20251111 en 20251113- Notulen van de raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

De Rotterdampas dichtbij: koppeling met de Huizen van de Wijk “De Gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 november 2025 ter bespreking van het agendapunt 6.1 'Begroting 2026'; constaterende dat: - de Rotterdampas een succesvol instrument is om Rotterdammers te stimuleren deel te nemen aan cultuur, sport en recreatie; - de pas in de praktijk nog niet overal of door iedereen even goed benut wordt, mede door onbekendheid of schaamte bij inwoners met een krappe beurs; - de Huizen van de Wijk een belangrijke ontmoetingsplek zijn voor Rotterdammers, waar veel sociale, culturele en educatieve activiteiten worden georganiseerd; - deze activiteiten vaak laagdrempelig zijn, maar soms een (kleine) bijdrage vragen die voor sommige inwoners een drempel kan vormen; overwegende dat: - een koppeling tussen de Rotterdampas en de Huizen van de Wijk het gebruik van de pas kan normaliseren en stimuleren;

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2206

-

hiermee het stigma rondom armoederegelingen vermindert, doordat alle Rotterdammers dezelfde pas gebruiken; dit de drempel verlaagt om mee te doen aan buurtactiviteiten, sociale contacten versterkt en eenzaamheid tegengaat; een dergelijke koppeling bijdraagt aan de doelstellingen van de gemeente op het gebied van inclusie, armoedebestrijding en sociale cohesie;

verzoekt het college: - te onderzoeken hoe de Rotterdampas kan worden gekoppeld aan de Huizen van de Wijk, zodat activiteiten en evenementen die zij organiseren ook met de Rotterdampas betaald kunnen worden; - hierbij te bekijken hoe een compensatiesysteem kan worden ingericht voor de Huizen van de Wijk en hoe dit bijdraagt aan het vergroten van bereik, gebruik en bekendheid van de Rotterdampas; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. L.P.A. Dekkers Motie 18. Rotterdampas passend verstrekken “De Gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 november 2025 ter bespreking van het agendapunt 6.1 'Begroting 2026'; constaterende dat: - de Rotterdampas een belangrijk instrument is om Rotterdammers te stimuleren deel te nemen aan culturele, sportieve en recreatieve activiteiten; - de pas toegang biedt tot honderden kortingen en gratis activiteiten, maar momenteel alleen beschikbaar is tegen betaling of via inkomensafhankelijke regelingen; - niet iedereen die in aanmerking komt voor een goedkope Rotterdampas hier gebruik van maakt, onder andere door onbekendheid, administratieve drempels of gevoelens van schaamte.

overwegende dat: - toegang tot cultuur, sport en recreatie bijdraagt aan het welzijn, de gezondheid en de sociale verbondenheid van Rotterdammers; - een proactief aangeboden Rotterdampas drempels kan wegnemen en het stigma rond armoederegelingen kan verminderen; - het aanbieden van de Rotterdampas aan alle Rotterdammers in armoede niet alleen kosten met zich meebrengt, maar ook economische kansen biedt doordat meer mensen gebruikmaken van lokale voorzieningen, horeca en culturele instellingen; - het wenselijk is om eerst inzicht te krijgen in de financiële, organisatorische en maatschappelijke gevolgen van een dergelijk model; verzoekt het college: - te onderzoeken wat de kosten, randvoorwaarden en mogelijke opbrengsten zijn van het aanbieden van de Rotterdampas aan alle Rotterdammers in armoede, door deze actief en gratis aan te bieden als er bestaande kwijtscheldingsregelingen worden toegekend; - hierbij ook te bekijken: o de mogelijke effecten op deelname aan cultuur, sport en recreatie o en de mogelijke maatschappelijke en economische baten; - de raad hierover vóór het einde van Q2 2026 te informeren, zodat de uitkomsten betrokken kunnen worden bij de begroting voor 2027; raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2207

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. L.P.A. Dekkers De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan mevrouw Maassen. Zij staat al. Mevrouw MAASSEN (d66): Dank u wel, voorzitter. Nederland en Rotterdam kozen 2 weken geleden voor de positieve krachten. Een einde aan een tijd van negativisme en gedoe, om de grote problemen waar we mee te maken hebben, op te lossen met de mentaliteit: het kan wel. Dat D66 de grootste is geworden in Rotterdam stemt mij uiteraard uiterst trots, maar het laat ook zien dat we aan de slag moeten, want ook in Rotterdam hebben we nog grote uitdagingen. Sterker nog, ik denk dat we in Rotterdam op een belangrijk keerpunt staan, want wat ik de laatste tijd mis in Rotterdam is een verhaal. Een verhaal waar we met de stad naartoe willen. We zijn bezig met het sentiment van de dag, ophef van de week, de explosie van de maand. We dompelen onszelf onder in negatieve sentimenten. Maar als we echt met deze stad vooruit willen, hebben we ook een stip op de horizon nodig. Niet alleen maar stilstaan bij wat er vandaag gebeurt, maar ook bouwen aan Rotterdam over 40 jaar: het Rotterdam van de toekomst. Niet alleen voor onszelf, maar ook voor onze kinderen en onze kleinkinderen. Want Rotterdam kent heel veel van dit soort keerpunten. Het zit zelfs in onze identiteit.

De meest bekende is natuurlijk de wederopbouw van 1950, waarin met veel manen vrouwkracht leven werd geblazen in de stad. Het leeggeslagen hart van Zadkine werd weer ingekleurd. In de jaren 80 werden grote Rotterdamse iconen neergezet, zoals de kubuswoningen op Blaak en de bieb. Ze gaven de stad allure en internationale aandacht. Rotterdam was niet alleen nog maar bekend van het bombardement. In de jaren 90 maakten we als stad bijna een letterlijke sprong over de Maas met de Erasmusbrug, een ongelooflijke verbinding tussen noord en zuid. In 2013 heb ik Rotterdam zelf zien groeien. Ik kwam als negentienjarige provinciaal aan op de Erasmus Universiteit. Het was er een grote bouwput, net als Blaak en Centraal Station, overigens. Rotterdam lag overhoop. Maar in de jaren daarna heb ik de markthal zien worden gebouwd, De Rotterdam zien verrijzen aan de overkant van de Maas en natuurlijk de nieuwe entree van Rotterdam Centraal zien openen. Dit jaar keek ik van bovenaf in slow motion hoe de ellips van Museum Fenix in hoogte steeg en hoe het strand bij de Rijnhaven elke dag verder een klein beetje aangroeide. Inmiddels zijn we volgens de New York Times de internationale trekpleister en laat de innovatiekracht van Rotterdam vele ogen verwonderen en vele tongen spreken. Maar ook nu, in 2025, staan we, wat D66 betreft, dus weer op zo'n keerpunt.

Onze binnenstad loopt vast met scheurende auto's, onze economie is toe aan een nieuwe innovatieve impuls en onze haven aan een groen en duurzaam hoofdstuk. Ook in de stad zie ik vele nieuwe gezichten en nieuwe verhalen die samenvloeien met die aloude stad en die allemaal snakken naar deze nieuwe optimistische verhalen. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dank u wel. U begint uw betoog fantastisch met: het kan wel. Ik zie alleen in Rotterdam een realiteit van: het kan niet. U praat over een autoluwe of autovrije binnenstad, maar we zijn nog niet verder gekomen dan de pilot op De Meent. We hebben een voorstel gehad van GroenLinks over fossiele reclame, toen was het antwoord: het kan niet. We hebben een initiatiefvoorstel gehad over ongedocumenteerden, om humaan om te gaan met mensen. Toen was het antwoord hier lokaal: het kan niet. Dus ik vind het een fantastisch mooi vergezicht, maar ik zou vandaag heel graag het gesprek voeren: wat kan dan hier wel? Kunnen we dus nu doorzetten met die pilot op De Meent, waar wij een voorstel voor hebben ingediend? Kunnen we dadelijk, om de klimaataanpak uit te breiden, ook naar

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2208

lucht en water te kijken, in plaats van alleen de CO2-uitstoot? Dus in plaats van het vergezicht schetsen, ben ik heel erg benieuwd: vandaag, wat gaan we vandaag doen en wat kan wel? De VOORZITTER: Hou de vraag vast, maar de heer Segers-Hoogendoorn heeft nog een vraag aan de heer Dekkers hierover. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Nee, ik wilde juist aansluiten, maar ik zat te wachten tot het betoog af was. De heer Dekkers zegt het nu en dan denk ik: dan kan ik het beter nu zeggen. Mevrouw Maassen staat te praten, ik vind het ook fantastisch, ik mis ook het verhaal, maar ze staat te praten alsof ze erbij stond de afgelopen jaren en daarnaar moest kijken, maar u was onderdeel van het stadsbestuur. Dus ik sluit helemaal aan bij de interruptie van de heer Dekkers, die dat heel concreet maakt in een aantal plannen die allemaal niet konden. Maar dit fantastische verhaal van: ik mis het grotere verhaal en waar zijn de langetermijnperspectieven, daar hebben wij hier, in ieder geval de oppositie, ook 4 jaar op zitten wachten, maar u zat aan de knoppen. Ik wilde dus even wachten, maar waarschijnlijk is het tweede deel van uw betoog een volledige soort sorry, we hebben er de afgelopen jaren niet aan gewerkt, want u maakte dit college toch mogelijk? Ik ben heel benieuwd wat uw verhaal daarbij is. De VOORZITTER: De dubbelslag Dekkers en Segers-Hoogendoorn.

Mevrouw MAASSEN (d66): Ik ben hartstikke blij dat u nauwkeurig naar mijn verhaal luistert. Ik ben ook blij dat u vraagt naar de lange vergezichten die ik heb voor de stad. Want ik zal u beloven: die komt er inderdaad echt aan. Ik ben het helemaal eens met Volt, die autovrije binnenstad, daar moeten we ook mee aan de slag gaan. We zien ook, inderdaad, we hebben de afgelopen 4 jaar 115 straten 30 kilometer per uur gemaakt, maar dat is nog niet genoeg. Daar ben ik het helemaal mee eens. Ook over de klimaatmaatregelen: ja, we hebben de CO2doelen gehaald, Paris Proof als binnenstad, maar ook zie ik dat er in de haven nog een hele grote opgave staat. Mijn oproep voor vandaag is niet alleen: niet alleen verder kijken dan 4 jaar, maar juist 40 jaar verder kijken, want daar is waar we de behoefte aan hebben. Als de heer Segers-Hoogendoorn aan mij vraagt: waar blijft dan dat grote verhaal? Wat hebt u de afgelopen 4 jaar gedaan? We hebben plannen voor een derde stadsbrug en er komen 30.000 woningen bij. In de lange verdere toekomst komen er zelfs 80.000 tot 90.000 woningen bij in deze stad. Dat is bijna een heel kleine stad in Nederland die we hier in Rotterdam gaan bouwen. Dat is het verre perspectief van D66.

Dus ja, we zijn er hard mee aan de slag, maar de oproep die ik vandaag ook doe, aan u allemaal, aan de positieve kracht van deze raad is: laten we samen alsjeblieft niet alleen kijken naar de sentimenten van vandaag, maar juist ook naar hoe we de stad willen bouwen voor over 40 jaar. De VOORZITTER: Mijnheer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Dan een voorlopige conclusie. Eigenlijk zegt mevrouw Maassen hier: ze neemt afscheid van deze coalitie. Dat doet ze heel duidelijk op dit moment. Ze heeft dat verhaal gemist, ze was er zelf onderdeel van, maar nu wil ze aan de slag met positieve partijen die wel een verhaal hebben. Dus u neemt vandaag sowieso afscheid van deze coalitie. Ik kan niet anders concluderen. De VOORZITTER: Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66): Ik hoor niet echt een vraag in het betoog van de heer SegersHoogendoorn, maar ik ben in ieder geval blij, als ik goed luister naar de heer SegersHoogendoorn, spreekt mijn verhaal hem heel erg aan. Daar ben ik heel erg blij mee. Ik nodig de heer Segers-Hoogendoorn ook uit: laten we dan samen inderdaad kijken hoe we die stad verder willen brengen voor de komende 40 jaar. raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2209

De VOORZITTER: De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Ik heb hier de afgelopen 3,5 jaar, iedere keer dat ik hier stond, een verhaal aangeboden aan deze coalitie om met mij mee te denken met dat verhaal en om inderdaad die vergezichten te schetsen en om inderdaad ervoor te zorgen dat we niet met allerlei partijpolitiek gedoe alleen maar op de tent zitten te passen en niet langetermijnperspectieven hebben. Dat heb ik u iedere keer aangeboden en dan hoor ik hier nu, na 3,5 jaar: ik hoop dat ik mijnheer Segers-Hoogendoorn aan mijn zijde vind. Ik heb het hier 3,5 jaar iedere keer aan u aangeboden. Niet alleen ik, ook andere partijen. Maar u zei de hele tijd: het kan niet. Precies de woorden van de heer Dekkers. Nee, het kan niet, het kan niet, het kan niet. Nu zegt u: ik heb dat verhaal gemist, verlos mij van deze coalitie, laten we alsjeblieft doorgaan met deze stad. Die hand neem ik aan. Mevrouw MAASSEN (d66): Ik proef wat bitterheid in het verhaal van de heer SegersHoogendoorn. Nogmaals, u bent welkom om aan te sluiten bij de positieve krachten. Als u op zoek bent naar het grote verhaal, dan zeg ik tegen u: er komt een derde stadsbrug aan. We hebben een perspectief voor Rotterdam. D66 wil verder bouwen aan de autovrije binnenstad. Er worden 30.000 woningen bijgebouwd. Dus het is een uitnodiging.

Als u de uitnodiging niet wil aannemen, dat is ook helemaal prima, maar dat is mijn handreiking aan u. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, we draaien het om. We hebben afgelopen jaren alleen maar gehoord: het kan niet, het kan niet, het kan niet en nu zetten we een fantastisch vergezicht neer, wat allemaal niet zo nieuw is, er zijn heel veel mensen die daarnaartoe willen. Dan zegt u: schuif aan en ga met ons praten. Ik zou zeggen: neem nou afscheid van dat het kan niet. Kijk nou eens goed naar die voorstellen van vandaag en denk bij elk voorstel van Volt: dat ziet er leuk uit, misschien kan het wel, bijvoorbeeld die pilot op De Meent doorzetten, maar dadelijk ook een mooi voorstel van het CDA dat er nog aankomt. Iets niet incidenteel doen maar structureel regelen. Dus ik zou echt zeggen: hou dit vast en kijk bij al die voorstellen van vandaag: kan het wel? De VOORZITTER: Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Ik wilde graag reageren op de fractie van Volt, op de heer Dekkers. U zegt de hele tijd: het kan niet, dus ik dacht: ik ga u het lijstje geven van het kan wel. Het kan namelijk wel dat we heel veel mensen uit de bijstand halen, tegen de stroom in van landelijk.

Het kan dus wel dat wij in deze stad een megalomane hoeveelheid groen aan het toevoegen zijn, 20 hectare groen, 40 hectare bijenlandschap en nog een mega groenoffensief wat eraan gaat komen. Het kan dus wel. Het kan ook wel dat we in deze stad meer handhavers hebben aangetrokken dan in andere steden bij elkaar, waarbij we zelfs nog speciale boa's hebben voor SSI-aanpak. Fantastisch. Boa's hebben om die Rotterdamse verkeersaso’s, waar we ons allemaal zo aan ergeren, aan te pakken. Het kan dus wel. Het kan dus ook nog dat we in tijden van financiële uitdagingen ervoor zorgen dat we blijven investeren in prachtige stadsprojecten zoals het Rijnhavenpark, waar u net aan refereerde, mevrouw Maassen, via de voorzitter, waar elke dag dat strand een beetje meer groeit. Het prachtige Nelson Mandelapark, volgens mij zijn de eerste contouren van de demping al zichtbaar. Ik ben heel positief en optimistisch en ik zou het mooi vinden als die energie ook meegaat naar buiten, dat het dus wel kan. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dit is precies dan het verschil tussen de VVD en Volt. Als er 7 fantastische stadsprojecten zijn en de helft loopt goed, dan zijn we niet tevreden. Dus raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2210

daar gaat het om. Als we 7 projecten hebben en die kosten meer dan 400 miljoen euro, dan moeten we dat volledig afmaken en dan moeten we zo zorgen dat ze alle 7 een succes worden en alle 7 tot vergroening leiden. Dat is hetzelfde als we het hebben over humane opvang dan zeggen we niet: we hebben dit en dat al gedaan. Als er een fantastisch voorstel komt van GroenLinks om de nachtopvang permanent open te maken, zeggen we: we kunnen die 6 naar een 7 ophogen in onze stad, dat gaan we doen. Het kan wel. Dus het gaat er niet om dat er niets goed is gegaan, ik zie een hele hoop goede dingen, maar de vraag is vandaag: kan het nog beter? Dan zie ik een heel aantal mogelijkheden waarop het nog een stuk beter kan. De VOORZITTER: Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, dit is nou dus precies het verschil tussen optimisme en pessimisme. Wij zijn echt optimistisch. Ik kijk echt liever naar waar het glas halfvol is, waar wij dus als stad in ook financieel moeilijke omstandigheden ervoor gekozen hebben om te blijven investeren, om die stadsprojecten wel door te laten gaan. Overigens, sommige stadsprojecten lopen iets minder goed dan gepland, daar zit wat vertraging in.

Dat vinden wij ook jammer, net zoals u, maar ik concentreer me liever op alles wat wij teruggeven aan deze stad, op alles waar wij op inzetten om die stad mooier, leefbaarder, veiliger en schoner te maken dan de hele tijd zeggen: het is allemaal niet goed. Ik zie ook wel dat er dingen niet goed gaan en daar moeten we ook extra ons best voor doen om dat beter te maken. Dus als het vanuit de grondhouding is dat er dus heel veel wel kan in deze stad, vind ik het prima om het gesprek te voeren: waar kunnen we nog de puntjes op de i zetten? Maar we moeten hier niet met elkaar de hele dag lopen zeggen: het kan allemaal niet. Want in mijn optiek: kan niet, bestaat niet. De VOORZITTER: Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, ik word op zich wel vrolijk van al die positieve krachten, dus laten we dat, het kan wel, het kan beter, lekker concreet maken met het waarmaken van de belofte van een feestje van de vuurwerkshow. Dat kan gewoon vandaag nog gebeuren. Iedereen wil het. Mevrouw Van Groningen wil het, mevrouw Maassen wil het, dat kunnen we vandaag besluiten. Het kan beter en het kan wel. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, ik heb zelden zo vaak de slogan van D66 in deze raadzaal gehoord. Ik word er ook heel vrolijk van dat de positieve krachten hier de raadzaal insijpelen en het verspreidt naar allerlei andere politieke kompanen, dus ik ben blij.

Het kan wel, laten we het vasthouden. Ik vervolg mijn betoog. De VOORZITTER: Niet nadat de heer Vonk nog een vraag heeft gesteld. De heer VONK (cu): Voorzitter, dank u wel. We hebben natuurlijk vanochtend het verhaal van deze coalitie en van dit college gehoord, perfect verwoord door de heer Ceulemans. Een gitzwart verhaal over guur rechts, over uitsluiten, over mensen wegzetten, zondebokpolitiek pur sang. Dat was het verhaal, nogmaals, goed verwoord door de heer Ceulemans. Dit was het verhaal van een coalitie waarvan u de slippendrager was. Je kunt niet jezelf geloofwaardig in de spiegel aankijken als je niet eerst ook bewust afstand neemt van dat verhaal en dan inderdaad de ruimte krijgt om een nieuw verhaal in te zetten. Vindt u dus ook dat u afstand neemt van dat verhaal wat niet uw verhaal is en neemt u dus ook afstand van het verhaal dat deze collegeperiode zo gedomineerd heeft? De VOORZITTER: Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, ik ben blij dat u het vraagt, want u hoort duidelijk dat ik een heel positief verhaal neerzet vandaag. Dat is inderdaad een heel ander verhaal dan wat raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2211

Leefbaar Rotterdam neerzet. Dus volgens mij is het overduidelijk, uit mijn bijdrage, dat D66 gaat voor een positief verhaal met ambities voor deze stad, waarin we kiezen voor vooruitgang, waarin we kiezen voor een autovrije binnenstad, levendig, waar iedereen welkom is. Dat is het verhaal van D66 en dat is ook waar ik voor sta vandaag. De VOORZITTER: De heer Vonk. De heer VONK (cu): Snapt u dan ook dat dat ongelooflijk ongeloofwaardig is? Als je 3,5 jaar het verhaal omarmt, jezelf gegijzeld laat houden door het zwarte verhaal van Leefbaar Rotterdam en deze coalitie en dan nu opeens tralala met een nieuw verhaal gaat komen, omdat de campagne toevallig gestart is. Dat is ongeloofwaardig. Ik wil u graag geloven. Ik wil ook wel mee in uw verhaal, maar dan zult u toch echt meer afstand moeten nemen van dat gitzwarte verhaal wat vanochtend verteld is en wat inderdaad een adequate beschrijving is van datgene wat u ook 3,5 jaar lang mogelijk heeft gemaakt. Neemt u daar afstand van? De VOORZITTER: Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, ik ben blij dat u de hoop uitspreekt en dat u ook dat positieve verhaal, dat u dat aanspreekt, want dat is ook waar ik voor sta. Dat is ook waar wij de komende maanden mee gaan werken, wat ook bij de Rotterdammer aanslaat. We zijn niet voor niets 2 weken geleden de grootste geworden in Rotterdam. Dat stemt mij hoopvol.

Dat betekent dat men hier ook op zit te wachten en dat we verder kunnen bouwen en verder kunnen kijken, 40 jaar vooruit, naar een positief, groen, levendig en optimistisch verhaal voor Rotterdam. De VOORZITTER: De heer Vonk. De heer VONK (cu): Afrondend, voorzitter. Dan concludeer ik inderdaad dat dit een omslachtige manier is om te zeggen: mea culpa. Sorry, dit was niet ons verhaal. Nu gaan we ons verhaal vertellen, wat we 3,5 jaar lang niet konden vertellen. Dat is wat u zegt. Dat stemt mij hoopvol, dus dat vind ik heel erg positief. Dus laten we dat allemaal in gaan zetten, maar niet zonder dat we gemarkeerd hebben dat die mea culpa hier dan ook wel indirect is uitgesproken. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, ik wil daar nog wel aan toevoegen dat het neerzetten van een positief verhaal en een stip natuurlijk fantastisch is, maar uiteindelijk krijg je dan een mandaat van de kiezers om er ook echt wat mee te doen. Dus een positief verhaal, als u de afgelopen raad tegen bad, bed, brood stemt, daar hebben die mensen die daar gebruik van willen maken helemaal niets aan. Dus ik vind het fantastisch dat de toon positief is en dat we mooie vergezichten hebben, maar uiteindelijk gaat het erom hoe we hier stemmen in de raad en wat we echt voor de Rotterdammer doen.

De afgelopen jaren heb ik het niet gezien, dus ik hoop vanaf nu, ook bij de stemming op donderdag, dat we gaan zien dat het echt kan. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, ik wil best wel een lijstje opnoemen. We hebben de nachtvergunningen uitgebreid, we hebben een opvang geopend voor EU-arbeidsmigranten, we hebben een stadsbus gerealiseerd, 115 straten zijn 30 kilometer per uur geworden. Zo kan ik een tijdje doorgaan. We hebben meer geld geïnvesteerd voor veilige fietsers op straat. We hebben meer straten eenrichtingsverkeer gemaakt. Ik kan doorgaan, schil om de school, gratis ontbijtjes voor kwetsbare scholen, gratis menstruatieproducten. Onze coalitie heeft heel veel van wat wij in het coalitieakkoord hebben opgenomen, gerealiseerd. Daar kan nog altijd een schepje bovenop, want er kan ook nog heel veel gebeuren in deze stad. Wat ik aan u vraag, dat is een opdracht voor ons allemaal, is dat wij samen die krachten bundelen. Dat we raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2212

samen het positieve verhaal verder uitbouwen. Dat is wat ik aan u vraag. U komt elke keer aan met dit en dat. Nee, laten we nou positief kijken. Deze stad verdient het, de stad verdient het om te kijken naar de kracht en de ambitie die daarin ligt. Daar zouden we met elkaar mee aan de slag moeten gaan en niet in zak en as te zitten over wat er allemaal verkeerd gaat. Dat wil de Rotterdammer niet horen. De Rotterdammer wil kijken: waar kan het wel? De VOORZITTER: Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter, ik weet niet of u het heeft gezien, maar we hadden een bingokaart en daar had positief 20 keer op moeten staan, dan hadden we nu bingo. Want het lijkt wel alsof D66 denkt: als je 100 keer positief zegt, dat het dan ook positief is. Zo werkt het natuurlijk niet. D66 blijft vooral bij heel veel kruimels hangen die ze ook net opnoemen van het kan wel, het kan wel. Wij zeggen: het kan beter. Hier zijn verbetervoorstellen die we elk jaar weer, elke keer met de begrotingen, met elke raad hier voorleggen. Wij zeggen: het kan beter en het is toch echt D66 die dat keer op keer wegstemt. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, ik hoor geen vraag, maar ik wil ook graag mevrouw Reitema uitnodigen, GroenLinks-PvdA. U bent ook een partij van vergezichten en van grote perspectieven. Zeker GroenLinks zie ik daar altijd een grote ambitie, zonder dogma's. Ik nodig u uit: denk met ons mee.

Doe mee om na te denken over Rotterdam in 2066. Dat verdient onze stad. Dat verdient onze stad, dat we samenwerken, dat we proberen bruggen te bouwen en dat we samen vooruitgaan naar die positieve, groene toekomst. De VOORZITTER: De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Voorzitter, alle uitnodigingen van mevrouw Maassen zijn alleen maar geloofwaardig als er ook echt inderdaad straks bij de stemmingen, over al die voorstellen die we hier gaan doen voor de begroting 2026, mind you, die begroting is meer van de volgende raad dan van deze raad en al helemaal meer van het volgende college dan van dit college. Dus als u uitnodigingen iets waard zijn, als ze enigszins betrouwbaar zijn, dan zien we dat straks ook terug in de stemmingen. Ik ben heel benieuwd of Rotterdam dan inderdaad op uw positieve verhaal kan rekenen, want u kunt al 3,5 jaar, nogmaals, rekenen op allerlei voorstellen, ook allemaal gedekt, altijd, in deze raad van oppositiepartijen. Dus ik ben heel benieuwd straks bij de stemmingen. Ik zie heel veel ruimte. Ik heb al gezegd: ik heb uw uitgestoken hand al aangenomen, maar die moet wel iets waard zijn. De VOORZITTER: Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66): Ik ben ook heel blij met de oppositie zoals die in deze raad is, want ik heb ze altijd als zeer kritisch, meedenkend en meewerkend ervaren.

Als je wil weten hoe de stad er in 2066 uit moet zien, denk ik dat we vooral moeten gaan dromen. Want het past bij ons om niet alleen te dromen en te denken, maar ook om vooral te doen. Het kriebelt in mij om in een tijdmachine te stappen om te zien hoe die stad er dan over 40 jaar uit zou zien. D66 heeft daar wel een idee bij. Een autovrije binnenstad waar je kunt winkelen, wandelen en wonen. Een stad waar 30 kilometer per uur de norm is, alle Rotterdammers fiets bezitten en waar de Maasboulevard is omgetoverd tot een groenblauwe oase. Met een bloeiende economie door een ambitieuze Rotterdamse AI-zone waar de medische en maritieme sector, samen met studenten, wetenschappers en ondernemers kunnen experimenteren en innoveren. Met de eerste CO2-neutrale haven van de wereld. Waar circulariteit en waterstof de koppositie overnemen. Waar onze studenten, met de kennis van de Erasmus Universiteit, de Hogeschool, het STC en de TU Delft, bij de deuren van de ondernemers binnenstappen voor een baan. Een stad waar peuters beginnen met leren en waar je tot je negentigste kan en mag door blijven leren. Een stad die 24 uur per dag leeft en raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2213

ademt, met een permanent festivalterrein, horecapleinen waar wordt geborreld, langere openingstijden voor onze nachtcultuur en natuurlijk een lesbobar. Een stad zonder racisme en discriminatie, een veilige plek voor vrouwen en de queergemeenschap, vrouwenrechtswinkels en een Rotterdams burgerberaad over veiligheid, de ouwehoer. Dat is de toekomst van onze stad. Een stad die aan alle mensen een thuis geeft. Van Ommoord tot Overschie, van Bloemhof tot Beverwaard. We blijven samen met die Rotterdammers doorbouwen. We willen luisteren naar de dromen van alle Rotterdammers, net nieuw of ouwe rot. Die visie en die ambitie kunnen we alleen samen voor elkaar krijgen met de juiste positieve daadkracht. Daarom, voorzitter, ben ik blij met veel goede ideeën van alle andere partijen. Zo ben ik heel blij met de ambitieuze plannen van GroenLinks-PvdA op het gebied van dakloosheid. Ik lees een aantal van de ideeën die in hun verkiezingsprogramma staan, ook terug in de aanpak van dit college. Dus ik vind het heel mooi dat we daarop als raad in gezamenlijkheid kunnen optrekken. Ook zie ik de ambitieuze inzet van de VVD, met in het bijzonder, hij is nu niet aanwezig, van de heer Verweij, op het aanpakken van femicide. Ik ben blij dat ik u als kompaan kan verwelkomen in de vrouwenzaak.

Ik zie ook dat de VVD verder wil gaan met het vergroenen van de binnenstad, maar, daarbij zeg ik ook tegen mijn collega's: daarvoor moet de auto toch aan de kant. Ik ben natuurlijk blij dat onze paarse vrienden ook zich hebben uitgesproken over een autovrije binnenstad, zoals D66 ook heeft gepleit. Ik ben blij dat de positieve krachten voor Rotterdam kunnen verenigen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, ik twijfelde even of ik ging staan. Maar de auto aan de kant, dat gaat wat ons betreft een bridge too far, we hebben het nu niet over bruggen bouwen. Ik zie ook niet waarom het vergroenen van de stad niet hand in hand kan gaan met een bereikbare stad. Sterker nog: er ligt een prachtig mooi initiatiefvoorstel van de heer Verheij, die heeft het namelijk gehad over dubbel grondgebruik. Waarom zou je niet dingen overkappen, zoals bijvoorbeeld wethouder Lansink-Bastemeijer voorstelt, het Hofbogenpark uiteindelijk in de toekomst ook helemaal door te trekken over die A20 heen. Dan krijg je dus een mooi park ergens bovenop en kan de auto, of wat eronder rijdt, blijven bestaan. Dus hoe kijkt u dan naar zo’n oplossing, waardoor we de auto niet de stad uit hoeven halen, maar hier kunnen laten gaan, alleen niet meer boven de grond. De VOORZITTER: Mevrouw Maassen.

Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, we zien het ruimte maken voor een autovrije stad natuurlijk als een mogelijkheid om te vergroenen, maar het is niet alleen vergroenen. We zien ook dat de omzet voor ondernemers stijgt in de binnenstad, op het moment dat de voetganger en de fietser meer ruimte krijgt. We zien ook dat de luchtkwaliteit omhoog gaat op het moment dat je minder auto's in je binnenstad laat. Dus het gaat niet alleen over het vergroenen van de stad, het gaat over een veel bredere beweging vooruit, waarbij de kwaliteit van de binnenstad verbetert voor iedereen die zich daar begeeft. Dat gaat dus ook over de omzet van de ondernemers en ook voor de veiligheid en ook voor de luchtkwaliteit. Dat bereik je niet met een overkapping. De VOORZITTER: Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Dus u blijft wel de auto wegpesten uit de Rotterdamse binnenstad. Dat vinden wij heel jammer, want wij denken dat er ook heel veel ondernemers juist gebaat zijn bij mensen die met de auto komen, die bijvoorbeeld een mooie grote tas kopen bij niet naar het noemen winkel hier om de hoek. Ik denk dat het belangrijk is dat een binnenstad op alle mogelijke manieren bereikbaar blijft. Of dat op de fiets is, met de auto of het ov, dat moet hier allemaal kunnen.

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2214

De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dank u wel. Hier zien we het weer gebeuren. We hebben een fantastisch vergezicht en er wordt meteen in de ankers gegaan door de VVD. Want als we wat willen doen bij Hofbogen, dan moet de auto er weer bij. De consequentie is: het Hofbogenpark is meer dan een jaar uitgesteld. Kortom, we hebben fantastische vergezichten, maar ik vrees dat we tot maart niet aan de slag kunnen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Ik hoor een vraag aan mijn kant. Volgens mij heeft u mij verkeerd begrepen. Er komt geen auto, die rijdt op de A20. Ik kan lastig zeggen dat de auto's daar niet meer mogen rijden. Maar het is juist fantastisch dat we dat park willen doortrekken, zodat je dus boven een park hebt en beneden de auto's laat rijden. Ik zou zeggen: dat is toch juist innovatief, dat is toch juist vooruitstrevend? Met dubbel grondgebruik geef je perspectief op een heel andere manier aan de stad, waardoor je niet hoeft te beknibbelen op bereikbaarheid. Ik vind dat fantastisch. De VOORZITTER: Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Het is wel heel mooi om te horen dat de VVD vooral inspiratie haalt uit het initiatiefvoorstel van ons voormalig raadslid Dennis Tak, want dat is precies wat zijn voorstel inhield. De VOORZITTER: Mevrouw Maassen vervolgt haar betoog.

Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, zie het als een uitnodiging voor de positieve krachten voor Rotterdam en dat u ook gelooft dat het wel kan. Maar ik zie een partij waar positiviteit ontbreekt. De partij is vooral krachtig in het benoemen waar het op tegen is. Tegen fatbikes, tegen migranten, tegen de Pauluskerk, tegen jongeren op straat, tegen het verduurzamen van de stad, tegen windmolens, tegen fietsers meer ruimte geven en dus tegen ambitie voor de stad. Leefbaar Rotterdam, u lijkt de tegenpartij te zijn. Daarom vraag ik aan Leefbaar Rotterdam: waarom houdt u Rotterdam nu in stilstand door overal tegen te zijn? Ziet u niet in dat radicale verandering Rotterdam juist vooruit kan brengen? Wanneer komt u nu in die oplosstand? Want de behoefte van Rotterdammers, ook weer 2 weken geleden gezien, klinkt luid en duidelijk. Daarom gaat D66 de wijken in en vragen we aan onze stadsgenoten: hoe ziet onze stad er in 2066 uit? Hoe maken we ruimte voor wonen en natuur? Hoe zorgen we dat elke Rotterdammer kansen krijgt, ongeacht waar je vandaan komt? Daarom zetten we vandaag de eerste paar stappen om te werken aan het Rotterdam van 2066. Daar heb ik 3 moties voor. De eerste motie gaat over ‘niets gaat boven de fiets’. Dat betekent dat we op korte termijn willen dat de verkeersveiligheid rondom scholen wordt verbeterd voor jonge kinderen die met de fiets naar school komen.

‘Niet lullen maar bouwen’, een onderzoek naar een niet lullen maar bouwen doorbouwfonds, wat betekent dat we kunnen blijven doorbouwen, zelfs als mensen in bezwaar of beroep gaan, zodat we ervoor kunnen zorgen dat ook die 80.000 à 90.000 woningen die op de planning staan, daadwerkelijk gerealiseerd worden. Tot slot, ‘twinning is winning’. We doen het in Rotterdam niet alleen, maar juist met de regio en wat is niet een betere regio dan Delft? We hebben hun universiteit al hier mogen verwelkomen, de TU Delft. We willen die samenwerking met de TU Delft verbeteren, zodat we de synergiën van Rotterdam en de regio nog verder kunnen versterken. Dank u wel. Het kan wel. De VOORZITTER: Mevrouw Kockelkoren heeft nog een vraag.

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2215

Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Voorzitter, ik had geen antwoord gekregen op mijn eerdere vraag. U kunt vandaag dit positieve verhaal concreet maken, door voor het voorstel te zijn om een feestje te maken met de vuurwerkshow. Gaat u daar ja tegen zeggen of wordt het toch weer, helaas, nee? De VOORZITTER: Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, ik zag inderdaad dat mevrouw Kockelkoren een beroep doet op D66, omdat D66 voor een leefbare stad is. Dat klopt helemaal. Ik geloof ook dat we in Rotterdam een heel goed feestje kunnen gaan vieren op 31 december naar 1 januari toe, zonder dat dat per se met het nationaal vuurwerk gepaard gaat. De VOORZITTER: Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl): Daar wringt precies de schoen, want dan wordt een positief verhaal toch een beetje een leeg verhaal. Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, ik denk dat u mij niet goed heeft begrepen. Een positief verhaal betekent: denken in mogelijkheden, maar dat betekent niet dat altijd alles altijd maar kan. Dat is namelijk onrealistisch. Het moet realistisch, positief, pragmatisch en eerlijk zijn, dat is waar de Rotterdammer aan toe is. Niet allemaal luchtballonnen en luchtkastelen. Een eerlijk verhaal, positief vanuit de kracht van Rotterdam. De VOORZITTER: De heer Vonk. Een ander punt. Mevrouw Reitema nog op dit punt.

Mevrouw REITEMA (pvda): Dan wil ik toch D66 vragen: welke mogelijkheden ziet u om dan deze oud en nieuw, die eraan gaat komen, veilig te houden in onze stad? Mevrouw MAASSEN (d66): Voorzitter, het afgelopen jaar is de VVD gedraaid op hun weerstand tegen een afsteekverbod, dat vind ik een fantastische ontwikkeling, waardoor we ervoor kunnen zorgen dat het afsteekverbod dat we hier lokaal hebben geïntroduceerd, met dank aan GroenLinks, aan de heer Bonte, dat we daar eindelijk echt stappen op kunnen zetten. Dus dat vind ik de meest positieve ontwikkeling om ervoor te zorgen dat we hier een veilig oud en nieuw met elkaar kunnen hebben. De VOORZITTER: Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter, de voorwaarde was natuurlijk wel dat er dan wel 1 show is waar mensen uit de stad heen kunnen. Dus ook mensen met een kleine portemonnee die alsnog ook naar zo’n show kunnen. Dat gaat waarschijnlijk niet door. We zien ook de oproep in de krant, u leest ook het AD, dat er echt gevreesd wordt voor wanorde. Ik ga niet alles opnoemen, ik wil het ook niet opruien, maar u leest de krant ook.

Dus hoe gaan we nou voorkomen, als dat feest er niet komt, dat het echt een verschrikkelijke oud en nieuw wordt en eerder een horrornacht dan een feestnacht? Mevrouw MAASSEN (d66): De discussies in deze raad rondom het vuurwerk, hebben zich altijd geconcentreerd op het feit dat men niet kon omgaan met vuurwerk. Daarom hebben we een afsteekverbod en daar staan we nog steeds achter. Ik ben ervan overtuigd dat dat de meest veilige route is om oud en nieuw hier te vieren, met respect voor mens en dier. De VOORZITTER: Mevrouw Reitema. Mevrouw REITEMA (pvda): Voorzitter, ik concludeer dus dat D66 niet de kranten leest, niet naar de stad luistert en maar achterover gaat zitten en hopen dat het allemaal wel goed komt raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2216

met deze oud en nieuw, als er geen centraal feest gaat komen. We zien allemaal de oproepen. Ik had gehoopt dat D66 hier met mogelijkheden zou komen om toch een veilig oud en nieuw te gaan vieren met elkaar. Teleurstellend om dit te horen van D66. De VOORZITTER: De heer Vonk, ander punt. De heer VONK (cu): Ik wil een compliment maken, dat mag toch ook? Ik had gevraagd natuurlijk om afstand te nemen van het verhaal van Leefbaar Rotterdam en ik moet zeggen: u kwam daarna met een verhaal, dat had u al voorbereid, dus dat is een prachtig antwoord op mijn vraag: Leefbaar wegzetten als tegenpartij. Die had ik nog niet eerder gehoord, ik vind dat sterk. Hiermee knalt natuurlijk wel die coalitie bij dezen dan een beetje uit elkaar. Ik ben heel benieuwd hoe mevrouw Zeegers, die zal toch uiteindelijk de campagne leiden, dat ook door gaat zetten en dat verhaal wat u nu vandaag gestart bent, namelijk een duidelijk afzetten tegen die tegenpartij, hoe dat verder zal gaan. Dus dank voor het afzetten. Dat geeft ook weer een hoopvol perspectief. Dus ik wilde u bedanken. De VOORZITTER: Mevrouw Maassen, die heeft u in de pocket. De VOORZITTER: Mevrouw Maassen heeft de volgende moties ingediend. Motie 19.

Niets gaat boven de fiets “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 november 2025, ter bespreking van de Begroting 2026; constaterende dat: - de Rekenkamer in het onderzoek 'Pas op voor de dode hoek' concludeert dat met name fietsers, de zogenoemde fiets+ groep (fiets, e-bike, speed-pedelec, snorfiets en bromfiets), de grootste verkeersslachtoffergroep vormen; - de Rekenkamer concludeert dat de gemeente onvoldoende kan aantonen dat het verkeersveiligheidsbeleid bijdraagt aan de verbetering van de verkeersveiligheid; - de Fietsersbond recent onderzocht dat er tien basisscholen in Rotterdam direct aan gevaarlijke 50 km/u-wegen liggen, waar kinderen dagelijks langs of overheen fietsen; - Rotterdam de ambitie heeft om een veilige en aantrekkelijke fietsstad te zijn.

overwegende dat: - een integrale aanpak waarin data, gedrag, infrastructuur en evaluatie samenkomen om fietsongevallen structureel te voorkomen veel tijd kosten; - verbetering van de veiligheid nu wenselijk is; - onveilige schoolroutes niet alleen de verkeersveiligheid raken, maar ook de zelfstandige mobiliteit van kinderen beperken; - kleine ingrepen als 30m/u zones of korte afsluitingen tijdens bepaalde schooltijden laagdrempelige oplossingen met snel resultaat kunnen zijn; verzoekt het college: - in afwachting van permanente veiligheidsmaatregelen, te inventariseren welke eenvoudige en laagdrempelige stappen we op korte termijn kunnen zetten om de fietsveiligheid alvast te verbeteren en een uiterste inspanning te leveren deze aanpassingen ook binnen de huidige budgetten uit te voeren; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.”

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2217

w.g. A.J.A. Maassen en I. van Wifferen Motie 20. Niet lullen maar bouwen “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 november 2025, ter bespreking van de Begroting 2026; constaterende dat: - er sprake is van een grote woningnood en de bouwopgave van Rotterdam enorm is; - er in 2024 in totaal 101 bezwaar- en beroepsprocedures tegen woningbouwprojecten in Rotterdam liepen; - in slechts 5 gevallen de bezwaarmakers in het gelijk zijn gesteld; - veel bezwaar- en beroepsprocedures daarmee niet succesvol zijn en slechts leiden tot onnodige vertraging van woningbouwprojecten; overwegende dat: - de woningbouw in tijden van crisis niet gegijzeld mag worden door kansloze juridische procedures; - woningbouwprojecten onverminderd door moeten gaan, ook als er een bezwaar- of beroepsprocedure loopt; - de gemeente financiële risico's voor aannemers weg kan nemen door garant te staan voor de kosten van een mogelijk gegrond verklaarde bezwaar- of beroepsprocedure; - deze aanpak geld op kan leveren voor de gemeente, doordat de vertragingskosten van bouwprojecten af zullen nemen; verzoekt het college: - te onderzoeken of het mogelijk is een 'niet-lullen-maar-bouwen-fonds' op te richten waardoor ook bij bezwaar- en beroepsprocedures het bouwproces kan doorgaan en eventuele financiële tegenvallers kunnen worden opgevangen wanneer de bezwaarmakers in het gelijk worden gesteld; - bij

het ontwerp van dit fonds de bezwaar- en beroepsrechten van individuen en organisaties niet te beperken; - hierbij samen te werken met het Rijk, de belangenorganisaties zoals Neprom, Bouwend NL, en Aedes; - te onderzoeken of de financiering van dit fonds kan worden ingericht door een percentage van ieder bouwproject voor dit fonds te reserveren; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. A.J.A. Maassen en T. de Haan Motie 21. Twinning is winning “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 november 2025, ter bespreking van agendapunt de Begroting 2026; constaterende dat: - de Rotterdamse economie naar verwachting bescheiden zal groeien met 1,3 procent in 2025 en 1,0 procent in 2026; - onze stad voor grote economische uitdagingen staat als het verduurzamen van de industrie, personeelstekorten en het afnemen van de wereldhandel;

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2218

-

er in Finland sprake is van een succesvolle samenwerking tussen de steden Turku en Helsinki in het regionaal inzetten op economische versterking; Rotterdam en Delft goed met elkaar samenwerking, als aangetoond door de komst van de TU Delft campus naar Rotterdam;

overwegende dat: - de Rotterdam-Delft-corridor veel potentie biedt voor economische integratie, met name door innovatieve startups uit Delft te verbinden met opschalingskansen in Rotterdam; - de positie van Rotterdam en Delft op het gebied van science, health en Al versterkt kan worden door verdere samenwerking, op basis van het triple helix model; - de regio onvoldoende gebruik maakt van sterke agglomeratievoordelen vergeleken met andere grote Europese economische centra; - de economie van de toekomst vraagt om radicale innovatie, financiële slagkracht, doorzettingsvermogen en lange termijn investeringen; verzoekt het college: - te onderzoeken hoe het college de economische samenwerking met Delft kan intensiveren, naar het voorbeeld van de Twin Cities approach tussen Helsinki en Turku; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. A.J.A. Maassen en J.M. Nunnely De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan is nu het woord aan de heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank, voorzitter. Een mooi betoog van D66, die sorteert alvast voor op de komende verkiezingen. Maar het woord is nog altijd aan de kiezer, dus we zullen het wel zien. Het is wel opmerkelijk dat u juist uitgerekend aan de grote partijen in deze raad, GroenLinks, PvdA en de VVD het compliment geeft.

De andere partijen tellen kennelijk niet mee bij de bij de komende verkiezingsuitslag. Dat was leuk en ook leuk dat er nu afstand wordt genomen van de man van de wereld, mijnheer Ceulemans. De VOORZITTER: Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66): Vrede voor de Dieren zit nog niet in deze raad, zodoende. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Ik praat nooit alleen voor mezelf, hoor. We zitten hier met meerdere partijen. Het was misschien leuk geweest als ook andere partijen, het CDA heeft ook kans om nog wat groter te worden. Maar goed, laat ik mijn eigen verhaal vertellen. Wat ik ook een mooi woord vond, was van mevrouw van Groningen: megalomaan groen. Die had ik echt nog nooit gehoord. Ik vond hem wel grappig. Ik heb toch nog opgezocht: megalomaan, wat is dat nou precies? Dat is grootheidswaan, zelfoverschatting, dus misschien is dat toch wel van toepassing op die kleine 20 hectare die dit college maar toevoegt. Maar goed, elk groen is natuurlijk welkom in de stad. Voorzitter, Rotterdam is een stad van kracht. De VOORZITTER: Mevrouw Van Groningen moet hier nog wat over zeggen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, dank. Ik doel natuurlijk op het nieuwe groenoffensief met die 1000 hectare groen. 20 is ook prachtig, maar het ging om dat

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2219

megalomane, heel groot, bijna idioot, maar toch heel belangrijk. Dat gaat gebeuren, dus dat is mooi. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dat is zeker mooi en heel mooi dat het ook ondersteund wordt door de VVD. Voorzitter, Rotterdam is een stad van kracht, diversiteit, van mensen met dromen en uitdagingen. Maar ware kracht toont zich niet in macht of groei. Nee, ware kracht toont zich in compassie. Compassie voor de ander. In de bereidheid om je uit te spreken voor vrede, om te leven zonder geweld en om respect te tonen voor al het leven om ons heen, mens en dier. Als we spreken over vrede, spreken we niet alleen over de afwezigheid van oorlog. Vrede begint namelijk hier in onze eigen stad. In hoe we omgaan met elkaar, met de aarde en met de dieren die met ons samenleven. Elke keer dat we een dier met zorg behandelen, elke keer dat we groen beschermen, elke keer dat we kiezen voor samenwerking boven strijd, bouwen we aan een cultuur van vrede. Zorg voor dieren is zorg voor het leven zelf en een stad die geweldloos wil zijn, moet dat laten zien in haar beleid, in bijvoorbeeld onderwijs, in bouwprojecten en hoe we samenleven met dieren. Want een stad die ruimte geeft aan vogels, bijen en egels, geeft ook ruimte aan compassie en aan menselijkheid. Vrede en geweldloosheid vragen niet om grote woorden, maar om kleine consequente daden.

Een boom die niet wordt gekapt, een schoolplein dat wordt vergroend, een volkstuin die wordt behouden, een vogelmuur in een gebouw of een kind dat leert om met zorg naar dieren te kijken. Als stad hebben wij de morele plicht om geweld niet alleen tegen mensen, maar ook tegen dieren te voorkomen. Niet alleen in letterlijke zin, maar ook in onze keuzes. Een diervriendelijke stad is een geweldloze stad. Dat betekent: het niet doden van dieren, mensen bewust maken van het samenleven met dieren en ruimte voor stadsnatuur waarin alle wezens kunnen leven. Dieren in de natuur zijn geen decorstuk, geen achtergrond van ons stadsleven. Zij zijn de stille werkers van ons ecosysteem. Ze bestuiven bloemen, verspreiden zaden en houden onze stad in balans. Zonder hen is er geen natuur en zonder natuur is er geen toekomst. Wij roepen het college op om vrede als uitgangspunt te nemen in al haar beleid. Vrede tussen mensen, vrede met de natuur en vrede met de dieren die ons vergezellen in onze mooie stad. Laat Rotterdam een stad zijn waar compassie de leidraad is, waar welzijn belangrijker is dan groei en waar elk leven telt, zowel voor mensen als voor dieren. Voorzitter, vrede is niet iets dat we hebben. Het is iets dat we doen. Elke keuze, elk beleid, elke begroting is een kans om geweldloosheid vorm te geven. Laten we die kans nou samen grijpen.

Daarom heb ik de volgende motie met de titel ‘Rotterdam, de stad van vrede en geweldloosheid’, waarin wij pleiten om Rotterdam uit te roepen tot stad van vrede en compassie, met aandacht voor geweldloosheid en respect voor al het leven en om te onderzoeken hoe de waarden vrede en geweldloosheid structureel kunnen worden verankerd in Rotterdams beleid en in toekomstige begrotingen. Voorzitter, de dieren kunnen niet voor zichzelf spreken in onze raad, maar hebben wel belangen. Het is aan ons om die te beschermen. In de begroting zien we dat vergroening en klimaatadaptatie nadrukkelijk in beeld zijn via de groene agenda 2023-2026. Rotterdam zet stappen naar een meer natuurinclusieve stad. Hartstikke goed is dat, dat heb ik al vaker gezegd. Een stad die mens en dier serieus neemt, investeert niet alleen in bomen, maar ook in leefruimte voor dieren. Daarom vraag ik het college om dierenwelzijn een structurele plek te geven in de begroting, dus een zelfstandig product op de begroting. Ik ben benieuwd hoe het college daarnaar kijkt. Dan de klimaatcrisis. Het is er weinig over gegaan vandaag, maar dat is wel de grootste bedreiging voor ons. De Rotterdamse energietransitie blijft een van de grootste maatschappelijke opgaven van deze tijd.

De ambitie om in 2050, uiterlijk, fossielvrije woningen te realiseren, vraagt om stevige investeringen in isolatie, hernieuwbare energie en innovatie. De begroting onderstreept dit ook. Belangrijk is dat Rotterdam de betaalbaarheid van de transitie bewaakt, vooral voor Rotterdammers met een kleine beurs. Ondersteuning is essentieel. Zo wordt de transitie niet alleen technisch, maar ook sociaal en ecologisch gedragen. De klimaatcrisis is de grootste bedreiging voor mens en dier en elke euro die we nu niet investeren, betalen we straks dubbel en dwars terug in schade aan gezondheid, leefomgeving en biodiversiteit. Voorzitter, het gaat er vandaag helemaal niet over, ik ben, geloof ik, de eerste die erover begint, maar raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2220

kunst en cultuur is voor onze partij ook van levensbelang. Onze kunstenaars, musea, podia en culturele instellingen geven kleur aan de stad, verbinden bewoners en laten ons nadenken over wie we zijn. De ambitie van een evenwichtig cultureel ecosysteem is daarom terecht. Juist in tijden van onzekerheid hebben we cultuur nodig als zuurstof voor onze samenleving. Via kunst, muziek en verhalen leren we empathie ook voor andere wezens. Ik roep het college op om te waken voor verschraling van het culturele veld in Rotterdam, want een stad zonder voldoende kunst en cultuur, is een stad zonder ziel. Voorzitter, tot slot. De keuze voor vrede en geweldloosheid is de meest radicale daad van kracht die we kunnen stellen. Rotterdam kan het voorbeeld zijn van een stad die niet harder, maar wijzer wordt. Laat vrede groeien in elke straat, moge compassie wonen in elk hart en moge elke vogel, mens en egel weten: in Rotterdam is plaats voor ons allemaal. Waar we leven respecteren, ontstaat immers toekomst. Waar we kiezen voor vrede en geweldloosheid, daar bloeit de stad. Laten we dit niet alleen wensen, maar ook echt worden. Ik dank u. De VOORZITTER: De heer Van der Velden heeft de volgende motie ingediend. Motie 22.

Rotterdam als stad van vrede, geweldloosheid en compassie “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 11 november 2025; constaterende dat: - Rotterdam een stad is met grote diversiteit, veerkracht en creatieve kracht; - in gemeentelijk beleid vrede en geweldloosheid nog geen samenhangende plaats hebben ondanks de maatschappelijke relevantie van deze waarden; - vervreemding, maatschappelijke onrust en polarisatie toenemen, ook in stedelijke context; - vrede niet alleen betekent dat er geen oorlog is, maar ook een houding van respect, zorg en empathie in de omgang met elkaar, mens en dier betekent; overwegende dat: - vrede en geweldloosheid universele waarden zijn die bijdragen aan veiligheid, welzijn en samenhang in de samenleving; - de huidige begrotingsstructuur mogelijkheden biedt om deze waarden te koppelen aan bestaande programma's; - Rotterdam doorhaar invloed en voorbeeldfunctie richting inwoners, scholen en bedrijven kan bijdragen aan een cultuur van compassie en respect; - structurele aandacht voor geweldloosheid in beleid bijdraagt aan een veiliger, groener en menselijker Rotterdam; verzoekt het college: - om Rotterdam uit te roepen tot 'Stad van Vrede en Compassie', met aandacht voor geweldloosheid en respect voor al het leven; - om te onderzoeken hoe de waarden vrede en geweldloosheid structureel kunnen worden verankerd in Rotterdams beleid en in

toekomstige begrotingen; - om in dit onderzoek aandacht te besteden aan: kansen voor samenwerking met scholen, maatschappelijke organisaties en bewoners; - om de uitkomsten van dit onderzoek uiterlijk voor de behandeling van de begroting 2027 aan de raad te presenteren; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. R.T.J. van der Velden

raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2221

De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER: Dan stel ik voor dat wij gaan schorsen voor een kopje thee en dan is daarna als eerste aan het woord de heer Soytekin. Ik schors tot kwart over. (De vergadering is geschorst.) De VOORZITTER: Dan heropen ik de vergadering. Aan de orde is het begrotingsdebat. Wij zijn aangekomen bij de heer Soytekin en hij staat al klaar. De heer SOYTEKIN (denk): Dank u wel, voorzitter. Ik voel me een beetje een after break act. De zaal moet nog vollopen, heb ik het idee. Ik ga mijn best doen om iedereen wakker te houden. Voorzitter, in een tijd van wantrouwen en tegenstellingen, zijn wij trots dat wij in Rotterdam hebben laten zien dat politiek ook anders kan. Dat samenwerking werkt, zelfs in een coalitie die onwaarschijnlijk werd genoemd. We hoeven het niet altijd met elkaar eens te zijn om samen wel iets goeds te doen. Dat is waar het uiteindelijk om draait. Het gaat om daden die het leven van Rotterdammers beter maken. Wij zijn dan ook trots op wat we met deze ongewone coalitie samen hebben kunnen bereiken. We hebben als DENK Rotterdam het jeugdtegoed weten te verhogen, zodat meer kinderen kunnen meedoen. 20 miljoen extra vrijgemaakt om armoede te bestrijden, zodat gezinnen weer wat lucht krijgen. Gezorgd dat er meer ruimte is voor een islamitische begraafplaats.

We hebben aandacht voor het koloniaalen slavernijverleden. Voor het eerst een Iftar op het stadhuis kunnen organiseren. Meer geld geïnvesteerd en ontzettend veel maatregelen genomen tegen racisme en discriminatie. We hebben gratis parkeren ingevoerd op verschillende feestdagen, zoals het Ramadanfeest, Holi en het Offerfeest. Dankzij ons voorstel wordt de komst van het Landelijk Moluks Monument op de Lloydkade versneld opgepakt en terecht dat er eindelijk aandacht is voor deze beladen bladzijde in de Rotterdamse en Nederlandse geschiedenis. Er zijn ook stappen gezet op het toeslagendossier. We zien een betrokken wethouder wiens inzet een compliment verdient. Niet per se vanuit onze fractie, maar wel van de ouders die wij regelmatig daarover spreken. Voorzitter, dat zijn stappen die er te doen. Tastbaar, voelbaar en gebouwd op samenwerking. Uiteindelijk is dat wat Rotterdam groot maakt, mensen die ondanks verschillen samen iets opbouwen, want Rotterdam is wat wij samen maken. Samen moeten we er uiteindelijk ook voor gaan zorgen dat in de toekomst jongeren makkelijker een woning kunnen vinden, ouders de huur kunnen betalen en mensen niet meer worden afgewezen vanwege hun naam of geloof. Maar onze afhankelijkheid van een wankel en onstabiel Den Haag is nog steeds te groot. Waar uitsluiting plaatsvindt, kan niemand echt vooruitkomen.

Hoe hard iemand ook werkt, hoeveel banen we ook creëren, hoeveel huizen we ook bouwen, die uitsluiting zien we ook nog steeds terug in Rotterdam, helaas. We zien bijvoorbeeld dat moskeeën met bloed besmeurde haatbrieven worden bestookt, vrouwen met een hoofddoek die niet overal welkom zijn en het aantal meldingen van discriminatie blijft stijgen. Daarom komt er wat ons betreft ook een bestuurlijke boete om racisme en discriminatie harder te bestraffen. Voorzitter, dan lezen we in de begroting dat het bijstandsvolume voor statushouders wordt genoemd als onderdeel bij het kopje samenleven. Dat is niet samenleven voorzitter, dat is stigmatiseren. Dat cijfer hoort niet onder dat kopje thuis. Inclusie begint met taal, met woorden, want ook lezen we in de begroting nog steeds toeslagenaffaire in plaats van toeslagenschandaal. Dat wordt gelukkig wel opgelost. Woorden zijn belangrijk, maar niet genoeg, want te veel Rotterdammers leven met zorgen en onzekerheid over morgen.

We zien jongeren die na hun studie weer bij hun ouders moeten wonen, alleenstaande moeders met hun kinderen van logeeradres naar logeeradres trekken, ouders die kleiner willen wonen maar geen plek kunnen vinden, gezinnen met kinderen die na een scheiding ook geen woning meer kunnen vinden, kinderen die hun vriendjes en vriendinnetjes moeten verlaten omdat 1 van de ouders na een scheiding het huis niet meer kan betalen en noodgedwongen weg moet en dat is iets wat nooit normaal mag gaan worden. We hebben het dan over onder andere raadsvergadering van 11 en 13 november 2025

Notulen pagina

2222

woningnood, waar we jaren over praten en oplossingen bedenken. Misschien blijven we wel hangen in diezelfde reflexen, namelijk verdichten, splitsen en leegstand aanpakken en dat is ontzettend belangrijk. Rotterdam kan niet eindeloos de lucht in en leegstand oplossen betekent nog niet een betaalbare woning. Daarom moeten we ook denken aan het bouwen van wijken buiten de muren van de stad, zonder de ziel van Rotterdam te verliezen. Dat moeten we doen door te bouwen aan de randen van de stad, bij die grensstreken. Denk ook aan het pretpark, wat er niet meer gaat komen, maar ook delen van de Waalhaven. Door meer samen te werken in de regio met gemeenten zoals Schiedam, Barendrecht en Capelle. Als samenwerken voor een KNVB-campus kan, kan het ook met woningen. Voorzitter, Rotterdam groeit en dat is goed. Bijna 11.000 woningen in aanbouw, meer dan 4.000 opleveringen dit jaar. Dat is een succes, zeker als je kijkt naar de hoge rente, bouwkosten, te weinig personeel, stikstof en de regeldruk vanuit Den Haag. Maar groei vraagt ook om keuzes over verkeer, bereikbaarheid en evenementen. Want het verkeer loopt vast, de politie is overbelast en evenementen zoals een marathon kunnen niet worden uitgebreid. Daarover is ook een motie ingediend door de VVD en die ondersteunen wij van harte.

We moeten uiteindelijk naar een nieuw stedelijk groeiplan gaan kijken dat deze grote vraagstukken moeten gaan borgen. Voorzitter, naast bouwen, knappen we ook veel op. Zuidplein wordt vernieuwd, Pernisserpark krijgt een impuls en de strandboulevard van Hoek van Holland wordt mooier, maar ook het Afrikaanderplein verdient die aandacht. Laten we dan beginnen met het weghalen van die spuuglelijke hekken. Ik vraag bij deze ook een toezegging aan de wethouder op dit punt, ook omdat er al een motie hierover ligt die uitgevoerd moet gaan worden. Voorzitter, onderwijs blijft nog steeds de sleutel tot gelijkheid. Daarom blijven wij onderadvisering bestrijden, investeren in mbo-studenten en zorgen we voor meer stageplekken. Maar die mbo-studenten verdienen meer en wat DENK betreft verstrekken we ook gratis leermiddelen voor die mbostudenten, want er is ontzettend veel uitval. Ook zij moeten zorgeloos kunnen studeren met gelijke kansen. Voorzitter, er is in de afgelopen collegeperiode ook gewerkt aan digitale gelijke kansen. Met laptops voor gezinnen die het nodig hebben, maar niet kunnen betalen. Met internetaansluitingen die worden gerealiseerd in kwetsbare wijken. Dat is ook ontzettend belangrijk om Rotterdammers digivaardig te krijgen en mee te laten doen in de samenleving.