20250619- Notulen van de raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1120

moeten subsidiëren aan deze partij. Dus ben ik nou diegene die liegt of u? Laten we vooral, voorzitter, uitkijken met dit soort uitspraken. Ik ben er klaar mee. De VOORZITTER: Ik deel de mening dat het woord liegen altijd wel heel groot is, van allebei de kanten. De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter. Ik heb een verduidelijkende vraag voor D66, want ik begrijp dat zij achter het inhoudelijke voorstel staan van de van de PvdA. Ik begrijp ook dat dit niet het moment is, dus mijn vraag is, gaat u dan bij de Voorjaarsnota uw handtekening onder dit voorstel zetten? De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, ik val in herhaling. Goed werkende initiatieven moeten we intact houden, staande houden en dat inhoudelijk debat moeten we bij de Voorjaarsnota voeren. Nog makkelijker kan ik het niet maken. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Dus, voorzitter, begrijp ik het goed als D66 zegt we’re in, we zetten die handtekening, in de Voorjaarsnota hebben we dit geregeld? De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Nee. Laten we inhoudelijk samen dat debat aangaan met elkaar en kijken waar er knelpunten zijn en waar we met zijn allen kunnen investeren. Dat is wat ik zeg. Dus inhoudelijk debat voeren bij de Voorjaarsnota, wellicht dat we meer of minder geld nodig hebben. De VOORZITTER: De heer Dekkers.

De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, ik heb gewoon een simpele vraag aan D66. U zegt u staat achter het voorstel, dus mijn vraag is, gaat u het nou steunen of steunt u het niet? Voorzitter, ik krijg gewoon geen antwoord op mijn vraag. Het is een simpele vraag, het is makkelijk om te beantwoorden. Ja. We gaan het steunen bij de Voorjaarsnota want we staan hier achter of we vinden het moeilijk, we hebben coalitieafspraken, weet ik welke redenen, maar dan doet u het niet, maar dan hoor ik dat gewoon graag. De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, ik val in herhaling. Inhoudelijk debatteren bij de Voorjaarsnota, dan gaan we het hebben over wat nodig is en wat we kunnen inzetten. Dus ik kan vooraf niet aangeven wat en hoe ik erin sta. Zo simpel is het. De VOORZITTER: Dank. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Inhoudelijk debatteren, voorzitter, wat hebben we nu vanavond niet ter tafel, vanmiddag, wat u belet om hier inhoudelijk over te debatteren? We hebben voorbereidingen gehad via de commissies. We weten helemaal hoe de vlag erbij hangt. De Voorjaarsnota is er al bijna. Wat belet u om het er vandaag inhoudelijk over te hebben? Dat lijkt toch heel erg als het vooruitschuiven, ik durf hier niets over te zeggen, want ik moet dit eerst met mijn coalitiepartners bespreken.

raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1121

De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Nee, voorzitter, het is simpelweg een nattevingerwerk. Er is een ongecorrigeerde fout in het financial auditrapport, door de accountant geconstateerd, is niet gecorrigeerd door het college om P&C cycli niet te laten vertragen. 5 miljoen naar vrijwilligersunie, 2 miljoen aan een andere partij, 3 miljoen daar, laten we simpelweg ook duidelijk kijken van wat waar nodig is en hoe we dat kunnen inzetten. Van tevoren een geld bestemmen, wat ruim of wellicht ook minder ruim is begroot en bestemd, is wat mij betreft niet handig. Dus vandaar dat ik ook zeg het is een nattevingerwerk. Ik wil wat helderheid hebben en duidelijkheid hebben. Vandaar dat ik ook aangeef laten we dit debat bij de Voorjaarsnota met zijn allen aangaan. De VOORZITTER: Dank. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Voorzitter, dit is een tamelijk opzichtige Houdini act van D66 en het is ook echt wel een beetje jammer. Want als het dus inhoudelijk niet lukt, dan wijst de heer Elbay naar de techniek. Nattevingerwerk is een voorjaarsnota net zo goed, want dat bewijst het rekeningenresultaat namelijk. Het is altijd nattevingerwerk, op ieder moment in het jaar. Bovendien gaat u naar een begroting ‘26 toe, die, als het deze coalitie zou sieren en dat hoop ik dan, toch ook tamelijk beleidsarm zou moeten zijn, want het is een verkiezingsjaar.

Dus als er nou een moment is, echt serieus, waarop we weten vorig jaar weten we precies wat we allemaal afgebroken hebben in dit huis, schandelijk vonden heel veel partijen, dan heeft u nu de kans om een hele hoop te herstellen in plaats van een aantal maanden op te wachten, vervolgens dichtgelegd te hebben met de coalitie en dan blijft er niets van over. U moet nu inhoudelijk reageren, dat zou u echt sieren. De VOORZITTER: De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, ook op de heer Elbay, want ik heb toch echt gewoon goed geluisterd naar wat de heer Elbay aan heeft gegeven. Volgens mij hebben we allemaal dezelfde documenten gelezen, ook van FA, en die 9 miljoen, die is in 2024. Dus we kunnen er wel degelijk over praten nu voor 2024. De Voorjaarsnota over 2 weken, dan gaan we over 11 miljoen praten. Zelfde fout, maar dan gaan we over 11 miljoen praten. We kunnen het nu wel hebben over de 9 miljoen en tegelijkertijd hoor ik u ook net aangeven er is een verdeling van 5 miljoen, 3 miljoen. Er is geen verdeling. Wat de heer Tak en anderen voorstellen is een bestemmingsreserve van die 9.084.000 euro. Dat is het enige wat we vragen. De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, dit gaat vorig jaar niet meer gebeuren. Dan moet u wel duiken in de materie, want GRJR wordt voortaan ook in de gemeentelijke begroting meegenomen in plaats van bij GRJR zelf.

Volgens mij ben ik helder geweest, ik zal ook niet meer terugkoppelen op de vraag hieromtrent. Ik wil een inhoudelijk debat hebben bij de Voorjaarsnota, voorzitter, want voor mij is het nu nattevingerwerk. De VOORZITTER: De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, daarmee concludeert dus D66 dat ze dit voorstel niet gaan steunen. De VOORZITTER: De heer Roskam was eerder. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.)

raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1122

De heer ROSKAM (lr): Daar zijn we. Ik was even mijn pasje vergeten. Ook inderdaad richting de heer Segers-Hoogendoorn en de heer Dekkers van Volt, ik zal het simpel houden. Je kan het over techniek gaan houden, volgens mij was het bij de Voorjaarsnota beter geweest en anders kan je het nu in een reserve stoppen en die reserve kan bij de Voorjaarsnota besloten worden om die weer leeg te halen. Ik denk eigenlijk heel simpel gratis geld bestaat niet, dus ik denk die 9 miljoen die je dan erg anders gaat bestemmen, die gaat waarschijnlijk weg bij de GRJR, want ik vermoed dat hij daar al ergens voor bedacht is. Dus ik ben benieuwd naar de reactie van de wethouder erop. Dus dat is wat dat betreft dan mijn mening over dit geheel. Dank u. De VOORZITTER: Ik zoek even, want was het een reactie op de heer Biljoen, want hij had het over Dekkers en Segers-Hogendoorn? Want dan geef ik eerst de heer Coşkun het woord. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, leuke discussie tussen alle collega's van de commissie tot onderzoek van de rekening, maar de heer Elbay wil ik toch wel wat vragen.

We hebben 9 miljoen nu en dan 11 miljoen is nog bij de GRJR over, daar hebben we het over 2 weken over, samen 20 miljoen, maar u begon uw betoog dat u het verhaal van de heer Tak wilde steunen, maar ik zou de heer Elbay willen vragen, hoeveel is 9 miljoen nou procentueel op onze begroting? Waar gaat het nu over als we de onterechte bezuinigingen willen terugdraaien, die achteraf gezien niet nodig zijn geweest? 9 miljoen terugdraaien van onterechte bezuinigingen, hoeveel procent is dat nou van onze begroting? Maar misschien dat de heer Van Dommelen het antwoord gaat geven. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, dit is nou precies de reden waarom ik zei tegen de heer Tak u doet het op het verkeerde moment. U zet een hek om de keuzes en het college is aan de beurt om keuzes voor te stellen. Dan gaan we erover praten. Vervolgens gaat u de heer Elbay onder druk zetten, niet alleen u, om die keuze nu te maken. Politiek is keuzes maken, dat realiseren we ons allemaal. Daarom is het normale democratische proces dat het college met voorstellen komt en dan gaan wij er tijdens de Voorjaarsnota uitgebreid over praten. Dat gaat over het resultaat, over de reserves die er zijn, dat gaat ook over die 9 miljoen, daar is alle tijd voor. Dan hoop ik dat u dit keer wel met goede voorstellen komt. De VOORZITTER: Dank. De heer Segers-Hoogendoorn.

De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda): Voorzitter, dit is precies waarom het verkeerd getimed is en u begrijpt het ook verkeerd, via de voorzitter, de heer Van Dommelen, want het primaat van de politiek ligt hier, in deze zaal. Natuurlijk vragen wij ons bestuur om voorstellen te doen voor die middelen, maar het primaat ligt hier. Wij kunnen op ieder moment in het jaar het primaat naar ons toe halen en een democratisch besluit in dit huis nemen met 45 raadszetels, dat zijn er meer dan die 25 die uw meerderheid is en wat deze coalitie vormt. Dus het primaat ligt hier, dus het is volkomen goed getimed van de heer Tak en ik wil helemaal niet wachten op die voorstellen van het college. Ik wil hier het primaat houden en hier de voorstellen doen. Iedere partij wordt gewoon gevraagd om daarbij duidelijk aan te geven waar die voor of tegen is. D66 heeft het net gezegd, die gaan tegen dit amendement en dat noteren we, voorzitter. Daar hebben we het komende jaar nog een heel aantal debatten over denk ik zomaar. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dank u wel. Ik heb nog een vraag voor de heer Van Dommelen, want hij vindt de timing niet goed. Ik denk in het democratische proces juist fijn raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1123

als we als raad aan zet zijn. Wat vindt de heer Van Dommelen dat al in de tegenwoordige tijd op alle social mediakanalen dan staat gecommuniceerd wat we allemaal gaan doen? Er wordt 8 ton uitgedeeld aan parkeerverlichting, op de site van Leefbaar staat in tegenwoordige tijd wat allemaal wordt gedaan, dus volgens mij moeten we juist het gesprek hier in de raad voeren en alle middelen mogen gebruiken en inzetten in plaats van alles al van tevoren van tevoren dichttimmeren en communiceren op social media. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, 2 opmerkingen. Allereerst, er wordt voortdurend om transparantie gevraagd in dit huis en terecht. Het college komt met voorstellen, die communiceren dat transparant en die zetten erbij dit zijn de voorstellen. Dan komt er een voorjaarsnota debat, gaan we uitgebreid praten over die voorstellen, komen allerlei tegenvoorstellen, worden ins en outs besproken. Dat wordt niet vastgelegd aan de achterkant. Nee, is een democratisch proces, waarbij de meerderheid beslist over de voorstellen. Als u niet de meerderheid hebt met uw voorstellen, dan is dat uw probleem. De meerderheid beslist. Wat mij betreft gaat het helemaal goed, doet het college het goed, communiceren ze de voorstellen en gaan wij daar nog uitgebreid over spreken.

Het voordeel overigens ook van het communiceren van voorstellen is dat de Rotterdammer ook kennisneemt van die voorstellen en kunt u dat ook bespreken met de Rotterdammer. Hoe mooi is dat? De VOORZITTER: De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, ik had de heer Elbay vraag gesteld. Ik dacht de heer Van Dommelen gaat hem antwoorden, maar dat heeft hij niet gedaan. Dat was hoeveel procent is het nou dat we die bezuinigingen onterecht, achteraf gebleken onterechte bezuiniging, willen terugdraaien? Hoeveel is nou 9 miljoen op de begroting? Zei ik ook tegen de heer Van Dommelen, die 9 miljoen, we zitten 150 miljoen verschil met de begroting en het college doet allerlei voorstellen hoe ze dat gaan bestemmen. Dat zit allemaal in dat jaarrekeningproces en dan blijkt er nog 9 miljoen extra te zijn, die het college niet in de gaten had, die wij nu willen gaan bestemmen omdat het college daar geen voorstel over heeft. De heer Tak doet daar een goed voorstel over. Dat kunnen we hier prima doen, dat heeft niets met de Voorjaarsnota te maken. Het heeft alleen iets te maken met terugdraaien van achteraf onterechte bezuinigingen. Maar hoeveel is nou 9 miljoen op die totale begroting? Waar hebben we het nou helemaal over? Waarom doen jullie zo moeilijk? De VOORZITTER: Geen reactie.

De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, maar ik dacht, als ik mag, dat mijn collega's van de commissie onderzoek van de rekening, dat die konden rekenen. Dus we kunnen toch wel uitrekenen hoeveel 9 miljoen is op de totale begroting? Vertel dat nou eens tegen de Rotterdammers. Wat is nou 9 miljoen op de totale begroting? Hoeveel procent? De VOORZITTER: De heer Van Dommelen. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Ik ga niet inhoudelijk daarop in, want het is echt te flauw. 9 miljoen is een heleboel geld. Als ik het zie liggen, raap ik het op, mijnheer Coşkun. Het is echt een heleboel geld en ik vind het te makkelijk om te zeggen dat het bedrag niets voorstelt en dat we het zomaar kunnen weggeven. 9 miljoen van de Rotterdammers, daar wil ik serieus naar kijken. Ik wil een afweging maken tussen de voorstellen van het college en de voorstellen die de heer Tak, of u of wie dan ook maakt. Daar wil ik serieus naar kijken, daar

raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1124

wil ik de tijd voor kunnen nemen en daar wil ik het debat over kunnen voeren. Maar zomaar weggeven omdat het maar 9 miljoen is, dat vind ik echt belachelijk. De VOORZITTER: De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp): Voorzitter, het is een fout die het college heeft gemaakt, die ze te vergeven is omdat het onder de 1 procent is. Sterker nog, het is nog geen 2 promille. Het is maar een heel klein beetje van de totale begroting. Daarom zeg ik gebruik dat geld. Daar heeft niemand pijn van, u ook niet, als we daarmee onterechte bezuinigingen terugdraaien. Nog geen 2 promille van onze begroting, terwijl het college die fouten heeft gemaakt, dat achteraf niet wil corrigeren, net als er nog 11 miljoen nog meer fout is gemaakt, wat we dan bij de Voorjaarsnota gaan repareren. Dus iedereen mag fouten maken, kleine fouten mag. Dit valt onder de kleine fouten, dat zegt de accountant, zegt iedereen, maar laten we dan niet zo krenten, kruideniersachtig gedrag van de VVD en de D66 in de slipstream vertonen in deze raadszaal. De VOORZITTER: De heer Tak, we waren nog bij u en u mag uw betoog vervolgen. De heer TAK (pvda): Dank u wel, voorzitter.

De Rotterdammer, die hoopt stiekem 1 ding, dat wanneer er geld te weinig is in deze stad, dat inderdaad moeilijke keuzes worden gemaakt, maar daar staat tegenover dat de Rotterdammer er ook op rekent dat wanneer er geld te veel is of er is een meevaller van 64 miljoen, dat we ons sociale hart laten zien als gemeenteraad, dat we niet wegduiken achter techniek of achter ons killer bestuurscultuur, zoals sommige mensen het hier wel eens noemen. Nee, dat we durven te gaan staan voor onze eigen idealen. Het D66 wat ik vandaag zie, via u, de voorzitter, is niet het D66 wat Rotterdam graag zou willen zien. Maar goed, wij ontvangen uw kiezers graag volgend jaar in 2026. Ik vervolg mijn bijdrage. Afsluitend, voorzitter, wil ik graag een motie indienen namens mijn collega Vogelaar. Tijdens de commissiebehandeling bleek dat de staat van het onderhoud van onze prullenbakken en lantarenpalen niet op wijkniveau beschikbaar is. Wij willen de wethouder vragen uit te zoeken hoe we dat in de toekomst wel kunnen inzien. Zoals u weet is de PvdA van mening dat het onderhoud overal in de stad goed geregeld moet zijn en dat willen we graag goed kunnen volgen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel.

Het amendement 'Meevaller sociaal bestemmen’ is voldoende ondertekend en maakt deel uit van het debat en de motie ‘Zicht op onderhoud dat blijft liggen in de wijk’ is ook voldoende ondertekend en maakt deel uit van het debat. Dan is het woord aan de heer Van Dommelen. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Amendement 5.1 AA. ‘Meevaller sociaal bestemmen’ “Raadsvergadering d.d. 19 juni 2025 ter bespreking van 'Het voorstel tot vaststelling van de Jaarstukken 2024' Besluit: - het 'Raadsvoorstel over jaarstukken 2024'¹ als volgt te wijzigen: Door een vierde besluitpunt toe te voegen: 4. De ongecorrigeerde fout à €9.084.000,- bij de GRJR bij de tweede herziening 2025 te gebruiken voor het vormen van een bestemmingsreserve 'Welzijn & vrijwilligersfonds' binnen het programma 'Zorg, welzijn en wijkteams'. Bestemmingsreserve

Bedrag raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1125

Welzijn & vrijwilligersfonds

9.084.000

Toelichting: Dit voorstel is balansneutraal en volgens het rapport van Financial Audit² en de bevindingen van PWC³. Dit voorstel voegt de 'ongecorrigeerde fout' van 9.084.000 miljoen euro aan het resultaat en bestemt het bedrag. Deze drie reserves zijn bedoeld om de ergste pijn te verzachten van de bezuinigingen die bij de VJN 2024 zijn aangekondigd. Deze fondsen kunnen onder andere worden gebruikt ten behoeve van meerjarige dekking Big Friends, UVV (vrijwilligersfonds), Kinderparadijs (preventie) of om armoede regelingen te kunnen indexeren (indexatie fonds armoede).” D.P.A. Tak, M.H. Biljoen, P.J.H.D. Verkoelen, T.S.J. Coşkun, R.G.C. Segers-Hoogendoorn, T.J. Vonk, M.R. van Campenhout en T. Kind ¹ https://gemeenteraad.rotterdam.n/Reports/D ocumenv7b 36eb54-dd38-4903 -98d6 -773b814dc3e1?documentld-6985770cb5ba-43b2-b429-e829c5989753 ² https: //gemeenteraad.rotterdam.nl/Rep orts/Document/@ded16da-9aQd-47c2-9684-c29c91a4d2ce?documenld-38c26612760 -45d0-4524 -092c6ebe4253, pagina 22 ³ https://gemeenteraad.rotterdam.n/Reports/Document/89e4a267-bb01 -4058-8456-eebd958d710c?documentudQdd4a18115bd-46e4-826c -dac101a594d7, pagina 8

De VOORZITTER: Mevrouw Vogelaar heeft de volgende motie ingediend. Motie 5.1 M1. Zicht op onderhoud dat blijft liggen in de wijk “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 19 juni 2025, ter bespreking van de 'Het voorstel tot vaststelling van de Jaarstukken 2024'; constaterende dat: - Vanwege bezuinigingen in de jaren 2024-2027 beheer en onderhoud aan de buitenruimte gedeeltelijk is uitgesteld; - Het overzicht van het uitgesteld onderhoud op dit moment enkel op assetniveau beschikbaar is; - Het inzicht in uitgesteld beheer en onderhoud aan de buitenruimte op wijk- of dorpsniveau ontbreekt; - De wethouder handhaving, buitenruimte en mobiliteit heeft aangegeven dat het gewenste inzicht op dit moment niet beschikbaar is omdat de gemeentelijke systemen hier niet op toegerust zijn; overwegende dat: - Een overzicht van uitgesteld onderhoud per wijk noodzakelijk is om ongelijkheid tussen wijken tijdig te signaleren en gericht aan te pakken en/of te mitigeren; - Een dergelijk overzicht bijdraagt aan een transparante en onderbouwde afweging van onderhoudsprioriteiten en -posterioriteiten; - De raad de behoefte heeft de gevolgen van uitgesteld beheer en onderhoud op wijkof dorpsniveau te duiden en waar nodig bij te sturen; - Het technisch mogelijk moet zijn om deze informatie structureel te ontsluiten, bijvoorbeeld via aanpassing van de huidige informatiesystemen en/of

registratieprocessen; verzoekt het college om:

raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1126

-

Zich in te zetten om op wijk- en dorpsniveau inzicht te verkrijgen in het uitgesteld beheer- en onderhoud in de buitenruimte; Daarbij in kaart te brengen welke systeemaanpassingen hiervoor nodig zijn en welke kosten hier eventueel mee gemoeid zijn; De raad hierover vóór het eind van 2025 te informeren.

En gaat over tot de orde van de dag.” M.E. Vogelaar De heer VAN DOMMELEN (vvd): Sorry. Ik ben verstaanbaar hoop ik. Voorzitter, ik ben trots op dit liberale college. Dit college investeert in de toekomst van Rotterdam. Sterker nog, er is een record aan investeringen gedaan. Er worden keuzes gemaakt, niet altijd even makkelijk, maar wel noodzakelijk. Er ligt hier een robuuste jaarrekening. Het college heeft laten zien dat als je op tijd de juiste maatregelen durft te nemen, met het ravijnjaar in zicht, het investeringsniveau van de gemeente op peil kan worden gehouden, zonder de lasten naar de inwoners te verschuiven. Wij noemen dit een liberale wijze van besturen. Na al deze complimenten, wil ik graag inzoomen op een punt waar ik me wel serieus zorgen over maak, de Rotterdamse economie. Voor de Rotterdamse VVD is de economische groei de motor van een succesvol Rotterdam. De VOORZITTER: De heer Biljoen heeft een vraag. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, ik weet niet of ik nu al gelijk moet staan, maar ik hoor u toch aangeven zonder de lasten vooruit te schuiven. Volgens mij heeft u bij de Voorjaarsnota vorig jaar een greep gedaan uit de RIM en wordt het pas over 2 jaar terugbetaald.

Noemt u dat dan niet vooruitschuiven met de lasten? De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, ik had het niet over vooruitschuiven van de lasten, ik zei dat de lasten niet naar de inkomens worden verschoven. Als wij een linkser college zouden hebben dan dit liberale college, dan zou ook de portemonnee van de Rotterdammer de klos zijn. De lokale belastingen gaan dan flink omhoog om een gat in de begroting te dichten. De linkerhelft van deze zaal zal er ongetwijfeld norm van smullen, maar dat is niet de keuze waar ik voor sta en waar gelukkig het college ook niet voor gekozen heeft. Terug naar de economie. Voor de Rotterdamse VVD is economische groei de motor van een succesvol Rotterdam. Zonder economische groei geen welvaart voor de Rotterdammers, geen kansen, geen werk, geen levendigheid en geen grote ontwikkeling in onze stad. Wat wij ten alle tijden willen voorkomen, is dat Rotterdam het nieuwe Zoetermeer wordt van Nederland. Een stad waar je kunt wonen, maar voor het werk moet je elders zijn. Dan naar de jaarrekening. De economische paragraaf uit de jaarstukken verwoordt het zelf lekker nuchter. De economische groei van onze stad staat onder druk. Het gaat nu nog oké met onze economie lezen we in de jaarstukken, een kleine 1 procent groei. Nou, zeg ik tegen het college via de voorzitter, ik vind het nogal een understatement. Laat ik u even meenemen in het verleden.

Begin jaren ‘80, de heer Coşkun was toen volgens mij nog raadslid, was Rotterdam nog de banenmotor van Nederland. De heer COŞKUN (sp): Even in technische tijd, in 1998 mocht ik lid worden van deze raad. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Excuus, het gaat ook allemaal zo snel. Begin jaren ‘80 was Rotterdam nog de banenmotor van Nederland. Nu zijn we ingehaald door Amsterdam, door Utrecht en binnenkort door Eindhoven. Het zwaartepunt van de Rotterdamse economie heeft uiteraard altijd in het haven en industrieel complex gelegen. Maar vergis je niet, Rotterdam was niet afhankelijk van de haven alleen. Rotterdam heeft altijd een grote aanwezigheid raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1127

gehad van de zakelijke dienstverlening bijvoorbeeld, met duizenden banen. Toen ik bij PwC begon, begin jaren ‘90, was ons kantoor vrijwel net zo groot als het Amsterdamse kantoor en dat geldt ook voor Deloitte, EY, KPMG. De grote advocatenkantoren in Nederland hadden vergelijkbare vestigingen in Amsterdam en Rotterdam. De banken hadden belangrijke afdelingen in Rotterdam, met een hoge mate van zelfstandigheid. Elke bank had een directeur regio Rotterdam en die deed ertoe. De situatie nu, banken hebben zich volledig geconcentreerd in Amsterdam en Utrecht, grote advocatenkantoren hebben zich geconcentreerd op de Zuidas, met het aanstaande vertrek van Nauta en Loyens & Loeff is de leegloop voltooid. Als we niet uitkijken, is de verzekeringsbranche de volgende sector die langzaam maar zeker wordt afgeschaald. De wethouder heeft meerdere keren de noodklok geluid over de situatie in de Rotterdamse haven en de landelijke overheid terecht opgeroepen om de haven te steunen. Tot zover zeg ik prima tegen de wethouder. Zijn constatering, die constateer ik ook. 2 jaar geleden nog was ik met een delegatie van de Rotterdamse raad te gast bij de BP raffinaderij. We kregen onder meer een presentatie van het havenbedrijf met een overzicht van alle investeringen die op stapel stonden in de haven, veelal gericht op nieuw energie en duurzaamheidsoplossingen.

Hoe anders staan we er nu voor? Ruimtegebrek, netcongestie, hoge energiekosten, extra heffingen en belastingen, ze zetten het vestigingsklimaat in de Rotterdamse haven sterk onder druk. Maar, wethouder, alleen maar wijzen naar de landelijke overheid, alleen maar roepen om meer subsidies voor havenbedrijven, dat is de oplossing niet. Als liberaal zie ik geen heil in subsidies. De markt weet zelf veel beter wat werkt en wat niet werkt. Wat we zeker niet moeten doen, zoals de radicaal linkse partijen in deze raad graag willen, is actief grote bedrijven met veel investeringskracht wegjagen uit onze haven met de gedachte dat een kleine groene startup zonder enige investeringskracht dat zo even kan vervangen. De VOORZITTER: De heer Roskam heeft een vraag. De heer ROSKAM (lr): De heer Van Dommelen, voorzitter, die zegt dat deze stad het vestigingsklimaat onder druk zet. Volgens mij is het de landelijke VVD, die we zojuist te horen krijgen, die juist met allemaal extra heffingen komt en dat de agenda van groene groei van een zekere minister Hermans, ook van de VVD, eigenlijk alleen maar zorgt voor groene groei van onkruid zo meteen op verlaten industrieterreinen en dat onze wethouder daar juist wat tegen probeert te doen. Kunt u misschien ook reflecteren op dat beleid? De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, ik sta hier voor Rotterdam en ik sta volledig achter wat ik net zei.

Rotterdam moet investeren in de economie. Daar gaat het om. Geen subsidies, ook geen extra heffingen, dat is volgens mij het juiste beleid. De heer ROSKAM (lr): Goed voorzitter, dan concludeer ik dat de VVD Rotterdam achter onze wethouder staat en niet achter hun eigen minister. Dank u. De heer VAN DOMMELEN (vvd): Voorzitter, nee, ik vind dat de wethouder een terechte call heeft gedaan, maar ik ben wel op zoek naar oplossingen en die heb ik nog niet gehoord. Daar ga ik zo meteen op in. De VOORZITTER: De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, moet ik nou constateren dat toen de heer Van Dommelen aangaf een radicaal linkse partij, dat de heer Roskam zich daartoe opgeroepen voelde? De heer ROSKAM (lr): Nee. De VOORZITTER: De heer Van Dommelen vervolgt zijn betoog. raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1128

De heer VAN DOMMELEN (vvd): Ik ga verder. Ik vertelde dus net dat radicaal linkse partijen in deze raad graag willen actief grote bedrijven met veel investeringskracht wegjagen uit onze haven, met de gedachte dat een kleine, groene startup zonder enige investeringskracht dat zo even kan vervangen. Dan leef je in je eigen bubbel en heb je niet begrepen hoe de echte wereld werkt. Wat kan het stadsbestuur wel doen? Dat ga ik u vertellen. 2 sporen, eerste is keuzes maken. We kunnen niet alleen afhankelijk zijn van de haven. De Rotterdamse economie moet verbreden. Logische keuzes liggen in het verlengde van de keuzes die de TU Delft voor Rotterdam heeft gemaakt, energietransitie, klimaatbestendigheid en medische technologie. Mijn vraag aan de wethouder, hoe kijkt de wethouder naar deze sectoren? Wat is zijn visie op deze sectoren? In de jaarrekening geeft u aan dat het college investeert in allerlei fondsen om bedrijven te steunen, wat is het strategische doel dat er hierachter zit? Welke keuzes ondersteunt hij met deze investeringen? 2, vol inzet op deze keuzes, het mogelijk maken dat deze sectoren gaan groeien. Dan hebben we het over de randvoorwaarden, bereikbaarheid, bedrijfsruimte, aantrekken van investeerders, veiligheid, marketing, et cetera. Vergis u niet, het succes van Brainpark Eindhoven is in eerste instantie een marketingsucces geweest.

U noemt zelf in de jaarrekening het versterken van het Life Sciences cluster, daar ben ik blij mee, we hebben daar een debat over gevoerd in een eerdere raad, en u noemt het faciliteren van de energietransitie. Allebei goede punten, maar wat zijn concreet de maatregelen die u neemt? Dit college doet veel goeds, maar richt zich nu te veel op het behoud van bedrijven. Rotterdam zit in het defensief, terwijl we in de aanval moeten. De inzet die de wethouder economie pleegt om het MKB te versterken juichen we toe. Het aantal marktkramen, het opknappen van de winkelstraten, het voorzien van informatie aan ondernemers, dat is allemaal prima, maar het is niet voldoende. Wij verwachten van het college dat er groter gedacht wordt, dat er een stevig fundament wordt gelegd voor de toekomstige economie van Rotterdam, voor de banen van alle Rotterdammers. Hier is college brede inzet nodig op initiatief en regie, onder regie van de wethouder economie. Niet alleen klagen over de situatie in de haven, maar elke dag op de barricades met een wapperende Rotterdamse vlag om Rotterdam in de markt te zetten, bedrijven met elkaar verbinden, economische kansen zoeken en samen met zijn collega-wethouders die kansen pakken. Wij moeten van behouden naar een we kunnen het, winnersmentaliteit, van pessimisme naar optimisme. Succes, voorzitter, moet je uitstralen.

Voorzitter, ik hoop dat de wethouder deze vragen niet ziet als kritiek, want dat is het niet. Het is een aanmoediging, een aanmoediging met enige urgentie. Rotterdam was in de jaren ‘80 de banenmotor van Nederland. De Rotterdamse VVD wil deze koppositie weer terug. We hoeven geen brullende motoren op De Meent, maar de economische motor van Rotterdam mag brullen als nooit tevoren. Tot slot, voorzitter, mijn collega Erik Verweij heeft bij de commissiebehandeling van de jaarstukken terecht aandacht gevraagd voor het probleem van scheefwonen. Iedere sociale huurwoning die bezet wordt door een scheefwoner zorgt ervoor dat iemand die echt afhankelijk is van een sociale huurwoning langer op de wachtlijst staat. Momenteel lopen de onderhandelingen over de prestatieafspraken tussen woningcorporaties en gemeenten. Woningcorporaties kunnen met de inkomensafhankelijke huurverhoging scheefwonen tegengaan door sociale huurders met een hoger inkomen een eerlijke huur te laten betalen. Wij verzoeken de wethouder per motie om in de nieuwe prestatieafspraken in te zetten op een intensiever gebruik van de inkomensafhankelijke huurverhoging. Dank u wel. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer Dekkers en hebben we inmiddels ook het nieuws vernomen dat mevrouw Bokhove weer gaat besturen.

(Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Ze is al weg, maar dan wil ik haar toch nog even alvast vanaf deze plek feliciteren en haar veel succes wensen bij haar nieuwe functie. Ik constateer ook dat de motie ‘Pak scheefwonen aan’ voldoende is ondertekend en dat die deel uitmaakt van het debat. Dan is het woord aan de heer Dekkers. Motie 5.1 M2. Pak scheefwonen aan raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1129

“De gemeenteraad, in vergadering bijeen op 19 juni 2025, ter bespreking van agendapunt 5.1 'debat met het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van de jaarstukken 2024, de bevindingen van de accountant en het adviesrapport van de Commissie tot onderzoek van de rekening'. constaterende dat: - er naar schatting 238.900 huishoudens in Nederland goedkoop scheefwonen in de sociale huursector¹; - scheefhuurders een hoger inkomen hebben dan de inkomensgrens die geldt voor toewijzing van sociale huurwoningen, maar desondanks in deze woningen blijven wonen; - scheefhuurders daarmee een woning bezet houden die bedoeld is voor huishoudens met een laag inkomen die afhankelijk zijn van de sociale huursector; overwegende dat: - corporaties de mogelijkheid hebben om een inkomensafhankelijke huurverhoging toe te passen voor huishoudens die boven de inkomensgrens voor sociale huur uitkomen; - minder dan de helft van de Nederlandse woningcorporaties de inkomensafhankelijke huurverhoging toepassen; - ook in Rotterdam niet alle woningcorporaties de inkomensafhankelijke huurverhoging toepassen; - uit de beantwoording van onze schriftelijke vragen 'scheefwonen tegengaan' (22bb004479) blijkt dat geen van de corporaties die gebruikmaken van inkomensafhankelijke huurverhoging, op het maximale percentage zit dat wettelijk mogelijk is.

- corporaties gemiddeld genomen slechts 63% van de maximaal toegestane huurprijs vragen; - woningcorporaties hiermee niet alles doen om scheefhuur tegen te gaan. - in de jaarstukken 2024 wordt vermeld dat de onder druk staande investeringsruimte van woningcorporaties een uitdaging vormt voor de bouwopgave van de gemeente; - het maximaal inzetten van de inkomensafhankelijke huurverhoging deze investeringsruimte helpt verbeteren; verzoekt het college om: - Bij de totstandkoming van de Prestatieafspraken 26/27 als gemeentelijk standpunt in te brengen dat de corporaties het instrument inkomensafhankelijke huurverhoging intensiever in te zetten om zo scheefwonen tegen te gaan; - In de toekomst halverwege de looptijd van de prestatieafspraken de raad te informeren over de voortgang van de uitvoering van de prestatieafspraken; - Hierover terug te koppelen aan de raad bij de nieuwe prestatieafspraken. en gaat over tot de orde van de dag.” E.P.J. Verweij ¹ Rijksoverheid, WoonOnderzoek 2024 De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, vooruitgang meet je niet alleen in euro's, maar ook in impact. Voor Volt Rotterdam zijn de jaarstukken meer dan een financiële verantwoording, ze zijn het moment waarop we toetsen of de visie is omgezet in daadkracht. Het college heeft maar liefst 916 pagina's gedeeld om dat te kunnen bestuderen. Voorzitter, wat zien we? De gemeente staat er financieel solide voor.

Het eigen vermogen is gezond, de rekeningen worden keurig betaald. Er is duidelijk met zorg gekeken naar de boekhouding en wat dat raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1130

betreft geeft deze jaarrekening een getrouw beeld van afgelopen jaar. Maar, voorzitter, als we ons blikveld verplaatsen van het verleden naar de toekomst, dan verandert ons beeld, want dan zien we dat de wendbaarheid van onze begroting, dus de ruimte om te schuiven, aan te passen en te investeren, op zijn zachtst gezegd beperkt is. Sterker nog, op de 2 onderdelen wat betreft wendbaarheid is het risiconiveau maximaal. Volt Rotterdam maakt zich daar zorgen over. Want het is 1 ding om vandaag de rekeningen te kunnen betalen, maar iets anders om morgen nog beleid te kunnen voeren dat ambitie uitstraalt. Voorzitter, maar zoals ik al zei, dit is ook het moment waarop we toetsen of de visie is omgezet in daadkracht. Op een aantal onderwerpen had dat wat ons betreft beter gemoeten. Allereerst wonen. We kampen met grote tekorten op de woningmarkt. Er moet dus flink bijgebouwd worden. In de plannen van het college zouden tot nu toe 9.000 tot 10.500 woningen bijgebouwd moeten zijn, echter hebben we afgelopen 3 jaar maar 8391 woningen gebouwd. We lopen dus nog steeds achter op het minimale target, dat het college zichzelf heeft gesteld. Het college bouwt daarnaast voor 55 procent in het betaalbare segment.

Wat Volt betreft had dit percentage op 70 procent moeten liggen en wij maken ons dan ook grote zorgen dat het college haar eigen target, van 35 procent in het middensegment, niet heeft gehaald. De zorgen van studenten, starters en minder financieel krachtigen op de woningmarkt blijven hiermee onveranderd. De boodschap voor komend jaar is bouw extra, bouw meer betaalbaar, zodat je tenminste je eigen target haalt. Dan armoede, voor Rotterdammers is dit een van de belangrijkste dossiers in de stad. Dit gaat namelijk over het wel of niet kunnen voorzien in je basale levensbehoeften. Afgelopen jaren maakten we hier ons al ernstig zorgen over. Bij de bespreking van het jaarverslag van 2022 ontbraken de cijfers over armoede en schulden, omdat er nog geen beleidskader was. Het huidige beleidskader is pas eind 2023 vastgesteld. Ondertussen zijn we aangekomen bij de derde wethouder armoede en schulden en zien we afgelopen jaar, let wel, een onderbesteding van 6,2 miljoen euro. Blijkbaar is dit iets wat structureel gebeurt, maar als nieuwkomer in deze raad schrik ik hier gewoon van. Wij kunnen de Rotterdammer toch niet uitleggen dat dit dossier zo'n onderbesteding heeft? College, pak eigenaarschap op dit dossier en helpt de mensen die het echt nodig hebben vooruit. Dan punt 3, mobiliteit. Ook duurzame mobiliteit is een onderwerp waar het wat ons betreft beter kan en beter moet.

Het college zegt in het coalitieakkoord het centrum en 4 wijken daaromheen autoluwer en verkeersveiliger te willen maken. In de praktijk staan we als raad echter ongeveer elke actua te bespreken waar het nu weer misgaat in de stad, zoals op De Meent. Op het college target van 30 kruispunten verkeersveiliger maken, zijn er volgens de jaarstukken pas 6 gerealiseerd. Van de 20 miljoen euro in het autoluwfonds is nog 13,5 miljoen euro beschikbaar. Daarnaast zien we weinig voortgang op extra vervoer over water. Vooruitkijkend zouden wij graag zien dat de aandacht dus nog meer gaat verschuiven van de auto naar de voetganger en de fiets. Voorzitter, die 916 pagina's van de jaarstukken klinken volledig, maar ook daar valt nog wel wat op aan te merken. Het accountantsrapport zei er het volgende over en ik citeer: "De jaarstukken zijn zeer uitgebreid en bevatten onderdelen die niet eens verplicht zijn. De informatiewaarde van de jaarstukken kan worden verbeterd door meer inzicht te geven in de bereikte resultaten in relatie tot de doelstellingen.” Voorzitter, in onze rol als controleur hebben we hier ook last van. Veel informatie is moeilijk om te toetsen en voor ons belangrijke onderwerpen zijn in de voortgang gewoon lastig te controleren. Wilt u een voorbeeld? Nou die geef ik u, digitale inclusie.

We spraken vorig jaar al over het ontbreken van digitale inclusie en constateren dat er wederom niet gerapporteerd is over de voortgang. De woorden digitale inclusie zijn overigens 4 keer te vinden in het jaarverslag, let wel, allemaal in de functienaam van de wethouder. Als onderwerp zelf wordt het niet genoemd. Concluderend, het jaarverslag was beter dan vorig jaar en we steunen de 6 aanbevelingen van de COR. Voor de Rotterdammers moet het wat ons betreft wel echt beter. Verhoog de inzet op dure mobiliteit, bouw komend jaar meer woningen en meer in het betaalbare segment en ga eindelijk eens serieus aan de slag met armoedebestrijding. Dank u wel.

raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1131

De VOORZITTER: Hartelijk dank, de heer Dekkers. Ik kijk heel even naar de motie 'Pak scheefwonen aan’, want die wordt inderdaad nu even met een andere ondertekening aangeboden. Dus de motie in zichzelf is precies hetzelfde, alleen de heer Van Dommelen heeft ondertekend in plaats van de heer Verweij. Dus hij kan gewoon volgens mij hetzelfde nummer houden. Dan gaan we over naar de heer Elbay. U heeft het woord. Motie 5.1 M2. Pak scheefwonen aan “De gemeenteraad, in vergadering bijeen op 19 juni 2025, ter bespreking van agendapunt 5.1 'debat met het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van de jaarstukken 2024, de bevindingen van de accountant en het adviesrapport van de Commissie tot onderzoek van de rekening'.

constaterende dat: - er naar schatting 238.900 huishoudens in Nederland goedkoop scheefwonen in de sociale huursector¹; - scheefhuurders een hoger inkomen hebben dan de inkomensgrens die geldt voor toewijzing van sociale huurwoningen, maar desondanks in deze woningen blijven wonen; - scheefhuurders daarmee een woning bezet houden die bedoeld is voor huishoudens met een laag inkomen die afhankelijk zijn van de sociale huursector; overwegende dat: - corporaties de mogelijkheid hebben om een inkomensafhankelijke huurverhoging toe te passen voor huishoudens die boven de inkomensgrens voor sociale huur uitkomen; - minder dan de helft van de Nederlandse woningcorporaties de inkomensafhankelijke huurverhoging toepassen; - ook in Rotterdam niet alle woningcorporaties de inkomensafhankelijke huurverhoging toepassen; - uit de beantwoording van onze schriftelijke vragen 'scheefwonen tegengaan' (22bb004479) blijkt dat geen van de corporaties die gebruikmaken van inkomensafhankelijke huurverhoging, op het maximale percentage zit dat wettelijk mogelijk is. - corporaties gemiddeld genomen slechts 63% van de maximaal toegestane huurprijs vragen; - woningcorporaties hiermee niet alles doen om scheefhuur tegen te gaan.

- in de jaarstukken 2024 wordt vermeld dat de onder druk staande investeringsruimte van woningcorporaties een uitdaging vormt voor de bouwopgave van de gemeente; - het maximaal inzetten van de inkomensafhankelijke huurverhoging deze investeringsruimte helpt verbeteren; verzoekt het college om: - Bij de totstandkoming van de Prestatieafspraken 26/27 als gemeentelijk standpunt in te brengen dat de corporaties het instrument inkomensafhankelijke huurverhoging intensiever in te zetten om zo scheefwonen tegen te gaan; - In de toekomst halverwege de looptijd van de prestatieafspraken de raad te informeren over de voortgang van de uitvoering van de prestatieafspraken; - Hierover terug te koppelen aan de raad bij de nieuwe prestatieafspraken. en gaat over tot de orde van de dag.” D.J. van Dommelen

raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1132

¹ Rijksoverheid, WoonOnderzoek 2024 De heer ELBAY (d66): Voorzitter, 2 weken geleden viel het kabinet Schoof, een kabinet wat na een enorm lange formatie er nog geen jaar zat. In dat jaar is er eigenlijk niets gebeurd, voorzitter. De grote uitdagingen waar ons land nu voor staat, is stilstand, achteruitgang, terwijl er zoveel belangrijke problemen moeten worden opgelost, ook problemen van onze Rotterdammers. Ik denk bijvoorbeeld aan Rotterdammers die op zoek zijn naar een woning. Deze week nog maakte het CBS bekend dat er steeds meer dertigers nog bij hun ouders wonen. Het is een schrijnende situatie en vereist echte doorbraak. Niet alleen op het gebied van wonen, met de bezuinigingen op het hoger onderwijs staat het verdienvermogen op de tocht. Daar hebben ook onze Rotterdamse onderwijsinstellingen en studenten last van. Jonge ouders moeten nog meer gaan wachten op de uitkering van hun kinderopvangtoeslag. Maar, voorzitter, gelukkig kunnen we in dit land tegenwoordig weer 130 kilometer per uur rijden en dat in een tijd dat de huidige situatie elders in de wereld al genoeg tot zorgen leidt. Afgelopen zondag trokken 150.000 mensen een rode lijn tegen het kabinetsbeleid rond Israël. De ontwikkelingen in de Verenigde Staten onder Trump zijn zorgwekkend en ook de oorlog in Oekraïne moeten we niet vergeten, waar nog steeds elke dag voor de Europese waarde wordt gevochten.

Ondanks de stilstand van landelijk beleid en de zorgwekkende situaties elders in de wereld, die zijn weerslag hebben op onze stad, zijn we er toch in geslaagd om een aantal belangrijke zaken voor elkaar te krijgen, waar mijn fractie trots op is. Zo bouwen we in Rotterdam flink door, ondanks stijgende bouwkosten en hogere rentes. We zorgen voor betaalbare woningen door de implementatie van de Wet betaalbare huur en we zetten vol in de studenten door meer studentenwoningen te realiseren dan beoogd, ruim 2300, voorzitter. Ook zien we Rotterdam steeds meer veranderen in een groene fietsstad. Door in 115 straten de maximumsnelheid te verlagen van 50 naar 30 kilometer per uur en tijdelijke fiets parkeervoorzieningen permanent te maken, maken we de stad groener, mooier en duurzamer. De VOORZITTER: De heer Dekkers heeft een vraag. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dank u wel. De heer Elbay heeft eerst een fantastisch betoog hoe het landelijk misgaat en dan zoemen we in op de gemeente en dan horen we op wonen dat het allemaal fantastisch gaat, maar ik heb daar toch wel wat vragen over, eigenlijk twee simpele vragen. Vraag 1 is, haalt u uw eigen targets? Want het klinkt allemaal fantastisch, maar daar ben ik benieuwd naar.

Vraag 2 is, voorzitter, aan de heer Elbay, wat stond er in collegetargets met betrekking tot studenten wonen, waren dat studentenkamers of studentenwoningen? De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Het is een gewetensvraag, voorzitter. We weten dat we het inderdaad ontzettend zwaar hebben als het gaat om de capaciteit, als het gaat om de kosten, als het gaat om de rentestijging, et cetera. Al met al zet dit college en deze coalitie door om meer betaalbare woningen te realiseren. Wat ik ook zie is, in tegenstelling tot de voorgaande jaren, dat we nu bewust de keuze hebben gemaakt om voor studenten te gaan bouwen. Dus daarin zetten wij ook voort en daar zijn we als D66 ook trots op. De VOORZITTER: De heer Biljoen. De heer BILJOEN (gl): Voorzitter, ik heb geen antwoord gehoord op de vraag van de heer Dekkers. Haalt u uw collegetargets? De VOORZITTER: De heer Elbay. raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1133

De heer ELBAY (d66): Zo goed als, voorzitter. De VOORZITTER: U vervolgt uw betoog. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, we zijn ook ongelofelijk blij dat over de nieuwe stadsbrug een tram komt te rijden. Rotterdam is kampioen zonnepanelen leggen en met de 30 procent CO2-reductie in de stad liggen we op koers om de klimaatdoelen te halen. Voor de Rotterdammers die naast werken en wonen ook nog een beetje plezier willen maken, is er gewerkt aan een levendige stad. Zo hebben we de openingstijden verlengd, waardoor iedereen 's nachts een uurtje langer door kan, en met het Nachtplan komt er meer ruimte voor nieuwe nachtinitiatieven en wordt de nacht echt als een belangrijk onderdeel van de stad erkent. Tot slot zijn we er ook voor de kwetsbaren in de stad, voorzitter. We helpen steeds meer bijstandsgerechtigden aan een baan en we vangen EU-arbeidsmigranten succesvol op en bieden hen de juiste zorg. Dit zijn mooie resultaten, maar ook wij zien dat het ook op een aantal punten beter kan. Zo maken we ons zorgen over de toekomst van de haven. Zo is de CO2-reductie in de haven nog ondermaats. Waar we zien dat de stadsdoelstellingen de groene kant op gaan, is dit in de haven niet het geval. Dit stemt ons ongerust, aangezien de Rotterdamse haven veruit de grootste vervuiler van Nederland is. We hopen dan ook echt nog stappen te gaan zien vanuit het college.

Om bij de haven te blijven, ook de economische ontwikkelingen in de haven stemmen ongerust. Bedrijven vertrekken en de wethouder kijkt vooral naar Den Haag. Nu het kabinet is gevallen, kunnen we daar weinig van verwachten. De haven verdient leiderschap, geen excuses. Mijn fractie pleit dan ook om te durven kiezen voor een economie van de toekomst. Voorzitter, dan over de begroting. Het zijn complexe tijden voor gemeenten. De VOORZITTER: De heer Biljoen heeft een vraag. De heer BILJOEN (gl): Ja, voorzitter, want ik hoorde toch wel heel wat negatief geluid wat betreft wethouder haven, maar ik heb weinig reflectie gehoord wat betreft wethouder wonen. Volgens mij gelden onder wethouder wonen de aardgasvrije projecten. Kunt u daarop reflecteren, of u daar heel tevreden over bent? De aardgasvrije projecten. Wethouder klimaat. De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, dit is een specifieke vaktechnische vraag en ik moet ook eerlijk bekennen dat we, wat betreft onze doelstellingen als het gaat om klimaat, de CO2reductie hebben behaald en wat betreft alle andere plannen en projecten wij nogal dichtbij staan op onze klimaatdoelstellingen. De VOORZITTER: De heer Dekkers. De heer DEKKERS (volt): Voorzitter, dank u wel. Wat mij wel opvalt in het verhaal van D66 is dat we echt naar een zesjescultuur gaan. Als we de woningen bijna hebben gehaald, dan zijn we blij.

Als we de CO2 lat al in het eerste jaar hebben gelegd, dan gaat hij niet omhoog. We houden hier nu een heel erg mooi verhaal, maar we hebben een enorme opgave op het gebied van klimaat en op woningbouw. Die lat moet omhoog. Ik wil die urgentie voelen en die mis ik compleet. De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, we zijn trots met wat we hebben gerealiseerd en we zijn ook blij dat we ambitieuze plannen hebben in deze stad als het gaat om woningbouw, als het gaat om klimaat, als het gaat om mobiliteit. Dus laten we vooral koesteren wat we hebben raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1134

gerealiseerd en laten we ook koesteren in al die plannen die de stad een stukje mooier en vooruit wil helpen. De VOORZITTER: De heer Dekkers en let een beetje op uw tijd. De heer DEKKERS (volt): Dank u, voorzitter. Maar als u uw ambitie op klimaat in het eerste jaar haalt, bent u dan ambitieus? Dat is mijn vraag voor u. De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, het kan beter en dat probeer ik ook uit te leggen. De Rotterdamse haven is de grootste vervuiler in het land en ook daar moeten de CO2doelstellingen behaald worden. Dat probeer ik ook in mijn bijdrage uit te leggen. Dus het is niet wijzen aan een specifiek wethouder. Integendeel, ook zelfreflectie is bij deze ook ontzettend belangrijk. De VOORZITTER: De heer Roskam. De heer ROSKAM (lr): Een stukje te ondersteuning, want de CO2-doelstelling moet natuurlijk ook meegewogen worden met het eerste jaar. Het was ook de energiecrisis waardoor mensen fors minder gingen verbruiken. Bij de vorige periode stond een centrale uit, want die was in onderhoud, die is weer aangegaan. Dus in die zin, er zit wel een kleine nuance ook bij dat cijfer. Dan nog wel een vraag voor de heer Elbay.

Dat is eigenlijk het volgende, want u heeft het over economie en de haven, dat de wethouder kijkt naar Den Haag, maar hoe kijkt u dan naar het feit dat deze wethouder met Rotterdam Partners wel 1 miljard aan investeringen heeft binnengehaald voor de bedrijvigheid in deze stad? De VOORZITTER: De heer Elbay. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, daar zijn we natuurlijk wel blij mee. Ik bedoel elke euro die de stad binnenkomt die we ook kunnen uitgeven om Rotterdam vooruit te helpen, om een economische impuls te hebben voor de stad Rotterdam, daar zijn we natuurlijk blij mee. De VOORZITTER: U vervolgt uw betoog. De heer ELBAY (d66): Voorzitter, dan over de begroting. Het zijn complexe tijden voor gemeenten. De gemeentelijke taken zijn steeds groter geworden. Dat zien we ook terug in de begroting van Rotterdam. Sinds de aantreding van dit college is de begroting van 3,3 naar 4,7 miljard gestegen, een stijging van bijna 50 procent. Het laat zien dat het Rijk steeds meer van gemeenten verwacht. Helaas is het geld dat daarmee gepaard gaat niet voldoende. Het beruchte ravijnjaar staat voor de deur. Desondanks gaat het financieel goed met Rotterdam, mede door vorig jaar een aantal moeilijke keuzes te hebben gemaakt. We zien bij veel andere gemeenten dat deze keuzes pas dit jaar worden genomen.

In tegenstelling tot deze gemeenten, heeft Rotterdam nu juist weer ruimte om ook in een aantal dingen te investeren, maar daarvoor meer bij de Voorjaarsnota. Wat betreft financiën, voorzitter, onze gemeentelijke financiën zijn in 2024 goed op orde. Het positieve reguliere exploitatiesaldo laat zien dat we weerbaar zijn en financiële tegenslagen goed kunnen opvangen, zonder in te grijpen op onze beleidsambities. Hoewel het structurele exploitatiesaldo licht negatief is, blijven we wendbaar. Dit betekent dat we snel kunnen reageren op veranderingen in de begroting en flexibiliteit behouden om lasten te verlagen en inkomsten te verhogen. Met een weerstandsvermogen van 1,65, ruim boven de boven de norm, kunnen we onverwachte risico's goed opvangen. De solvabiliteitsratio van 53,6 procent toont aan dat we in staat zijn om onze verplichtingen na te komen. Samenvattend, voorzitter, beschikt Rotterdam met de raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1135

huidige koers een solide financiële basis te waarborgen. Tot slot, voorzitter, heb ik een motie die het college vraagt om de verordening op basis van artikel 213a van de gemeentewet, die sinds 2015 niet meer is geëvalueerd, tegen het licht te houden en te actualiseren. De Commissie Onderzoek Rekeningen heeft herhaaldelijk benadrukt hoe belangrijk het is dat deze onderzoeken structureel en zorgvuldig worden ingezet. Met een actuele verordening kunnen we die wettelijke taak beter borgen en zorgen we voor heldere kaders voor zowel uitvoering als raadstoezicht. We vragen het college daarom om uiterlijk eind 2025 met een voorstel te komen waarin ook de betrokkenheid van de raad wordt meegenomen. Voorzitter, ook heeft mijn fractie geconstateerd dat het autoluwfonds, wat gericht is op het verminderen van autoverkeer, beter wordt ingezet. Dat is wat D66 betreft niet de bedoeling. Dit fonds is echt gericht op het verminderen van autoverkeer in de binnenstad. Daarom dienen we een motie in die het college verzoekt om duidelijk afwegingskaders te maken wanneer iets slechts deels of niet bijdraagt aan het autoluw maken van de stad. Zo kunnen we beter beoordelen of iets echt bijdraagt aan het autoluw maken van de stad. Als dit niet het geval is, willen we dat dit niet uit het autoluwfonds wordt bekostigd. Voor zover.

De VOORZITTER: De motie ‘Onderzoek met oog voor resultaat’ is voldoende ondertekend en maakt deel uit van het debat en de motie ‘Afwegingskader autoluwfonds’ is voldoende ondertekend en maakt deel uit van het debat. Dan is nu het woord aan de heer Van der Velden. Motie 5.1 M3. Onderzoek met oog voor resultaat “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 19 juni 2025, ter bespreking van agendapunt 5.2 Het voorstel tot vaststelling van de jaarstukken 2024, inclusief de baten en lasten per programma, de baten en lasten per taakveld en de bestemming van het rekeningresultaat. constaterende dat: - De huidige verordening op grond van artikel 213a van de Gemeentewet dateert uit 2015 en sindsdien niet is geëvalueerd of geactualiseerd; - De Commissie Onderzoek Rekening (COR) herhaaldelijk heeft gewezen op het belang van een structurele toepassing van artikel 213a Gemeentewet. overwegende dat: - Een actuele verordening kan bijdragen aan het beter borgen van deze wettelijke taak; - De raad gebaat is bij heldere kaders en inzicht in hoe deze onderzoeken worden uitgevoerd en benut.

verzoekt het college: - De bestaande verordening te evalueren en waar nodig te actualiseren; - Uiterlijk in het vierde kwartaal van 2025 een voorstel voor een geactualiseerde verordening aan de raad voor te leggen; - Daarbij in te gaan op hoe de raad betrokken wordt bij de uitvoering en prioritering van de onderzoeken; en gaat over tot de orde van de dag.” F. Elbay, T. Roskam en D.J. van Dommelen Motie 5.1 M4A. Afwegingskader autoluwfonds

raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1136

“De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 3 oktober 2024, ter bespreking van agendapunt 5.2 Het voorstel tot vaststelling van de jaarstukken 2024, inclusief de baten en lasten per programma, de baten en lasten per taakveld en de bestemming van het rekeningresultaat. Constaterende dat: - Het Autoluw-fonds bedoeld is om de stad daadwerkelijk autoluw te maken; - In de praktijk het fonds breed wordt ingezet voor projecten die slechts zijdelings bijdragen aan een autoluwe stad. Overwegende dat: - De effectiviteit van het fonds gebaat is bij duidelijke en meetbare doelstellingen; - Transparantie over de werkelijke bijdrage van projecten aan het verminderen van autoverkeer noodzakelijk is. Verzoekt het college: - Bij alle toekomstige én lopende projecten die (mede) gefinancierd worden uit het Autoluw-fonds, expliciet aan te geven welke concrete bijdrage het project levert aan het verminderen van autoverkeer; - Een afwegingskader op te stellen waarin concrete criteria staan wanneer een ingreep direct bijdraagt aan het autoluw maken van de stad, en wanneer dit niet of nauwelijks bijdraagt aan het autoluw maken van de stad; - Projecten die volgens dit afwegingskader niet of nauwelijks bijdragen aan een autoluwe stad, zoals omschreven in het coalitieakkoord, niet langer uit dit fonds te financieren. En gaat over tot de orde van de dag.” I.

van Wifferen De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Voorzitter, 2024 en ik wil me graag richten op de dieren. Dat dieren van mensen verschillen, betekent niet dat ze minder waard zijn. Een wereld waarin de dieren net zozeer bestaansrecht hebben als de mens, stimuleert ook de mens om respectvol met elkaar te leven. Je kunt eenvoudigweg niet hopen op een rechtvaardige samenleving als je onschuldige wezens behandelt alsof je volledig over ze mag beschikken. Wat mij opvalt, dat ik soms in Rotterdam inmiddels meer vogels hoor dan buiten Rotterdam. In Nederland is nog maar 15 procent over van de soortenrijkdom die we een eeuw geleden nog hadden, door gif, pesticiden en de ongebreidelde vrije tijd voor de boeren. Daarom ben ik blij dat de ernst hiervan steeds meer doordringt bij mensen en gelukkig ook in Rotterdam. Ons bekommeren om het lot van dieren doet niets af aan de noodzaak ons ook om het lot van mensen te bekommeren. Compassie moet zich richten op alle wezens die lijden. Een meedogend mens is immers niet in staat om andere wezens kwaad te doen en daarom zullen wij ook altijd opkomen voor de kwetsbaren en zullen wij moties en amendementen, die vandaag eventueel hiervoor zorgen, steunen. We snakken naar groen en de natuur en tegelijkertijd zorgen we allesbehalve op de juiste manier voor die natuur, de leefomgeving van dieren.

Soms lijken we te vergeten dat we zelf ook maar gewoon een soort zijn, te midden van een heleboel andere soorten. In Rotterdam leven we immers samen met reigers, kraaien, duiven, vossen, egels, enzovoort, maar we zien ze nog steeds niet als medeburgers. Dat samenleven kunnen we samen nog beter inrichten, zodat alle dieren een plekje kunnen vinden in onze stad. Dat kan vaak heel simpel. Voorzitter, ik ben blij om in de jaarstukken te lezen dat vergroting van de bewustwording van en kennis van dierenwelzijn de aandacht van ons college heeft en ik ben ook verheugd te lezen dat biodiversiteit nu eindelijk echt meer aandacht krijgt. Ook goed dat er veel aandacht is voor de ecologische structuren, de raadsvergadering van 19 juni 2025

Notulen pagina

1137

bijenlandschappen, het tegengaan van hittestress, enzovoort. Voor mij ook heel belangrijk, bij het bestrijden van plaagdieren is de focus komen te liggen op voorlichting en op een adviesrol. Daar ben ik heel erg blij om, want het doden van dieren is voor ons nog steeds een no-go. Eindelijk heeft Rotterdam weer een dierenasiel en ik kan wel zeggen, het is prachtig geworden. Het werd tijd, maar ik ben blij dat het er nu ook eindelijk is en Rotterdam verdient dit ook. Voorzitter, we hebben ook nog een bepaalde dierentuin in onze stad, een achterhaald instituut waarop we ooit vol onbegrip en schaamte zullen terugkijken. De mens vernietigt en vervult op grote schaal de natuurlijke leefomgeving van de dieren en dan sterven ze natuurlijk uit. Wat doen we dan? Dan gaan we ze maar in een afgesloten terrein midden in de stad zitten, omringd door grote hekken. Mijn idee is nog steeds om van Blijdorp een openbaar park te maken, met behoud van de monumentale panden. Dan kunnen mensen ook nog zien wat we dieren ooit hebben aangedaan. Een mooie groene verblijfplek kan dat worden, midden in de stad, voor alle Rotterdammers toegankelijk, zonder toegangskaartje. Dan heb ik nog een vraag over de 9 ton bestemmingsreserve voor de Rivièrahal in Blijdorp. Ik lees in de jaarstukken dat Blijdorp nog steeds geen subsidie heeft aangevraagd.

Mijn vraag is, wat is nu de actuele stand van zaken met betrekking tot die Rivièrahal? Voorzitter, politiek bedrijven is niet alleen ik wil die motie of dat amendement aangenomen hebben, politiek bedrijven is ook dat je bij andere politieke partijen voor elkaar krijgt dat jouw idealen daar landen en zelfs worden overgenomen. Politiek gaat niet alleen over meerderheden of in een coalitie komen, politiek gaat voor mij over invloed. Dat betekent vasthouden aan je idealen en andere partijen inspireren wat jouw idealen zijn. Ik ben blij dat dat bij dierenwelzijn steeds vaker is gelukt en nog steeds lukt. Ik dank u. De VOORZITTER: Hartelijk dank, mijnheer Van der Velden. De heer Soytekin, nog voor de theepauze of wilt u daarna? Dan doen we daarna. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dan schors ik nu de vergadering tot kwart over voor de theepauze. (De vergadering is geschorst.)