20250320- Notulen van de raadsvergadering van 20 maart 2025

Wat ik wel wil doen, is die eisen die we hebben opgenomen, of we die bij de verantwoording en dan voor de komende jaren en partijen, ertegenaan te houden. Dat is ook een toezegging die ik zou kunnen doen, richting de heer Kind, om die eisen, die zijn opgenomen in de aanbesteding, als meetlat naast de verantwoording voor de komende opdrachten en partijen die er zijn. En waarom ik zeg, geen brede evaluatie nu doen, omdat gewoon het verslag van die curator zal een brede evaluatie zijn van de hele situatie. Dan gaan we dingen dubbelop doen. Zo zou ik hem aan u kunnen toezeggen. De VOORZITTER: De heer Kind. De heer KIND (volt): Dit is natuurlijk een beetje gek. Namelijk die aanbestedingen zijn al 4 jaar actief, volgens mij. Er zijn heel veel gesprekken met de accounthouder. De accounthouder heeft natuurlijk gewoon een programma van eisen naast zich altijd. En die gaat gewoon kijken, wordt er voldaan aan al die zaken? Is er een jaarverantwoording? Mogen we die zien? Is er een accountantsverslag? Mogen we die zien? Is daar wel aan voldaan? We willen weten of dat programma van eisen, die in het document staat, is nageleefd, of dat op de een of andere manier wordt uitgevoerd? Dat is het enige wat we vragen. En is dat bij Dona Daria gebeurd? Want wij denken dat als dat is gebeurd dat we hier wellicht niet met elkaar hadden gesproken. De VOORZITTER: Wethouder.

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

467

De heer ACHBAR (Wethouder): Voorzitter, ik heb de toezegging gedaan om naar dat programma van eisen te kijken voor toekomstige situaties. Wat betreft de brede evaluatie, daar wacht ik gewoon op het verslag van de curator. En dat betekent, hoe kijk ik tegen jaarverslagen, dat is dan ook onderdeel van dat programma van eisen in de aanbesteding. De VOORZITTER: De heer Kind. De heer KIND (volt): We zitten hier al echt heel vaak met elkaar dat we aanbestedingen echt een heel groot probleem vinden en vaak wel heel onwenselijk vinden dat alles aan de markt wordt uitbesteed. Dan doen we dat en dan eigenlijk wat u nu zegt, is dat we een curator op de stoel van onze opdrachtgeversrol laten zitten. En dat is volgens mij zowel juridisch, bestuurlijk, op alle vlakken niet gepast. Het enige wat we vragen is, voeren we ons eigen programma van eisen wel uit? Zijn we hier als opdrachtgever verantwoordelijk aan het handelen? En kunnen we dat op basis van deze casus even toetsen met elkaar? Dat is de enige vraag die we hebben. Geen toekomstige evaluatie. Gewoon nu kijken, hebben we daaraan voldaan? Hebben we daarop ingezet? Dat is de enige vraag aan u. Lijkt me een hele makkelijke toezegging. De heer ACHBAR (Wethouder): Voorzitter, ik ben bang dat ik in herhaling ga vallen. Ik heb gezegd waar ik een toezegging op zou kunnen doen. En dat heb ik gedaan, als de heer Kind dat wil.

Maar u stelt een vraag, of ik daar een toezegging op wil doen? En dat wil ik niet. De VOORZITTER: De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u, voorzitter. U geeft een toezegging op een toezegging waar we niet om gevraagd hebben. We willen bij Dona Daria checken of daar alles goed gegaan is. Dat is de vraag, of u dat wil checken met de checks en balances die voor dat project specifiek gelden? Kunt u daar een toezegging op doen? De VOORZITTER: De wethouder. Heeft de heer Van der Velden een andere vraag of heeft u op hetzelfde punt een vraag? De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Ik wil de wethouder er gewoon op wijzen dat het hoort bij zijn bestuurlijke rol. Het hoort bij uw bestuurlijke rol, ook deze casus, en niet alleen toekomstige. Het hoort bij uw bestuurlijke rol. En als u die verantwoording nu niet pakt, dan heeft u gewoon een probleem met de gemeenteraad. U moet dit gewoon doen. Punt. De VOORZITTER: De wethouder. De heer ACHBAR (Wethouder): Voorzitter, en volgens mij heb ik uitgelegd wat ik aan het doen ben en wat ik heb gedaan in deze casus. En tegelijkertijd wordt er een vraag gesteld over dat programma van eisen. Daarvan zeg ik hoe wij dat hebben gedaan. Ik probeer mee te denken door te zeggen, daar wil ik nog kritischer naar kijken, ook als het gaat om toekomstige situaties, juist om te voorkomen dat partijen omvallen.

Maar blijkbaar kom ik u daar onvoldoende mee tegemoet. En dat vind ik jammer. De VOORZITTER: Dan is nu de vraag of dat we nog ... Even kijken, mevrouw Vogelaar heeft nog een vraag. Want we wilden eigenlijk aan de 2de termijn beginnen, of dat dat ook de 2de termijn meteen is? Mevrouw VOGELAAR (pvda): Voorzitter, ik zou willen vragen, voordat we aan de 2de termijn beginnen, gelet op de discussie die net is ontstaan, of wij een kwartier kunnen schorsen? Dan kunnen wij wellicht ons beraden op eventuele moties die we nog in 2de termijn kunnen indienen. De VOORZITTER: Dan stel ik voor dat wij meteen ook even een theepauze houden. Dat we dat combineren. En dan om kwart over komen wij hier terug. En dan kunnen we het nuttige met het aangename verenigen, Dan schors ik tot 16.15 uur. [De vergadering is geschorst.] De VOORZITTER: Ik heropen de vergadering. Aan de orde is het debat, even kijken, ik moet even de tekst erbij halen, over faillissement Dona Daria. En wij zijn aan het begin van de 2de termijn. En mevrouw Vogelaar had een schorsing aangevraagd. Ik geef mevrouw Vogelaar als eerste weer het woord. Mevrouw VOGELAAR (pvda): Dank, voorzitter. De lijntjes zijn kort, gaf de wethouder net aan. Hoe kan het dat we dan allemaal in dit huis zo verrast zijn met het faillissement van Dona Daria? Daar hebben raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

468

we het net met elkaar over gehad. En daar hebben we een motie voor gemaakt, waar de heer Kind meer over kan verstellen. De VOORZITTER: De heer Kind. De heer KIND (volt): Dank u wel, voorzitter. In de eerste termijn hadden wij geconstateerd dat Dona Daria de welzijnsopdracht uitvoert in Rozenburg. Programma van eisen is heel duidelijk rondom die aanbestedingen. Er staan heel veel punten in over financiën, jaarverslagen, accountantscontrole, actieve informatieplicht, controle op meervoudige opdrachten, et cetera. Daar voeren we ook accounthouderschap op. En wat we eigenlijk willen vragen aan het college, hadden we eigenlijk liever via een toezegging zonet gehad, om het accounthouderschap, de controle op al die eisen die in het programma van eisen van die aanbestedingen staan, te evalueren. En daarom dienen we, samen in ieder geval met GroenLinks, PvdA, ChristenUnie, BIJ1, Partij voor de Dieren en de SP, en jij komt zo meteen nog op Ellen, de motie ‘Evalueer accounthouderschap Dona Daria’ in. De VOORZITTER: Dank u wel. De motie ‘Evalueer accounthouderschap Dona Daria’ is voldoende ondertekend en maakt deel uit van het debat. Motie 3.

‘Evalueer accounthouderschap Dona Daria.’ “De Gemeente Rotterdam, in vergadering BIJ1 op 20 maart 2025 ter bespreking van het agendapunt 6.3 'Debat over 'Faillissement Dona Daria'; constaterende dat: Dona Daria na 20 jaar belangrijk werk te hebben verricht in Rotterdam, onlangs faillissement heeft aangevraagd; - Dona Daria verschillende opdrachten heeft uitgevoerd voor de gemeente Rotterdam, waaronder sinds 2022 het welzijnswerk in Rozenburg; overwegende dat: het welzijnswerk in Rozenburg is aanbesteed en Dona Daria zich dient te verantwoorden over de punten die zijn opgenomen in het 'programma van eisen' van de aanbesteding; onderdeel van deze eisen zijn onder meer verantwoording over financiën, jaarverslagen, accountantscontrole, actieve informatieplicht, controle op meervoudige opdrachten, verbetervoorstellen en de mogelijkheid tot extern onderzoek; het doel van deze eisen onder meer is om de continuïteit van het welzijnswerk te waarborgen; accounthouders van de gemeente Rotterdam een belangrijke verantwoordelijkheid hebben rondom het controleren en naleven van aanbestedingseisen binnen het welzijnswerk; - ondanks het programma van eisen van de aanbesteding en het accounthouderschap, Dona Daria faillissement heeft aangevraagd; is van mening dat; - er lering moet worden getrokken uit deze casus, om de continuïteit van externe opdrachten in de toekomst te waarborgen; verzoekt

het college: het accounthouderschap rondom de welzijnsopdracht aan Dona Daria te evalueren; daarin alle punten uit het programma van eisen van de aanbesteding, die betrekking hebben op de thema's bedrijfsvoering, financiën, tussentijdse rapportages, accountantscontrole, transparantie en continuïteit hierbij te betrekken; hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. T. Kind, L.S. Vlieger, M.E. Vogelaar, P.J.H.D. Verkoelen, T.J. Vonk, M.R. van Campenhout, S. van de Peppel, T.S.J. Coşkun. De VOORZITTER: Mevrouw Verkoelen, wilde u ook het woord? Er werd nog naar u verwezen, maar ... Geen ... Zijn er nog ... Mevrouw VERKOELEN (50+): Ik sta er ook op. De VOORZITTER: Hoeft niet, mag wel. Mevrouw VERKOELEN (50+): Ik sta er ook op, maar dat is bijna standaard. Ik sta er gewoon op.

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

469

De VOORZITTER: Zijn er nog anderen die het woord wensen te voeren in de 2de termijn. Dat is niet het geval. Dan doen we eerst even de motie die ... Inderdaad, het is misschien goed dat de wethouder die gelijk kan bekijken, want die moet daar meteen op reageren. De wethouder heeft het woord. De heer ACHBAR (Wethouder): Dank, voorzitter. Kijk, ik volg natuurlijk wel de discussie en hoop dat u ook ziet dat ik het echt wel vervelend vind dat Dona Daria om is gevallen, en zeker vanuit de rol die ze hebben in onze stad. En u vraagt met deze motie om juist te leren, wat is er gebeurd en hoe kan je in de toekomst voorkomen dat ook dit soort partijen omvallen? Waarbij u dan ook vraagt om het accounthouderschap rondom de welzijnsopdracht aan Dona Daria te evalueren en daarmee in het programma van eisen op te nemen. Ik kan deze motie omarmen. Ik wilde hem doen om juist van deze casus te leren en dan in de toekomst te voorkomen. Als je zegt, deze motie, breng het in beeld en trek daar lering uit, kan ik hem omarmen. De VOORZITTER: Hartelijk dank. Dan zijn wij daarmee aan het einde gekomen van dit debat. En dan gaan we over naar het debat over aanhoudend wangedrag door XR, aangevraagd door het lid Ceulemans. De heer Oostdijk heeft nog een vraag. De heer OOSTDIJK (fvd): Dank u wel, voorzitter. De VOORZITTER: De heer Oostdijk. De heer OOSTDIJK (fvd): Dank u wel, voorzitter.

Ik kom nog even terug op een motie die we hebben ingediend. Ik moet even erbij pakken welke het ook weer was. Volgens mij was het motie 5. Ja, 6.2, motie 5. Die kunnen we niet rondkrijgen wat het dictum betreft. Ik ga hem intrekken. De VOORZITTER: Motie 5 bij 6.2 wordt ingetrokken, door de heer Oostdijk, voor de administratie. De VOORZITTER: Dan hoop ik nu over te gaan naar het volgende debat. En dan kijk ik, ik denk naar mevrouw Kockelkoren, of zij het voorzitterschap wil overnemen. 6.4

Debat over ‘Aanhoudend wangedrag door XR’, aangevraagd door het lid Ceulemans e.a.

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dames en heren, dan gaan we over naar debat 6,4 over ‘Aanhoudend wangedrag door XR’, aangevraagd door het lid Ceulemans, en anderen. En dan geef ik ook het woord aan de heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, het was weer raak, Extinction Rebellion ging de afgelopen week in een nog hogere versnelling door met waar ze al jaren mee bezig zijn, namelijk de maatschappij ontwrichten, schaarse politiecapaciteit opslorpen, verkeersinfarcten veroorzaken, de economie schaden, intimidatie, huisvredebreuk, de democratische rechtsstaat ondermijnen, en ga zo maar verder. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Ik zie een interruptie van mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, het is bijna moeilijk serieus te nemen dit. Intimidatie, waar haalt u het vandaan? De boel verstoren. Het is een club die vreedzaam demonstreren hoog in het vaandel heeft, zorgt dat ze de aandacht krijgen met wat blokkades, hier en daar tegen de grens op gaat. Maar de karikatuur die u ervan maakt, die gaat echt alle perken te buiten. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Dit slaat helemaal nergens op, wat u zegt. Ik geef even een overzicht van waar Extinction Rebellion zich in algemeen zin schuldig aan maakt. U zegt, soms een beetje prikkelen.

Weet je wat prikkelt? Zuur in een winkelcentrum gooien, waardoor mensen met ambulances afgevoerd moeten worden. Wat in januari nog gebeurde. Dat vind ik niet vreedzaam. Dat vind ik niet een beetje prikkelend. Dat vind ik gewoon terreur. Volgens mij ben ik nog vrij mild geweest ook. En als u hier al van opstaat, dan zou ik zeggen, luister nog maar even goed wat ik nog meer ga zeggen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Daarvoor heeft u nog een interruptie van de heer Oostdijk. De heer OOSTDIJK (fvd): Dank u wel, voorzitter. Intimidatie, ik heb het helaas doorgekregen ook van mensen die het aan de lijve hebben ondervonden, en die ervaren dat daadwerkelijk zo. Die grote groepen met dreigende teksten, dat wordt niet echt op prijs gesteld. En wordt echt als intimidatie gezien. Ik vond het vreemd.

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

470

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dat was een interruptie op mevrouw Van Wifferen. Geef ik mevrouw Van Wifferen het woord. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, ik kan me voorstellen dat je grote groepen en dreigende teksten intimiderend vindt. Maar ik denk wel, een demonstratie bestaat heel vaak uit grote groepen mensen. En dreigende teksten, ik heb ze niet gezien van Extinction Rebellion. Ik heb wel gezien dat ze gewoon duidelijk hun mening laten zien. Maar het demonstratierecht is een groot goed. En als we al gaan zeggen, grote groepen mensen vinden we eng, dan kunnen we geen enkele demonstratie meer toestaan. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Oostdijk nog een keer. De heer OOSTDIJK (fvd): Het is niet alleen de grote groep mensen, voorzitter. Het gaat veel verder dan dat. Maar ik wacht eventjes de rest van het debat af. Dan kom ik daar later nog op terug. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Ik wilde eigenlijk terug naar de heer Ceulemans, want die is nog in zijn ... U wil nog even op mevrouw Van Wifferen? Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, ik heb toch een korte vraag aan mevrouw Van Wifferen. Want u zegt, Extinction Rebellion laat zijn mening zien. Dat mogen ze ook.

Maar wij mogen toch ook onze mening laten zien als wij mensen vertegenwoordigen die zich intimiderend of bedreigd voelen door zo’n demonstratie? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, kijk, je kan je altijd intimiderend en bedreigd voelen. Dat kan ook doordat je jongeren met hoodies ziet dat je zegt, eng. Maar het gaat er ook om dat je nog iets doet wat een beetje objectief als een bedreiging kan worden opgevat, en niet alleen omdat jij je zo voelt. Want dat is gewoon niet genoeg. Want je gaat ook niet het demonstratierecht afschaffen, omdat je zegt, mensen ervaren die grote groepen mensen als eng. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Groningen.. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, even een laatste opmerking. Ik vraag me af waar mevrouw Van Wifferen vandaan haalt dat we het demonstratierecht willen afschaffen, want er is hier niemand in deze zaal die dat geroepen heeft. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Waarvan akte, zou ik willen zeggen. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66):. Maar het in een kwaad daglicht stellen van vreedzame demonstranten, dat vind ik ook echt heel erg kwalijk. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dan ga ik terug naar de heer Ceulemans.

De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, ik constateer dat mevrouw Van Wifferen een beetje weg probeert te glibberen bij een van de voorbeelden die ik noemde. Vindt u het een vreedzame demonstratie om een winkelcentrum binnen te dringen en daar met zuur te gaan gooien, waarbij mensen met ambulances afgevoerd moeten worden? Vindt u dat vreedzaam, vindt dat prikkelend, vindt u dat de randen opzoeken? Dat is ver over de rand en is gewoon terreur. En ik hoop dat u dat net zo vindt als ik. Ik ga maar door. Op woensdagavond zagen we Extinction Rebellion activisten het beursgebouw binnendringen, waar op dat moment het congres, inclusief informatiemarkt, van de internationale cruisebranche plaatsvond. Hierbij werden onder andere rookpotten afgestoken in de congreszaal, ging het brandalarm af, werd er troep over de markt met steentjes gestrooid en werden gasten, organisatoren en medewerkers van beurs WTC geïntimideerd. Later op die avond moest ook het Stadhuis, waar een zeer geslaagd diner met de cruisesector plaatsvond, worden afgegrendeld, waardoor belangstellenden niet de commissievergadering van de commissie Mobiliteit, Haven, Economie en Klimaat konden bijwonen. Maar niet alleen de cruisesector was het mikpunt, want de klimaatcommunisten van Extinction Rebellion hebben het immers op onze economie, welvaart en banen in alle opzichten gemunt.

Werden ook Uniper, op de rand van Rotterdam en Capelle, en een kruispunt in de Botlek geblokkeerd, afgelopen weekend, waardoor het verkeer urenlang ernstig gehinderd werd. Hierover een aantal vragen aan de burgemeester. Onderschrijft de burgemeester dat

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

471

het onaanvaardbaar is wat het tuig van Extinction Rebellion heeft geflikt, afgelopen woensdag in het beursgebouw? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Een interruptie van mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, weer dat soort woorden om demonstranten dan tuig te noemen. Ik vind dat ook weer veel te ver gaan. Ik zou het ook op prijs stellen als Leefbaar Rotterdam daar eerlijk in is, en dat als mensen de wet overtreden dan ook andere mensen tuig durft te noemen. Daar ben ik over 2 weken bijvoorbeeld ook wel heel benieuwd naar, als het gaat over Feyenoordsupporters die veroordeeld zijn, of ze dat dan ook durven. Want vreedzame demonstranten tuig noemen, dat is wel makkelijk. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, nogmaals, mevrouw Van Wifferen blijft gewoon de hele tijd het mantra vreedzame demonstranten herhalen. Dit zijn mensen, die zijn het beursgebouw binnengedrongen, terwijl ze daar niet mochten zijn. Die vervuilen daar de boel, die strooien daar met as, die bekladden zaken, die besmeuren zaken, die steken rookpotten af, die intimideren daar personeel, die intimideren gasten, die intimideren de organisatie. Dat vind ik geen vreedzame demonstratie. Dat zijn gewoon terreurpraktijken, dat is intimidatie, en dat heeft niets met vreedzaam demonstreren te maken.

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Wifferen. En ik wil wel voorkomen dat we in hetzelfde rondje blijven hangen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): De fakkels, daar kan je wat van vinden. Maar voor de rest wat stickers plakken, stel je niet aan. De heer CEULEMANS (lr): Ze hebben daarbinnen helemaal niets te zoeken. En ik vind het echt schokkend dat mevrouw Van Wifferen dit soort zaken gewoon goedpraat. Op het moment dat wij uit protest tegen het asielbeleid een asielboot zouden bestormen, daar zouden binnendringen, daar rookbommen zouden afsteken en daar mensen intimideren, dan zou u ons wegzetten als een fascistische knokploeg. En nu het in uw straatje past, vindt u het allemaal prachtig. En dat vind ik heel dubbelhartig. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Ik verzoek om niet te gaan klappen, want dat draagt echt niet bij aan het debat. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, ik heb mijn vraagtekens over die fakkels en ik heb ook mijn vraagtekens of ze in dat terrein naar binnen mogen. Maar het is al wel eerder toegestaan door de rechter dat dat wel mag, als daar iets plaatsvindt waartegen te demonstreren valt. Ik wacht die antwoorden straks van de burgemeester af. Maar ik vind over het algemeen dat u het afschuwelijk opklopt. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Dat mag u vinden.

Ik denk dat de gemiddelde Rotterdammer daar een beetje anders in staat dan u. De 2de vraag, zijn er aanhoudingen verricht bij deze gebeurtenis? Zo ja, hoeveel? En zo nee, waarom niet? En waarom kon de blokkade in de haven urenlang voortduren en werd er een beroep gedaan op chauffeurs om de situatie vredig te laten verlopen, in plaats van gewoon de weg leeg te vegen? Voorzitter, ik ben benieuwd naar het antwoord op al de vragen, maar de conclusie die zijn, wat Leefbaar Rotterdam betreft, al jarenlang helder. We hebben het hier niet over demonstranten, maar over extremisten die met obstructie, vandalisme en intimidatie, die soms simpelweg neerkomt op maffiapraktijken en terreur, hun zin willen doordrukken. En we hebben het niet over mensen die gebruikmaken van het demonstratierecht, maar over mensen die misbruik maken van het demonstratierecht. En nagenoeg heel Rotterdam, op wat activisten in deze raad na, kotst deze lieden inmiddels uit. En dat is volkomen begrijpelijk. Gewone Rotterdammers krijgen een boete wanneer ze een paar kilometer te hard rijden, maar mensen die diezelfde weg urenlang blokkeren, krijgen een vrijgeleide. Bedrijven, forenzen, gewone Rotterdammers die met de auto naar hun werk in de haven willen of met hun moeder naar het ziekenhuis, ze lijken allemaal vogelvrij verklaard.

Vogelvrij, omdat de belangen van een losgeslagen groep verwende radicalen kennelijk vele malen zwaarder wegen dan de belangen van nette burgers, de verkeersveiligheid en onze economie.

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

472

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): U heeft een interruptie van mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Weet u, ik zit dit een beetje aan te kijken, en de hele tijd hoor ik dan een beetje heen en weer en dan ... Weet je, ik heb dadelijk mijn eigen tekst. Maar op een gegeven moment gaat de heer Ceulemans altijd iets te ver, in mijn beleving. En dan zegt hij, het maakt niet uit als u hard rijdt. Dat is hartstikke gevaarlijk. Op het moment dat er een bezetting is, is er aanzienlijk minder gevaar, want dan rijdt er geen auto, dan zijn er ook echt minder ongelukken. En ik weet uit ervaring, en dat kun je ook zien als je Extinction Rebellion ziet hoe zij opereren, op het moment dat ze de Erasmusbrug bezetten en er moet een ambulance langs, wordt er direct ruim baan gemaakt. Voor hulpdiensten is er ongelofelijk veel respect. Maken meteen plek. Echter, als Extinction Rebellion iets bezet, een weg, gaan ze altijd direct opzij. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, mevrouw ... De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mag ik heel even iets zeggen, want ik vind het wel echt storend dat het ... Ik snap dat er soms geluiden gemaakt worden, maar het mag niet de bijdrage van een ander raadslid verstoren, want dan kan je gewoon niet met elkaar het debat voeren.

Probeer het dan een beetje gedempt te houden, want dan kan een ander ook zijn bijdrage doen. De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Voorzitter, het is heel veilig als er een weg geblokkeerd wordt, want dan kunnen er geen auto's meer langs. Mevrouw Bokhove had haar wereldvreemdheid niet beter kunnen etaleren dan dit. En de PvdA kan elke dag opnieuw zien waar ze zich ‘…’ hebben uitgeleverd. En dat is niet fraai. Ik was gebleven bij, het is ongelooflijk waar Extinction Rebellion mee blijft wegkomen. Het is ongelooflijk dat het linkerdeel van deze raad deze lui nog altijd als nobele demonstranten ziet. En het is ongekend dat diezelfde partijen de agressieve en desastreuze klimaateisen van Extinction Rebellion nota bene gewoon steunen. Evenals de actie bij het beurs WTC. In een tijd dat de industrie al uit onze haven wordt weggejaagd door de doorgeschoten klimaatregelgeving, die Nederland heeft doorgevoerd. Partijen die vroeger zeiden op te komen voor de arbeiders, voeren nu een oorlog tegen de banen van diezelfde arbeiders, ten faveure van een activistisch groepje gebrainwashte rijkeluiskindjes met te veel vrije tijd. En zoals ik al zei, het geduld van de samenleving is in rap tempo aan het opraken. En ik roep er niet toe op, maar iedereen voelt aan dat dit binnenkort een keer misgaat. Dat automobilisten en werknemers blokkades binnenkort gewoon niet meer pikken.

Er is namelijk een grens aan hoelang je de samenleving het bloed onder de nagels vandaan kunt halen. De overheid moet nu krachtig gaan ingrijpen tegen de onaanvaardbare chaos die Extinction Rebellion maar blijft veroorzaken. De overheid kan nu nog de samenleving tegen deze extremisten beschermen, voordat de samenleving dat zelf gaat doen. En voorzitter, de mogelijkheden zijn er ook gewoon. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Doordat de heer Ceulemans dit zo zegt, zou je bijna denken, er is een vrijbrief. Er wordt een vrijbrief afgegeven om inderdaad het recht in eigen hand te nemen, terwijl dat demonstratierecht beschermd moet worden. Ik zou u echt willen zorgen dat u ... Ik ga er dadelijk in mijn eigen bijdrage ook op in, maar gaat u dit soort oproepen niet doen of dit soort semiwaarschuwingen, want het zijn bijna een soort selffulfilling prophecies. En ik wil er echt voor waken dat er dadelijk ongelukken gebeuren, omdat het lijkt alsof er draagvlak is als bewoners of burgers op een gegeven moment door een blokkade heen gaan rijden, of zo. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Ik zeg letterlijk, ik roep er niet toe op. Maar ik zie wel dat het potje aan het overkoken is.

En ik zie ook dat er een grens is aan hoelang je de samenleving het bloed onder de nagels vandaan kunt halen en dat je er gewoon op kunt wachten, ongeacht wat je ervan vindt, dat er straks automobilisten of werknemers zijn die het gewoon niet pikken dat de boel geblokkeerd wordt, die daar zelf een eind aan maken. Je moet uit een ei komen als je dat niet ziet. Ik roep er niet toe op, maar ik waarschuw er wel voor. En voorzitter, die mogelijkheden om in te grijpen, zijn er ook gewoon. En ik heb het al eerder aangegeven, de Wet openbare manifestaties geeft burgemeesters de ruimte om beperkend op te treden bij demonstraties, ter bescherming van de gezondheid, in het belang van het verkeer en ter bestrijding of voorkoming van wanordelijkheden. En ook de APV biedt legio mogelijkheden om in te grijpen. Het kan gewoon. Het is een kwestie van willen, een kwestie van durf

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

473

om de confrontatie aan te gaan. Burgemeester, ik garandeer u, dit deel van de raad zal ongetwijfeld pruttelen, maar de stad zal u op handen dragen. Ik dien tot slot, mede namens de collega's Koster en Bonte, 3 moties in. Wij vinden in de eerste plaats dat de raad, als hoogste orgaan van deze gemeente, het doorlopende wangedrag van Extinction Rebellion met kracht moet verwerpen. Wij vragen daarom om een raadsuitspraak. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): U heeft een interruptie van de heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u, voorzitter. Als we het hebben over de politie en het geweld dat zij plegen, heeft u het over een interne aangelegenheid. Maar wanneer er protesten plaatsvinden van Extinction Rebellion, dan wilt u op de stoel van de burgemeester zitten. Is dat dan ook niet een aangelegenheid van de burgemeester om dat zelf te doen, in plaats van dat u op haar stoel wilt zitten? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Nee, ik roep de burgemeester op de openbare orde te handhaven en ik wijs op wetgeving die haar gewoon de handvaten biedt om dat te doen. 3 artikelen in de Wom, de APV. Ik kan nog wel even doorgaan. Dat is wat ik doe. Ik ga op niemands stoel zitten. Ik vervul mijn taak als volksvertegenwoordiger. Ik controleer haar en doe suggesties. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van Campenhout.

De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Maar denkt u dat zij uw suggesties nodig heeft, met het hele ambtelijke systeem dat zij achter zich heeft? Daarnaast wordt dat ambtelijke systeem, inclusief de politie, ook geadviseerd hoe dit gewoon goed gehandhaafd kan worden en in goede banen geleid kan worden. Wat is uw toegevoegde waarde door dit nogmaals te benoemen richting de burgemeester, als dit haar al bekend is? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Ik vind dit een hele vreemde figuur van een oppositiepartij die zegt, wat heb je aan suggesties uit de raad, er zit al een heel ambtenarenapparaat. Dan vraag ik me in de eerste plaats af wat u hier doet. U bent ook de hele dag suggesties aan het doen. Ik doe dat nu. Ik vervul dan ook gewoon mijn taak. Ik heb me ingelezen. Ik kan gewoon zeggen, op grond van welke artikelen in de Wom en de APV dit voorkomen kan worden. Ik snap niet welk punt u nu aan het maken bent. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): U benoemt tuig, wanordelijkheden, allerlei dingen die niet gebeurd zijn, maar wel benoemd worden. Daarom spreken we u daarop aan om te kijken, waar wilt u dan precies ermee naartoe, om dingen te benoemen die niet gebeurd zijn? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans.

De heer CEULEMANS (lr): Maar het niet gebeurd zijn, wat bedoelt met niet gebeurd zijn? Ik verwijs toch gewoon naar wat dingen die letterlijk gebeurd zijn. Of ontkent u dat er iets gebeurd is bij het beursgebouw, vorige week woensdag? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Tuig, intimidatie, vernietigen en dat soort dingen, terwijl dat soort dingen vaak helemaal niet gebeuren. Er is een bepaalde vrijheid gegeven om de demonstratie te voeren. Daar regisseert ... De burgemeester doet haar ding daarover. Wat is het probleem precies? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Het probleem heb ik net in een minuut of 10 volgens mij geschetst. Dan moet u dat gewoon even terugkijken. U zegt zelf dat ik spreek over tuig en intimidatie. Klopt, ik spreek over intimiderend tuig. Ik vind dat die op dit moment een vrijgeleide krijgen en ik wil dat daar veel actiever tegen opgetreden wordt. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Groningen, op de heer van Campenhout? Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Ja. Voorzitter, dank. Ik had toch een vraag aan de heer Van Campenhout. Want we hebben het bijvoorbeeld over vernietiging of dingen vernielen. Hoe kijkt u dan raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

474

naar het besmeuren van het KPN-gebouw met nepbloed, tot 2 keer toe? Daarvoor het World Port Center. Ik ben gewoon even benieuwd hoe u dat dan ziet, in andermans eigendommen besmeuren en kapotmaken? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u voor de vraag. Kijk, dat je dingen besmeurt, dat doe je om een statement te maken. Het is ook gebeurd met materialen, die gewoon goed te verwijderen zijn. Er is geen gebruik gemaakt van permanente verf of andere middelen om die gebouwen permanent te beschadigen. Dat wordt gebruikt om een statement te maken. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, volgens mij hebben we het over een demonstratierecht. Dat is het recht om je mening te delen. En dat lijkt me helemaal prima. Maar op het moment dat je aan andermans eigendommen komt, dan houdt het op. Daar houdt het gewoon op. Dat is iemand anders eigendom. Daar hoor je van af te blijven. Maar dat vindt u schijnbaar niet. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): U als bestuurderspartij, kijk, ze hebben het gewoon gedaan om een statement te maken. Het is gedaan met middelen die niet permanent schade veroorzaken aan dit soort gebouwen. En het is tegenwoordig een stichting.

Als u vindt dat daar iets aan gedaan moet worden, dan zou u verhaal kunnen doen op de beschadigingen die ze gemaakt hebben. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer Oostdijk wil ook nog op ditzelfde punt? Oké. En dan wil ik daarna ook even afronden, want anders blijven we weer hangen op één punt. De heer Oostdijk. De heer OOSTDIJK (fvd): Dank u, voorzitter. Ik wil graag, via u, aan BIJ1 vragen, als het permanente karakter er niet is, dan kan het geen kwaad? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Het uitgangspunt bij deze demonstratie is niet het vernielen van eigendommen, maar om een statement te maken. Als we ramen vies maken, die daarna gewoon door de ramenwasser prima schoongemaakt kunnen worden, zie ik daar het probleem niet van in. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Ik constateer dat de tendens op links is, als het is om een statement te maken, dan mag het. En dan mag je de wet overtreden. Ik vind dat echt schrikbarend.

Ik kaats ook gewoon terug naar de heer Van Campenhout, wat ik ook bij mevrouw Van Wifferen deed, u weet zelf dat op het moment dat er een azc beklad zou worden of dat de IND beklad zou worden uit protest tegen het immigratiebeleid, en ik zou zeggen, maar dat maakt niet uit, want dat is met verf die er best makkelijk afgaat, dan zou u vooraan staan om ons weg te honen. Dan zou u vinden dat wij geweld goedpraten. Dan zou u vinden dat wij de democratische rechtsstaat onder aan het graven zijn. Het past nu in uw eigen straatje. Nu vindt u het wel goed. Het is te hypocriet voor woorden en het is nog gevaarlijk ook. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van Campenhout. En ik dacht dat de heer Ceulemans ook naar de afronding van zijn termijn ging. Dat zou op zich mooi zijn. De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Wat u zegt, dat klopt. Alleen vaak worden die dingen gedaan uit haatdragerij. En dan worden er hakenkruizen geplaatst. En dat zijn geen passende dingen om te plaatsen op azc's. Ik snap heel goed uw punt, maar dat is totaal iets anders. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Dit slaat ook nergens op.

Die Extinction Rebellion mensen, die mensen met zuur bestoken in een winkelcentrum, die mensen intimideren die bij de beurs werken, die daar gewoon voor hun werk naartoe gaan, die mensen blokkeren die naar hun werk in de haven gaan en die daarbij intimiderend worden toegesproken als ze erlangs willen, in de ogen van die mensen zie ik haat en zie ik

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

475

weinig vredelievends aan, moet ik zeggen. Ik was bezig met het indienen van moties. Dat zal ik dadelijk alle 3 tegelijkertijd doen. Er hoeft niet 3 keer heen en weer gelopen te worden. Hetzelfde geldt voor het verstoren en intimideren van het congres van de cruisebranche. We kunnen in deze raad van mening verschillen over de cruisesector, maar het grijpen naar ondemocratische middelen om deze te bestrijden, mag nooit worden geaccepteerd. En tot slot een oproep, ook in de vorm van een motie, aan de burgemeester, om alle mogelijkheden, binnen in ieder geval de Wet openbare manifestaties en de APV, aan te grijpen om acties van Extinction Rebellion te beperken. En zich binnen de driehoek maximaal in te spannen om lieden op te sporen, op te pakken en te vervolgen die zich bij XR-acties schuldig maken aan strafbare feiten. En het klinkt heel logisch, maar het is in de praktijk helaas eerder een zeldzaamheid. En voorzitter, dan rond ik af. Iedereen in deze stad heeft het recht om te demonstreren, om op te komen voor zijn mening. Ook als die mening ons onwelgevallig is. Maar wat we nu zien, is pure wetteloosheid. En al moet ik hier nog honderd keer staan, Leefbaar Rotterdam zal niet rusten voordat de orde wordt hersteld, in het belang van de Rotterdammers, van hun banen en van hun veiligheid. Dank u wel. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Ik zie sommige mensen wuiven.

Die schrijf ik er dan op, als ze nog niet op het lijstje staan, en verder loop ik gewoon het lijstje af. Dan ga ik even kijken. Ik heb 3 moties ontvangen. Motie ‘Verwerp wangedrag Extinction Rebellion’, motie ‘Veroordeel intimideren en verstoren cruisecongres door XR’ en de motie ‘Krachtige handhaving overlast XR’. Zijn allen voldoende ondertekend en maken deel uit van de beraadslaging. Motie 1. ‘Verwerp wangedrag Extinction Rebellion’ “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 20 maart ter bespreking van het agendapunt Aanhoudend wangedrag door XR; constaterende dat - Extinction Rebellion (XR) zich ook in Rotterdam al jarenlang schuldig maakt aan blokkades van wegen, bruggen en bedrijfspanden en bekladding, vernieling en intimidatie onder het mom van 'demonstreren'; overwegende dat - deze acties niets meer met demonstreren te maken hebben; - XR met haar gedrag structureel de rechtsstaat ondermijnt, Rotterdammers in gevaar brengt en de Rotterdamse economie schaadt; - het aan niemand uit te leggen is dat XR blijft wegkomen met deze wetteloosheid; spreekt uit dat - XR geen gebruik, maar misbruik maakt van het demonstratierecht; - de overlast die Rotterdamse inwoners en bedrijven ondervinden door XR onaanvaardbaar is; - de acties van XR verwerpelijk zijn en met kracht bestreden moeten worden; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. S. Ceulemans, G.F.E.

Koster, S.M. Bonte Motie 2. ‘Veroordeel intimideren en verstoren cruisecongres door XR.’ “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 20 maart ter bespreking van het agendapunt Aanhoudend wangedrag door XR; constaterende dat - op woensdag 12 maart een congres inclusief informatiemarkt van de cruisebranche in het Beursgebouw bruut is verstoord door Extinction Rebellion (XR); - XR-activisten hierbij het gebouw zijn binnengedrongen, de hal en standjes hebben besmeurd en rookbommen/potten hebben afgestoken; - dit een zeer intimiderend karakter had richting de organisatie, gasten en medewerkers van het Beursgebouw; - later op de avond tevens het Stadhuis vergrendeld moest worden tijdens de vergadering van de commissie Mobiliteit, Haven, Economie en Klimaat; overwegende dat - iedereen het recht heeft om zijn mening te uiten, maar dat bovenstaande zaken onacceptabel zijn; spreekt uit - de actie van XR op 12 maart rond het congres van de cruisebranche in het Beursgebouw met kracht te veroordelen; raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

476

en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. S. Ceulemans, G.F.E. Koster, S.M. Bonte, D.A. van Groningen Motie 3. ‘Krachtige handhaving overlast XR.’ “De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 20 maart ter bespreking van het agendapunt Aanhoudend wangedrag door XR; constaterende dat - Extinction Rebellion (XR) zich doorlopend schuldig maakt aan strafbare feiten, ontwrichting van de samenleving, het schaden van de Rotterdamse economie en de veiligheid van Rotterdammers; - dit onder het mom van demonstreren gebeurt; - acties van XR, waaronder het blokkeren van wegen en bruggen, vaak urenlang worden toegestaan, met extreme en disproportionele hinder voor inwoners, weggebruikers en bedrijven tot gevolg; overwegende dat - zowel in de Wet Openbare Manifestaties (WOM) als in de Rotterdamse APV diverse gronden zijn opgenomen waarop 'demonstraties' kunnen worden verhinderd en/of beëindigd; - hier in het geval van XR in de praktijk zelden tot nooit gebruik wordt gemaakt; - het niet uit te leggen is aan Rotterdamse inwoners en bedrijven dat XR hiermee de facto boven de wet lijkt te staan; verzoekt de burgemeester - krachtiger op te treden tegen acties van XR door alle mogelijkheden aan te grijpen die (in ieder geval maar niet uitsluitend) de WOM en de APV bieden ten aanzien van het verhinderen of beëindigen ervan; - zich binnen de driehoek maximaal in te spannen voor het

oppakken, dan wel achteraf opsporen en vervolgen van personen die zich bij acties van XR schuldig maken aan strafbare feiten; en gaat over tot de orde van de dag.” w.g. S. Ceulemans, G.F.E. Koster, S.M. Bonte De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): En dan is de volgende mede-indiener mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, dank u wel. Ik neem u even mee naar een stukje historie. Namelijk, in 1988 brachten de Rotterdamse ministers Korthals Altes van de VVD en Kees van Dijk van het CDA de Wet openbare manifestaties tot stand. Destijds waren er ongeveer honderden demonstraties per jaar. Dat uitte zich voornamelijk in optochten met wat spandoeken en borden. En inmiddels zien we jaarlijks duizenden demonstraties in ons land, die zich uiten in blokkades, fakkels, rookbommen en vernielingen die de samenleving ontwrichten. En dat lijkt ook het geval bij de XRdemonstraties op het WTC. Voorzitter, laat ik vooropstellen demonstreren is echt een groot goed. En daar moeten we ook ruimte voor bieden. Alleen het houdt echt op, wat de Rotterdamse VVD betreft, als je echt moedwillig andermans spullen vernielt of als het andere grondrechten belemmert. En een congres binnendringen, rookbommen gooien, een stad besmeuren, het is gewoon intimidatie en vernieling. En we sluiten ons dan ook aan bij de vragen van Leefbaar Rotterdam. En we hebben daarnaast de andere vragen.

En dat is allereerst, herkent de burgemeester het beeld wat ooggetuigen schetsen? En is er zicht op de omvang van zowel de materiële als immateriële schade? En kan de burgemeester aangeven hoeveel schade en kosten we afgelopen jaar als gemeente, samenleving en politie hebben geleden door deze demonstraties? Voorzitter, laat ik eerlijk zijn, de Rotterdamse VVD maakt zich echt grote zorgen over de glijdende schaal, want het demonstratierecht wordt steeds vaker misbruikt als vrijbrief voor strafbare feiten. Zo worden verboden genegeerd, democratische vergaderingen worden verstoord of zelfs stilgelegd, kritische infrastructuur wordt geblokkeerd en de politie moet steeds vaker optreden, terwijl haar capaciteit al onder druk staat. En dames en heren, die wet uit 1988 was er niet voor niks. Alleen die biedt geen antwoord op de verharding van demonstraties. En daarom pleit onze landelijke VVD-fractie voor de herziening van de Wet openbare manifestaties. En wij hier in Rotterdam steunen ze dan ook van harte, want het is tijd om de anonimiteit van betogers tegen te gaan, het is ook tijd om schade te verhalen op de vandalen en het strafbaar stellen van blokkades van kritieke infrastructuur. Voorzitter, laten we eerlijk zijn, demonstraties hebben gewoon niet meer de vorm van 35 jaar geleden.

En als wij met elkaar demonstraties echt toekomstproef willen maken, dan moeten we grenzen stellen aan het misbruik van het demonstratierecht. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer van der Velden. raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

477

De heer VAN DER VELDEN (pvdd): Dank u, voorzitter. Ik hoor de VVD zeggen, we moeten de anonimiteit van betogers tegengaan. Ik vind dat een beetje eng klinken, maar misschien kunt u het uitleggen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Zeker, voorzitter. Wij zien natuurlijk demonstraties, neem bijvoorbeeld bij de UvA in Amsterdam, waar mensen met bivakmutsen op lopen en we niet kunnen zien wie schade aanbrengt. En dat zou initieel een vreedzame betoging zijn, maar dat heeft een enorme schade opgeleverd voor de universiteit. In dat geval pleit ik ervoor om die mensen uit de anonimiteit te halen, zodat we ook weten wie de schade heeft gecreëerd. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd): En hoe doet u dat dan? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Daar zul je de wetgeving voor moeten aanpassen, dat dat in zo'n geval niet kan. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Mevrouw Van Groningen wil voorkomen dat er misbruik wordt gemaakt van het demonstratierecht. Hoe bepaal je of er misbruik wordt gemaakt, of hoe wil je dat vooraf bepalen? U bent geen rechter. U bent geen jurist. Hoe wilt u dat van tevoren bepalen of dat überhaupt het geval is? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Van Groningen.

Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd): Voorzitter, u weet net zo goed als ik wat misbruik maken is van demonstratierecht. Dat is op het moment dat wij dingen gaan vernielen. Dat heb ik ook in het begin van mijn betoog aangegeven. Dat is het moment dat je moedwillig andermans zaken vernielt, zoals bij de Universiteit van Amsterdam is gebeurd. Dat zien we ook op het moment dat we andere grondrechten gaan belemmeren. Neem bijvoorbeeld het recht op onderwijs of op een vergadering. Ik vind het bizar dat vergaderingen moeten worden stilgelegd, omdat er demonstranten zijn die de hele boel eigenlijk in de war brengen. En ik denk dat we op dat moment ook heel scherp moeten zijn met elkaar. Het doet namelijk afbreuk van het demonstratierecht zelf. Mensen gaan het draagvlak verliezen. En ik zou niet willen dat we uiteindelijk met elkaar overal maar demonstraties gaan verbieden. Dus moeten we met elkaar het gesprek willen voeren, hoe gaan we die demonstraties toekomstproef maken? Voorzitter, zoals ik al zei, demonstraties hebben niet meer de vorm van 35 jaar geleden. Onze burgemeester moet de instrumenten krijgen om in te grijpen, op een manier die past bij de wijze van demonstreren. Het demonstratierecht loopt in onze ogen gevaar. En om het te beschermen, moeten we die grenzen stellen.

En als we telkens weer lokale debatten voeren, heeft dat weinig zin als de landelijke wet niet wordt aangepast, zodat er scherp onderscheid wordt gemaakt door vreedzame demonstraties en verstoringen van uw openbare orde. Voorzitter, Den Haag is wat ons betreft aan zet. Dank u wel. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Dan is de volgende spreker mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Vorige week woensdag fietste ik over de Coolsingel en zag voor het WTC een demonstratie. Daar stond Extinction Rebellion met een aantal demonstranten, gehuld in rode pakken, omringd door sympathisanten, om aandacht te vragen voor de leefbaarheid en de toekomst van onze aarde. De vervuilende cruise-industrie, met daar ook nog eens bij slechte arbeidsomstandigheden, die draagt daar niet aan bij. Dat vindt GroenLinks ook. Maar ongeacht wat je standpunt over de inhoud van zo'n demonstratie is, demonstratie, en dat hebben anderen ook gezegd, is een groot goed en is onlosmakelijk verbonden met onze democratie. Demonstranten hebben het recht om te demonstreren binnen gehoor- en gezichtsafstand van degenen die zij met hun boodschap willen bereiken, ook en zelfs als dat ongemak veroorzaakt. Eenieder die het demonstratierecht wil beperken, noem ik ook ondemocratisch, want willekeur ligt dan op de loer.

En ook als een individu iets zou kunnen verpesten voor de grote groep die vreedzaam demonstreert, is dat een beperking. Onzin. Demonstranten stigmatiseren door hen tuig te noemen, zoals Leefbaar nu telkenmale doet, is niet alleen schofferend, maar ook gevaarlijk. Met deze woordkeuze probeert Leefbaar mensen tegen elkaar op te zetten en agressie tegen demonstranten, in dit geval via taal, te normaliseren. We hebben recent nog gezien dat een Noord-Hollands PVV-Statenlid, willens en wetens, dwars door een spandoek reed

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

478

en daarbij een demonstrante verwondde. Onverantwoord, een slecht voorbeeld voor bewoners, terwijl politiek juist het goede voorbeeld moet geven. GroenLinks gebruikt het woord tuig alleen in het woord overtuiging. Wij staan pal voor demonstranten die hun overtuiging op vreedzame wijze onder de aandacht brengen. GroenLinks staat achter de driehoek en de burgemeester, die telkens weer het demonstratierecht en de veiligheid in de openbare ruimte beschermen. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Een interruptie van de heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Kijk, met demonstranten die op een vreedzame manier hun mening kenbaar maken, heeft niemand in deze zaal iets. Wij ook niet. Demonstreren is een groot recht en de vrijheid van meningsuiting is een groot goed. Het gaat er juist om dat daar nu telkenmale geen sprake van is. Het gaat erom dat onder het mom van demonstreren de samenleving ontwricht wordt. En dan wil ik gewoon een vraag aan mevrouw Bokhove stellen. Op het moment dat je tegen de cruisesector bent en je gaat naar het WTC-gebouw en je blijft niet meer bij demonstreren voor de deur, maar je gaat naar binnen, terwijl dat niet mag, je gooit er as over de grond, je besmeurt daar dingen, je steekt daar rookpotten af, en als er iets van wordt gezegd, intimideer je mensen die daar van de organisatie iets van zeggen.

Vindt u dat vreedzaam, ja of nee? De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Voorzitter, GroenLinks heeft die demonstratie niet georganiseerd. Dat eventjes als eerste. En als GroenLinks en als raad gaan wij ook niet over de vorm die een demonstrant of een demonstratie kiest. En daarom is het ook niet aan ons om daarover te oordelen. Op het moment dat er grenzen overschreden worden, dan is dat aan de rechter. Want als wij dat zouden gaan doen aan de voorkant, kan het ook leiden tot willekeur. En wij willen liever dat dan een rechter toetst of daar een grens overschreden is. In andere gevallen is dat overigens niet gebleken. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Dit is nog geen begin van een antwoord op de vraag die ik heb gesteld. U zegt, wij hebben niet gedemonstreerd. Zeg ik niet. U zegt, ik wil aan de voorkant niets verbieden. Gaat het in dit geval ook niet om, van deze vraag. Ik vraag, vindt u het vreedzaam, ja of nee, dat daar mensen naar binnen gaan die daar de boel vervuilen, die daar mensen intimideren en die daar rookbommen afsteken, die daarbinnen niets te zoeken hebben? Vindt u dat vreedzaam? Daar kunt u gewoon een heel duidelijk antwoord op geven. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Ik heb geen gewonden zien vallen.

Het was allemaal, tot nu toe in ieder geval, erg vreedzaam. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): De heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr): Dan constateer ik dat mevrouw Bokhove vervalt in een hele foute traditie die aan GroenLinks vastzit, namelijk het op ondemocratische manier verstoren van democratische processen, terugval op ondemocratische middelen. Het masker gaat af. U moet zich echt kapot schamen. En u moet zich ook kapot schamen voor het feit dat u mij aanspreekt met een moralistisch toontje dat ik waarschuw voor wat er kan gebeuren, omdat de bevolking boos wordt als dit doorgaat, terwijl u zelf gewoon ondemocratische middelen aan het goedpraten bent. Het is een schande. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl): Ik hoor hele grote woorden van de heer Ceulemans. Ik ben langs de Coolsingel gegaan. Daar staan mensen te demonstreren. Dit zijn vreedzame demonstranten. Als er een aantal andere mensen andere keuzes hebben gemaakt, dan is dat aan de rechter. Dan is dat niet aan GroenLinks om te beoordelen, dat is ook niet aan u om te beoordelen of ze wel of niet over een grens zijn gegaan. U maakt er willekeur van. Laat het alstublieft aan mensen over die daar meer verstand van hebben. GroenLinks staat achter de driehoek en de burgemeester die het demonstratierecht en de veiligheid in de openbare ruimte steeds weer beschermen.

En graag horen we wel of de burgemeester nog oplossingen ziet om het Stadhuis toegankelijk te houden voor bezoekers van openbare vergaderingen, indien er een betoging in de buurt is. Nu sluiten we vaak de boel af en dan wordt het ineens een vesting hier. We zijn tegen de zojuist ingediende moties van Leefbaar, die rammelen aan het demonstratierecht en aan het vertrouwen in het beoordelingsvermogen van onze burgemeester.

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

479

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Dan wil ik het woord geven aan de heer Soytekin. De heer SOYTEKIN (denk): Dank, voorzitter. Laat ik ook beginnen met te zeggen, zoals iedereen, dat demonstreren een groot goed is en een grondrecht om je boodschap uit te dragen en te zorgen voor maatschappelijke verandering. Maar dat recht eindigt wel, en daar moet ik de heer Ceulemans ook echt wel gelijk in geven, op het moment dat je andermans eigendommen gaat aantasten. Het besmeuren van andermans spullen en het gooien van rookbommen bij een bijeenkomst keuren wij wel af. Demonstreren moet binnen de grenzen van de wet plaatsvinden. En dat gezegd hebbende, heeft Extinction Rebellion wel gewoon het recht om te kunnen demonstreren. De vraag is eigenlijk, hoe is die relatie tussen de aanvragers van een demonstratie en de gemeente, ofwel de burgemeester? Hoe verloopt zo'n contact voorafgaat, maar vooral ook achteraf als er dingen geconstateerd worden die eigenlijk niet kunnen? Worden zij daarop aangesproken? Heeft dat consequenties voor de aanvraag van een andere, nieuwe demonstratie? Daar ben ik ook wel benieuwd naar. Wat eigenlijk niet zou kunnen, want elke demonstratie staat op zich. Misschien wat helderheid daarover.

En wordt de organisatie ook aangesproken op grensoverschrijdende acties, die plaatsvinden onder de vlag van Extinction Rebellion? Want ik kan me ook wel voorstellen dat er bepaalde personen zijn binnen die hele groepering die zich gewoon enorm misdragen, maar dat de organisatie zelf er wel alles aan doet om het goed te laten verlopen. En in hoeverre worden zij daarin door ons ondersteund? En wordt die vraag ook gesteld door Extinction Rebellion van, er zitten wat types die voor onrust zorgen, maar wij hebben gewoon de goede intenties. Tot slot, voorzitter. Vorige week werd die Cruise Week inderdaad verstoorden, 30 demonstranten, elf activisten. Die waren ook volgens mij binnengedrongen. De vraag is eigenlijk, ziet de burgemeester een patroon dat die aantallen ook steeds groter worden of is het eigenlijk een beetje vergelijkbaar met wat we de afgelopen jaren al merken met betrekking tot deze demonstraties? Tot zover, voorzitter. Dank. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. De heer Van Campenhout, en daarna mevrouw Van Wifferen. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1): Dank u, voorzitter. Demonstreren is een grondrecht. Het is een van de krachtigste middelen waarmee onderdrukte groepen zich kunnen verzetten tegen onrecht. Zonder protesten zouden er vandaag geen veranderingen plaats hebben gevonden.

En toch zien we steeds vaker dat vreedzame, geweldloze demonstranten worden gecriminaliseerd en gedemoniseerd. Klimaatactivisten, antiracismebewegingen, Palestina solidariteitsgroepen, et cetera, worden afgeschilderd als tuig, terwijl ze zich verzetten tegen de werkelijke agressie, de vernietiging van het klimaat, het structureel racisme en koloniale onderdrukkingen. Deze framing is geen toeval. Het is een bewuste strategie om mensen tegen elkaar op te zetten en de aandacht af te leiden van de daadwerkelijke problemen. Wie profileert er om deze demonstranten weg te zetten als relschoppers? Het zijn de machthebbers die belang hebben bij de status quo, fossiele bedrijven, overheden die onrecht legitimeren en een systeem dat verdeeldheid nodig heeft om zichzelf in stand te houden. Blijven we in Rotterdam echt meelopen met deze machten? Demonstreren werkt, want dankzij protesten hebben wij vandaag vrouwenstemrecht, is kinderarbeid in Nederland afgeschaft en is er toegankelijk onderwijs voor iedereen. De geschiedenis laat een ding zien, wie verandering wil, moet de straat op. Rotterdam BIJ1 staat onvoorwaardelijk achter vreedzame demonstranten die strijden tegen onrecht. Wij blijven vechten voor het demonstratierecht en keren ons fel tegen de criminalisering van activisme. Want onrecht bestrijd je niet in stilte, je bevecht het luid en duidelijk. Tot zover.

De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. Het woord is aan mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, ten eerste heb ik 2 vragen aan de burgemeester. Dat is het binnendringen van toch een privaat gebouw en ook daar met fakkels bezig zijn. Is dit volgens de burgemeester nog binnen het demonstratierecht of ging dit te ver, en zijn er dan ook consequenties aan? En voor de rest wil ik vooral zeggen dat de absurde hetze die Leefbaar Rotterdam tegen klimaatdemonstranten voert, gaat echt alle perken te buiten. Ze hitsen daarmee op, ze zetten ze in een kwaad daglicht en ze zorgen ervoor dat deze mensen ook gevaar gaan lopen. En ik vind dat ontzettend kwalijk. En eigenlijk voor democratisch gekozen mensen, om zo'n lak te hebben aan de democratie, vind ik totaal verwerpelijk. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Dank u wel. De heer Oostdijk.

raadsvergadering van 20 maart 2025

Notulen pagina

480

De heer OOSTDIJK (fvd): Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, Fractie van FvD Rotterdam ziet het als haar plicht om de belangen van Rotterdammers te verdedigen tegen radicale groeperingen die onze samenleving ontwrichten, onder het mom van klimaatrechtvaardigheid. Een van de meest extreme bewegingen die zich de afgelopen jaren heeft gemanifesteerd, is Extinction Rebellion. Hoewel deze groep zichzelf presenteert als een vredelievende milieuorganisatie, is de werkelijkheid dat de groep systematisch chaos en onrust zaait om een radicale activistische agenda door te drukken. Meest recente voorbeeld is van 12 maart jongstleden, toen dit extremistisch gespuis het WTC-gebouw binnendrong, om vervolgens rookbommen af te steken en de boel te vernielen. Hoelang gaan ze hiermee wegkomen, voorzitter? Extinction Rebellion gebruikt methoden die de samenleving ontwrichten en de vrijheid van onze burgers schenden. Denk aan het blokkeren van snelwegen, een vitale infrastructuur, verstoren van persvrijheid en het intimideren van hardwerkende Nederlanders, die gewoon hun dagelijks leven willen voortzetten. September 2020 blokkeerden de activisten de toegang tot drukkerijen. Oktober 2022 richten ze zich op de auto-industrie. Mei 2022, XR-leden die het hoofdkantoor van Shell Rotterdam blokkeren. Om nog maar te zwijgen over al die keren dat deze club de Nederlandse snelwegen blokkeerde.

2023 stonden een paar leden van XR voor de Haagse rechtbank. Die oordeelde dat een dergelijke blokkade kan leiden tot verkeersonveilige situaties. Deze acties hebben niets te maken met rationele milieubescherming. Ze zijn erop gericht om angst te zaaien, overheidsinstanties onder druk te zetten en onze economie te verlammen. Dit soort strategieën kunnen en mogen niet getolereerd worden in een democratische rechtsstaat. Extinction Rebellion stelt dat ze de planeet willen redden. Maar wie goed kijkt naar hun eisen en ideologie, ziet dat er een dieperliggend politiek doel achter zit. De ideologie van XR is doordrenkt met antikapitalistische en antiwesterse ideeën. Hun eis om binnen enkele jaren volledig te stoppen met fossiele brandstoffen is volstrekt onrealistisch en zou onze economie vernietigen. Voorzitter, dit is geen spontane grassrootsbeweging, zoals de mainstream media ons wil laten geloven, maar een professioneel georganiseerde internationale poging tot maatschappelijke ontwrichting. Je zou zelfs kunnen stellen dat XR kan worden aangemerkt als een organisatie met een terroristisch oogmerk.

Dit houdt in dat een organisatie gericht is op ernstig intimideren van de bevolking, het onrechtmatig dwingen van een overheid of internationale organisatie of het ernstig ontwrichten of vernietigen van de fundamentele, politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of internationale organisatie. Deze definitie heb ik uiteraard niet zelf bedacht, maar vloeit voort uit de Wet terroristische misdrijven. Voorzitter, ik heb hierover een jurist geraadpleegd, en die gaf het navolgende aan. In het Wetboek van Strafrecht wordt terroristisch oogmerk gedefinieerd als het oogmerk om de bevolking of een deel der bevolking van een land vrees aan te jagen, dan wel een overheid of internationale organisatie te dwingen iets te doen, niet te doen of te dulden, dan wel politieke, constitutionele, economische of sociale structuren van een land of een internationale organisatie ernstig te ontwrichten of te vernietigen. In de rechtspraak wordt aangesloten bij bovengenoemde wettelijke definitie. De VOORZITTER (mevrouw Kockelkoren): Mijnheer Oostdijk, u heeft een interruptie. Er zijn 2 mensen. Geef ik als eerste het woord aan mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66): Voorzitter, waar ik net Leefbaar Rotterdam zeg, graag overal Forum bij denken en dan nog eventjes 10 keer zo erg.