20250130- Notulen van de raadsvergadering van 30 januari 2025

Zie het, zeg het, meld het 2.0 "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 30 januari 2025 ter bespreking van het agendapunt 9.4 'Discriminatiemonitor 2023'; constaterende dat: - het aantal gevallen van discriminatie in Rotterdam is toegenomen, met een stijging van 14% in meldingen bij antidiscriminatievoorzieningen en 36% in politie-incidenten; - slechts 3% van de discriminatie-ervaringen in Rotterdam daadwerkelijk wordt gemeld, wat wijst op een lage meldingsbereidheid en een gebrek aan vertrouwen in meldpunten; - veel inwoners onbekend zijn met het bestaan van discriminatiemeldpunten en hun rechten bij discriminatie; overwegende dat:

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

116

-

wijkhubs en huizen in de wijk kunnen dienen als laagdrempelige ontmoetingsplaatsen waar inwoners terechtkunnen voor informatie over hun rechten, het melden van discriminatie, en het verkrijgen van ondersteuning; het versterken van het vertrouwen in meldpunten essentieel is om meer meldingen te ontvangen en discriminatie effectiever aan te pakken; deze hubs en huizen een belangrijke rol kunnen spelen in het versterken van gemeenschappen, het vergroten van bewustzijn over discriminatie, en het bieden van praktische ondersteuning aan inwoners; door deze voorzieningen toegankelijk te maken en lokaal te verankeren, de stad inclusiever en veiliger wordt voor alle Rotterdammers;

verzoekt het college: - wijkhubs en huizen in de wijk in te zetten als meldpunten voor discriminatie, waar inwoners terechtkunnen om ervaringen te delen, meldingen te maken en ondersteuning te ontvangen; - in samenwerking met lokale gemeenschappen en relevante organisaties deze locaties te voorzien van training en middelen om inwoners goed te ondersteunen bij het melden van discriminatie; - specifieke aandacht te besteden aan het vergroten van de zichtbaarheid van deze meldpunten en inwoners actief te informeren over hun rechten en de mogelijkheden om discriminatie te melden; - de raad te rapporteren over de voortgang van deze aanpak, inclusief het aantal meldingen en de effectiviteit van de maatregelen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.R. van Campenhout en S. van de Peppel De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dank voor de alertheid van de wethouder. Zijn er nog andere leden die het woord wensen? Ja, mevrouw Van de Peppel. Mevrouw VAN DE PEPPEL (pvdd). Ja voorzitter, de andere partijen hebben het al wel heel duidelijk gehad over zichtbare discriminatie en racisme. Ik ga graag aandacht vragen voor de wat meer onzichtbare discriminatie die ook plaatsvindt.

Als wij thuis van ons huis uit iets te vieren hebben, of het nu een verjaardag is of dat het nu een nieuwe baan is of gewoon de pool van Wie is de mol? Als je die wint, dan vieren wij dat met moorkoppen. En deze week hadden wij iets te vieren thuis, dus mijn oudste dochter en ik gingen naar de grootste kruidenier, op zoek naar moorkoppen. En terwijl wij daar bij die vitrine stonden, kwamen we erachter dat die er eigenlijk niet zijn. En mijn dochter zei: maar mam, er staan hier wel Bossche bollen. En toen ineens dat, op dat moment dacht ik: o shit, daar komt het woord vandaan. Ik was mij daar niet van bewust. Maar ik ben er wel mee opgegroeid. En nog steeds in de app van ꞌWie is de mol?ꞌ bij ons thuis, gaat het over: wie trakteert de moorkoppen? Dus dat was voor mij een realisatiemoment dat ik dacht: onbewust discrimineer ik ook. En ik wist het niet eens. Dus vanaf nu is het natuurlijk Bossche bollen, dat snapt u ook wel. Daarnaast zie je bijvoorbeeld bij winkels of bij verenigingen of waar dan ook dat een hulphond of een rolstoelopgang niet vanzelfsprekend gebruikt mag worden. Als er iemand met een hulphond komt, wordt die in eerste instantie geweigerd en gezien als een huisdier. Wat men niet ziet, is dat men onbewust eigenlijk de mens met een beperking discrimineert. Het is niet bewust, maar het gebeurt wel, en we moeten daar wel alert op zijn.

Hetzelfde gebeurt eigenlijk ook met kinderen. Door kinderen niet op te nemen in de discriminatiemonitor, zien we dat zij ook eigenlijk gediscrimineerd worden op leeftijd. Ze geven dat ook terug bij het onderzoek van de discriminatiemonitor. Wij roepen dan ook op, naar aanleiding van de monitor, waarin bij aanbevelingen en conclusies staat dat er geen regierol is, om een van de wethouders, of het nu Samenleving of Onderwijs is, de regie te pakken en als gemeente te zeggen: wij willen dat dit stopt. De VOORZITTER. Mevrouw Van de Peppel heeft de volgende moties ingediend. Motie 8. Hulphond onmisbaar "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 30 januari 2025, ter bespreking van de discriminatiemonitor 2023;

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

117

constaterende dat: - volgens discriminatiemonitor Rotterdammers met een beperking die met een hulphond boodschappen doen geweigerd worden bij sommige supermarkten en winkels; - personen die gebruik mogen maken van een hulphond, volgens het VN-verdrag inzake rechten voor mensen met een handicap, niet uitgesloten mogen worden van volwaardige deelname aan de maatschappij; - een hulphond hierbij onmisbaar is, bij sommige organisaties niet bekend is; overwegende dat: - een campagne een effectief middel kan zijn in het bewust maken van deze ondernemers; verzoekt het college: - het bewustzijn onder ondernemers te vergroten dat personen met hulphonden overal welkom moeten kunnen zijn; - met ondernemersverenigingen in gesprek te gaan hoe dit het beste onder de aandacht kan worden gebracht; - de raad te informeren over de voortgang; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. S. van de Peppel, S. Ceulemans, L.S. Vlieger, M.R. van Campenhout, M.E. Vogelaar, T.S.J. Coşkun, T. Kind en S. Soytekin Motie 9.

Kinderen tellen ook mee "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 30 januari 2025, ter bespreking van de discriminatiemonitor; constaterende dat: - in de discriminatiemonitor het perspectief van discriminatie richting kinderen en jongeren ontbreekt; overwegende dat: - kinderen en jongeren op verschillende manieren worden gediscrimineerd, te weten op het gebied van: - leeftijd - afkomst - geloof - beperking - onderwijsniveau - gender - seksualiteit - gezinssituatie - het van belang is discriminatie jegens kinderen en jongeren te erkennen om ze een volwaardige positie te kunnen geven; verzoekt het college: - in gesprek te gaan met Rotterdamse antidiscriminatieorganisaties hoe het perspectief van kinderen en jongeren in de volgende discriminatiemonitor opgenomen kan worden; - de resultaten van deze gesprekken te delen met de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. S. van de Peppel, M.R. van Campenhout, L.S. Vlieger, A.J.A. Maassen en S. Soytekin Motie 10. Wethouderschap is geen stageplek maar vraagt om regie "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 30 januari 2025, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van de discriminatiemonitor 2023;

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

118

constaterende dat: - bij de aanpak van discriminatie regie vanuit de overheid, in dit geval de gemeente, nodig is; - het Stagepact 2023-2027 afspraken op landelijk niveau bevat; - de wethouder Onderwijs tijdens overlegmomenten met mbo-scholen de uitvoering en voortgang van het Stagepact bespreekt; overwegende dat: - discriminatie een groot probleem is in de samenleving; - een gezamenlijke aanpak hierbij nodig is; - in de conclusie van het onderzoek van Verwey-Jonker de aanbeveling staat dat de gemeente de regie zou moeten nemen in het maken van afspraken over monitoring en evaluatie zowel met onderwijsinstellingen als met werkgevers; verzoekt het college: - de wethouder Samenleven de regie te geven over de aanpak van stagediscriminatie in Rotterdam; - de raad twee keer per jaar te informeren over de uitvoering en voortgang van het Stagepact; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. S. van de Peppel en M.R. van Campenhout De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Mevrouw Vogelaar heeft nog een opmerking? Mevrouw VOGELAAR (pvda). Ja voorzitter, de motie die ik heb ingediend had nog het oude dictum, dus die zou ik graag opnieuw in de juiste versie willen indienen. De VOORZITTER. Mevrouw Vogelaar heeft de volgende motie ingediend. Motie 1A.

Meldingen mbo-stagediscriminatie jaarlijks meten en weten "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 30 januari 2025, ter bespreking van 'Discriminatiemonitor 2023'; constaterende dat: - Rotterdam met 8 mbo-instellingen en ruim 40.000 mbo-studenten dé mbo-stad is van Nederland; - uit onderzoeken1 naar stagediscriminatie op het mbo blijkt dat het lastig is om stagediscriminatie te herkennen, maar dat het wel degelijk plaatsvindt; - mbo-studenten bij het vinden van een stage er ook last van kunnen hebben dat bij gelijke geschiktheid de voorkeur wordt gegeven aan mbo-studenten met een hoger opleidingsniveau of hbo-studenten; - er verschillende initiatieven en meldpunten zijn waar stagediscriminatie gemeld kan worden, maar het totaalbeeld ontbreekt; overwegende dat: - (onbewuste) vooroordelen kunnen leiden tot afwijzing en ongelijke kansen voor jongeren en mbostudenten in het bijzonder; - het opdoen van waardevolle stage-ervaring zorgt voor een goede en zelfverzekerde start op de arbeidsmarkt; - praktisch opgeleiden van alle mbo-niveaus keihard nodig zijn om onze stad te laten groeien en bloeien; - een beter overzicht en inzicht in de mate en aard van stagediscriminatie bijdraagt aan het herkennen en bestrijden ervan; verzoekt het college: - met de Rotterdamse mbo-instellingen in gesprek te gaan hoe vanuit de bestaande structuren en meldpunten beter inzichtelijk te

maken hoeveel meldingen van stagediscriminatie er in Rotterdam worden gedaan;

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

119

-

meldingen over stagediscriminatie naar opleidingsniveau hierbij te betrekken; deze informatie indien beschikbaar te appreciëren en de raad jaarlijks te informeren;

en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.E. Vogelaar, S. van de Peppel en T. Kind 1

Document RotterdamRaad - [24bb008097] Bijlage 2 behorende bij 24bb008095 over Praktijktest onderzoek stagediscriminatie (Verwey Jonker) - iBabs Publieksportaal; Document Rotterdam Raad - [24bb008098] Bijlage 3 behorende bij 24bb008095 over Behoefte inventarisatie stagediscriminatie MBO Rotterdam - iBabs Publieksportaal; Beleid stagediscriminatie mbo-instellingen I Rapport I Inspectie van het onderwijs

De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Zijn er nog andere leden die het woord willen voeren? Dat is niet het geval. Dan kijk ik denk ik eerst naar wethouder Achbar. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Ja voorzitter, dank. Discriminatiemonitor, we hebben het goed met elkaar kunnen bespreken in de commissie en ook van gedachten kunnen wisselen. Nu een tweeminutendebat waarin een aantal moties zijn ingediend. Ik loop ze gewoon af, want er zijn geen vragen gesteld. Ik begin met de motie van GroenLinks, ꞌStop racisme en discriminatie op de veldenꞌ. Het is inderdaad een motie waarin terecht aandacht wordt gevraagd om de situatie op en rondom de velden, want er gebeurt nog wel het een en ander en daar zetten we echt wel hard op in. Dus we zijn ons ervan bewust dat discriminatie en racisme plaatsvindt en vanuit het actieplan ꞌSamenleven in één stadꞌ hebben we daar ook een uitgebreide aanpak voor. Ik zou graag willen wachten op die voortgangsrapportage van het actieplan Samenleven alvorens ik deze motie zou omarmen, want er zijn echt wel wat interventies die we doen om dat te voorkomen, dus dat maakt dat ik deze motie moet ontraden. Voorzitter, dan een andere motie van GroenLinks, in samenspraak met SBB tot een werkwijze komen waarbij praktijktesten worden ingezet om stagediscriminatie vast te stellen.

Doe ik deze? Stagediscriminatie vaststellen? Stagepact. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Excuses. De beantwoording en de toelichting en de appreciatie daarvan komt er zo aan. Voorzitter, dan de motie van D66. De MeldR-app voor meer toegankelijkheid, enorm sympathiek. Je wilt juist dat de meldingsbereidheid toeneemt en ik vind het een goed idee, dus ik wil deze motie omarmen. Dan de motie van BIJ1, ꞌZie het, zeg het, meld het 2.0ꞌ. In de vorm van wijkhubs, huizen van de wijk in te zetten als meldpunt voor discriminatie. De gedachte erachter klinkt heel sympathiek, tegelijkertijd weten we, als er dus wel meldingen komen wil je er ook voor zorgen dat ze goed ondersteund en begeleid worden, het liefst ook door professionals, en daar hebben we ook gewoon vanuit de wet een ADV voor ingericht hier in Rotterdam. Dat is ook wel het kanaal dat we willen gebruiken om er goed voor te zorgen dat als er meldingen binnenkomen die goed geregistreerd worden, maar vervolgens ook de nazorg die daarbij nodig is goed ingebed is bij zo'n organisatie. Om die reden moet ik deze motie ontraden. Dan waren er twee andere moties van de Partij voor de Dieren. Ik heb ze nog niet formeel binnengekregen. Die komen nog, maar ik kijk dan ook even, ꞌHulphond onmisbaarꞌ is ingediend en de motie ꞌKinderen tellen ook meeꞌ.

In gesprek te gaan met Rotterdamse antidiscriminatieorganisaties hoe het perspectief van kinderen en jongeren in de discriminatiemonitor opgenomen kunnen worden. Deze motie kan ik omarmen. Om in gesprek te gaan om te kijken of ook deze doelgroep waarbij de meldingsbereidheid natuurlijk daardoor ook vergroot kan worden en een plek kan krijgen in de monitor wat mij betreft, dus deze kan ik omarmen. En wat betreft de ꞌHulphond onmisbaarꞌ, daar kan denk ik niemand het mee oneens zijn, dus ook deze motie kan ik omarmen. Dan heb ik ze gehad voorzitter. De VOORZITTER. Ja, wethouder Kasmi nog de moties aan zijn adres. De heer KASMI (d66) (wethouder). Ja voorzitter, inderdaad op mijn terrein, stagediscriminatie, liggen ook nog een aantal moties. Die zal ik even doornemen. Motie 1 wordt opnieuw ingediend, maar ik denk als het een beetje in de lijn is zoals afgestemd, kan ik die wel omarmen. De geest van de motie, als ik hem in mijn eigen woorden dan mag verwoorden, is: kunnen wij als raad inzicht verkrijgen in het type meldingen en het aantal meldingen dat hier bij de meldpunten in het Rotterdamse worden gedaan en of die gedeeld kunnen worden met de raad? Dat kan, dus daar doe ik een toezegging op dat wij bij de mbo's de informatie zullen opvragen en die ook met u delen, dus in die zin zou ik motie 1 kunnen

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

120

omarmen. Dan motie 3 van GroenLinks en PvdA. Dat is een motie die vraagt om in samenspraak met de SBB tot een werkwijze te komen waarbij praktijktesten worden ingezet om stagediscriminatie vast te stellen, waarna overgegaan kan worden tot sancties oplopend tot het intrekken van het Keurmerk Erkend Leerbedrijf en hierover te rapporteren aan de raad. Deze is overbodig, want dit is precies wat het Stagepact doet. Toen het onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut werd gedaan was dat net voor de lancering van het Stagepact, dus waar u nu om verzoekt, dus tot aan het intrekken van het keurmerk Erkend leerbedrijf, dat kan. Dat is een van de maatregelen die gedaan wordt. Dus het heeft elkaar gekruist indertijd. Dus waar u om vraagt wordt gedaan, dus in die zin is die overbodig, maar wordt wel gedaan waar u om vraagt. De VOORZITTER. Mevrouw Vlieger. Mevrouw VLIEGER (gl). Ja voorzitter, jammer dat deze informatie dan eerder nog niet bekend was, maar met deze informatie zullen wij dan deze motie intrekken. Dat geldt ook voor de andere motie, omdat ik dan eerst wel benieuwd ben naar de evaluatie van het actieplan Samenleven en dan kunnen we altijd te zijner tijd nog kijken of het nodig is om verder te gaan met deze motie. De VOORZITTER. Motie 3 en 4 worden daarmee ingetrokken. De wethouder kan zijn betoog vervolgen. De heer KASMI (d66) (wethouder). Ja voorzitter, dan motie 6 van BIJ1.

Ook die moet ik eigenlijk om dezelfde reden ontraden. Allereerst kent het Stagepact echt een breed palet aan maatregelen waar nu uitvoering aan wordt gegeven. Dus dat dekt ook een beetje wat u al vraagt in uw motie. Daarnaast stelt u ook in een van de dictums om allerlei maatregelen in te zetten. Dat lijkt me niet handig, omdat het Stagepact nu daarin al voorziet. En als wij nu ook weer iets gaan opzetten dan gaat dat soort van concurreren met het Stagepact dat we al hebben. Dus om die reden moet ik ook deze motie ontraden. Dan motie 10, als ik het goed kan lezen, van de Partij voor de Dieren. Het dictum dat ik nu hier heb is: verzoekt de wethouder Samenleving de regie te geven over de aanpak van stagediscriminatie in Rotterdam. Wij hebben onderling afgesproken dat ik dat deel voor mijn rekening zal nemen omdat dat gewoon ook wat makkelijker is, dus dan lees ik hem even zo met uw goedkeuring. En het tweede, de raad twee keer per jaar te informeren over de voortgang en uitvoering van het Stagepact. Laat ik het zo zeggen, ik kan hier een toezegging op doen. In die zin zou de motie dan ook niet nodig zijn, om de informatie die bij de mbo's aanwezig is, een beetje in de lijn van wat ik net al heb toegezegd, ook gewoon hier te delen, zodat u gewoon van tijd tot tijd op de hoogte wordt gehouden hoe het verloopt.

Dus dat is een toezegging die ik u wil doen en ik zou u daarmee ook willen vragen om dan de motie in te trekken, want anders zou ik hem negatief moeten adviseren vanuit het college. Dat waren volgens mij de moties op mijn terrein voorzitter. De VOORZITTER. Mevrouw Van de Peppel heeft nog een vraag, maar u heeft eigenlijk geen vraag meer dus een heel snelle vraag. Mevrouw VAN DE PEPPEL (pvdd). Nee, maar het was of ik hem wel of niet intrek. De VOORZITTER. Excuus, wij zaten niet op te letten. Dat was onze fout. Mevrouw VAN DE PEPPEL (pvdd). Dus als ik het goed begrijp heeft u de regierol en informeert u ons over dat Stagepact? Dan trek ik bij dezen de motie in. De VOORZITTER. Motie 10 wordt ingetrokken. En wethouder Achbar heeft nog een vraag of een motie? Een motie. Oké, wethouder Achbar. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Ja, dat is motie 2 van de PvdA, ꞌHet voorkomen van discriminatie is beter dan het genezen ervanꞌ. Er wordt even gevraagd naar het voorbeeld van de gemeente Arnhem. Deze motie komt net binnen. Ik ken het voorbeeld niet. Ik zou dat echt wel even verder willen verkennen. Ik wil wel een toezegging doen dat u mij de tijd geeft om kennis te nemen van de manier waarop Arnhem dat doet. Dat is een toezegging die ik kan doen, maar dan ik helaas deze motie niet omarmen. Dus ik wil best wel verkennen wat Arnhem doet om de discriminatietoets… Hoe ze dat daar doen.

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

121

De VOORZITTER. Mevrouw Vogelaar. Mevrouw VOGELAAR (pvda). Voorzitter, ik ben blij met de toezegging van de wethouder, dus als hij dat wil nagaan en de raad daar schriftelijk over kan informeren dan kan ik deze motie intrekken. De VOORZITTER. Wethouder. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Ja, ik kan daarmee de toezegging doen dat ik inderdaad ga verkennen en kijken wat het concreet betekent en dat ik dat dan aan u terugkoppel. Dat kan. Mevrouw VOGELAAR (pvda). Dan trek ik bij dezen de motie in. De VOORZITTER. Motie 2 wordt ook ingetrokken. Het gaat rap hier. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Dan had ik ook nog een vraag van DENK, die ook verwees naar een rapport van Amsterdam. Ook dat ken ik niet heel uitvoerig, dus de vraag is om daar kennis van te nemen. Ook dat is een toezegging die ik kan doen en eventueel de elementen die daaruit vooruitkomen, heel specifiek gaf u aan de moslimdiscriminatie en antisemitisme, om dan te kijken of er elementen zijn die in het verlengde van het actieplan Samenleven bezien of bekeken kunnen worden. De VOORZITTER. Hartelijk dank. Dan heb ik één toezegging geconstateerd, namelijk dat de wethouder de raad zal informeren over de voortgang van de maatregelen uit het Stagepact naar aanleiding van de ingetrokken motie 10. Dan zijn we hiermee aan het einde gekomen van agendapunt 9.4. Stemmingen vinden vanavond plaats in het stemvenster. 9.5

Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden

De VOORZITTER. Dan gaan we over naar agendapunt 9.5, Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden en mevrouw Vlieger mag als eerste het woord voeren. Mevrouw VLIEGER (gl). Ja, dank voorzitter. GroenLinks is en blijft trots op de manier hoe wij in Rotterdam het voortouw hebben genomen met onderzoek naar ons eigen koloniale verleden en excuses hebben gemaakt voor de rol van Rotterdam in deze periode. Het koloniaal en slavernijverleden blijft een onderwerp dat sommige Nederlanders en dus ook Rotterdammers lastig vinden en liever onder het tapijt schuiven. Echter, heling en verbinding kan alleen ontstaan als we de dialoog aan blijven gaan met elkaar. Ook na het grote herdenkingsjaar zullen we stil moeten blijven staan bij ons verleden. Dit doen we dagelijks omdat we de namen van de mensen verbonden aan deze periode in het straatbeeld veel zichtbaar zien. In de commissie hebben we uitgevraagd hoe het zit met de QR-codes met uitleg. Toch nogmaals de vraag: klopt het dat deze in Q1 van dit jaar afgerond zouden moeten zijn? En kan de wethouder toezeggen ons als raad te informeren hierover, over wat er precies is veranderd en hoe dit proces is verlopen? GroenLinks vindt dat het echt een belangrijk punt is en dat dit moet gebeuren. Het is al enige tijd bezig en het moet dan ook worden afgerond dit jaar.

Daarnaast vinden wij het belangrijk dat het zorgvuldig gebeurt en dat we als raad goed geïnformeerd worden over hoe dat proces precies is verlopen. Tot slot hebben we ook nog een motie. Deze gaat over Ketikoti. Rotterdam heeft een groot aandeel in het koloniaal en slavernijverleden van Nederland en ook de afschaffing hiervan is belangrijk voor veel mensen in onze stad. GroenLinks pleit voor een nationale vrije dag en zolang die er niet is moeten we kleine stappen blijven nemen. Een Rotterdamse vrije dag of ten minste een vrije dag voor onze ambtenaren. Met deze motie pleiten we ervoor dat bij de eerstvolgende onderhandelingen Ketikoti wordt toegevoegd als feestdag, zodat iedereen die daar behoefte aan heeft deze dag zou kunnen ruilen voor een andere feestdag. De VOORZITTER. Mevrouw Vlieger heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Ketikoti vrije dag voor onze medewerkers "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 30 januari 2025 ter bespreking van agendapunt 9.5 Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden; constaterende dat:

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

122

-

Ketikoti vooralsnog geen vrije dag is voor gemeenteambtenaren in Rotterdam; de geldende Cao Gemeenten/SGO artikel 6.6 uitwijst dat lokale feestdagen aangewezen kunnen worden door de werkgever, hetgeen verlof met behoud van salaris betekent voor de werknemer; de wethouder verantwoordelijk voor de portefeuille Organisatie namens Rotterdam lid is van het College voor Arbeidszaken van de VNG en zodanig medeonderhandelaar is voor de Cao Gemeenten/SGO;

overwegende dat: - Ketikoti voor veel Rotterdammers een belangrijke dag is waarop het einde aan de slavernij gevierd wordt; - het koloniaal en slavernijverleden van Rotterdam, alsmede het feit dat veel nazaten van tot slaaf gemaakten in Rotterdam wonen maakt dat het belang van het vieren van Ketikoti in Rotterdam een lokaal karakter kent; - viering van Ketikoti gewaarborgd kan worden door 1 juli als feestdag aan te wijzen waarop werknemers een vrij dag krijgen; - de gemeente Rotterdam als een van de grootste werkgevers in de stad het goede voorbeeld kan geven door zich in te spannen dit in de cao voor haar medewerkers op te nemen; verzoekt het college: - bij de eerstvolgende onderhandelingen voor de cao Gemeenten/SGO in te zetten op het toevoegen van Ketikoti als feestdag in de cao; - hierover terug te koppelen aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. L.S. Vlieger De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dan is het woord aan mevrouw Vogelaar. Mevrouw VOGELAAR (pvda). Ja, we staan hier vandaag in het nu, en het nu ligt besloten in onze geschiedenis. Dit woord zegt alles. Dat wat is geschied werkt door in het is. En ik heb deze mooie woorden helaas niet zelf bedacht, maar deze wijsheid is afkomstig van Peggy Wijntuin, ook zo'n reus op wiens schouders wij staan.

Wanneer wij samen investeren in het is, zoals met het herdenkingsjaar is gebeurd, biedt dit kansen voor de toekomst. De PvdA Rotterdam wil de mooie initiatieven, verbindingen en het educatieve aanbod uit het herdenkingsjaar voortzetten. En mede om die reden dienen we samen met D66 een motie in om het gratis stamboomonderzoek te behouden. Voorzitter, net als een gedeeld verleden hebben we ook een gezamenlijke toekomst. De motie die ik indien verzoekt het college om een structurele dialoog te blijven faciliteren door middel van stadsgesprekken, de ontstane netwerken in stand te houden, kennis over doorwerking van het koloniaal en slavernijverleden in het heden te versterken en het educatief aanbod dat beschikbaar is voor Rotterdamse kinderen actueel te houden en actief onder de aandacht te blijven brengen van scholen. Want zeg nu eerlijk: één herdenkingsjaar staat niet in verhouding tot meer dan vierhonderd jaar aan koloniaal verleden. De VOORZITTER. Mevrouw Vogelaar heeft de volgende motie ingediend. Motie 2.

400 jaar aan geschiedenis niet aftikken in 364 dagen "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 30 januari 2025, ter bespreking van 'Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden'; constaterende dat: - het afgelopen nationale herdenkingsjaar koloniaal- en slavernijverleden in Rotterdam heeft geleid tot vele activiteiten om de aandacht te vestigen op ons gedeelde verleden; - 1 op de 8 Rotterdammers een herkomst heeft bij een tot slaaf gemaakte; - er vanuit de rijksoverheid een meerjarig onderzoek plaatsvindt om te komen tot een aanpak 'doorwerking slavernijverleden';

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

123

overwegende dat: - er mooie dialogen en initiatieven in gang gezet zijn middels het herdenkingsjaar; - het educatief aanbod voor kinderen is uitgebreid; - nieuwe netwerken zijn ontstaan die bijdragen aan beter onderling begrip en heling in onze stad; - het zonde zou zijn als deze dialogen, initiatieven en netwerken verloren zouden gaan; verzoekt het college: - nu het herdenkingsjaar koloniaal- en slavernijverleden is afgesloten een structurele dialoog te faciliteren door middel van stadsgesprekken, het in stand houden van ontstane netwerken en het versterken van kennis over doorwerking van het koloniaal- en slavernijverleden in het heden; - het educatief aanbod dat beschikbaar is voor Rotterdamse kinderen actueel te houden en actief onder de aandacht te blijven brengen van basisscholen en middelbare scholen in Rotterdam; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.E. Vogelaar De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dan is het woord aan de heer Ceulemans. De heer CEULEMANS (lr). Ja voorzitter, dank. Dit onderwerp legt misschien wel het beste bloot in wat voor parallelle werelden we soms leven. Als ik de brief van de wethouder lees, dat heb ik ook in de commissie gezegd, die op de agenda staat, dan ben ik het werkelijk waar met niets eens. Goed, daar kunnen we discussie over voeren, ik kan een hele lawine aan moties indienen.

Dat heeft geen zin, het gaat niets veranderen, het merendeel van de raad wil dit nu eenmaal allemaal. Ik zei al: het enige positieve in de brief is de titel ervan, namelijk: laatste voortgangsbrief stadsprogramma koloniaal en slavernijverleden. En ik wil er ook wel echt aan hechten dat het ook echt het laatste is. Ik zei het in de commissie al. Dat herdenkingsjaar is nu voorbij. Zo is het ook afgesproken. Het herdenkingsjaar is voorbij en dan is het klaar. En we moeten nu natuurlijk niet hebben dat onder andere vlaggen en andere potjes verkapt dat herdenkingsjaar voortgezet wordt. Dus in dat kader heb ik ook vragen over het subsidieplafond dat de wethouder vorige week heeft opgehoogd. Kan de wethouder garanderen dat het herdenkingsjaar voorbij is, dat dat niet op een verkapte manier wordt doorgezet, uit andere potjes gefinancierd, en dat het ophogen van subsidieplafonds ook niet dat doel heeft? De VOORZITTER. Hartelijk dank. Dan is het woord aan mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja, dank u wel voorzitter. We hebben een heel mooi herdenkingsjaar gehad met een heel uitgebreid programma door de hele stad, dat ook gevierd is door alle gemeenschappen die zich daar betrokken bij hebben gevoeld.

Eén punt van het programma wil ik in het bijzonder uitlichten en dat is namelijk het stamboomonderzoek, dat een enorm groot succes is geweest en dat in de kortste keren helemaal vol zat. Daarom zou het heel mooi zijn als we dat zouden continueren. Nu is het zo dat het rijk nog met een fonds komt waar we geld uit kunnen halen en daarom kom ik samen met GroenLinks, PvdA en DENK Rotterdam met een motie om te onderzoeken hoe we als Rotterdam een beroep kunnen doen op dat potje geld, zodat we dat succesvolle stamboomonderzoek kunnen continueren. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen heeft de volgende motie ingediend. Motie 3. Roots van Rotterdammers "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 30 januari 2025, ter bespreking van agendapunt 9.5: Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden; constaterende dat: - de gemeente Rotterdam zich actief inzet voor erkenning, bewustwording en kennisdeling over het koloniale en slavernijverleden; - het Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden in 2024 succesvol is afgerond en diverse educatieve activiteiten, waaronder stamboomworkshops, een belangrijke rol hebben gespeeld;

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

124

-

de stamboomworkshops in 2024 zijn bezocht door ongeveer 250 Rotterdammers en voorzien in een grote behoefte aan het onderzoeken van persoonlijke koloniale of slavernijgeschiedenis; het rijk een fonds gaat oprichten gericht op initiatieven voor erkenning, kennis en bewustwording van het trans-Atlantisch slavernijverleden en de doorwerking ervan;

overwegende dat: - continuering van de stamboomworkshops bijdraagt aan het vergroten van historisch besef, persoonlijke erkenning en verbinding in de stad; - de financiële middelen voor het Stadsprogramma per juli 2024 zijn afgelopen, maar het Rijksfonds mogelijk kansen biedt om dergelijke activiteiten voort te zetten; verzoekt het college: - het proces rondom het oprichten van het fonds op de voet te volgen en wanneer de contouren zichtbaar zijn te onderzoeken hoe het fonds voor het koloniale- en slavernijverleden kan worden ingezet om de stamboomworkshops in Rotterdam voort te zetten; - samen met betrokken gemeenschappen en organisaties een plan te ontwikkelen om een aanvraag in te dienen bij het fonds, gericht op het duurzaam continueren van deze workshops; - hierover te rapporteren aan de raad. en gaat over tot de orde van de dag." w.g. A.J.A. Maassen, L.S. Vlieger, M.E. Vogelaar en S. Soytekin De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dan is het woord aan de heer Soytekin. De heer SOYTEKIN (denk). Voorzitter, dank. Ik zal het ook niet al te lang houden. We kennen inmiddels een indrukwekkend pad dat is afgelegd het afgelopen jaar als het gaat om het erkennen en herdenken van het koloniaal en slavernijverleden.

Het proces dat begon in 2021 met excuses en dankzij dit college eindelijk een stadsprogramma koloniaal en slavernijverleden. Het historisch besef en inzicht over het verleden ontbreekt nog onder vele Rotterdammers wat ons betreft. Helaas is daarvoor één herdenkingsjaar niet voldoende. Er is nog steeds onvoldoende besef. Daarom zijn wij uiteraard blij dat de educatieve materialen beschikbaar blijven en dat daar ook gebruik van wordt gemaakt. En er zijn afgelopen periode en vandaag ook nog mooie moties ingediend door verschillende collega's en een aantal zullen ook nog afgedaan moeten worden, dus wat dat betreft gaan we nog vaker aandacht dit onderwerp besteden de komende periode. Dank. De VOORZITTER. Hartelijk dank. Zijn er nog andere leden die het woord wensen? Ja, de heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1). Dank u voorzitter. Rotterdam had een hoofdrol in het koloniaal en slavernijverleden in Nederland. Het heeft onze wereldhaven groot en rijk gemaakt. Deze gruwelijke geschiedenis is vandaag nog steeds voelbaar in onze stad, van musea die vol staan met weggenomen kunst uit de koloniën tot structurele ongelijkheid. Bovendien kampen de voormalige koloniën nog steeds met de gevolgen, waardoor velen van hen nu bijvoorbeeld ook in Rotterdam wonen. Dit is ook hun stad en daar moeten we recht aan doen. Johan van Oldenbarnevelt vereren met een standbeeld in het stadhuis.

Hij was een oprichter van de VOC, een compagnie die Aziatische gebieden veroverde met extreem geweld en meedeed aan slavenhandel. In deze tijd zou je het mensenhandel noemen. Verder wordt jaarlijks Ketikoti gevierd met de herdenking aan de Lloydkade. Hier zetten de tot slaaf gemaakten immers voor het eerst voet in Nederland en ondertussen is deze kade vernoemd naar een bedrijf dat nota bene winst haalde uit kolonialisme. Hoe kijkt de wethouder naar het eren van mensen uit de geschiedenis die zich schuldig hebben gemaakt aan kolonisatie, uitbuiting, moord, slavernij en mensenhandel? Rotterdam BIJ1 pleit ervoor dat deze straatnamen, standbeelden en gedenktekens zo snel mogelijk worden vervangen door die van antikoloniale helden. Wij dienen daarom de motie in ꞌEer antikoloniale helden en niet de dadersꞌ. En wanneer dat nog niet gerealiseerd is, moet de volledige geschiedenis verteld worden. De informatieborden over deze daders belichten nu alleen positieve aspecten, terwijl juist de duistere kant ook blootgelegd dient te worden. Om hier werk van te maken, dienen wij de motie in ꞌRechtvaardige historische toelichtingꞌ. Tot slot moet er voor een echte

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

125

herdenking erkenning komen. Op 1 juli hoort de stad vrij te zijn en stil te staan bij het verleden en de gevolgen ervan in het heden. Met de motie ꞌGeen punt maar een kommaꞌ, roepen wij het college op om van Ketikoti een officiële feestdag te maken in onze stad. Wij leven nog steeds voort tussen de sporen van het koloniale en slavernijverleden en Rotterdam BIJ1 zal blijven strijden zodat de erfenis hiervan niet blijft voortbestaan in ongelijkheid en ongerechtigheid. Tot zover. De VOORZITTER. De heer Van Campenhout heeft de volgende moties ingediend. Motie 4. Geen punt maar een komma "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 30 januari 2025 ter bespreking van het agendapunt 9.5 'Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden'; constaterende dat: - Rotterdam een prominente rol heeft gespeeld in de trans-Atlantische slavenhandel en het koloniale verleden, wat een onuitwisbare invloed heeft gehad op de stad en haar inwoners; - één op de acht Rotterdammers directe voorouders heeft die tot slaaf zijn gemaakt; - Ketikoti (1 juli) een belangrijk moment is om de afschaffing van de slavernij te herdenken en bewustwording te creëren over de doorwerking van dit verleden; overwegende dat: - het aanbieden van excuses voor het slavernijverleden een belangrijke stap is, maar geen eindpunt mag zijn; het moet gevolgd worden door structurele acties gericht op herstel, erkenning en educatie; - het

erkennen en herdenken van de slavernijgeschiedenis een essentieel onderdeel is van de strijd tegen racisme en discriminatie in de samenleving; - het uitroepen van Ketikoti tot officiële gemeentelijke feestdag een sterk signaal afgeeft van de betrokkenheid van Rotterdam bij inclusie en herstel; verzoekt het college: - Ketikoti uit te roepen tot officiële gemeentelijke feestdag in Rotterdam; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.R. van Campenhout, S. van de Peppel, L.S. Vlieger en M.E. Vogelaar Motie 5. Rechtvaardige historische toelichting "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 30 januari 2025 ter bespreking van het agendapunt 9.5 'Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden'; constaterende dat: - in Rotterdam straatnamen, standbeelden en gedenktekens zijn die verwijzen naar personen uit het koloniale verleden wiens daden als problematisch en schadelijk worden erkend; - de huidige toelichtingen bij standbeelden, gedenktekens en straat- en gebouwnamen die naar deze personen verwijzen, vaak beperkt blijft tot positieve of neutrale aspecten uit de geschiedenis; - de toelichtingen dus geen volledig beeld bieden van de gruwelijke historische context en hun rol in dat verleden; - één op de acht Rotterdammers afstamt van slachtoffers van het Nederlands koloniale verleden; - Rotterdam een onmisbare en actieve rol heeft gespeeld in de (slaven)handel en exploitatie tijdens

deze beruchte geschiedenis; - het vervangen van namen en standbeelden door die van antikoloniale helden, een proces is dat tijd vergt; overwegende dat: - de gemeente een ethische en maatschappelijke verplichting heeft om een inclusief straatbeeld te bevorderen dat recht doet aan de diversiteit van onze stad; - het van belang is dat Rotterdammers een volledig en eerlijk beeld krijgen van het verleden, inclusief de betrokkenheid bij kolonialisme en de impact daarvan;

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

126

-

Rotterdam een stad is met een diverse bevolking die recht heeft op een representatieve en rechtvaardige weergave van de geschiedenis;

verzoekt het college: - wanneer straat- en gebouwnamen, standbeelden en gedenktekens niet vervangen worden door eerbetoon aan antikoloniale helden, de bijbehorende historische toelichting wordt aangevuld met een rechtvaardige beschrijving van de rol van de persoon in het koloniale verleden; - in samenspraak met historici, erfgoeddeskundigen en maatschappelijke organisaties een plan van aanpak te ontwikkelen voor het toevoegen van deze toelichtingen; - dit plan van aanpak binnen een termijn van zes maanden aan de raad voor te leggen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.R. van Campenhout, S. van de Peppel en M.E. Vogelaar Motie 6.

Eer antikoloniale helden, niet de daders! "De gemeenteraad van Rotterdam, bijeen op 30 januari 2025 ter bespreking van het agendapunt 9.5 'Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden'; constaterende dat: - in Rotterdam straatnamen, standbeelden en gedenktekens zijn die verwijzen naar personen uit het koloniale verleden wiens daden als problematisch en schadelijk worden erkend; - één op de acht Rotterdammers afstamt van slachtoffers van het Nederlands koloniale verleden; - Rotterdam een onmisbare en actieve rol heeft gespeeld in de (slaven)handel en exploitatie tijdens deze beruchte geschiedenis; overwegende dat: - het straatbeeld van de stad (straatnamen, standbeelden en gedenktekens) weergeeft wie wij als stad waarderen en herdenken; - het niet acceptabel is om personen die medeverantwoordelijk zijn voor koloniale onderdrukking, slavernij en de dood van duizenden, waaronder de voorouders van veel Rotterdammers, te blijven eren; - het toevoegen van context of uitleg bij straatnamen, standbeelden en gedenktekens niet wegneemt dat het verheerlijken van dergelijke figuren onverenigbaar is met de waarden van een rechtvaardige en inclusieve stad; - de gemeente een ethische en maatschappelijke verplichting heeft om een inclusief straatbeeld te bevorderen dat recht doet aan de diversiteit van onze stad; - veel alternatieven bestaan om het koloniale verleden te erkennen en te

onderwijzen, zonder problematische figuren te verheerlijken; verzoekt het college: - standbeelden, gedenktekens, straat- en gebouwnamen die verwijzen naar daders van koloniale wandaden en geweld weghalen uit het Rotterdams straatbeeld; - deze standbeelden en gedenktekens zo nodig te verplaatsen naar musea; - de standbeelden, gedenktekens, straat- en gebouwnamen vervangen door die van antikoloniale helden; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.R. van Campenhout, S. van de Peppel en L.S. Vlieger De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dan de heer Becker. De heer BECKER (vvd). Ja, dank u wel voorzitter. Het herdenkingsjaar is afgelopen maar dit is natuurlijk nog steeds een onderdeel van onze geschiedenis, een onderdeel waar wij bij stil moeten blijven staan, ook om van het verleden te leren. Ook in het herdenkingsjaar zijn een paar dingen

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

127

ingezet waar we nog steeds wat aan hebben en waar we nog steeds wat aan hebben om die geschiedenis bij te brengen bij de jeugd. Wat ons zorgen baart is het geschiedenisonderwijs, waarin we zien, we zien het nu met de holocaust, dat er toch te weinig aandacht is. Kinderen kennen de holocaust niet meer, weten niet wat het is. En dat is ook, net zoals het slavernijverleden, belangrijk om hier aandacht aan te blijven schenken, juist ook waar we het net over hebben, om discriminatie te voorkomen en van het verleden te leren. Dank u wel. De VOORZITTER. Hartelijk dank. De heer Oostdijk. De heer OOSTDIJK (fvd). Ja, dank u wel voorzitter. In Nederland woeden vaker discussies over onze nationale identiteit, cultuur en geschiedenis. Het is essentieel dat we deze gesprekken voeren op basis van feiten en een brede historische context. Ons verleden kent onmiskenbaar zowel licht- als schaduwzijden, maar het herkennen van deze complexiteit mag niet betekenen dat we onze nationale identiteit en cultureel erfgoed verwaarlozen of zelfs verwerpen. De Nederlandse geschiedenis heeft een grote rol gespeeld in de ontwikkeling van onze economie, internationale positie en culturele dynamiek. Een gebalanceerde benadering is cruciaal. Een waarin we lessen trekken uit het verleden, zonder onze nationale trots te verliezen.

Tegelijkertijd groeit de zorg dat bepaalde maatschappelijke tendensen leiden tot het zonder voldoende dialoog aanpassen of verwijderen van historische momenten, straatnamen en culturele tradities. Dit kan resulteren in een eenzijdige kijk op onze geschiedenis en het collectief historisch besef ondermijnen. Het is daarom belangrijk dat we monumenten en symbolen niet uitsluitend beoordelen vanuit de hedendaagse normen, maar deze plaatsen in de context van hun tijd. De samenleving heeft een gedeeld historisch referentiekader nodig, om samenhang en verbondenheid te behouden. Trots op onze geschiedenis betekent niet dat we kritiekloos zijn, maar dat we erkennen waar we vandaan komen en dit erfgoed op een genuanceerde manier overdragen aan toekomstige generaties. Om die reden dienen wij een motie in ter bescherming van historische monumenten en standbeelden, zodat deze behouden blijven als integraal onderdeel van ons nationaal erfgoed en een evenwichtige en feitelijk onderbouwde omgang met onze geschiedenis. Een aanpak die voorkomt dat ons verleden wordt gereduceerd tot uitsluitend schuld of schaamte, maar ook geen afbreuk doet aan de historische realiteit. Voorzitter, het doel is niet nostalgie, maar historisch besef. Door onze geschiedenis te begrijpen en te waarderen, kunnen wij bouwen aan een toekomst die recht doet aan onze gedeelde identiteit en maatschappelijke cohesie.

Dank u. De VOORZITTER. De heer Oostdijk heeft de volgende motie ingediend. Motie 7. Waardering van cultuur en geschiedenis "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 30-01-2025, ter bespreking van het Stadsprogramma Koloniaal & Slavernijverleden; constaterende dat: - Nederland een rijke en veelzijdige geschiedenis kent die van invloed is geweest op de wereldgeschiedenis; - Rotterdam een stad is met een diverse bevolking die gezamenlijk vormgeeft aan het heden en de toekomst; - het maatschappelijke debat steeds vaker wordt gevoerd over de waardering en interpretatie van de Nederlandse cultuur en geschiedenis; - Nederland een veelzijdige en historisch rijke natie is met een wereldwijd erkend cultureel erfgoed; - kennis van en trots op de eigen geschiedenis kunnen bijdragen aan nationale eenheid en maatschappelijke samenhang; overwegende dat: - een evenwichtige en feitelijke benadering van de geschiedenis essentieel is om een inclusieve en goed geïnformeerde samenleving te bevorderen; - het verwijderen van standbeelden en het wijzigen van straatnamen kan bijdragen aan een vertekend historisch beeld; - het erkennen van de volledige historische context bijdraagt aan een gebalanceerd en inclusief historisch besef;

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

128

-

Rotterdam, als stad met een rijke historie en een diverse bevolking, een voortrekkersrol kan spelen in historisch bewustzijn; het behoud en de duiding van historische monumenten kunnen bijdragen aan gemeenschapszin en een beter begrip van het verleden; kritische reflectie op het verleden noodzakelijk is, maar niet mag leiden tot een eenzijdige of zelf beschuldigende benadering van de Nederlandse geschiedenis;

roept het college op om: - standbeelden, straatnamen en monumenten die verwijzen naar historische figuren of perioden, te behouden; - een publiekscampagne op te zetten die de veelzijdigheid en verdiensten van de Nederlandse en Rotterdamse cultuur en geschiedenis onder de aandacht brengt; - in samenwerking met onderwijsinstellingen en culturele organisaties educatieve programma's te ontwikkelen die een brede en gebalanceerde kijk op de Nederlandse geschiedenis bevorderen; - te onderzoeken op welke wijze de gemeente kan bijdragen aan een historisch verantwoord en breed gedragen perspectief op het verleden, waarin zowel kritische reflectie als nationale trots een plek krijgen. en gaat over tot de orde van de dag." w.g. A.R. Oostdijk De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Zijn er nog andere leden die het woord wensen? Nee? Dan kijk ik gelijk even naar wethouder Achbar of hij kan antwoorden. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Voorzitter, dank. Dank collega's. Ik begin even met de vragen. Is het verhogen van de subsidieplafonds niet een verkapte manier om alsnog het herdenkingsjaar te financieren? Kort gezegd is het antwoord nee maar dat had ik in de commissie ook al gezegd. Het actieplan Samenleven bestaat uit vijf thema's, waaronder historisch besef, heb ik gezegd. Daar zijn gewoon ook richtlijnen en afspraken over gemaakt.

Je kunt niet uitsluiten of er aanvragen worden gedaan op het koloniaal of slavernijverleden, maar het heeft niets meer met het herdenkingsjaar te maken, omdat het herdenkingsjaar is afgelopen. Dat is van 1 juli tot 1 juli geweest. De VOORZITTER. De heer Ceulemans heeft een verhelderende vraag. De heer CEULEMANS (lr). Dank, even voor de helderheid. Voor historisch besef is subsidie beschikbaar. Dus dat is op geen enkele manier beperkt tot het slavernijverleden. Dat kan ook zijn voor holocausteducatie. Dat kan ook zijn voor de wederopbouw van Rotterdam, dat soort zaken. Dus dat is op geen enkele manier beperkt tot dit onderwerp? De VOORZITTER. Wethouder. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Ja exact, u kent het actieplan goed. Dat is inderdaad zo, dat klopt. Dan de moties, beginnend bij de motie van GroenLinks, maar ik betrek meteen ook de motie van BIJ1 erbij. Dat is motie 4, waarbij de motie van GroenLinks, ꞌKetikoti, een vrije dag voor onze medewerkersꞌ en ꞌGeen punt maar een kommaꞌ hebben een beetje dezelfde strekking hebben als het gaat om het realiseren van een vrije dag op Ketikoti. Ik moet ze allebei ontraden. Op dit moment is er een landelijke commissie bezig om te inventariseren om daar goed vorm aan te geven en het lijkt me dan dus ook goed om dat gewoon even af te wachten.

We weten ook, en dat heb ik toen in de commissie ook gezegd, met die laatste onderhandeling is het niet zo dat dat een officiële feestdag is, maar dat de medewerkers wel de ruimte hebben om twee dagen eventueel zelf in te vullen. Dus er is altijd nog wel ruimte om op een Ketikoti een vrije dag te nemen, maar het is geen officiële feestdag en we weten dat er op dit moment een werkgroep landelijk bezig is vanuit het rijk om te kijken wat daarin mogelijk is en wellicht als officiële dag landelijk te organiseren. Dus om die reden zal ik deze helaas ontraden. Dan hebben we motie 2 van de PvdA, de stadsgesprekken. Deze is overbodig, want dat heb ik ook gezegd, dat blijven we natuurlijk gewoon voortzetten, ook op dit thema kan er een stadsgesprek plaatsvinden. En het tweede dictum gaat over het onderwijs en met name het aanbod, dat zal altijd

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

129

beschikbaar blijven. Ik heb toen aangegeven hier en daar up-to-date te houden. Alleen wij als overheid kunnen niet het curriculum bepalen van het onderwijs, dus als het vandaag op dit onderwerp is zou het morgen op een ander onderwerp zijn. Dus het is goed dat er onderwijsvrijheid is, dat we niet het curriculum kunnen bepalen, maar wel steeds op een bepaalde manier sowieso de website onder de aandacht brengen en die up-to-date houden. Vandaar dat ik ook deze motie moet ontraden. Motie 4, ꞌRoots van Rotterdammersꞌ. Dat is een motie van onder andere D66 en anderen, om te onderzoeken hoe het rijk, het fonds voor koloniaal en slavernijverleden kan worden voortgezet en met name als het gaat om de stamboomworkshop. Ik kan deze motie omarmen. Ik maak er wel één kleine kanttekening bij en dat heeft betrekking op dictum 2, samen met betrokken gemeenschappen en organisaties een plan te ontwikkelen om een aanvraag in te dienen bij het fonds. Daar heb ik op dit moment qua uitvoering onvoldoende zicht op hoe ik daar handen en voeten aan kan en gaan geven, dus wat mij betreft kan ik deze motie omarmen maar wel met deze kanttekening. De VOORZITTER. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Ja, dat begrijp ik. Ik heb zelf natuurlijk ook gekeken welke voorwaarden er kleven aan dit fonds.

Dat moet allemaal nog een beetje ingevuld worden, maar wat ik wel had gevonden, daar wordt gezegd dat er ook wordt verwacht dat de gemeenschappen zelf daar een beroep op doen en dat is ook de reden waarom ik dat heb opgenomen in de motie, maar ik heb heel veel begrip voor het feit dat er nog veel onbekend is over het fonds en ik geef de wethouder graag de ruimte om daar zelf invulling aan te geven op het moment dat daar meer duidelijkheid over is. De VOORZITTER. Wethouder. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Dank dat ik die ruimte krijg. Ik heb dan nog een motie van BIJ1, ꞌRechtvaardige historische toelichtingꞌ, motie 5. Wanneer straat- en gebouwnamen, standbeelden en gedenktekens niet vervangen worden door eerbetoon. Ja, ik moet deze motie ontraden. Op dit moment voeren wij al bij een zestigtal straten een pilot uit om QR-codes te gebruiken en daar een toelichting op te geven, waarvan dertig straatnamen gelieerd zijn aan het koloniaal en slavernijverleden. Dit is een pilot dus dat blijven we evalueren. Ik moet helaas deze motie ontraden, maar ik zou u wel een toezegging willen doen om een bezoek te organiseren bij het Stadsarchief, om meer toelichting te krijgen over wat er nu gebeurt rondom die straatnamen en gebouwen en standbeelden. De VOORZITTER. De heer Van Campenhout. De heer VAN CAMPENHOUT (bij1). Voorzitter, dank u wel.

Waar het mij ook om gaat, ik heb nu een paar straatnamen onderzocht in Rotterdam, nergens staat een QR-code. Er staan twee zinnen met een toelichting, van: die heeft dit opgericht en toen overleden. Kunt u misschien dan, als u deze motie niet kunt accepteren of omarmen moet ik zeggen, wel binnen zes maanden een terugkoppeling geven over de voortgang van deze pilot? Want er is vrij weinig informatie over te vinden. De VOORZITTER. Wethouder. De heer ACHBAR (denk) (wethouder). Ik weet niet of we nu te snel gaan, maar als het me lukt neem ik hem graag mee in de voortgangsrapportage van het actieplan Samenleven. Ik denk dat dat dan ook een plek is waar we standaard kunnen zeggen om het daarin op te nemen. Ook weer een slag om de arm, als het lukt, want volgens mij komt die voortgangsrapportage al redelijk snel uw kant op voorzitter. En dan wil ik best toezeggen om te kijken of ik het dan op een andere manier u kan doen toekomen. De VOORZITTER. Mevrouw Vlieger. Mevrouw VLIEGER (gl). Ja voorzitter, eigenlijk een soort punt van orde, want ik had de vraag gesteld aan de wethouder precies hierover, of het klopte dat het in Q1 afgerond zou zijn en dat we dan ook daar een brief over konden krijgen met toelichting, dus ik weet niet of de wethouder daar nog op terug wil komen, maar dan hoor ik dat nog graag. De heer ACHBAR (denk) (wethouder).

Ja voorzitter, een terechte opmerking van mevrouw Vlieger. Ik heb hem gemist. Terwijl ik het zei, dacht ik: o ja, shit, ik had nog die vraag in mijn hoofd zitten maar die

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

130

heb ik niet beantwoord. Maar ook dat is een toezegging die ik kan doen, dat die uw kant op komt. Dan nog een motie van de heer Van Campenhout, motie 6, ꞌEer antikoloniale helden, niet de dadersꞌ. In het coalitieakkoord staat dat wij juist die twee verschillende invalshoeken belichten, waarbij je ziet dat het voor de een een held is en voor de ander een killer, om het zo maar te zeggen. Juist die verschillende invalshoeken in een superdiverse samenleving belichten en toelichten, op een respectvolle en waardige manier, dat ook door middel van stadsgesprekken bijvoorbeeld over in gesprek te gaan, dus dat wil ik ook zo houden. Dus om die reden ook die motie ontraden in plaats van beelden weghalen. Dan heb ik nog een motie van de heer Oostdijk, Forum voor Democratie. Ook dezelfde strekking, u vraagt wel iets meer als het gaat om publiekscampagne op te zetten die veelzijdige en de verdienste van de Nederlandse en Rotterdamse cultuur en geschiedenis onder de aandacht brengt. Wij hebben de stadswandeling onder andere, die langs verschillende historische objecten gaat. En natuurlijk die straatnamen die bijdragen aan meer informatie omtrent deze objecten. Dus ik moet hem helaas ontraden. Dan heb ik hem volgens mij voorzitter. De VOORZITTER. Hartelijk dank. Dan zijn we daarmee aan het einde gekomen van agendapunt 9.5 en de stemmingen zullen ook plaatsvinden in het stemvenster. 9.6

Nota van uitgangspunten islamitische begraafplaats

De VOORZITTER. Dan gaan we over naar onderdeel 9.6, Nota van uitgangspunten islamitische begraafplaats. De heer Elbay. De heer ELBAY (d66). Voorzitter, even een punt van orde, want we gaan nu verder met 9.6, islamitische begraafplaats. De wethouder is er eenmaal. Kunnen we misschien na dit punt niet doorgaan met zijn andere onderwerp, namelijk 9.11, Brede welzijnsopdracht. Het is puur uit efficiëntie, want elke keer staan we hier te wachten op de wethouder, dus het lijkt me wel makkelijk om meteen door te gaan met zijn onderwerp. De VOORZITTER. Ik kijk heel even de zaal in, want de heer Crielaard had zich in ieder geval aangemeld, dus ik weet niet of er mensen van Leefbaar Rotterdam kunnen checken of de heer Crielaard ergens in de buurt is. De heer Becker? De heer BECKER (vvd). Ik ben er geen voorstander van om nu opeens de agenda te gaan veranderen. Die is al vastgesteld en mensen houden daar ook rekening mee. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja voorzitter, ik wilde gewoon even een schorsing aanvragen. We zijn best al een tijd bezig en ik heb gewoon wat politieke dingen ook nog, dus het lijkt me ook niet meer dan normaal. We zijn al drie uur achter elkaar bezig, dus heel even een kleine theepauze, als dat zou kunnen. De VOORZITTER. Dat kan, maar er was ook nog een ambitie om het voor de dinerpauze af te ronden vandaag.

Dan gaan we daar wel mee in de knel komen eerlijk gezegd. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dat is allemaal wel leuk en aardig, maar ik heb geen zin om aan één ruk door te gaan tot 20.00 uur. Dat kan misschien voor de grotere fracties, maar voor de kleine fracties, je moet gewoon een hoop regelen, en ik heb gewoon ook af en toe even tijd nodig buiten deze raadzaal. De VOORZITTER. Oké. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Ja voorzitter, en ik snap ook dat er een aantal van ons op hete kolen zitten, maar ik verontschuldig eenieder die weg moet op dit vlak, en dan kunnen we ook wel vervangingen vinden. Ik denk dat we niet te veel de druk erop moeten zetten gezien het aantal onderwerpen dat we nog hebben. Van mij mag het ook snel, maar ik geef maar mee, ik heb er geen moeite mee als mensen weg moeten en zorgen voor vervanging.

raadsvergadering van 30 januari 2025

Notulen pagina

131

De VOORZITTER. Dan stel ik voor dat wij zo meteen even gaan schorsen tot 16.45 uur, maar de vraag blijft nog even rondom het verzoek om te schuiven. Maar ik begrijp dat er leden zijn die dat niet willen, dus dan houden we gewoon de volgorde van de agenda aan zoals die is vastgesteld. Dan schors ik tot 16.45 uur. (De vergadering is geschorst.) Heropening De VOORZITTER. Het is al 16.45 uur geweest en ik zie dat de meeste leden weer terug zijn in de zaal, waarvoor dank. Dan heropen ik de vergadering en dan is aan de orde het tweeminutendebat 9.6, Nota van uitgangspunten islamitische begraafplaats. Het woord is aan de heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Dank u wel voorzitter. Ik ben eigenlijk heel erg blij dat ik nu nog in de raad zit en dat ik mee mag maken dat we hier in Rotterdam nu eindelijk ook een islamitische begraafplaats krijgen. Ik weet nog dat Fatima Talbi in onze fractie daarover begon, dat zal 2016 geweest zijn. Tegelijkertijd was NIDA er ook mee bezig, een toevalligheid, en samen gingen we ermee aan de slag. Wat mij ook opviel was dat in de stad een aantal mensen zeiden die daar heel graag ook gebruik van zouden willen maken: dat gaat nooit lukken. Maar gelukkig hebben de mensen die ermee bezig waren doorgezet. Het kwam in het coalitieakkoord in 2018 en gelukkig heeft ook dit college het verder opgepakt. Ik ben echt heel blij dat we hier staan.

En ik ben ook blij als straks de naam Fatima Talbi daar een mooie plek krijgt en we daarmee ook haar inzet daarvoor kunnen eren. Fatima is veel te vroeg overleden. Ik heb eigenlijk nog één vraag en die gaat over parkeren. Er staat in het stuk ten minste 37 parkeerplekken. Ik ging meteen nadenken. Waarom ten minste? Wie wil er dan ten minste die 37 hebben? En waarom zijn het er dan niet nog minder? Of is 37 misschien ook wel een beetje aan de kleine kant? Ik was een paar maanden geleden in Arnhem bij de islamitische begraafplaats en toen dacht ik: er stonden hier ook wel wat kriskras auto's in de berm. Ik dacht: kan dat nu niet netter? Ik heb vooral vragen over die 37 parkeerplekken. Waarom zijn het er ten minste 37 en betekent dat dat je eindeloos parkeerplekken kan toevoegen of gaat dat weer ten koste van begraafplaatsen? Ik zou daar graag wat meer uitleg over willen hebben zodat wij ook gerust dit allemaal kunnen steunen. De VOORZITTER. Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan mevrouw Abrahamse. Mevrouw ABRAHAMSE (vvd. Dank u wel voorzitter. Als VVD vinden wij het belangrijk dat iedere Rotterdammer begraven kan worden op de manier die hij of zij wil en er is nog geen islamitische begraafplaats in onze stad, dus we vinden het ook goed dat deze hier nu wordt gecreëerd.

We hebben nog wel een vraag over de constructie en dan gaat het met name om, we hebben begrepen, gewoon juridisch, dat eigenlijk het verschil tussen in erfpacht of eigendom nihil is, maar kan de wethouder ons iets meer vertellen over wat dit dan gaat betekenen straks richting de grex, hoe de financiering er een beetje uit gaat zien? Is dat dan in lijn met ons grondbeleid hoe we normaal in eigendom uitgeven, of wordt daar ook nog iets afgeweken? De VOORZITTER. Hartelijk dank. Dan is nu het woord aan de heer De Haan. De heer DE HAAN (d66). Dank u wel voorzitter. Mijn tandarts bevindt zich halverwege de Vondelweg en wanneer ik daar de deur uit stap, iets wat ik afgelopen dinsdag moest doen, dan kijk ik uit op de Jan van Loonslaan, meer plantsoen dan laan overigens, waar zich de oude Joodse begraafplaats van Rotterdam bevindt, aangekocht in 1613, een stuk grond destijds net buiten de stadsgrenzen. Veel mensen zullen zich er weinig bewust van zijn als je er langs fietst of langs wandelt. Rotterdam had destijds nog geen erfpacht, dat werd pas aan het einde van de negentiende eeuw voor het eerst toegepast en structureel geïmplementeerd vanaf 1964, maar Rotterdam kon wel zogenaamde privilegen toekennen.