ook gehoopt op keuzes over welke bedrijven wel en welke niet in de haven passen, maar ook deze keuzes worden niet gemaakt en clusters waarin juist op een efficiënte en duurzame manier kan worden gewerkt, zijn niet meegenomen. Daarvoor hebben wij de motie ‘geen clusterfuck’. Ook de natuur in het havengebied staat onder druk. Daarom hebben wij de moties om ecologische rijkdom weer te herstellen, de dreigende hoogwaterstanden en overstromingsrisico’s tegen te gaan en een motie waarbij water en bodem gestuurd wordt.

Voorts een motie waarin de haven oog heeft voor scope 3 en de leefgebieden van gemeenschappen waar de haven van profiteert. Voor het beschermen van de voortgang met peildatum 2030, 2040 en 2050 hebben wij een motie. De laatste motie, voor kernenergie is, wat GroenLinks betreft, geen ruimte in deze haven, letterlijk en figuurlijk niet. U kent ons verhaal daarop ondertussen. Wij zijn uiteraard ook positief over de gedachte achter deze havenvisie. Er moet een transitie plaatsvinden naar een groene, duurzame haven. Natuur en biodiversiteit hebben een rol en zijn meegenomen in deze havenvisie. Er is aandacht voor verbetering van de bereikbaarheid van de haven en het is beter dan onze vorige havenvisie. Het houdt rekening met de actuele situatie in de haven. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Het wordt heel snel heel kort genoemd, maar u zegt: blij dat alle kleine kernen zijn betrokken. Vervolgens zegt u ook: geen ruimte voor kernenergie. Wat zegt u dan tegen die mensen in Hoek van Holland, Rozenburg waar allemaal extra windmolens moeten gaan komen om uw duurzame haven voor elkaar te krijgen? Want dat is precies wat ze zeiden dat ze niet wilden. Waarom moet dat dan allemaal daar komen te staan terwijl je ook een SMR of een kerncentrale daar neer kan zetten? De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2663

Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, de VVD begint vaak over SMR’s en kerncentrales, die dingen die er nog geen jaren zullen staan en in feite ook nog niet bestaan. Wat wij willen is dat de baten en lasten worden gedeeld. Dat we gaan naar lokaal eigendomschap, zeker in een goed proces met de mensen waarom zo'n kerncentrale wordt gebouwd. Natuurlijk hebben wij een voorkeur voor meer windmolens op zee en daarom hebben we ook de North Sea Pact, landelijk. Dat staat in ons verkiezingsprogramma, mocht u het lezen. Wij vinden het belangrijk dat het samengaat met omwonenden, dat daar goed over wordt gesproken en dat die baten en lasten worden gedeeld. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Baten en lasten worden gedeeld. De lasten liggen nu alleen in de kleine kernen, terwijl, ook al zou je het allemaal op zee bouwen, dan ga je echt niet de ambities van GroenLinks voor elkaar krijgen tenzij je de helft van de haven weghaalt. Waarom kies je dan niet voor een duurzame oplossing, namelijk kernenergie. De kerncentrales bestaan al wel, ze staan in Borssele en ze kunnen gebouwd worden. Dus ik snap deze weerstand niet, zeker van een groene partij als GroenLinks, voorzitter, dat zij hier zo op blijven hameren, terwijl de oplossing klaarligt. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç.

Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, dat maakt mij wel aan het lachen, want die SMR’s staan niet klaar en voor die kerncentrales hebben wij geen plek. We hebben 5 procent ruimte over in de haven, dat is 500 hectare. We hebben geen ruimte voor gigantische kerncentrales en die SMR’s zijn ook niet zo heel erg klein, naast dat ze dus niet bestaan. Ik vind het bijzonder dat de VVD pretendeert dat wij niet geven om de kleine kernen als wij juist willen dat de luchtkwaliteit daar beter is, dat de bereikbaarheid van de haven beter wordt, dat we meer geven om hun democratische inzichten in wat het Havenbedrijf doet, dat we samen met hen die haven gaan inrichten. Dat vindt de VVD niet belangrijk, dus ik vind het interessant dat dit, hetgeen dat niet bestaat, die SMR’s, zo naar voren worden geschoven. De VOORZITTER: Mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd): Voorzitter, ik ga mevrouw Morkoç niet overtuigen op het punt van kernenergie. Ik denk dat de toekomst wel laat zien dat de kleine kernen daar een grotere voorstander van zijn. Als het gaat om aandacht voor kleine kernen: de enige partij die bij de sessie met de kleine kernen was over deze havenvisie, was de VVD. De rest was er niet. De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, het feit dat er een sessie was met de kleine kernen, komt door mijn motie.

Soms kan ik ergens niet bij zijn, maar het feit dat er zo uitvoerig is gesproken met die kleine kernen, is omdat dat in mijn motie stond. Dank dat u daar dan aandacht aan geeft en mij ook de credits geeft dat we daar zo uitvoerig om hebben gevraagd. Voorzitter, wij hadden gehoopt op een visie met keuzes, met daadwerkelijk ambities en minder wellicht, wellicht is er een kans dat, misschien zo en wellicht hier. Daar zijn onze moties voor. We zouden de wethouder willen vragen welke moeilijke keuzes hij heeft gemaakt in deze havenvisie. Want moeilijke keuzes zien wij niet zo. De Rotterdamse haven is een baken van veerkracht en vooruitgang, dat staat ergens aan het begin en dat zien wij ook. We hebben dat gezien met gigantische transities die we ondertussen al hebben gehad, de afgelopen decennia en het is belangrijk dat we de volgende transitie of de transitie waar we nu in zitten met net zoveel veerkracht en vooruitgang inzetten, maar wel met publieke waarde voorop. Dank u wel.

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2664

De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç heeft de volgende moties ingediend. Motie 3. The bare fossil minimum “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - de Rotterdamse haven nog altijd de meest vervuilende haven van Europa is; - vervuilende, fossiele, industrie gezondheidsrisico's voor omwonenden met zich meebrengt, en de klimaatdoelen van 2050 nog lang niet in zicht zijn; - in Rotterdam in 2021 de noodtoestand voor het klimaat is uitgeroepen, vanwege de klimaatcrisis; - de gemeente Rotterdam, volgens het Klimaat Actie Plan, toewerkt "naar een klimaatneutraal en fossielvrij Rotterdam"; - in de Havenvisie 2050 echter slechts staat dat fossiel 'tot een minimum beperkt is'; overwegende dat: - deze noodtoestand voor het klimaat vraagt om duidelijke maatregelen en drastische keuzes; - in andere gemeenten in hun havenvisies er wel een zinsnede is opgenomen waarbij gestreefd wordt naar een fossielvrije haven; - 'tot een minimum beperkt' alsnog een vrij ruim interpretabele definitie is, en er geen voorwaarden genoemd worden; verzoekt het college: - te streven naar een fossielvrije haven en dit op te nemen in de Havenvisie; - hierbij te noemen dat we te maken hebben met een klimaatcrisis; - op zijn minst voorwaarden op te nemen voor dat 'minimum', daarin overwegend wat

voor soort diensten geleverd mogen worden, en of er een alternatieve productiemethode mogelijk is, en of het bedrijf een plan voor verduurzaming heeft; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, S.F. Lammering Varela en P.J.H.D. Verkoelen Motie 4. CCS niet voor greenwashers “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - Carbon Capture & Storage (CCS) in de Havenvisie genoemd wordt als tussenoplossing voor het verminderen van de CO2-uitstoot van de haven; - de opslagcapaciteit voor CCS beperkt is; - Porthos, met vier klanten die contracten hebben getekend, inmiddels al vol zit; - er voor Aramis nog eventueel wel ruimte is voor extra klanten; overwegende dat: - CCS een goede tussenoplossing kan zijn, mits dit niet als greenwashing-trucje gebruikt wordt voor bedrijven die niet genoeg willen verduurzamen, of voor wie eigenlijk geen plek meer is in de Havenvisie 2050;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2665

-

voorwaarden voor het gebruik van CCS ervoor kunnen zorgen dat het een meer waardevolle maatregel is; bijvoorbeeld het hebben van een klimaatplan, en het erkennen van het feit dat CCS een noodoplossing is, een goede voorwaarde kan zijn; hiermee voorrang gegeven kan worden aan bedrijven die echt in de Havenvisie 2050 passen, door hen toegang en steun te geven tot CCS;

verzoekt het college: - een lobby te starten richting het Rijk, waarin gepleit wordt voor voorwaarden voor bedrijven die gebruik mogen maken van CCS in het Rotterdamse havengebied; - haar rol als grootaandeelhouder van het Havenbedrijf ook aan te wenden om invloed en inspiratie uit te oefenen bij vraagstukken over CCS in het havengebied; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, L.P.A. Dekkers, S.F. Lammering Varela en P.J.H.D. Verkoelen Motie 5. Geen clusterfuck “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - in de Havenvisie 2050 nu niets opgenomen staat over wat voor soort bedrijven of sectoren in 2050 niet meer thuishoren in de haven; - er slechts gesproken wordt over 'kansrijke sectoren' en hooguit over het 'verminderen' van olieraffinage, maar er bewust niet een lijst van sectoren opgenomen staat waar we mee moeten stoppen; - een idee voor clusters van bedrijven ook niet opgenomen zijn in de havenvisie of de NOVEX-uitvoeringsagenda; overwegende dat: - een havenvisie niet compleet is zonder goed af te kaderen wat niet meer thuishoort in de haven; - door duidelijke keuzes te maken er voor de komende jaren een sterkere visie ligt, en bedrijven in en buiten de haven goed weten waar zij aan toe zijn; - sluitende ketens, in zogenaamde

clusters, duurzamer zijn, en sturing hierop ook waardevol kan zijn; verzoekt het college: - in de Havenvisie op te nemen voor welke sectoren er wel en niet ruimte is in de haven van 2050; - hierbij een visie op bedrijfsclusters mee te nemen; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, L.P.A. Dekkers, S.F. Lammering Varela en P.J.H.D. Verkoelen Motie 6. Ecologisch herstel voor het havengebied “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2666

constaterende dat: - de havenontwikkeling sinds 1940 gepaard is gegaan met een drastische achteruitgang van de ecologische rijkdom van het estuarium dat de monding van de Nieuwe Maas ooit was; - er druk staat op de leefomgeving, door verstedelijking, stikstofproblematiek, verlies aan biodiversiteit en veranderend klimaat; overwegende dat: - het vorige kabinet in 2022 nog de nota 'Water en Bodem sturend' heeft aangenomen, met een lijst uitgangspunten voor sturing in de ruimtelijke ordening; - het programma 'De Rivier als Getijdenpark', met o.a. het project Groene Poort langs de Nieuwe Waterweg, goede ideeën biedt om het natuurlijk systeem van de delta te versterken; - door nu al te verkennen welke keuzes mogelijk en wenselijk zijn, toekomstige generaties kunnen bouwen op een fundament dat flexibel en toekomstbestendig is; verzoekt het college: - het Havenbedrijf te vragen een onderzoek te starten en plan van aanpak uit te werken voor de verbetering van de ecologische rijkdom in het havengebied; - eventuele uitbreiding van het aantal getijdenparken in het havengebied mee te nemen in het onderzoek; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, R.G.C. Segers-Hoogendoorn, S.F. Lammering Varela, J.M. Nunnely en P.J.H.D. Verkoelen Motie 7.

Laat de buitendijkse gebieden niet verzuipen “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - de havenontwikkeling en met name de herhaaldelijk verdiepte vaargeul van de Nieuwe Waterweg geleid heeft tot een toename van de hoogwaterstanden bij het verstedelijkt gebied; - de Rijnmond-Drechtstedenregio voor grote uitdagingen staat op het gebied van waterveiligheid en de ruimtelijke weerbaarheid van het gebied onder druk staat; overwegende dat: - met het oog op een verwachte versnelde zeespiegelstijging het overstromingsrisico van met name de buitendijkse gebieden (waar meer dan 60.000 mensen wonen) zal toenemen; - deze ontwikkelingen in het kader van de NOVEX-uitvoeringsagenda goed onderzocht en meegewogen dienen te worden; verzoekt het college: - in samenwerking met het Havenbedrijf en Deltaprogramma Rijnmond-Drechtsteden te bekijken welke maatregelen genomen moeten worden om dit risico te beperken; - hierbij opties als het verondiepen of het afsluiten van de Nieuwe Waterweg met een sluiscomplex in overweging te nemen; - te onderzoeken hoe deze opties gecombineerd kunnen worden met een eventuele ruimtelijke herinrichting van het havengebied;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2667

-

hierover te rapporteren aan de raad;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç en R.G.C. Segers-Hoogendoorn Motie 8. Water en bodem sturend, ook in de havenvisie “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - op pagina 38 van de Havenvisie 2050 staat: "Het minimaal behouden en, waar mogelijk, versterken en kwalitatief verbeteren van de natuur is een belangrijke uitdaging, ondertussen rekening houdend met de functionaliteit van de haven en de activiteiten die daar plaatsvinden"; - met de zinsnede aan het einde de economische ontwikkeling voorop lijkt te staan, en de natuur lijkt te volgen; - het vorige kabinet in 2022 de Kamerbrief 'Water en bodem sturend' heeft gepubliceerd, waarvan de uitvoering leidt tot betere omgang met overstromingen en droogte, en bijdrage aan een gezonde leefomgeving; overwegende dat: - ook voor Rotterdam maatregelen tegen overstromingen, droogte, en een gezonde leefomgeving van cruciaal belang zijn; - de genoemde zinsnede, in het kader van deze Kamerbrief en het belang van Rotterdam, overbodig en zelfs kwalijk is; - juist in een visie de prioriteiten goed, duidelijk en op orde moetenzijn; - met het schrappen van deze zinsnede de natuur en veiligheid van Rotterdam weer voorop komen te staan, ook in de Havenvisie 2050; verzoekt het college: - het

zinsdeel "ondertussen rekening houdend met de functionaliteit van de haven en de activiteiten die daar plaatsvinden" te schrappen; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç en P.J.H.D. Verkoelen Motie 9. Oog voor scope 3 en lokale leefgebieden “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - scope 3 uitstoot genoemd wordt in de Havenvisie, maar deze tekst niet gepaard gaat met concrete uitspraken of doelstellingen voor scope 3 uitstoot; - het nodig is dat de Rotterdamse haven een leidende positie neemt in het terugdringen van uitstoot, ook als het gaat om uitstoot die niet direct in de haven plaatsvindt, te weten de scope 3 uitstoot; - energieprojecten elders in de wereld, bijvoorbeeld in het Globale Zuiden, zorgen voor profijt voor de economie en de energietransitie van rijkere landen, maar een flink beslag leggen op de leefomgeving van lokale gemeenschappen aldaar;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2668

-

ook de Rotterdamse haven met haar ambities hier debet aan is;

overwegende dat: - zonder scope 3 vermindering het terugdringen van de uitstoot in de haven een druppel op een gloeiende plaat blijft; - onze klimaatproblemen oplossen door ze te verschuiven naar het Globale Zuiden, en daarbij compleet voorbij te gaan aan de leefomstandigheden en leefgebieden van lokale gemeenschappen, niet acceptabel is; verzoekt het college: - in overleg met de Havenvisie-partners aan de Havenvisie 2050 toe te voegen dat bij de ontwikkelingen in de haven naar 2050 altijd rekening wordt gehouden met het verminderen en beperken van scope 3 uitstoot; - tevens op te nemen dat de Rotterdamse haven daarnaast rekening houdt met de leefgebieden van lokale gemeenschappen van landen en gebieden waar de haven van profiteert, bijvoorbeeld bij waterstofprojecten in het Globale Zuiden, en zij waar mogelijk probeert een positieve bijdrage aan deze gebieden te leveren; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y Morkoç, S.F. Lammering Varela en P.J.H.D. Verkoelen Motie 10.

Geen ruimte voor kerncentrales in de havenvisie “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - er in de Havenvisie 2050 staat opgenomen dat "Fossiele energiebronnen (kolen, aardolie, aardgas) worden vervangen door hernieuwbare alternatieven zoals groene elektriciteit en waterstof, en misschien door kernenergie." (p. 33), en "In 2050 kunnen er mogelijk één of twee grote kerncentrales of meerdere kleinere centrales (small modular reactors) in de Rotterdamse haven staan." (p.36); - de ruimte in de haven beperkt is; - kerncentrales veel ruimte in beslag nemen, met name tijdens de bouwperiode, en pas na vele jaren in gebruik genomen kunnen worden; overwegende dat: - de focus op kerncentrale(s) een illusie is, die afleidt van echt klimaatbeleid; - het beter is te focussen op energiebronnen die haalbaar zijn en nodig zijn voor onze urgente klimaatdoelen van 2030 en 2050; - het de voorkeur heeft om de schaarse ruimte van de haven te gebruiken voor ontwikkeling van energie uit waterstof en andere groene energiebronnen; - de bedrijvigheid in de haven te groot is om hier delen van op te geven voor het plaatsen van een kerncentrale; verzoekt het college: - de zinsdelen over kerncentrales te schrappen uit de definitieve versie van de Havenvisie 2050, in overleg met

de Havenvisie partners; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, S.F. Lammering Varela en T.J. Vonk

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2669

Motie 11. 2050 is ver weg, wat doen we in de tussentijd? “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van agendapunt 5.2 Raadsvoorstel over vaststelling Havenvisie; constaterende dat: - tot op heden voor de Havenvisie 2030 een jaarlijkse voortgangsrapportage werd opgesteld en gedeeld met de raad; - de Havenvisie 2030 was verouderd en we daarom nu een nieuwe Havenvisie 2050 hebben; - de voortgangsrapportages voor de gemeenteraad essentieel zijn om invulling te geven aan onze kaderstellende en controlerende rol; - aangezien de nieuwe Havenvisie naar het jaar 2050 kijkt, we het ijkpunten 2030 en 2040 niet moeten vergeten; - de EU-landen het ook eens zijn geworden over peilwaarden voor klimaatdoelen voor 2040; overwegende dat: - het van belang is goed te kunnen reflecteren op de ontwikkelingen naar de haven van 2050 en daarbij de voortgang inzichtelijk te hebben; - andere documenten of ontwikkelingen, zoals jaarverslagen, niet hetzelfde integrale beeld geven; - de Havenvisie 2050 weliswaar een wat brede horizon biedt, maar het toch loont om duidelijke targets op te stellen en hierover te rapporteren zoals met de Havenvisie 2030; - met de Havenvisie 2050, de doelen van 2030 nog niet verdwenen zijn en vergeten moeten worden; verzoekt het college: - jaarlijks een voortgangsrapportage op te stellen voor de Havenvisie met peildatums 2030,

2040 en 2050, en deze te delen met de raad; - met een plan te komen voor herijkingsmomenten van de Havenvisie 2050; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. M.Y. Morkoç, L.P.A. Dekkers, T.J. Vonk, S.F. Lammering Varela en P.J.H.D. Verkoelen De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan de heer Lammering Varela. De heer LAMMERING VARELA (pvda): Dank u wel, voorzitter. De Havenvisie 2050 is ambitieus en noodzakelijk. Allereerst complimenten aan iedereen die hieraan heeft gewerkt en onder hoge druk dit document nog voor het einde van dit jaar heeft opgeleverd. Laat ik beginnen met iets dat niet in de visie staat, een menselijk verhaal, mijn kapper bijvoorbeeld, inmiddels al jaren een goede vriend uit Charlois, verloor als vijfjarig jochie zijn vader door een dodelijk ongeval in de haven. Een gewone werkdag, ochtendgroet, werkkleding aan en 's avonds bleef de stoel leeg aan tafel. Voor dat gezin stopte de tijd, voor de haven draaide alles door. Dat contrast raakt de kern van deze visie. Want wie goed leest, ziet dat de grootste uitdagingen niet in 2050 liggen, maar vandaag. De randvoorwaarden zijn nog niet op orde, terwijl juist die bepalen of deze visie ooit meer wordt dan papier. Voor de PvdA draait het daarom om 3 verhalen, 3 fundamenten onder deze gaven. Het eerste verhaal is dat van bereikbaar werk.

De visie zegt terecht dat de haven aantrekkelijk moet blijven voor alle

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2670

generaties. Maar in de praktijk begint die aantrekkelijkheid bij de vraag: kom je er überhaupt? Jongeren zonder auto’s komen nauwelijks in de haven. Werkzoekenden uit Hoogvliet, Pernis, Rozenburg of Hoek van Holland staan letterlijk aan de verkeerde kant van de brug. We zeggen dat iedereen gelijke kansen krijgt, maar zonder bereikbaarheid bestaat die kans niet eens. Daarom dient de PvdA samen met GroenLinks de motie ‘de bereikbare haven van de toekomst’ in omdat openbaar vervoer geen bijzin mag zijn, maar een zwaarwegend criterium bij keuzes over bereikbaarheid, investeringen en de arbeidsmarkt moet zijn. Het tweede verhaal is dat van veilig werk. In deze visie lezen we veel over digitale dreiging en geopolitieke spanningen, maar opvallend weinig over de veiligheid op de werkvloer zelf. Bij 1 bedrijf vonden in 8 jaar tijd 8 dodelijke ongevallen plaats. Acht gezinnen, 8 lege stoelen aan tafel. Als we zeggen dat havenmedewerkers zich trots, veilig en gewaardeerd moeten voelen, begint dat bij taalbeheersing, toezicht, eerlijke contracten en sociale bescherming. Zonder dat fundament is weerbaarheid geen kracht, maar een slogan. Daarom kondigt de PvdA samen met de SP en GroenLinks de motie ‘een moment stilte voor onze arbeiders’ aan om Workers’ Memorial Day een vaste plek te geven in Rotterdam. Niet als ritueel, maar als herinnering. Want veiligheid is nooit vanzelfsprekend.

Het derde verhaal gaat over grip. De visie stelt terecht dat Europa strategisch autonoom moet worden, maar wat ontbreekt, is een reflectie op het toenemende buitenlands eigendom van terminals en vitale infrastructuur. Wie is uiteindelijk de baas over onze haven en wat betekent dat voor veiligheid, arbeidsvoorwaarden en publieke belangen? Voorzitter, in de basis ligt er een visie die we die we kunnen steunen. Maar een haven is pas toekomstbestendig als zij toekomst biedt aan de mensen die haar elke dag laten draaien. Als werk bereikbaar is, als werk veilig is en als de samenleving grip houdt op wat van ons allemaal is. Dat is de haven die wij willen doorgeven aan de vele generaties na ons. De VOORZITTER: De heer Lammering Varela heeft de volgende moties ingediend. Motie 12.

De bereikbare haven van de toekomst “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van 'Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050’; constaterende dat: - de havenvisie 2050 richting geeft aan de gewenste ontwikkeling van het Rotterdamse haven- en industriecomplex op lange termijn; - een kernpunt van de havenvisie is dat de haven een belangrijke werkgever in de regio blijft en een aantrekkelijk moet blijven voor alle generaties; overwegende dat: - bereikbaarheid nog altijd een grote opgave is en dat "opschaling van collectief vervoer” een magere basis is voor het grootste werkgebied van Nederland; - in de praktijk veel jongeren zonder auto of rijbewijs de haven nauwelijks kunnen bereiken; - ook voor werkzoekenden in Hoogvliet, Pernis, Rozenburg en Hoek van Holland is de haven moeilijk te bereiken; - bereikbaar werk essentieel is om eerlijke kansen te creëren in de haven; verzoekt het college: - het openbaar vervoer van en naar het havengebied in de Havenvisie 2050 te erkennen en te hanteren als zwaarwegend criterium bij keuzes over: o de bereikbaarheid van het haven- en industriecomplex, o het vestigings- en investeringsklimaat, o én de ontwikkeling van een toekomstbestendige arbeidsmarkt;

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2671

-

dit uitgangspunt expliciet over te dragen aan het nieuwe college (2026-2030) als sturend kader voor de doorvertaling van de Havenvisie 2050 naar een uitvoeringsgerichte strategie;

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. S.F. Lammering Varela en M.Y. Morkoç Motie 13. Een moment stilte voor onze arbeiders “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 18 december 2025 ter bespreking van 'Het voorstel tot vaststelling van de Havenvisie 2050’; constaterende dat: - elk jaar op 28 april het Workers' Memorial Day is, een internationale dag waarop vakbonden alle werknemers herdenken die zijn overleden door een bedrijfsongeval of beroepsziekte; - er jaarlijks in Nederland 4.000 mensen om het leven komen door een arbeidsongeval of een beroepsziekte, voor een groot deel door blootstelling aan gevaarlijke stoffen; - de FNV Haven een jaarlijkse herdenking organiseert voor iedereen die in onze haven is overleden; - Workers' Memorial Day geen vaste plek heeft op de herdenkingsagenda van de gemeente; overwegende dat: - (haven)arbeiders hebben bijgedragen aan het groot maken van onze haven en daarmee een onmisbaar zijn geweest voor de welvaart die we vandaag de dag kennen; - sommige havenarbeiders dat nu en in het verleden dat met hun leven hebben moeten bekopen; - Workers' Memorial Day bijdraagt aan de essentiële bewustwording van bedrijfsveiligheid en daarmee arbeidsongevallen terug kan dringen; - Workers' Memorial Day daarom een volwaardige herdenking verdient; verzoekt het college: - Workers' Memorial Day toe te voegen aan de vaste herdenkingsagenda van

de gemeente; - hierbij samen te werken met vakbonden en betrokken organisaties; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. S.F. Lammering Varela, T.S.J. Coşkun en M.Y. Morkoç De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is het woord aan de heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. We hebben meer industrie nodig in de Rotterdamse haven, meer industrie en meer energie. Niet alleen in Rotterdam, maar ook in Nederland en in Europa. Want we zitten in een technologische race met de Verenigde staten en China en we moeten meer investeren in technologische innovatie om relevant te blijven op het wereldtoneel en om onze werkgelegenheid en welvaart te behouden, onze verzorgingsstaat daarmee te kunnen betalen. De Rotterdamse haven levert hieraan een belangrijke bijdrage met 100.000 directe banen en een veelvoud aan indirecte banen. We hebben een uitstekende uitgangspositie: een sterke haveneconomie, een uitmuntende ligging om het Europese

raadsvergadering van 18 december 2025

Notulen pagina

2672

achterland te bedienen en een sterk energie en industrieel cluster. Maar we moeten nu eerst die industrie behouden, dan kunnen we hier in Rotterdam gezamenlijk de energie- en grondstoffentransitie gaan realiseren. Leefbaar Rotterdam pleit voor een status aparte, want de Rotterdamse haven verdient dat. Een aparte regelgeving voor onze haven. Haal Rotterdam van het stikstofslot af. Maak een uitzondering op de stikstofregels voor investeringen in duurzame projecten, zoals een biobrandstoffabriek, CO2-opslag en de aanleg van waterstofinfrastructuur. Leefbaar Rotterdam pleit voor het behoud van het cluster basischemie. Op korte termijn moeten belemmeringen voor investeringen worden weggenomen, zoals de hoge nettarieven, netcongestie, de lange vergunningstrajecten en de hoge regeldruk. Wij pleiten voor het afschaffen van de extra CO2-heffingen, ook het Europese systeem, ETS en CBAM, want deze extra heffingen leiden tot het vertrek van de basischemie uit Europa. Dan ben je uitgepraat, want zij maken onmisbare grondstoffen en producten. Zorg dat hun businesscase positief kan zijn en stop dus met extra CO2-heffingen. Leefbaar Rotterdam pleit voor het openhouden van de gascentrales de komende jaren. Dat is belangrijk voor de leverbetrouwbaarheid. Maak investeringen in het onderhoud van gascentrales dus rendabel de komende jaren, bijvoorbeeld door invoering van een capaciteitsmarkt.

De VOORZITTER: Mevrouw Morkoç heeft een vraag. Mevrouw MORKOÇ (gl): Voorzitter, wij zijn benieuwd waarom Leefbaar Rotterdam van CBAM af zou willen, hetgeen Europa juist beschermt. De VOORZITTER: De heer Bonte. De heer BONTE (lr): Dank, voorzitter. Het systeem van ETS en CBAM. Het beschermt niet de basischemie, die produceert voor een mondiale markt. Als je dus Europese heffingen gaat doen en dat niet in de rest van de wereld doet, heb je een concurrentienadeel. Hetzelfde geldt voor CBAM, wat importheffingen zijn. Die importheffingen kun je niet 1 op 1 op de geïmporteerde eindproducten uit China en andere gebieden doen, want je kunt niet de CO2heffing oormerken, waar dat precies is uitgestoten. Als je in Europa produceert, dan ben je aan de beurt met je CO2-heffingen. Als je buiten Europa produceert, is niet met zekerheid vast te stellen op eindproducten of daar CO2 en hoeveel CO2 daarvoor gebruikt is. Dus je zet de Europese industrie, basischemie, op achterstand. Dit moet je niet doen. Als je het doet, moet je het mondiaal doen. We lopen nu te ver voor de muziek uit, met als resultaat dat de industrie vertrekt, werkgelegenheid vertrekt en innovatievermogen vertrekt. Niet doen. De VOORZITTER: De heer Lammering Varela. De heer LAMMERING VARELA (pvda): Dank, voorzitter. Een korte vraag, want ik hoor de heer Bonte van Leefbaar Rotterdam aangeven dat hij gascentrales wil openen.