20220616- Notulen van de raadsvergadering van 16 juni 2022.pdf

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

701

De VOORZITTER. Jawel, jawel, als u retorische vragen stelt en u heeft het antwoord, dan moet u dat maar gelijk melden. De heer MOTI (pvda). Dus waarom wilt u zo’n omstreden maatregel als de Rotterdamwet toepassen om in drie jaar tijd die ene overlast gevende Rotterdammer te weren? Kunt u dan niet iets anders bedenken? De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Voorzitter, ik ben dan ook oprecht benieuwd naar het voorstel van de Partij van de Arbeid als zij hier een oplossing voor hebben. Dan wil ik daar graag iets van zien. Als dat een oplossing biedt voor hetgeen wij hier graag de komende vier jaar willen gaan doen. Daarbij wil ik nog wel opmerken voorzitter, nou ja goed, ik laat het hierbij. Ja. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Voorzitter dank, ik vind dit een mooie open houding en we gaan hier zeker nog verder met elkaar over spreken. Dan nog een vraag aan de heer Simons. Als je het hebt over het isoleren van woningen dan weet u dat u in de Partij van de Arbeid een groot voorstander vindt. Wij willen ook dat alle Rotterdammers recht hebben op een fijn thuis dat tocht- en vochtvrij is, een lage energierekening oplevert en goed is voor het milieu. Maar ik moet wel zeggen dat ik heel teleurgesteld was over de ambitie in het coalitieakkoord. Het enige wat ik lees is: we gaan woningen isoleren als het rijk ons geld geeft.

Ik zie in de financiële paragraaf nul euro extra uitgetrokken om vanuit de stad zelf woningen te isoleren om Rotterdammers een fijn thuis te geven, tocht- en vochtvrij. Lees ik dat verkeerd? En zo ja, kunt u dan zeggen hoeveel geld deze coalitie bereid is om uit eigen middelen uit te trekken voor het isoleren van woningen? De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ja, toch nog even heel kort over de Rotterdamwet, want u geeft aan dat één iemand is afgewezen. Maar u heeft die onderzoeken ook gelezen dat er van dat artikel, omdat mensen weten dat ze gescreend worden, een heel preventieve werking uitgaat. Dus dat is hartstikke mooi. Maar goed, volgens mij is er minstens net zoveel geld, zelfs nog meer dan de vorige periode. En uit welk potje het komt maakt niet uit. Maar bijvoorbeeld ook met die isolatie moet je natuurlijk wel gewoon goede afspraken gaan maken met die corporaties. Die kunnen we niet achter de onderhandelingstafel gaan doen, en volgens mij zijn die de afgelopen periode ook niet gemaakt, dus die moeten we natuurlijk gewoon maken hoe we gezamenlijk al die huizen kunnen gaan isoleren. Daar gaan we keihard voor aan de slag. Ik vind het fijn van u te horen dat u ons daarin gaat steunen. De heer MOTI (pvda). Ik ga u steunen als u daar de goede uitvoering aan geeft en een beetje ambitie toont.

Ik zie nu alleen maar, en ook in dit antwoord hoor ik alleen maar, we gaan het alleen maar doen als het rijk betaalt en blijkbaar nu ook, we gaan het alleen maar doen als corporaties betalen. De vraag is, als u het zo belangrijk vindt, wat bent u bereid, en dat heb ik volgens mij net heel duidelijk gevraagd, daar zelf in te stoppen vanuit uw gemeentelijke begroting? Ik kan dat niet terugvinden in het coalitieakkoord noch in de financiële paragraaf. De VOORZITTER. De heer Simons.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

702

De heer MOTI (pvda). Dus als u het echt belangrijk vindt zou ik graag van u weten hoeveel geld u daar zelf als gemeente voor uittrekt. De VOORZITTER. De vraag is helder. Mijnheer Simons. De heer SIMONS (lr). Nogmaals, als u het goed gelezen heeft dan weet u dat er nog nooit zoveel geld beschikbaar is geweest voor klimaatbeleid als nu. En wat maakt het uit uit welk potje dat komt? Dus er is volgens mij nu al – even uit mijn hoofd – iets van € 171 miljoen en zelfs nog meer. Mevrouw Zeegers weet dat natuurlijk als geen ander. De vorige keer was er iets van € 150 miljoen. We hebben nu veel meer, dus we kunnen ook veel meer, we gaan veel meer doen. Dus ik snap dat u niet enthousiast bent. Wat maakt het nu uit vanwaar dat geld komt, mijnheer Moti? Of is alleen een euro uit Rotterdam belangrijk? En als er dan een euro uit het rijk komt, dan vindt u dat vervelend. Ik snap dat niet. U moet dat toch mooi vinden dat we nu al, voordat we begonnen zijn, gewoon al € 80 miljoen hebben binnengehaald van het rijk. Dat is toch hartstikke mooi? We kunnen er met zijn allen voor zorgen dat die energietransitie een beetje op stoom komt. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, ik constateer dat er geen antwoord op mijn vraag komt. Dat is het eerste. En het tweede, even een correctie. De heer Simons heeft het niet juist.

Dit college trekt minder geld uit, inclusief de rijksbijdrage, dan het vorige college. Het vorige college heeft € 100 miljoen in het Energietransitiefonds gestopt. Daarnaast € 150 miljoen aan het klimaatbeleid in de begroting. Ik lees nu dat er nog € 71 miljoen over is voor het Energietransitiefonds. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dat is goed, dat is heel goed. Maar dat is dus niet meer, dat is minder. En ik lees dat de gemeente € 20 miljoen wil uittrekken voor duurzaamheid. Dat is substantieel minder dan de € 150 miljoen van de vorige periode. Dus als u zegt: wij trekken meer geld uit voor klimaat, dan is dat gewoon niet waar. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Voor dat Energietransitiefonds had u € 100 miljoen ingezet, dat klopt, daar was nog € 71 miljoen van over, even uit mijn hoofd. Dat is dus gewoon geld dat wij voor dezelfde doelstelling verder gaan gebruiken. Dan hebben we nog € 20 miljoen gemeentelijk geld, € 80 miljoen van het rijk. Volgens mij is dat bij elkaar opgeteld € 171 miljoen en er zijn nog wat andere potjes die ik misschien vergeten ben. Dus hoezo weinig ambities? De heer MOTI (pvda). En u weet toch ook wel dat € 250 miljoen meer is dan € 171 miljoen? De VOORZITTER. Mijnheer Moti, niet door elkaar graag. De heer MOTI (pvda).

Maar de heer Simons kan toch wel tellen? Een simpele optelsom, ik heb het net uitgeteld, € 100 miljoen voor de energietransitie, € 150 miljoen voor duurzaamheid. De VOORZITTER. Jawel, maar we hebben een vergaderorde. Mijnheer Simons geeft het antwoord en u kunt er zo op reflecteren. Maar we hebben een vergaderorde en dat betekent dat ik u het woord moet geven, anders gaat het echt een janboel worden vandaag. Mijnheer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, dus ik wil graag iets aan de heer Simons vragen. U zegt net: we trekken meer geld uit. Ik heb het net voor u voorgerekend. Kunt u dus gewoon

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

703

beamen dat dit college gaat bezuinigen op duurzaamheid en klimaatbeleid? € 250 miljoen versus € 171 miljoen. Wat is meer of minder? Heel simpel. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Kijk, ik heb slechts een enkel voorbeeld gegeven. U kunt wel zeggen: wij hebben vier jaar geleden € 100 miljoen uitgetrokken. Ik kan alleen maar constateren dat u van die € 100 miljoen maar € 30 miljoen heeft gebruikt. Wat heeft u zitten doen de afgelopen vier jaar? Zitten slapen op dat punt? Had het gewoon lekker uitgegeven. Nee, dus wie heeft er nu weinig ambitie? En je kunt nog ambitie hebben met vier jaar geleden, maar als je dan maar van die € 100 miljoen er € 30 miljoen uitgeeft, dan denk ik: nou, dan is de uitvoering toch wel in gebreke gebleven en dat gaan wij nu juist anders doen. Wij gaan juist op die uitvoering zitten. De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ik wil de heer Moti toch echt wel even tegenspreken. Wat wij hebben gedaan is dat wij hebben gezegd: we steken € 100 miljoen in een duurzaamheidstransitiefonds. Op het moment dat wij dat hadden besloten, kwam er na verloop van tijd € 80 miljoen van het rijk. Toen dachten we: dat is eigenlijk beter en zorgvuldiger en ook duurzamer omgaan met onze eigen financiële middelen van de gemeente. Dus we hebben die € 100 miljoen waarmee we vrij veel kunnen doen.

We kunnen vergroenen, isolatie, walstroom, de hele santenkraam kunnen we daarvoor inrichten. En daarnaast hebben we nog meer middelen van het rijk gekregen waar we al weet van hebben. Die € 15 miljoen isolatie, we steken zelf ook nog € 20 miljoen in het autoluw maken van Rotterdam. En ik vond het vorige college een fantastisch college dat ontzettend goede dingen heeft gedaan, maar op het terrein van autoluw maken had het zichzelf niet goed bedeeld financieel gezien, en dat doen we nu wel. Dus we gaan echt iets doen aan die maatregelen in de stad die effectief zijn op duurzaamheid en CO2. Dus ik vind, kijk ook eens even naar wat er wel gebeurt mijnheer Moti. En nog los van die € 70 miljoen die gewoon over is, waarvan ik zeg: we gaan niet opplussen als het nog over is en je hebt het gewoon in vier jaar niet op weten te maken. Wat jammer is, maar goed, daar gaan wij dus daarom ook stevig op aansturen. Dus uw betoog, uw verwijt dat wij te weinig aan duurzaamheid en klimaat zouden doen, dat weerspreek ik ten stelligste. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Dank voorzitter. Ik heb nog even een vraag aan mevrouw Zeegers. Even totaal voor de duidelijkheid, want ik ben een beetje in verwarring. Ik hoor de heer Simons het een en ander zeggen over de Rotterdamwet, dat die niet discriminerend is, dat die fantastisch is en dat we er vooral mee door moeten gaan.

Ik hoor de heer Achbar zeggen dat hij openstaat voor een alternatief. Mevrouw Zeegers zegt dat D66 nooit heeft gezegd van de Rotterdamwet af te willen, terwijl op de website van D66 Rotterdam heel duidelijk staat met een artikel van 10 maart, dus nog niet eens zo lang geleden: we willen af van de Rotterdamwet, de Rotterdamwet is discriminerend. Er staat nergens artikel 8, het gaat gewoon generiek over de Rotterdamwet. Kunnen we dus even voor de duidelijkheid allemaal te horen krijgen: wat wil deze coalitie precies met deze wet? De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja, wij hebben altijd in ons verkiezingsprogramma staan, en ik weet zeker dat het in ons huidige verkiezingsprogramma staat, artikel 8 willen wij niet, dat is

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

704

de inkomenseis. Daar zijn wij tegen. Dat is discriminerend, mensen veroordelen op basis van hun inkomen. Als het gaat om doelgroepen, dus leraren, de verpleegsters, noem maar op, die willen wij graag voorrang geven en we hebben daar ook tijdens de onderhandelingen naar gevraagd ambtelijk gezien. Kan dat op basis van een andere grondslag, dan doen wij dat graag. Daarvan was het minder duidelijk dan de heer Moti beweert dat dat kon. Toen hebben wij gezegd: zodra er een andere grondslag is, nemen we die, want we willen namelijk die voorkeursgroep kunnen huisvesten. En als het gaat om overlast, dan weet ik ook uit mijn ervaring toen ik in Rotterdam-Zuid werkte, in Lombardijen, hoe belangrijk het is om sommige buurten toch ook voorrang te kunnen geven, of in ieder geval mensen met een overlast gevend verleden, niet daar ook weer bij te huisvesten. Dit weet ik, ik ken het uit de ervaring van mijn werkpraktijk dat toch dat artikel van waarde kan zijn. Dus ook D66 vindt dat dat artikel mag blijven ingevoerd zijn in Rotterdam, maar dus niet de inkomenseis. De VOORZITTER. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Dan denk ik dat u uw website moet gaan updaten. En ik citeer echt van uw eigen website. 'Nu na zeventien jaar Rotterdamwet blijkt dat de wet niet heeft gezorgd voor verbetering in de wijken.' Het gaat over de leefbaarheid.

Dus als u op dit moment wilt afwijken van wat u op uw eigen website zegt, vind ik dat prima, maar dan denk ik dat u even naar uw eigen website moet gaan kijken en daar het een en ander moet gaan nuanceren. Mevrouw ZEEGERS (d66). Nou, dank u wel voor de tip. Ik lees niet dagelijks alle websitepagina’s van onze eigen partij, maar een terecht punt mevrouw Elfilali. Dat zullen we doen. De heer SIMONS (lr). Ik heb nog even één algemene opmerking. Het Europese Hof van Justitie, het hoogste rechtsorgaan op dit continent, heeft vastgesteld dat de Rotterdamwet niet discriminerend is. Dus ik zou het nog eens opzoeken op een of andere website. Dat is toch een goed inzicht. Anders blijven we dat maar herhalen hier, terwijl nogmaals het hoogste Europese rechtsorgaan een uitspraak heeft gedaan en die liegt er niet om en die is heel duidelijk. De VOORZITTER. GroenLinks, wie doet het woord? Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter en raad, heeft u dat nu ook weleens? Dat u naar een reclame kijkt over was die schoner dan schoon wordt beloofd en dat het resultaat dan vies tegenvalt. Of een chocoladeverpakking die een nieuw recept aankondigt en als je het dan proeft denk je: mwah, een beetje een bijsmaakje. Ik had dat met het coalitieakkoord. Er wordt hier gepredikt over saamhorigheid, verbondenheid, grote ambities gesuggereerd op het gebied van autoluw, armoedebestrijding.

Er worden grote beloften gedaan. Het lijkt een beetje too good to be true. En dat is het denk ik ook op een aantal punten. En dat kan misschien ook niet anders. Partijen hebben elkaar op basis van personen, poppetjes gevonden. Mensen voor macht. En het is fijn als mensen elkaar aardig vinden en denken daarmee de stad te helpen, maar het is niet een ideologische basis die hen daadwerkelijk bindt. En hoeveel mooie woorden je daar ook aan wijdt, als je vier ingrediënten bij elkaar gooit, heb je nog geen goede soep. Ook niet in een nieuwe verpakking. Eerst de wethouders en dan het programma. Hoe anders was dat vier jaar geleden. Toen stond inhoud voorop. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Ik zou bijna zeggen: wat bond ons dan in 2018?

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

705

Mevrouw BOKHOVE (gl). Precies wat ik zei, de inhoud stond voorop. De heer KARREMANS (vvd). Nou, dat heb ik toch anders ervaren. Ik dacht dat wij een goede klik hadden Judith. Dat we als mensen elkaar vonden en dat we op die manier... Kijk, GroenLinks en VVD zijn gewoon andere partijen met een heel andere ideologische inslag, zoals overigens ook D66, Leefbaar Rotterdam, DENK en de VVD dat ook zijn. Dus ik vraag me sterk af waar u het op baseert dat het een coalitie van poppetjes is en niet van de inhoud. Mevrouw BOKHOVE (gl). Dat heeft u zelf in de hand gewerkt door uw presentatie. Want wij wisten halverwege het coalitieakkoord welke wethouders van D66 voorgedragen gingen worden, daarna was er een soort reeksje van wethouders die zich steeds dag na dag presenteerden en daarna kwam pas het coalitieakkoord. Eerst de mensen, daarna de poppetjes. U schrijft ook zelf dat u eigenlijk niet zo op zoek bent naar een gedeelde visie. U gunt elkaar dingen en daarmee krijg je toch een beetje een brij. En dat terwijl de urgentie op wonen, klimaat, energie zo ontzettend groot is. Ik gaf dat net al aan. U denkt: als wij maar aan de uitvoering werken, dan komt dat vertrouwen van de Rotterdammers wel. Maar dat is te simpel en ongeloofwaardig. Op deze manier gaat u niet tot resultaten komen. We hebben versnelling nodig en dat krijgen we niet. We krijgen er conservatief rechts beleid voor terug.

Sterker nog, u maakt allen bizarre U-bochten ten opzichte van uw eigen verkiezingsprogramma’s. Dat kan ik me van een autopartij wel voorstellen, maar niet van D66. Het zorgt ook voor ongeloofwaardigheid. Het zorgt voor veel loze woorden en geen daden. Ik ben heel benieuwd hoe dadelijk de heer Van Drunen gaat uitleggen over de Maastunnelcorridor aan zijn kiezers. En natuurlijk zijn er een aantal dingen waar ik heel erg in geloof. De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ik probeer even de redenering van mevrouw Bokhove te volgen. U zegt dat u zich kunt voorstellen dat de autopartijen zich kunnen vinden in dit plan, maar niet D66, maar het wordt toch lastig voor de heer Van Drunen om dit coalitieakkoord te verdedigen ten aanzien van de Maastunnel. Is dat uw redenering? Mevrouw BOKHOVE (gl). In de verkiezingsprogramma’s van de VVD, van Leefbaar Rotterdam, van DENK, stond dat er weer ruim baan voor de auto moest komen, dat er gestopt moest worden met de experimenten. Het is een U-bocht ten opzichte van hun eigen verkiezingsprogramma. Dat vind ik kiezersbedrog. Dat helpt denk ik niet mee aan de geloofwaardigheid naar hun eigen achterban. Ik zou het niet willen uitleggen, maar ik ben er hartstikke blij mee mevrouw Zeegers. Ik zeg ook niet dat u op dit punt uw kiezers voor de gek houdt.

U heeft daar mooi op gescoord en ik ben ontzettend blij dat het beleid wordt voortgezet, maar ik zou niet de e-mailbox van Leefbaar Rotterdam nu willen beheren. De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ik ben natuurlijk blij met het compliment van mevrouw Bokhove. Dat vind ik heel fijn en ik weet dat wij, GroenLinks en D66 op dit terrein; klimaat, autoluw et cetera, echt dezelfde agenda voeren. Tegelijkertijd weet mevrouw Bokhove ook dat als je met elkaar in een coalitie zit en je luistert echt, dat het geven en nemen is. Dat je dan punten vindt in ieders verkiezingsprogramma die mensen niet hebben binnengehaald, dat is ook evident. Dat is geen kiezersbedrog. De VOORZITTER. De heer Karremans.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

706

De heer KARREMANS (vvd). Dat is inderdaad de vraag die ik wilde stellen. Klopt het dat – het is nu natuurlijk raadslid Bokhove, en welkom in ons midden, we hebben u erg gemist, maar dat als je in een coalitieonderhandeling niet iets verwezenlijkt wat wel in je verkiezingsprogramma staat, dat het kiezersbedrog is? Want dat is wat u net heeft gezegd. Maar misschien is het een verspreking geweest, maar ik vraag het u nog even ter verduidelijking. Mevrouw BOKHOVE (gl). Als je zo hard campagne voert op een aantal onderwerpen waarmee je suggereert dat je dat binnenhaalt, dan is het in ieder geval niet geloofwaardig. Laat ik dat erover zeggen. En wat ik wil weten is ook of het dadelijk geloofwaardig is in de uitvoering en of u daar inderdaad heel hard op gaat doorpakken. Want het is dadelijk wel een belofte aan deze raad die u doet. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Ik vind dat toch gek. Want wat wij juist in 2018 met zijn tweeën hebben gedaan, is over die schaduw heen gestapt. Heel veel ingeleverd. Volgens mij had GroenLinks toen ook in het programma staan dat de luchthaven dicht moest. Dat hebben we niet gedaan. Volgens mij heeft GroenLinks toen in 2018 in het verkiezingsprogramma gezegd dat er veel meer sociale woningbouw moest komen dan we uiteindelijk gerealiseerd hebben de afgelopen periode. Wij hebben ook allerlei dingen ingeleverd toen.

Volgens mij ga je naar elkaar toe. En juist bij uitstek GroenLinks, een partij die de afgelopen vier jaar bestuursverantwoordelijkheid heeft genomen, die dat snapt, die daar ook lof voor verdient, die zou dat moeten begrijpen. Ik vind het toch heel raar dat op het moment dat een partij van maandag op dinsdag in de oppositie belandt, dat er dan opeens heel andere regels zijn, dat als je iets uit je verkiezingsprogramma niet realiseert, het dan opeens kiezersbedrog is en niet geloofwaardig. Laten we elkaar wel gewoon diep in de ogen blijven kijken en het coalitieakkoord, het samenwerken zoals we dat in Nederland gewend zijn, zien voor wat het is, namelijk dat niemand, tenzij je de absolute meerderheid hebt, precies 100% zijn of haar zin krijgt. Ook de VVD niet, ook niet in dit akkoord en ook niet GroenLinks in het vorige akkoord. Dat maakt politieke samenwerking in Nederland juist zo mooi. Dat is de samenwerking die wij ook hebben gehad. Laten we daar alsjeblieft realistisch over blijven. De VOORZITTER. Mevrouw Simons, u kunt verdergaan. Excuses, mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). We waren zo verstandig geweest om niet in ons verkiezingsprogramma in 2018 op te nemen dat de luchthaven zou sluiten, maar wij strijden daar wel voor want het is alleen maar dringender en dringender nodig. Dus wij zijn in dat soort zaken uiterst consequent.

Maar waar ik nu om vraag, is dat ik het gekwantificeerd wil hebben. U heeft hier geen heldere doelen aan gehangen. U wilt een autoluwe stad. Betekent dat dat dadelijk 20% daling is van het autoverkeer is in de binnenstad? Gaan we dadelijk bijvoorbeeld 2500 autoparkeerplaatsen uit de binnenstad halen? Ik dacht dat er in het D66verkiezingsprogramma ongeveer 5000 moesten verdwijnen. Ik wil graag heldere doelen. Ik wil het graag kunnen monitoren, want anders blijft het bij loze praatjes. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Het lijkt alsof mevrouw Bokhove nu opeens een probleem met haar geheugen heeft. Ik dacht dat dat toch meer voorbehouden is aan VVD’ers in de regel. Maar blijkbaar is het nu overgeslagen naar GroenLinks. Dat hebben wij vier jaar geleden ook gedaan. Er stond ook geen target over taaltrajecten in het coalitieakkoord. Nee, dat stond in de collegetargets. We hebben er toen geld voor vrijgemaakt. We hebben ook geen target

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

707

gedaan voor vergroening. Die zat in de collegetargets. Het is ook niet heel raar dat je twee maanden met elkaar onderhandelt, politieke verschillen probeert te overbruggen en dat je vervolgens een slag gaat maken in de collegetargets waar de raad inderdaad op kan sturen, want daar heeft mevrouw Bokhove uiteraard gelijk in, dat de raad die mogelijkheden moet hebben, maar dat je niet overal van tevoren targets op hebt in het coalitieakkoord, dat is volstrekt normaal. Sterker nog, dat hebben we in 2018 op precies dezelfde manier gedaan. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ik moet toegeven dat ik een beetje twijfel aan het geheugen van de VVD. We hebben een raamwerk gemaakt waar heel heldere doelstellingen in stonden, onder andere de 19.000 targets stonden daar al in. We wisten toen al dat we het aantal mensen in de bijstand naar 30.000 wilden terugdringen. Die waren er hard in. We hebben er uiteindelijk targets aan verbonden, maar dat was heel erg helder als doelstellingen benoemd in ons raamwerk en daar hebben ook vervolgens partijen in een uitgewerkt coalitieakkoord hun handtekening onder gezet. Dus dat was hartstikke veel concreter dan in deze situatie. Gezien de tijd wil ik eigenlijk wel een beetje doorwerken. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Dat snap ik, maar ik wil dit punt nog wel even markeren.

Dat is dat wij toen een aantal targets erin hebben gezet, zoals die er nu ook staan. Over vergroening, wat overigens in 2018 niet in het akkoord stond. Dat staat nu wel in dit coalitieakkoord, over concreet gesproken. Maar ook over het aantal huizen. Daar maak je duidelijke doelstellingen en targets op. Maar je kunt dat onmogelijk op alles doen. Want anders zouden we laten we zeggen in oktober 2022 pas het coalitieakkoord kunnen presenteren. Daar zou u denk ik ook niet blij mee zijn. Je kunt onmogelijk op alles, zoals dat in 2018 ook het geval was, nu alvast die targets zetten. Dat die targets er komen, dat is één ding dat zeker is. Dat de raad erop kan sturen ook. Maar het is echt een onzinverhaal dat het in 2018, ik was er zelf bij, concreter was dan nu het geval is. De VOORZITTER. U kunt verdergaan. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ik ga ook verder, want ik wil heel graag dat er targets aan worden gehangen en dat geldt ook voor de armoedebestrijding. Hartstikke mooi dat we dat continueren, maar ook daar is nog geen kwantificering, dat werd net al genoemd. Ik stel voor dat we daar minimaal naar 1 op de 8 kinderen in armoede werken, en ik hoop daar ook op concretere ideeën van de huidige coalitie, omdat daar natuurlijk ook concessies aan gedaan zijn. Om het een binnen te halen moet je een concessie doen.

Het is prachtig dat DENK de armoedeportefeuille gaat beheren, maar hebben de jongeren op Zuid ook op DENK gestemd om vervolgens hun eigen kansen te vergroten om er uitgepikt te worden bij het preventief fouilleren? Of om geconfronteerd te worden met nog meer camera’s, mosquito’s. In het akkoord staat het woord jongeren alleen te lezen in combinatie met overlast. Nou ja, we zien dat we ook nog niet van de Rotterdamwet afkomen op deze manier. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, ik had deze vraag natuurlijk wel verwacht. Ook wij hebben de afgelopen jaren gezegd dat preventief fouilleren enige aandacht behoeft als instrument en hoe dat ingezet wordt. Het gaat ons dan niet zozeer om het instrument preventief fouilleren, maar het effect van preventief fouilleren ten aanzien van etnisch profileren. Maar als dat probleem ontstaat, daarvan hebben wij ook gezegd dat we dat

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

708

expliciet moeten benoemen in het coalitieakkoord. Ik denk dat u het ook met mij eens bent mevrouw Bokhove, dat het heel uniek is, volgens mij is dit het eerste coalitieakkoord in Nederland, waar het woord etnisch profileren genoemd wordt en waar dus aandacht gevraagd wordt dat die kansen voor de jongeren juist benoemd worden, dat ze niet eruit worden gepikt omdat ze een bepaalde kleur hebben. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ik wil u feliciteren met € 60 miljoen extra aan repressie, maar een miljoen of 4 aan preventie, als u daar blij mee bent. Waar de coalitie echt niet gaat inleveren, en dat hebben we net gezien, alleen maar mooie praatjes heeft, is op het gebied van klimaat. Daar wordt echt zwaar op gekort ten opzichte van de vorige periode. De vorige periode € 150 miljoen en daar bovenop € 80 miljoen rijksgeld en inderdaad, u ziet het nog steeds binnen druppelen, dat komt ook vaak vanwege de co-financiering. U maakt eenmalig € 20 miljoen vrij en voor het gemak vergeet u dat u vanaf 2023 nog jaarlijks € 10 miljoen moet vinden om uw programmateam in stand te houden om dat ambitieuze klimaatakkoord ook te continueren. Het revolverende Energietransitiefonds van € 100 miljoen, daar zet u nog maar € 71 miljoen van in en u noemt het gekoppeld aan bedrijven.

Er was ook geld om kleinschalige duurzaamheidsleningen voor particulieren, VVE’s en verenigingen in te zetten. Waar is dat gebleven? De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Het is een manier van presenteren die ik niet kan onderschrijven. Geld komt niet binnendruppelen. We hebben een kabinet dat volop investeert in klimaat. Dat weten wij. We weten dat er nog heel veel geld voor het klimaat aankomt. Dat zit ook in de plannen. Die worden nog bekendgemaakt. Op dit moment hebben we al een enorme sloot gekregen van het rijk. We hebben gezegd: dan gaan we vanuit onze eigen middelen, u weet, we zitten met een enorm financieel tekort in onze begroting, we willen niet die erfpachtbaten wat u ook aangaf, allemaal in één keer wegzetten als er ook andere middelen zijn. Als het nodig is doen we het. Als het niet nodig is, doen we het niet omdat we een duurzame financiële huishouding willen hebben. Er is ontzettend veel geld voor al die dingen die u noemt en dat fonds van die € 70 miljoen die over is, die zetten we gewoon door, op een manier, met dezelfde kader als dat die er nu zijn. Dat revolverende fonds blijft gewoon bestaan. Daar is nu € 30 miljoen voor uitgezet. Dat revolveert zich nog, maar nu is er nog € 71 miljoen vrij besteedbare ruimte. Dat zet gewoon door. U schudt uw hoofd nee, maar dat is gewoon niet waar. En u gaf nog aan het programmateam.

Ja, ik wil toch eventjes wat weerleggen. We moeten geld vinden voor het programmateam. Dat hebben we nu geregeld in deze begroting. De VOORZITTER. We blijven netjes gebruikmaken van het instrument interruptie. U kunt uw verhaal straks allemaal prima in uw eigen termijn vertellen. Maar een interruptie is om kort en bondig een vraag te stellen. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ik moet constateren dat juist nu het zo hard nodig is, wij vorige keer veel geld uittrokken, ook € 80 miljoen van het rijk kregen, dat u nu geen extra geld behalve die € 20 miljoen uittrekt. Het andere geld is oud geld dat revolverend is, dus dat kunnen we gewoon meerdere keren inzetten, heel slim. Maar dan moet u zich wel werkelijk rot geschrokken zijn, want ik vind het niet fijn als je pronkt met andermans veren hè, geld van het rijk. Maar dat dan uw eigen coalitiepartners al beginnen oppositie te voeren tegen de windmolens, die we allemaal zo hard nodig hebben om de klimaatveranderingen tegen te gaan. Dat is dan toch werkelijk ondermijnend? Dat u ook op dag één al zegt: ik ga terug naar

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

709

de provincie om daar op bij te sturen. En bovendien, in de combinatie met de portefeuille bouwen, behalve op de energietransitie in de bebouwde omgeving, zult u het toch druk genoeg hebben. Je hebt gewoon een voltijds week aan bouwen nodig en dan gaan we het klimaat erbij doen. Ik schrik hiervan. Te weinig geld voor klimaat, te weinig tijd voor klimaat. Uw conservatief rechtse collega’s kunnen in hun handen wringen. Maar ik ben een beetje bang dat uw vingers bij uw verkiezingsprogramma in de shredder zijn beland. Ik ga heel snel door, want over wonen hebben we het in de interruptie gehad. Dat wil ik niet herhalen. Maar wat ik erg belangrijk vind, is dat de verschillen op deze manier namelijk niet afnemen in deze stad. Eén Rotterdam, en die verschillende snelheden blijven. Rijke mensen krijgen vanuit het wonen en die hoeven niet extra af te dragen. De woningcorporaties leveren geld in aan de gemeente voor de erfpachtconversie, waar de gemeente dat weer allemaal vrolijk uitgeeft terwijl dat bijvoorbeeld ook bij woningisolatie terecht zou kunnen komen. De verschillen nemen in deze stad niet af. We blijven de stad van de twee snelheden en we zien ook die snelheden hier, dat het stadsbestuur ook niet zo snel mee verandert als de mensen in de stad. Onze stad wordt diverser, ons stadsbestuur wordt minder divers.

En ik zou eigenlijk heel graag een stap opzijzetten, eventjes voor een van mijn jongere raadscollega’s, die eigenlijk de toekomst representeert. De VOORZITTER. Er is nog een vraag van mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ik wil toch even één opmerking maken over wat mevrouw Bokhove zegt over mijn tijdsbesteding. Dat vind ik eigenlijk echt niet kunnen. Ik heb een portefeuille. Daar heb ik mij in verdiept. Hoe ik dat ga doen en waar ik precies de tijd aan ga besteden, dat is echt aan mij. En rekent u mij af op mijn daden, maar aan de voorkant al deze twijfel zaaien, vind ik eigenlijk uw witte jurk onwaardig. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Wat ik nu zo bijzonder vind, is dat u dit koppelt aan uw vrouw-zijn. Als iemand anders deze portefeuille had gehad, bouwen, wonen, dan had ik die daar net zo hard op afgerekend. Want klimaat en bouwen en wonen is een veel te grote portefeuille. Dat is ongeveer 1,8 tijd. Nou ja, misschien bent u superwoman, ik had namelijk ook in geen enkele superman geloofd. Ik zou graag het woord willen geven aan mevrouw Morkoç. De VOORZITTER. Ja, dat is dan aan mij om dat te doen, maar uw verzoek honoreer ik. Mevrouw BOKHOVE (gl). Het is haar eerste bijdrage. De VOORZITTER. Mevrouw Morkoç. Mevrouw MORKOÇ (gl). Vandaag draag ik de jurk die ik aanhad op de dag van mijn beëdiging. Het was voor mij een ontzettend bijzondere dag.

Het is een eer om hier te mogen staan. Het is een eer, zeker voor een kind van twee ouders die gevlucht zijn, zeker als enige student hier, zeker als een jonge vrouw met een triculturele achtergrond. Ik keek en ik kijk ernaar uit om die representatie te zijn voor velen die zich niet herkennen in de Rotterdamse politiek. Deze jurk koos ik met mijn moeder, een vrouw om naar op te kijken. Vrouwen om naar op te kijken zijn overal. Buiten, maar zeker ook hier. Ook binnen de coalitiepartijen zijn er ontzettend sterke vrouwen waarvan ik denk dat ze ontzettend geschikt waren als wethouder. Ze zitten hier gewoon. Er kan niet gezegd worden dat ze niet te vinden waren. Het stelt me teleur dat de stad niet wordt afgespiegeld hier in het college, dat vrouwen niet de mogelijkheid krijgen om te besturen, dat vrouwen wel raadslid mogen zijn, maar geen wethouder. Ik ben echt enorm boos geweest, maar nu ben ik enkel nog teleurgesteld. Ik mis

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

710

representatie. Ik en veel anderen die geen man zijn worden nu niet gerepresenteerd. En ik maak mij zorgen over wat dat gaat betekenen voor de stad. Ik maak mij zorgen om de jonge meiden die hier opgroeien. Voelen zij zich gehoord, gezien, gewaardeerd? Ik koos voor een witte jurk in maart, en ik had in maart niet gedacht dat de kleur wit opeens zoveel zou betekenen hier in de raad. De kleur wit staat voor de vrouwenbeweging in de politiek. En ik ben blij als ik zo om me heen kijk, om te zien dat zoveel raadsleden solidair zijn met vrouwen. Om ervoor te zorgen dat vrouwen een eerlijke kans krijgen om het college te betreden en dat er kritisch wordt gekeken naar de diversiteit en de inclusiviteit van het college dienen wij vandaag een motie in. Jullie dragen allemaal wit in solidariteit. Maar wij zijn ook van niet lullen maar poetsen. Dus poets met ons, poets voor ons. Dank u wel. De VOORZITTER. Mevrouw Morkoç heeft de volgende motie ingediend. Motie 1.

Eén diverse en inclusieve stad ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 juni 2022, ter bespreking van het coalitieakkoord ‘Eén stad’; constaterende dat: - slechts één kandidaat-wethouder vrouwelijk is; - daartegenover acht kandidaat-wethouders mannelijk zijn; - 50,73% van de Rotterdamse bevolking uit vrouwen bestaat; - 10% van het Rotterdamse college uit vrouwen bestaat; - tot op heden nul vrouwelijke wethouders van bi-culturele achtergrond of non-binaire wethouders in het Rotterdamse bestuur hebben plaatsgenomen; - de samenstelling van het college van B&W niet representatief is; overwegende dat: - representatie essentieel is voor het maken van effectief inclusief beleid; betreurt dat: - het nieuw te vormen college niet representatief is; verzoekt de partijen: - te garanderen in elke komende wissel de representatie te verbeteren; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. M.Y. Morkoç, M.M. Vlasblom, S. Reitema, I. Elfilali en P.J.H.D. Verkoelen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Voorzitter, jonge mensen als Mina en Larissa, hier bij ons in het team, hebben nog een hele toekomst voor zich in deze stad. Wij zijn als raad verantwoordelijk voor de volgende generaties.

Voor het klimaat, voor hun kansen, dat zij en onze kinderen en kleinkinderen kunnen opgroeien in een gezonde, inclusieve stad. Die geloven niet meer in mooie woordjes en praatjes zonder daden. Wat ik belangrijk vind, deze beoogde coalitie heeft nagelaten in het voortraject de andere partijen serieus te nemen. Uitgesproken goede voornemens om informatie te delen en daadwerkelijk samen met andere partijen de koers van Rotterdam te bepalen, zijn tot nu toe loos. Het is nog niet te

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

711

laat, dat kunnen we nog rechtzetten, want we hebben het niet alleen over het overnemen van een enkel idee, een goed idee is een goed idee, of een financiële fopspeen, de Koers van de stad € 1 miljoen. Onze brief met ideeën en het verzoek om daar verder over te spreken is nauwelijks beantwoord. De toezegging om tijdig de financiële onderlegger, de onepagers te verstrekken zijn niet nagekomen. We hebben iedereen in deze raad keihard nodig om het vertrouwen van de Rotterdammers terug te winnen met een gedeelde visie. Door betrouwbaar te zijn in afspraken en met een heldere koers voor de stad. En nogmaals, over dat hele budget gaat de raad. Wij gaan graag nog verder in gesprek. De fractie van GroenLinks zal zich iedere dag vasthoudend en resultaatgericht, zoals u dat van ons gewend bent, inzetten om deze ruk naar rechts en conservatief bij te sturen. Want wij geloven in een echt, groen, duurzaam, eerlijk en inclusief Rotterdam. De VOORZITTER. Dank u wel. Mijnheer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Voorzitter, dank u wel. Net als vorige week vrijdag bij de presentatie van het coalitieakkoord wil ik voordat ik iets ga zeggen over dat akkoord en de nieuwe coalitie iets zeggen over de vorige. ‘Nieuwe energie voor Rotterdam’ was op haar manier ook een unieke coalitie, net als deze. Toen voor het eerst met zes partijen.

Het heeft in vier jaar tijd ondanks corona ontzettend veel bereikt. Ik ben daar trots op. De VVD is daar trots op. En we zijn de partijen, D66, GroenLinks, PvdA, CDA en ChristenUnie, met wie we vier jaar lang zeer intensief, prettig en productief hebben samengewerkt, ook heel erg dankbaar. Het was een mooie tijd. Maar nu is er een nieuwe coalitie en er is een nieuw coalitieakkoord. Ik heb niet genoeg spreektijd om alle punten op te sommen waar de VVD trots op is dat zij in het coalitieakkoord staan. Maar ik ga één punt noemen, slechts één punt. En tegelijkertijd een enorme opgave. En niet alleen voor coalitiepartijen of alleen voor toekomstige wethouders, maar voor iedereen in deze zaal. Voor alle 45 raadsleden en straks voor alle tien de collegeleden. En dat is om de gemeentelijke overheid en de politiek dichter bij de Rotterdammer te brengen en in dienst van de Rotterdammer te stellen. Geen overdaad aan prachtig opgemaakte beleidsdocumenten en inderdaad visies, maar een ongenadige focus op resultaat. Een overheid die niet blijft hangen in het maken van beleid, maar meer doet. Van de aanpak van discriminatie tot klimaatadaptie en van de aanpak van de drugsmaffia tot de aanpak van ja, ook zwerfafval. Minder focus op proces, en meer focus op resultaat.

Dat als je een wijkhub komt binnenlopen omdat je denkt dat je daar je paspoort kan verlengen, dat een ambtenaar van de gemeente Rotterdam niet simpelweg verwijst naar het volgende loket, maar als hij tijd heeft gewoon even twee minuten met je 14010 belt om een afspraak in te plannen. Zo’n overheid. Zo’n overheid willen we zijn en daar willen we naartoe. Menselijke maat, focus op resultaat. Wethouders die op werkbezoek gaan naar de Tarwewijk, Bloemhof en Carnisse om daar onaangekondigd aan te bellen bij Rotterdammers om met eigen oren en ogen waar te nemen en te merken hoe het beleid dat wij hier op de Coolsingel maken, doorwerkt in de Kruizemuntstraat in Carnisse, de Iependaal in Vreewijk of de Krabbendijkestraat in Pendrecht. En meer dan zesduizend andere straten waar Rotterdammers wonen en leven. Daar gaat het om. Want laten we wel wezen voorzitter, 99,9% van de Rotterdammers heeft geen idee wat een coalitieakkoord is, laat staan wat erin staat. En dat is prima, als we in de praktijk maar snel wat gaan merken van de investeringen, de focus en de ambitie die wij in dit akkoord hebben gelegd. Dank u wel. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. Ik hoor de heer Karremans uit Wassenaar zeggen dat 99% van de Rotterdammers geen idee heeft wat een coalitieakkoord is.

Waar haalt u dat vandaan? Vindt u dat niet een beetje minachtend naar de stad die u zelf gaat vertegenwoordigen?

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

712

De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Nee, totaal niet voorzitter. Mijn ervaring is dat heel veel Rotterdammers gewoon bezig zijn met hun eigen leven in positieve of in negatieve zin. In sommige wijken echt bezig zijn met overleven en niet bezig zijn met de lokale politiek, in tegenstelling tot wat u misschien denkt. Rotterdammers zijn daarmee bezig en het is niet wat wij vandaag hier bespreken in de raad. Wij wel en dat is prima en dat is ook onze taak. Maar uiteindelijk gaat het om het resultaat wat Rotterdammers merken. Op straat, in hun wijk en in hun stad, van het beleid dat wij maken en niet om het beleid zelf. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, u had net een prachtig verhaal dat de wethouders de wijken in moeten. Wilt u daarmee zeggen dat dat de afgelopen vier jaar dan niet is gebeurd? Bent u zelf niet de wijken ingegaan? U presenteert het nu als iets heel nieuws. U brengt het met veel pathos, maar eigenlijk is het gewoon oude wijn in nog niet eens nieuwe zakken. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Ik hoorde eigenlijk geen vraag, nou ja, misschien over de vorige periode. Ik denk dat dat beter kan ja, dat denk ik. Dus dat dat niet genoeg is gebeurd ja, dat denk ik echt. Dat geldt niet alleen voor wethouders, maar voor iedereen die gemeentelijk beleid maakt.

Ik vind het heel belangrijk dat je als je verantwoordelijkheid draagt voor beleid, dat je met je eigen oren en ogen zelf waarneemt hoe het beleid dat je maakt, uitpakt op straat. Dat vind ik belangrijk. Veel raadsleden doen dat, maar niet iedereen, ook niet alle wethouders. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja voorzitter, dank. Het siert de heer Karremans dat hij ook even terugkijkt naar de vorige collegeperiode en daar ook positieve woorden over heeft. Het gevoel is geheel wederzijds, dus ik heb daar ook heel goede herinneringen aan. Maar verder is het best wel een heel herkenbaar VVD-verhaal. Uw partijleider landelijk heeft weleens gezegd: visie is eigenlijk een beetje de olifant in de kamer die het zicht op de werkelijkheid belemmert en u doet uw marketing eigenlijk ook vaak in to do-lijstjes. Daarom heb ik eigenlijk een vraag aan u. U wordt de nieuwe wethouder Mobiliteit, als het dadelijk allemaal goed gaat en daar ga ik van uit. U zegt ergens: we ontwikkelen een effectieve aanpak tegen verkeersaso’s. Nu vraag ik me zo af wat u nu de afgelopen vier jaar heeft verhinderd om een effectieve aanpak tegen verkeersaso’s te regelen? De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Ja voorzitter, ook al zijn we heel positief over de vorige coalitie, het is natuurlijk niet zo dat Rotterdam af is.

Als dat zo zou zijn, zou er zich eigenlijk niemand meer verkiesbaar moeten stellen en zeggen: het is wel goed zo. Maar natuurlijk zijn er continu nieuwe dingen te doen, ook als het gaat om verkeersaso’s. Laat ik een voorbeeld noemen dat we de afgelopen vier jaar hebben gedaan. Een van de dingen die ik zelf als raadslid heb ingediend, is een initiatiefvoorstel om maaltijdbezorgers aan te pakken, omdat dat inderdaad in het verkeer voor heel veel onveilige situaties zorgt. Dat hebben we alleen in Feijenoord gedaan. Een van de dingen die we de komende vier jaar willen doen, is dat uitrollen over de stad. Dat moet wat mij betreft onderdeel zijn van zo’n aanpak. En zo zijn er

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

713

ontzettend veel meer dingen die je kunt bedenken die je daar zou kunnen doen. Maar het verhaal dat wij geen recht van spreken mogen hebben in een coalitieakkoord of nieuwe plannen omdat we afgelopen vier jaar in een coalitie hebben gezeten, ik denk dat het CDA daar de afgelopen 32 jaar over mee had kunnen praten. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Maar dat heb ik ook helemaal niet gezegd. U legt mij in dat opzicht woorden in de mond. Ik stelde u simpelweg de vraag wat u de afgelopen vier jaar heeft verhinderd om een effectieve aanpak te regelen. Zo heb ik het gelezen, zo lees ik veel zinnen. We gaan voor een effectieve aanpak, dan denk ik: dan was het de afgelopen vier jaar kennelijk niet zo effectief. En met de maatregelen die u noemt ben ik het op zich nog best wel eens, maar heel veel is daar ook handhaving op. En we weten van handhaving, daar kunnen we met zijn allen heel erg om roepen, maar dat gaat vaak over schaarste. Schaarste in de mensen, de handjes, of schaarste in de middelen om die handhaving ook effectief in te zetten. Daarom ben ik zo benieuwd: heeft u nu al ideeën hoe u dan die schaarste gaat oplossen? Want anders hadden we dat de afgelopen vier jaar wel gedaan. Dat is wat ik met de vraag bedoel. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd).

Een mooi voorbeeld dat je kunt noemen is wat we de vorige periode niet hebben gedaan, en mevrouw Zeegers refereerde daar net al even aan, is dat autoluwfonds. Dan heb je eindelijk geld om ook fysieke ingrepen te doen in de weg, om dus ook die verkeersveiligheid te verbeteren. Dat is een heel concreet voorbeeld dat we inderdaad de afgelopen vier jaar niet hadden. Dat is jammer dat we dat niet hadden, dat hebben we nu wel, en daar kunnen we vervolgens mee aan de slag. Dat is allemaal onderdeel van dat verhaal. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Dat is een mooie voorzet. Dan wil ik hem graag inkoppen. Kunt u in het coalitieakkoord niet wat stelliger zeggen dat dertig kilometer in de stad dan de norm zou moeten zijn? U zegt daar iets over, maar u zegt daarbij ook, en zo zijn veel zinnen in het coalitieakkoord, ja, daar waar dat effectief en handig is, dergelijke woorden. Terwijl als je volgens mij een norm stelt, we zijn erg van de normen ook bij mijn partij, en u misschien ook wel. Als je een norm stelt, dan zeg je: nee, dit is onze basis. Alles is dertig, daar hebben we geld voor nodig en dat kunt u met dat autoluwfonds dan inrichten. Dus ik ben even benieuwd, want het einde van die zin geeft weer allerlei mogelijkheden om af te wijken en dan uiteindelijk maar twee straten gedaan te hebben.

Heeft u bijvoorbeeld een target in uw hoofd hoeveel straten in de stad u dan dertig kilometer per uur wil maken? De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Ja voorzitter, het gaat veel over targets, en dat spreekt me wel aan hoor, dus dat we meer op KPI’s gaan sturen en op targets, dat vind ik hartstikke goed. Daarvan heb ik net gezegd dat we ook gewoon tijd nodig hebben om die slag te maken naar bepaalde targets. Dat die er komen is duidelijk, maar ik ga nu niet uit de losse pols een aantal straten noemen die autoluw zouden moeten worden. Daar moet je verstandig naar kijken, ook met het beschikbare budget dat we daarvoor hebben. Maar het is ook simpelweg, een stad besturen, het is geen SimCity. Dus ook als je zegt, laten we overal dertig kilometer per uur doen, het kan niet zo simpel. Je hebt ook te maken met hulpdiensten, met

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

714

doorgaande wegen, met uitwijkroutes, met de RET die in de problemen komt met de dienstregeling als je de hele stad dertig kilometer per uur doet. Daar moet je zorgvuldig naar kijken. Volgens mij staat dat er heel goed in. Dertig kilometer, daar waar mogelijk binnen de bebouwde kom. Maar om er dan politiek gezien makkelijker van af te komen om te zeggen: we maken de norm dertig kilometer per uur, daar zijn we niet van. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Volgens mij is het idee van een norm nu juist dat je zegt: hier leg ik de lat. Dat is nog niet eens een target, maar het is de norm, het is de basis. Het is waarvan je uitgaat. En door juist die toevoeging aan die zin krijg ik dan weer het gevoel, u gaat zich er aan alle kanten weer uit bewegen straks. Dat hoop ik dan niet. Laat het dan een oproep en een hoop en een wens zijn die ik uitspreek. Zeg dan ook gewoon: dertig kilometer per uur is in deze stad de norm. Natuurlijk hebben we niet morgen al die wegen zo ingericht, maar het is voor ons de norm. Punt. Dan hoeft er niet een komma te staan, daar waar dat handig is. U kunt daar stelliger in zijn en dat is wat ik hoop van een college dat heel veel ambities heeft. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Volgens mij zitten we nu in een semantische discussie.

Laten we gewoon kijken, en dat is ook wat mevrouw Zeegers overigens naar mijn mening heel terecht zei, reken ons af op het resultaat. En nu niet op een bepaalde semantische discussie over hoe je iets wel of niet moet opschrijven. Ik denk dat dat een meer relevante discussie is dan die we nu hebben. Het is duidelijk hoe de heer Segers-Hoogendoorn erin staat. We gaan ermee aan de slag en u zult zien wat eruit gaat komen en het is uw goed recht en uw plicht denk ik ook om ons daar kritisch op te volgen. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Volgens mij was u klaar, hè? De heer Engberts, of de heer Moti. De heer MOTI (pvda). Voorzitter dank u wel. De Partij van de Arbeid is altijd een positieve en een constructieve partij geweest. Dat zit in het DNA van de sociaaldemocratie. We zijn altijd hoopvol en we geloven dat een betere toekomst altijd mogelijk is. En de afgelopen vier jaar hebben we op basis van deze normen ook gewerkt aan een mooiere stad en ook de komende vier jaar zullen we, weliswaar vanuit de oppositie, dat op dezelfde manier blijven doen. Ik wil dan ook beginnen met de felicitaties te geven aan de vier onderhandelende partijen met hun resultaat. Het is een stevig boekwerk geworden. Het is mooi dat de partijen met elkaar een overeenkomst hebben kunnen sluiten. Voor ik op de inhoud inga, wil ik toch nog iets anders kwijt, namelijk de samenstelling van het nieuwe college.

De PvdA had zich oprecht van tevoren voorgenomen om niet zo kinderachtig te zijn als vier jaar geleden, waarin een bepaalde partij bij de benoeming van het nieuwe college wegliep en wegbleef. Dat was voordat de namen bekend werden. Ik ga nu niet weglopen. Wij zullen nog steeds in deze raadzaal ons werk blijven doen. Maar de voordracht van deze vier partijen maakt het voor de PvdA wel heel moeilijk om zomaar voor te stemmen. Anno 2022 een stadsbestuur hebben, een stadsbestuur kiezen met maar één vrouw, is, zoals mevrouw Nunnely van D66 het zei, echt een shame. Echt een shame. Wat voor voorbeeld geven we nu aan al die jonge meiden die geloven dat zij ook net zoveel kunnen, en terecht net zoveel kunnen als alle mannen? Die kijken dan naar zo’n stadsbestuur en zien maar één vrouw ertussen. De D66fractie gebruikte terecht stevige woorden. Maar niet alleen in de politiek heeft het consternatie opgeleverd. Als je gewoon de kranten openslaat, diverse columnisten en journalisten spreken er schande van. Wessel Penning van het AD: ‘Dit kan echt niet meer,

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

715

nergens, maar vooral niet hier.’ Ik zal Carrie hier maar niet citeren, want die is wat grover in de mond dan ik gebruikelijk ben, dus die citaten laat ik maar even achterwege. Maar Sheila Kamerman van NRC zucht: ‘De mannen moeten het weer opknappen. Misschien naïef om anders te verwachten van een rechts-conservatieve coalitie, maar het is nu 2022.’ Eeva Liukku van Vers Beton: ‘Je kan je afvragen waarom binnen de coalitie niemand met de vuist op tafel heeft geslagen en heeft gezegd: het is 2022. Met deze wethoudersploeg kunnen we niet aan komen zetten.’ RTV Rijnmond ging langs verschillende Rotterdammers. Negen van de tien zeiden meteen: dit is niet oké. Er was slechts één jonge man die wat minder moeite had. En pas toen hem de vraag werd gesteld, zei hij: ja, inderdaad. Eigenlijk wel raar dat er maar één vrouw tussen zit. Voorzitter, de kracht van een goed stadsbestuur is niet alleen maar negen bekwame eenlingen benoemen, maar dat is ook de samenstelling van het team. En de coalitie geeft hier zelf nota bene notie aan in het coalitieakkoord. Ze schrijven zelf, en ik citeer: ‘Het gehele ambtelijke apparaat moet een betere afspiegeling vormen van de gehele samenleving, omdat daarmee de kwaliteit van het gemeentelijk apparaat beter wordt.’ En wat doen ze zelf? Acht mannen voordragen en maar één vrouw.

En dat is heel teleurstellend, zeker ook omdat mevrouw Zeegers en de heer Achbar, de onderhandelaars waren en nota bene zelf met zijn tweeën niet zo lang geleden een initiatiefvoorstel hebben ingediend met meedraaien aan de top, getiteld: ‘Tijd voor de volgende tik op het glazen plafond’. Een initiatiefvoorstel van deze twee mensen die aan de onderhandelingstafel hebben gezeten nota bene. En hierin schrijven ze zelf letterlijk: ‘We konden niemand vinden, kan nu niet meer als excuus dienen.’ Dat mag geen smoesje meer zijn. En wat lees ik in de kranten? ‘We konden niemand vinden, sorry. Dit is de voordracht. ‘ De vraag is dan ook hoe deze twee personen naar hun eigen initiatiefvoorstel kijken en naar de teksten die daarin gebezigd zijn? Voorzitter, de laatste vraag die ik hierover heb is ook aan de fractie van D66. U hoort aan mij dat ik het echt een schande vind. Zoals ook mevrouw Nunnely zei, het is een schande, a shame. Ik zeg het maar gewoon in het Nederlands hè, want dat moet van deze coalitie, Nederlands praten. Maar wat betekent dat vandaag? Wat betekent dat vandaag als het een schande is? Gaat u deze schandelijke vertoning dan nog steeds steunen vanuit de coalitiedruk? Ik hoop van harte en daarom maak ik hier zoveel tijd voor, dat de echte coalitie nog bij zinnen komt. Want de benoeming is nog niet gebeurd. Die moet nog komen.

Ik hoop dat u bij zinnen komt want het is nog niet te laat. Er zijn genoeg geschikte vrouwen in deze stad. Meer dan genoeg. En als u ze niet kunt vinden, wij hebben er nog een paar in de aanbieding. Voorzitter, nu naar de inhoud. Ik heb al mijn complimenten gegeven over het succesvol afronden van de coalitieonderhandelingen. Voor partijen die elkaar de afgelopen jaren fors de maat hebben genomen, de een noemde de ander xenofoob, de ander riep dat de andere partij ze voortdurend uitmaakte voor zondebok, de andere noemde de ander weer wegkijkers of ze keken alleen maar richting Ankara in ieder geval. Deugmensen, verkiezingsprogramma’s die door de shredder moesten. Desondanks is het gelukt om eruit te komen. Het is alleen jammer dat als je het akkoord leest, die inhoudelijke brug tussen die verschillende achterbannen nauwelijks echt geslagen wordt. Zoals ook een andere columnist zei: het woord islam komt bijvoorbeeld nul keer voor. Ze gaan over heel veel heikele kwesties met een boog heen, in plaats van de brug te slaan. Hetzelfde zien we over het roze akkoord, het stembusakkoord. En de grote vraag die heel veel Rotterdammers natuurlijk hebben en die ook de PvdA heeft, wat is nu de positie van de nieuwe coalitie hierin precies? Mevrouw Hoogwerf, ze is nu niet aanwezig, heeft zich meerdere keren heel duidelijk uitgesproken tegen islamitisch onderwijs.

Het zou allemaal moeten sluiten. Wat is de positie van het college hierin? Mogen er wel moslimscholen worden opgericht of niet? Ik kan het in het akkoord niet vinden want het wordt gewoon niet benoemd. Het woord komt nul keer voor. Er staan overigens ook heel veel punten in, echt heel veel, die de PvdA van harte steunt. We zijn heel blij met de continuering van de gelden voor taal. Want het is een groot probleem dat heel veel Rotterdammers nog steeds niet of niet voldoende de taal beheersen. We zijn heel blij dat het gratis ov voor kinderen wordt gecontinueerd. En we zijn heel blij met de gelden

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

716

die voor armoede worden gecontinueerd plus daarbovenop ook nog eens, en dat is een compliment, € 20 miljoen extra. De VOORZITTER. Over het vorige nog mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja, jammer dat mijn interruptie nu net in het complimentenhoekje valt, maar dan kunt u dat zo meteen herhalen. Anders raken we de draad kwijt. Het leek me toch even goed om terug te gaan op wat u eerder zei. U gaf aan dat het onduidelijk is waar nu die verbinding in zit tussen die vier partijen. Ik denk dat dat heel duidelijk is, dus dan lijkt het me goed dat ik dat nog een keer herhaal. Dat zit erin juist in die ‘pragmatische, elkaar vinden in de samenleving-aanpak’ die kloof tussen overheid en burger, er zijn voor de mensen voor wie de overheid een te grote afstand heeft, juist die slag te slaan. Daar vinden we elkaar ook heel erg in. Het zit in de pragmatiek van het dagelijks leven waarin je iemand kunt helpen. Met visie, want dat vind ik wel degelijk, met visie van waar je naartoe gaat, naar klimaatbestendig en kansengelijkheid. Maar daarin, juist in het dagelijks leven vinden we elkaar. En niet alleen dat, als het gaat om normatiek hebben we heel duidelijk staan: de kaders van de rechtstaat zijn hierin leidend. U begint over moslimscholen, die term is onbekend. Dat zouden wij in de coalitie nooit zo zeggen.

Maar ook daar geldt: we hebben een rechtstaat, daarin zijn kaders en die hanteren we en dat is wat ons bindt. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Ja voorzitter, dat is natuurlijk een heel open deur als je met heel mooie woorden in een coalitieakkoord schrijft, we respecteren de rechtstaat. Ja natuurlijk respecteer je de rechtstaat. Je kunt toch nooit opschrijven dat we de rechtstaat niet gaan respecteren. Wie kan nu bedenken dat je dat niet zou kunnen doen? Dat is toch heel logisch? Dat is een open deur. De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja, dat zegt u nu wel, maar in het vorige coalitieakkoord hadden we dat ook gezegd, heel goed, want wij zijn echt hoeders van de rechtstaat als D66. Maar tegelijkertijd, waarom ik het hier noem, is omdat juist het oprichten van scholen iets is wat gewoon grondwettelijk geborgd is. Dus dat is voor de rest helemaal geen vraag wat we daarvan vinden. De heer MOTI (pvda). Maar dat is dan heel fijn om te constateren dat Leefbaar Rotterdam niet meer zal protesteren bij de oprichting van islamitische scholen en dat de woorden van mevrouw Hoogwerf niet meer gelden voor deze fractie. Daar ben ik in ieder geval heel blij mee. Ik word daar wel heel opgelucht van. Ik was in de complimentenronde, dus ik ga maar even door, dat is een opluchting.

Voorzitter, ik had het over die € 20 miljoen extra, bovenop het continueren van het budget. Nogmaals, helemaal top, want wat ons betreft kan de kansenongelijkheid in deze stad niet hard genoeg bestreden worden. We zien ook, als je het akkoord ziet dat in de paragrafen als het gaat om taal of schulden of armoede, er ook veel ideeën staan die wethouder Grauss en wethouder Bokhove ook al in gang hebben gezet en die worden gecontinueerd. Ik denk dat dat verstandig is en wij steunden ook dat beleid. Tegelijkertijd hebben wij wel vragen over wat nu de echte ambitie is. Ik heb er net in een interruptie al iets over gezegd. Ik kon dat niet in het coalitieakkoord vinden maar wel in een tweet van D66. En ik zou graag die ambitie met elkaar willen vastleggen. Die ambitie kan wat mij betreft niet hoog genoeg zijn om te streven naar minder kinderarmoede, dus een halvering. De heer Grauss had het al teruggebracht naar 1 op 6, een halvering betekent naar 1 op 12. Kunnen wij dat dan zo meteen terugzien in die kaderbrief die ons is toegezegd, dat

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

717

dit college zich gaat inspannen om de kinderarmoede terug te dringen van 1 op 6 naar 1 op 12? Een halvering van nu, en dat daar ook de middelen voor worden gebruikt. Voorzitter, zoals u weet heeft de PvdA zelf ook altijd goede voorstellen als het gaat om het bestrijden van kansenongelijkheid. Dus wij zullen zelf bij dat kaderbriefdebat dan ook met voorstellen komen hoe we schulden nog beter kunnen wegnemen, bijvoorbeeld het opkopen van schulden voor jongeren te vergroten in deze stad, hoe we bepaalde armoederegelingen kunnen verruimen en hoe we lonen kunnen verhogen. We zullen bijvoorbeeld een voorstel doen waarbij het minimumloon van € 14,00 verplicht wordt gesteld bij gemeentelijke opdrachten, iets wat overigens ook door meerdere partijen is toegezegd in de verkiezingstijd. Voorzitter, ik wil het toch ook nog hebben over zorg. Want er wordt wel heel hard bezuinigd op de zorg. € 210 miljoen is er ingeruimd om maatregelen te nemen om geld te besparen. € 210 miljoen, en dat is heel veel geld, heel veel geld. Als je het coalitieakkoord leest, zie je eigenlijk nergens terug waar dat gaat landen. Ik heb niets kunnen vinden wat leidt tot een besparing van € 210 miljoen. Als je daar zelf over nadenkt kan dat maar twee dingen betekenen. Er zijn maar twee kanten. Of de gemeente gaat bij wijze van spreken al haar vraagwijzers sluiten, dat wat wij als gemeente zelf uitgeven aan zorg.

Maar volgens mij kan dat niet de bedoeling zijn want we willen juist laagdrempelig zijn, bereikbaar zijn, zoals deze coalitie zegt. Of je gaat het bij de zorgleveranciers leggen. De rechter heeft onlangs een uitspraak gedaan over de prijs. Daar kun je niet meer aan tornen, die is gewoon vastgelegd. En als de P is vastgelegd, dan kun je alleen maar in de Q, de omvang bezuinigen. En € 210 miljoen is ongeveer 4 miljoen zorguren in vier jaar tijd. 1 miljoen zorguren per jaar minder. 1 miljoen zorguren. Weet je ten koste van wie dat gaat? Dat gaat ten koste van ouderen. Maar in het coalitieakkoord is juist gezegd: we hebben een groot hart voor ouderen, dat staat er letterlijk in. Maar ik maak me grote zorgen waar die 1 miljoen minder zorguren gaan landen. De VOORZITTER. Mijnheer Moti. De heer MOTI (pvda). En dan kan wel lovend worden gedaan dat er zorgrestaurants worden geopend, maar dan is de vraag: hoeveel zorgrestaurants ga je dan openen voor € 200.000,00, terwijl je tegelijkertijd € 200 miljoen bezuinigt op zorg? De VOORZITTER. Ik wil u vragen af te ronden. De heer MOTI (pvda). Voorzitter, ik moet inderdaad afronden. Als u me permitteert wil ik nog twee zinnen zeggen over wonen, want dat is een belangrijk heikel punt. Ik heb al eerder gezegd en dat is niet nieuw, dat ik de ambitie op de aantallen te laag vind.