20220616- Notulen van de raadsvergadering van 16 juni 2022.pdf

Maatwerk voor mensen die vaak zorg en aandacht nodig hebben, mensen die vaak het idee hebben tegen de muren op te lopen, mensen die de nabijheid van de overheid missen of soms de overheid te groot, te log en onbegrijpelijk vinden. En dan in die muur een opening maken, een raampje om naar buiten te kijken. Dat helpt. Zo bekwaam ook uiteindelijk een escalatieladder tot stand gebracht rondom huisvesting van kwetsbare doelgroepen. Zo nu en dan leidt dat tot problemen in de buurt en spanningen. Dat weten we, maar zo is het nu eenmaal. Ook die mensen hebben recht op huisvesting in de stad. Ook die zijn Rotterdammers. Zij zijn niet minder waard en zeker niet minderwaardig en verdienen ook onze waardige aandacht. Christine, ik was onder de indruk van de voortvarendheid en de snelheid waarmee je het stokje overnam van je zeer energieke voorganger Sven de Langen. En als jij in de voetsporen van zo’n sportieve wethouder kunt treden, dan belooft dat wat voor de toekomst. Ik kom ook nog terug op Arjan van Gils, die naast organisatie, grote projecten in portefeuille had, zoals het Warmtebedrijf, dat uiteindelijk met steun van velen is afgerond en in de verkoop is gedaan. Voor de afhandeling van dit zware langlopende dossier heeft Arjan zowel het college als de raad uiteindelijk aan zijn zijde gekregen en is daarvoor gecomplimenteerd.

Zo is de verkoop van Eneco waarmee hij ook een mooi bedrag voor de gemeente heeft binnengehaald. En de Hoekse Lijn, straks vanuit het centrum gewoon tot aan het zand. Je hoeft bij wijze van spreken je gympen niet meer aan, je kunt in het centrum of al vanuit huis je slippers aandoen en je zwembroek op de schouders halen. Wat moet dat toch geweldig zijn om werkelijk te spreken van Rotterdam Beach. Met de metrolijn tot aan het eindpunt, tot

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

684

aan bijna de Noordzee. Er is denk ik nauwelijks een gemeente in Nederland die dat kan zeggen. En dan Rotterdam City, niet voltooid hè, en elk raadsdebat zo ongeveer ging daarover. Als het daar niet over ging dan hadden wij nog als afleidingsonderwerp de woonvisie. Maar hier ging het regelmatig over. Nee, niet tot een einde gebracht, maar er moet nog iets overblijven voor een opvolger, nietwaar? En nu maar hopen dat Feyenoord volgend jaar gewoon eindigt in het linker rijtje. Tot slot Judith Bokhove, die aan de wieg stond van dit college, samen met collega Karremans. De coalitie kwam tot stand door een verrassende handreiking en verrassende chemie tussen die twee. De target die Judith stelde op het terrein van taal, 19.000 taaltrajecten, is behaald. Aan het eind van dit jaar zal de teller waarschijnlijk komen te staan op 22.000. En taal is een belangrijk survivalinstrument voor vele Rotterdammers. Niet alleen nieuwe Rotterdammers, ook oude Rotterdammers. Want ongeletterdheid en zwakgeletterdheid in de stad kost ons echt economische groei. Ik ben er ook heel blij mee dat we het op deze manier hebben ingestoken en Judith heeft daar de leiding aan gegeven. Ik was er trots op gisteravond te zien in het NOS Journaal hoe Joost Karremans probeert statushouders aan werk te helpen. Joost Karremans. Je moet de grap begrijpen. Af en toe zit er een kwinkslag in.

Maar Karremans probeert statushouders aan werk te helpen. En ik genoot van de taalkwaliteit van de meneer, een ex-asielzoeker uit Syrië, die in beeld vertelde hoe blij hij was met die baan, maar ook hoe blij hij was dat hij door te werken zijn taalskills aan het verbeteren was. Het deed mij denken aan de grap van mijnheer Pamuk. De grijzen onder u weten dat nog. Mijnheer Pamuk stond een keer bij een winkel met allerlei aardappelen en deed een Turks-Nederlands typetje voor met een prachtig mooi hoofddeksel. Hij vroeg aan de aardappelverkoper op een prachtig mooie kinderlijke toon: 'Mijnheer de aardappelenboer, mag ik van u uit het rijtje der aardappelen bieten?' Een beetje op die toon sprak die mijnheer gisteren en ik was er echt trots op dat hij en die baan had en zo trots was op zijn vaardigheden in het Nederlands. Ik mag van ganser harte hopen dat velen die tot de nieuwe Rotterdammers behoren op die manier hun economische en hun sociale draai kunnen vinden. Ik ben ervan overtuigd dat de stad er hard aan werkt en Judith heeft daar echt op een wezenlijke wijze aan bijgedragen. Hartelijk dank. Ze is natuurlijk ook de wethouder van het fietsen, de mobiliteit, de Maastunnel, allemaal niet eenvoudig. Maar er gebeurde ook heel veel. Verkeersexperimenten, de Maastunnel, ook het nieuwe college zal op dat punt de nieuwe uitdagingen moeten oppakken.

Tijdelijke vergroening van het Kruisplein, Eendrachtsplein; het beviel velen dat het ook in de smaak is gevallen. En ja, er zijn ook anderen die er last van hebben, die daar hinder van ondervinden. Dat klopt ook. Ik denk dat het in het stadsbestuur altijd gaat over het maken van keuzes. Dit college heeft daarin keuzes gemaakt en het volgende college zal ook keuzes maken. Waarde raadsleden, de afgelopen vier jaar waren een bestuurlijke achtbaan, waarin een wereldwijde pandemie twee jaar lang mede de koers bepaalde. En begin dit jaar brak de oorlog in Oekraïne uit met alle geopolitieke en humanitaire gevolgen van dien. Gevolgen voor de arbeidsmarkt, voor energiepolitiek et cetera. Dat zal zeer zeker de komende jaren zijn weerslag hebben op opnieuw kijken naar wat nu eigenlijk de rol is van onze overheden in die veranderende klimaatomstandigheden om ons heen. Wat past ons, wat zetten we op een afstand, wat zetten we bij de markt? Wat verwachten we van het midden- en kleinbedrijf? Dat zal ongetwijfeld leiden tot discussies over herijking van onze rol en van die van de nationale overheid en van de Brusselse overheid. Ontegenzeggelijk. Het gaat gebeuren. Het is dan ook beter dat we ons daarop voorbereiden naast het doen van alledaagse dingen die van ons worden verwacht door onze burgers van wie ik net zei dat de vraag daar ontembaar is.

En ja, we hebben het als gemeente niet makkelijk. In de armoedeladders doen wij het nog lang niet zo goed. Het moet en het kan beter. Maar de rijkdom in Rotterdam zit bij de mensen, zit in de mensen, in de creativiteit van de mensen. Het zit in de innovatie en ook in de daadkracht en vanzelfsprekend ook in die indrukwekkende haven. Rijk zijn wij aan elkaar. Daarom is het van belang dat wat we ook doen de komende jaren, dat we elkaar

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

685

vasthouden, solidair blijven met elkaar en dingen doen waar we met zijn allen beter van worden. Om Rotterdam werkelijk te stuwen in de richting van zoals Deelder ooit zei, een stad die niet te filmen is. Niet alle targets zijn gehaald. Dat kan ook niet anders. Maar er is ondanks de pandemie en ondanks alle andere tegenwind, veel bereikt. Maar er is nog heel veel over voor de nieuwe raad en voor het nieuwe college. Beste Arjan, Arno, Bas, Christine, Judith, Michiel, Richard en Roos, dank voor jullie motivatie, voor jullie inzet, voor jullie collegialiteit. Vincent en Saïd, geen afscheid van jullie, want jullie blijven nog een periode in ons midden als wethouders. Jullie tekenen voor nog eens vier jaar en tekenen ook daarmee voor een deel voor de continuïteit. Ook jullie wil ik hartelijk dankzeggen voor de getoonde inzet voor de afgelopen periode. De vertrekkende wethouders wens ik alle geluk, gezondheid en succes bij wat jullie verder gaan doen. En beschouw daarbij Rotterdam en wethouder zijn in de stad Rotterdam als stepping stone naar verdere carrièreontwikkeling. En ook tegen jullie wil ik zeggen, onder alle omstandigheden blijft ook mijn kamer open. Hartelijk dank. De VOORZITTER. Is er een wethouder die zich absoluut niet kan bedwingen om toch nog iets tegen de raad te zeggen? Zal ik maar even het rijtje afgaan? Kort. Arjan van Gils. De heer VAN GILS (d66) (wethouder).

Ja, dank. Voorzitter, u eindigde met carrière. Ik heb er nu 48 jaar overheidsdienst op zitten. Ooit begonnen als een nieuwsgierig jongetje met een primitief rechtvaardigheidsgevoel. Sommigen laten dat achter zich, ik ging naar de politie, 25 jaar gewerkt van die 48 jaar. Later dacht ik, ik wil toch meer aan de voorkant komen en dan ga je de gemeente in, want daar kom je alles tegen en kun je het verschil maken. Van die 48 jaar 17 jaar in Rotterdam. Dat was een voorrecht om te doen. Besturen van je eigen stad, en zeker als het dan Rotterdam is, dat is eigenlijk geweldig. Dat doe je niet alleen. Ik heb genoten van een haven waar je in de wereld meedoet en iedereen eigenlijk komt kijken, en tegelijkertijd als adoptiewethouder in Hoek van Holland gewoon de dagelijkse dingen te doen. Het is een voorrecht om te doen, dat doe je niet alleen. Dank voor de collega’s, dank voor de samenwerking met de raad, en uiteraard, maar dat zal iedereen zeggen, je kan dit niet doen zonder de ondersteuning van je directe mensen om je heen. Dat is hier geweldig. Dit huis is fantastisch, maar ik wil het ook zeggen namens ons allemaal misschien, je hebt ook weleens van die momenten dat je een deuk in de prullenbak zou willen schoppen of dat je het even niet meer ziet. Dan is het toch wel heel fijn dat er gewoon bodes, kamerbewaarders, chauffeurs, secretaresses zijn.

En uiteindelijk, het is hier een harde politieke cultuur, maar het is een heel warme en persoonlijke manier van werken in deze stad. Koester dat, en mijn opvolgers heel veel succes en heel veel plezier. De VOORZITTER. Dank. De heer MOTI (pvda) (wethouder). Voorzitter, beste Ahmed, dank voor alle mooie woorden. Dank ook voor het vertrouwen in de raad. Ik zal het heel kort houden, want het voelt voor mij ook niet echt als een echt afscheid. Het is weliswaar een afscheid als wethouder, maar ik blijf hier gewoon actief in de raad en zal zo meteen gewoon een collega van u allen worden. Ik wil toch nog van de mogelijkheid gebruikmaken om al het ondersteunend personeel heel hartelijk te danken. Want als je in dit huis mag werken en als je als bestuurder in deze stad mag werken, dan is het echt allemaal voortreffelijk geregeld en dat komt door al die harde werkers achter de schermen die wij veelal niet zien. Sommigen zien we wel, de bodes en de chauffeurs, maar daarachter zitten nog heel veel meer mensen die wij niet zien. Hartelijk dank, want zonder jullie hadden we dit werk en had ik dit werk nooit goed kunnen doen. Het tweede wat ik nog wel meegeven, ik loop al best lang mee in de Rotterdamse politiek, met een onderbreking van vier jaar inmiddels zestien jaar lang. En daar heb ik heel mooie dingen mogen zien en ik heb ook de politiek zien veranderen in die tijd.

En dat de politiek verandert is niet erg, want de samenleving verandert ook en de politiek moet mee veranderen. Maar ik

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

686

constateer ook dat er een aantal aspecten bij zijn gekomen die ik zelf als minder prettig heb ervaren. We vergaderen best heel veel meer dan vroeger en dat is iets waar ik in ieder geval niet altijd heel gelukkig van word en ook niet als wethouder werd. Ik merk ook dat de debatten toch wat scherper zijn en eerder op de persoon dan echter over de inhoud. En ik zal proberen zoals ik als wethouder ook heb geprobeerd, ook aan de andere kant van de tafel, met jullie, met elkaar toch te proberen om met elkaar te zorgen dat we vooral het belang van de Rotterdammers dienen, het vooral met elkaar over de inhoud gaan hebben, op een constructieve wijze om de stad verder vooruit te helpen en hopelijk ook wat korter en bondiger. En daarom houd ik het nu ook kort. De VOORZITTER. Wethouder Kurvers. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dank u wel voorzitter. En ook ik wil oprecht danken de bodes, de ondersteuning, de chauffeurs, iedereen die ons hier in de watten legt zodat wij ons werk kunnen doen. Daar wil ik aan toevoegen de toppers en de alleskunners uit mijn wethoudersteam. Zonder kun je niet. De toppers bij Stadsontwikkeling, anders houd je het niet vol. Dat wil ik echt zeggen. En omdat ik toch scheidend wethouder ben wil ik ook nog een reflectie meegeven aan de raad. Wonen is een heel belangrijk thema, misschien wel het grootste maatschappelijke thema van dit moment.

Onze burgemeester had het in de gemeenteraad over wonen, wonen en nog eens wonen en definities, maar het gaat natuurlijk ook om de koers van de stad. En als wij samen iets willen doen aan betaalbaar wonen en huizen bouwen dan is er één taak voor uw raad, en dat is besluiten nemen. U bent de besluitvormingsmachine. Stoppen de masterplannen, stoppen de bestemmingsplannen, dan kan er niet gebouwd worden, dan komt er niets bij in de stad en dan doen we daar niets aan. En dan komt mijn les die ik geleerd heb de afgelopen vier jaar. Ik heb uw raad zien worstelen met de hoeveelheid. Misschien kunt u wat doen aan de vergaderdiscipline. De heer Moti gaf het ook al aan. Maar ook met de hoeveelheid aan insprekers en soms ook felle tegenstanders op bouwplannen. Maar het is mij ook opgevallen dat het vaak mensen zijn met een huis die komen klagen over het veranderen van hun uitzicht en de komst van mensen zonder huis. En het is uw taak in deze raad om al die mensen die niet komen inspreken, omdat ze niet weten dat hun huis, hun bouwplan, de studenten die nu op de universiteit zitten maar straks in de stad willen blijven, de mensen die naar hun werk zijn en ergens een huisje willen kopen in de stad en hier willen blijven. Het is uw taak om hen ook een gezicht te geven in de politiek en dan uw afweging te maken.

Ik wens u daar de komende tijd heel veel succes mee en ik ga het op gepaste afstand volgen. De VOORZITTER. Dank u wel. Wethouder Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl) (wethouder). Dank u wel voorzitter. Dit is een moment waar je nooit naar uitkijkt want een afscheid is afschuwelijk, maar het gaat natuurlijk niet zo heel lang duren dadelijk. Maar ik was vorig jaar bij het afscheid op SKADI van mijn dochter. Ze had een jaar lang bestuur gedraaid, haar ziel en zaligheid in de vereniging, zich een jaar lang ingezet. En dat ontroerde me ongelofelijk. Ik vind het altijd heel mooi om naar andere mensen te kijken, naar de jongere generatie om te kijken hoe zij ook weer vormgeven aan zaken. En zij droegen heel erg mooi en eervol en zo voelen wij dat natuurlijk ook, het stokje over aan de volgende. Maar ze hadden daar wat symboliek bij. Ieder bestuurslid werd uitgebreid bedankt en dat duurde vroeger ook de hele nacht, ik ben ook lid van SKADI geweest. En dan ’s ochtends om 6 uur, de gordijnen dicht dus het bleef donker, gaat het ene na het andere bestuurslid, neemt afscheid, doet zijn jasje uit, hangt het over de stoel, doet de bestuurspenning af, legt die op tafel, en blaast de kaars uit die voor hem staat. En dat is dus nadat je bedankt bent, nadat je gereflecteerd hebt op hoe je dat in die stad hebt gedaan. En je zag ook bij die bestuursleden letterlijk de verantwoordelijkheid afvallen.

Dat jasje ging uit

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

687

en er viel ook een last van ze af. Sowieso. Ik denk dat een aantal dat misschien ook wel zo zullen voelen. En daarna kwamen de nieuwe bestuursleden. Die trokken datzelfde jasje aan. Het zat natuurlijk voor geen meter. Zij aanvaardden daarmee een nieuwe taak. Zij deden de penning op en staken de kaars weer aan. En dat licht werd doorgegeven en zij konden weer verder. Waar bij de een de last van de schouder viel, merkte je dat dat jasje bij de ander nog helemaal niet paste. En toen wij begonnen, pasten onze jasjes ook helemaal niet. Ik vind het mooi om te zien hoe zo’n vereniging in de jaren verandert. Want het was een traditie die ik helemaal niet kende, terwijl zij dachten dat het al jaren zo was. Ik dacht, het is ook altijd mooi om van mensen weer nieuwe dingen mee te nemen. En het kan alleen, wij konden alleen in ons jasje groeien omdat we inderdaad die ondersteuning hadden. Die stille krachten, die mensen die wij konden vertrouwen, maar ook omdat we elkaar hadden. Ik heb het altijd met ontzettend plezier, in de goede tijden, in de slechte tijden, teruggekeken naar het college. Altijd geprobeerd elkaar te vertellen, elkaar verder te helpen. Wij hadden de kamers naast elkaar. Bouwen en mobiliteit gaat waanzinnig goed samen. Even kijken hoe het met de ander is, het omzien naar elkaar. En zonder je team, zonder al die mensen, kun je dat inderdaad niet bereiken.

En nu die jasjes passen, geven we ze weer over. Nu heb ik geen bestuurspenning om over te dragen, maar ik heb wel iets symbolisch, ik dacht: laten we maar eventjes uitpakken. Het moet nog een beetje groeien, maar Enes, ik weet niet waar Enes nu is, kijk, daar zit hij. We hebben net gehoord hoe belangrijk taal is. Het opent deuren naar de toekomst voor mensen. Ik was altijd blij dat ik de meest toekomstgerichte portefeuille had, maar taal is inderdaad zoiets wat de deur naar de toekomst opent. Dit is ook nog een beetje spannend, hier moeten we ook nog maar zien wat eruit gaat komen, maar ik hoop dat het gaat groeien en bloeien. En dat geldt ook voor Maarten. Maarten zal ergens luisteren. Jeugd, het is onze toekomst, ze kunnen niet zonder ons, wij moeten zorgen dat ze veilig zijn en we moeten voor hen zorgen. Ook deze bestuurspenning wil ik overdragen aan Maarten. En Vincent, mobiliteit, we zijn de stad van de toekomst. Verknal het nu niet, we hebben zo’n mooi zaadje geplant met het vorige college. Ik denk, zorg er nu goed voor, een klaproosje is heel kwetsbaar maar staat ook symbool voor de gezonde lucht in de stad, en keep on going the good work. Ik ga mijn kaarsje niet uitblazen. Ik ga dadelijk in de raad weer deelnemen en ik zal net als Richard vol inzet zorgen dat we de stad weer verder gaan brengen. Dank jullie wel.

En omdat ik natuurlijk graag een goede start wil maken met de nieuwe raad, heb ik voor jullie allemaal natuurlijk iets. De VOORZITTER. Wethouder Eskes. Mevrouw ESKES (cda) (wethouder). Ja, ik vond het een beetje gek om na een half jaar wethouderschap hier dan ook het woord te nemen om afscheid te nemen, maar ik doe het dan maar gelijk ook van acht jaar lang in dit huis. En wat een fantastische tijd is dat. Wat fantastisch is het om acht jaar lang als passant even mee te draaien, het stokje over te geven aan weer een heel nieuwe lichting en dat geldt voor de wethouders, het geldt ook voor de nieuwe raadsleden, en ik hoop dat jullie er evenzeer van genieten als ik het gedaan heb. Dat jullie even mooie dingen doen, dat je aan het eind terug kan kijken op fantastische resultaten die je behaald hebt. Het is leuk om hier in debatten elkaar vliegen af te vangen, verhitte debatten te voeren, maar aan het eind telt toch ook het resultaat dat bereikt is. Dan wil ik tot slot natuurlijk iedereen bedanken die daaraan bijgedragen heeft.

Dat zijn alle fracties waar ik onderdeel van ben geweest, de fractieondersteuning die daarbij geholpen heeft, maar in de laatste periode natuurlijk ook het team dat mij in het zadel heeft geholpen als bestuurder, alle ondersteuning hier in het huis van bodes, chauffeurs en de griffie die natuurlijk ook zeker in de periode van de raad daaraan heeft bijgedragen. Het is fantastisch. Maar het vele werk wordt ook gedaan door al die ambtenaren achter de schermen. En die moeten soms dat vele harde werk doen en die vele moeilijke besluiten uitvoeren, of dat nu is bij Centraal onthaal, dealen met krapte, moeilijke sportdossiers vlottrekken, zorginstellingen

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

688

en beschermd wonen realiseren. Het zijn ontzettend moeilijke en taaie processen en wij voeren er hier wel een debat over, maar het zijn al die mensen achter de schermen die daar dagelijks vele uren aan werken. Het spreekwoordelijke ambtelijke gedrag heb ik niet gezien in de periode dat ik hier als bestuurder even mee mocht draaien. In alle weekenden, als er zich ergens een probleem voordeed, avond aan avond, kunnen we terecht bij een prachtig apparaat dat hier keihard werkt. Dus chapeau voor hen, chapeau voor iedereen die daaraan bijgedragen heeft. De VOORZITTER. Dank. Mevrouw Vermeij. Mevrouw VERMEIJ (pvda) (wethouder). Voorzitter, het is niet een van de mooiste ambten in het openbaar bestuur, het is het mooiste ambt in het openbaar bestuur. En wel ook in de mooiste stad. En op een dierbare plek mocht ik elke dag op weg naar een wijk of het stadhuis de volgende tekst lezen, en die wil ik graag aan u voordragen. Het is van een Rotterdamse dichteres overigens, een vrouw uiteraard. Stad Hoe maak je een stad zó dat hij staat als een huis waarin je solide kunt wonen. Wat je ziet is stenen decor en allerwegen onder een leniger hemel met velen de spelers. Stil of luidruchtig bewegen ze zich over markten en bruggen langs water, door parken voor luchtiger adem. Ze hebben gezichten, namen, kunnen elkaar raken en hoe ze dat doen maakt de plek tot wijkplaats of wak.

De spelers maken de stad. Hesther Knibbe Ik mocht een kleine anderhalf jaar deze stad dienen. Ik mocht dat doen in de wijk, ik mocht dat ook doen op het gebied van economie, met kleine en grote spelers. Ik gun u het blikveld op de grootsheid van deze stad. Het is een grote economie, een wereldeconomie, waar de wereld naar kijkt. En tegelijkertijd het mooie van de straat, de wijk en de mensen die daar actief zijn. Ik wil niet dat u voor mij applaudisseert, maar ik wil één iemand bedanken. Dat is Joan Putman. Zij zit hier achter. Zij is sinds 1982 werkzaam voor wethouders in dit stadhuis. Haar eerste wethouder was Ries Janssen. Het is voor haar een heel bijzondere dag. Graag een applaus voor haar. Ze heeft veertig jaar alle wethouders gediend op een manier die onvoorstelbaar is, die ik nog nooit in mijn carrière heb meegemaakt, dus graag een applaus voor Joan. De VOORZITTER. Dan kom ik straks nog een bos bloemen tekort. Dat is wel een probleem. Wethouder Grauss. De heer GRAUSS (cu-sgp) (wethouder). Ja, dank u voorzitter. Dank aan iedereen die meegeholpen heeft. Hier in het stadhuis maar vooral ook in de stad. Ik wil een anekdote en een advies aan u geven. Een anekdote. Vier jaar geleden stond ik er een beetje hetzelfde bij als de heer Versnel en de heer Yigit. Als toekomstige wethouder. En toen zat mijn dochter van 14 op de publieke tribune.

En dat debat, u kunt debatteren als raad, was scherp, knetterhard, zo hard dat op een gegeven moment een aantal van u zeiden: ho ho ho, er

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

689

zitten kinderen op de publieke tribune. Nou, mijn dochter was woest. Dat was geen kind namelijk, maar het was wel mooi hoe u elkaar aansprak. Maar wat ik dan zo typisch vond, daarna kwam die stemming, en dan zit je daar, u kende mij niet. En ik kreeg vier stemmen meer dan mijn collega’s. Veel tegenstemmen. Vier stemmen meer, waar ik zomaar schat, stemmingen zijn geheim, maar ik was de adoptiewethouder van DENK. En mijn advies aan u zou zijn: geef die nieuwe mensen die hier straks zitten het voordeel van de twijfel. Wees keihard op de inhoud, knok voor de stad. Wat u doet, wat ik doe, het kan nooit hard of stevig genoeg op de inhoud zijn. Maar durf ook een stad te zijn die mensen de ruimte geeft. Waarom zou je niet allemaal straks voor al die nieuwe wethouders stemmen? Ik wens u het beste toe. Adieu. De VOORZITTER. Ik ga nu het officiële met het aangename proberen te verenigen, want ik ga zo de vergadering schorsen tot 14.15 uur. Ik gun u een uur lunchpauze. In de tussenliggende tijd deel ik de vertrekkende wethouders bloemen en het mooie beeldje uit en dan kunt u ook de vertrekkende wethouders een hand geven. Dan doen we dat maar in één keer. De vergadering is geschorst tot 14.15 uur. (De vergadering is geschorst.)

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

690

Notulen raadsvergadering

Notulen van de buitengewone raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen van de buitengewone raadsvergadering van 16 juni 2022 (middagzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 8 Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb Voor de presentielijst van deze vergadering wordt verwezen naar de ochtendzitting van deze vergadering Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders 7.1

Heropening en mededelingen

De VOORZITTER. Ik heropen de vergadering. 7.2

Benoeming van een lid van de gemeenteraad ter invulling van de vacature die is ontstaan door het ontslag nemen van een lid van de gemeenteraad A. Onderzoek van de geloofsbrieven B. Beëdiging van leden van de gemeenteraad

De VOORZITTER. Aan de orde agendapunt 7.2 A, onderzoek van de geloofsbrieven van mevrouw J. Bokhove en aansluitend daarop ook de beëdiging van mevrouw Bokhove als lid van de gemeenteraad. Ik stel de commissie tot onderzoek van de geloofsbrieven in. Het lid Coşkun als voorzitter en de leden Engberts, Elfilali, Van der Velden en Verkoelen als lid van de commissie. Ik neem aan dat de commissie de werkzaamheden heeft afgerond en dat de voorzitter bereid is om ons verslag te doen van de uitkomsten van het onderzoek van de geloofsbrieven. De heer COŞKUN (sp). Ja voorzitter, het moest even na het wethouderschap. We hebben nog even heel snel de geloofsbrieven die we net hebben ontvangen, kunnen bestuderen. Maar het is gelukt, tussen de soep en de aardappels door, of nee, die hadden we niet, maar zoiets. Maar we hebben het onderzocht en we hebben het in orde bevonden voorzitter. De VOORZITTER. Waarmee u instemt met de toelating van mevrouw Bokhove tot lid van de gemeenteraad van Rotterdam. Hartelijk dank. Ik ontbind dan ook de commissie. Aan de orde is nu ook de beëdiging van mevrouw Bokhove. Mag ik de griffier vragen mevrouw Bokhove naar voren te geleiden? Mag ik u vragen te gaan staan? Dat geldt ook voor de pers en onze gasten, als u daartoe fysiek in de gelegenheid bent. U heeft aangegeven de verklaring en belofte af te leggen.

Door de gemeenteraad is tot uw toelating als lid van deze vergadering besloten. Alvorens uw functie te kunnen uitoefenen dient u overeenkomstig artikel 14 van de Gemeentewet in de vergadering in handen van de voorzitter de eed of een verklaring en belofte af te leggen. U heeft aangegeven de verklaring en belofte af te zullen leggen. Na voorlezing door mij van het wettelijk voorgeschreven formulier, verzoek ik u mij na te spreken de woorden: ‘Dat verklaar en beloof ik.’

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

691

‘Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen. Dat verklaar en beloof ik.’ Mevrouw BOKHOVE (gl). Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER. Van harte gefeliciteerd. Daarmee is uw transformatie van hier naar daar geschied. Ik wilde je nog een hand geven. We spreken over het mooiste ambt van wethouderschap, maar uiteindelijk is toch wel het mooiste nobele vak het lidmaatschap van de raad. Ik schors ook niet, want het zou anders te veel tijd vergen voor een collega die we al langere tijd in ons midden hebben. Hartelijk dank. 8.

Debat over het coalitieakkoord 2022-2026

De VOORZITTER. Aan de orde agendapunt 8, het debat over het coalitieakkoord 20222026. Bij dit debat kunnen natuurlijk moties ingediend worden en daarvan hebben we bij ordevoorstel vanochtend van de heer Simons afgesproken dat we die op een later tijdstip ter stemming aanbieden, op het moment dat er ook advies aan de orde is van een nieuw te installeren college. Derhalve is het debat op dit moment vooral een debat van fractievoorzitters onderling. Ik begin met de heer Simons. De heer SIMONS (lr). Dank u voorzitter. 'Eén stad' is het coalitieakkoord dat wij als Leefbaar Rotterdam samen hebben gemaakt met de VVD, D66 en DENK. Ik ben er trots op en ik zie ernaar uit om het te gaan uitvoeren. En waarom 'Eén stad'? Eén stad, dat is dat in dit college, of eigenlijk het aankomend college, heel Rotterdam is vertegenwoordigd. En ik kan niet anders feitelijk constateren als ik het vergelijk met het vorige college, dat dat ook gewoon zo is. Door de komst van DENK en Leefbaar Rotterdam in dit college zijn Zuid en Oost goed vertegenwoordigd. Het centrum en Hillegersberg waren al goed vertegenwoordigd, dus alles bij elkaar geeft het een mooi palet van de stad. Qua inkomensgroepen, qua achtergrond, en hoe je er nu uitziet, of je nu wit, zwart, groen, geel, dun, dik bent, het zit er in deze coalitie allemaal in.

Man, vrouw, dat is ook altijd goed, heb ik begrepen, dus dat daar ook een zekere mate van evenwicht in zit. Ja, en het is ook mooi omdat de problemen in Charlois nu eenmaal anders zijn dan de problemen in Hillegersberg. Maar al die stemmen, die stemmers, die delen van de stad, de wijken met al die verschillende mensen, dat is allemaal terug te lezen in dit akkoord. Al die stemmers, stemmersgebieden hebben allemaal een plek gekregen in dit akkoord met hun noden, hun wensen enzovoort. En eigenlijk las ik laatst van de oppositiepartijen dat er weinig ambitie in dit coalitieakkoord school. Nou, dan kan ik u echt uit de droom helpen. Want in dit coalitieakkoord hebben we de menselijke maat handjes en voetjes gegeven. We gaan voor maatwerk, we gaan voor uitvoering, we willen beter zichtbaar zijn, we willen onze dienstverlening verbeteren. En dat is al vaak gezegd vanaf deze plek. Daarom denk ik dat dat een heel grote ambitie is. En ik denk ook dat wij er met zijn allen heel hard aan moeten werken om die toegankelijkheid en zichtbaarheid van die lokale overheid te verbeteren. Ik heb het ook al vaak gezegd, ik kijk ook even naar mevrouw Bokhove. U weet als geen ander dat we ook het getal van 100.000 laaggeletterden hebben in Rotterdam. Daar heeft u ook hard aan gewerkt hè, dat is ook heel mooi.

Maar die mensen weten ook, wat voor ons soms makkelijk is, even inloggen met je DigiD, is voor heel veel mensen heel erg ingewikkeld. Daarom willen we ook gewoon laagdrempelig in de wijk aanwezig zijn, dat iedereen ook gewoon op een laagdrempelige manier verder geholpen kan worden. Ook die

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

692

energietoeslag, las ik laatst. De helft van de Rotterdammers, en ik denk echt dat ze het nodig hebben, heeft het nog niet aangevraagd. Dat is toch gek? Daar moeten we toch wat aan doen? Wij als Leefbaar Rotterdam zijn ook heel erg blij dat schoon, heel en veilig een prominente plek heeft gekregen in dit programma. Daar hebben we campagne op gevoerd. Maar ook de andere partijen komen ook mooi in het programma naar voren. Zij zullen dat natuurlijk zo zelf vertellen. En nu stop ik even want ik zie dat mevrouw Bokhove, net beëdigd nu al een vraag heeft. De VOORZITTER. Andere positie, andere rol, andere vraag. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Jazeker, en dat doe ik ook met alle plezier, want daarvoor heb ik me ook laten beëdigen. We gaan hier met GroenLinks ontzettend goed kijken naar al die ambities van u. Want u zegt: we hebben die ambities opgeschreven en daar wordt nogal aan getwijfeld door verschillende partijen. U keek al meteen naar mij. Maar goed, dat geeft niet, ik ben inderdaad weleens wat sceptisch. U noemt bijvoorbeeld taal en dat is echt een grote uitdaging. Daar hebben we inderdaad hard aan gewerkt. Maar u maakt niet duidelijk wat de ambitie is op taal. Ik heb gezien dat u budget heeft, maar ik zie niet wat u daar nu aan koppelt. U heeft in uw akkoord nauwelijks targets vermeld. Als er targets staan, zijn ze niet heel erg ambitieus.

Dan is er minder woningbouw dan de ambitie van het vorige college. Van het taaltarget, zou ik heel graag willen weten wat daar dan de uitkomsten van zijn, wat u dan wilt gaan bereiken. Maar dat wil ik dadelijk ook weten op energie. Ik zal dat u een aantal keer gaan vragen, want ik mis afrekenbare targets in uw programma en dan blijft het een beetje bij loze praatjes. Ik bedoel, dan is papier geduldig, dan kun je mooie woorden opschrijven met grote ambities, maar als je daar niets aan koppelt aan resultaten, dan is het toch een beetje mager. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Volgens mij hebben de coalitiepartijen aan ons gevraagd om wat ruimte te houden, dus niet alles dicht te timmeren. Dat hebben we gedaan mevrouw Bokhove. En het wordt straks allemaal uitgewerkt in beleid en daar kunt u als raadslid ook uw input geven. Dus zie het als een kans, zou ik zeggen. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Die kansen zie ik ook altijd, want ik zou daarmee – je zou wat ambities kunnen aanscherpen. Nu weet je niet wat de ambities zijn, maar u heeft wel budgetten verdeeld op verschillende punten om bepaalde ambities te halen. De achterliggende stukken over die financiering hebben wij niet gekregen. Daar kunnen wij niet over meedenken.

Wij kunnen ook niet beoordelen of het plaatje dat u nu geschetst heeft, ook realistisch is en of dat dan ook past bij de ambities die we dadelijk als rest van de raad hebben. Want het kan natuurlijk niet alleen zijn dat dadelijk de budgetten alleen over Koers van de stad gaan. Ik heb daar € 1 miljoen voor gezien, terwijl wij met de raad de koers van de stad bepalen. Deze raad gaat over de € 3,7 miljard die we jaarlijks uitgeven. Dat is vanochtend ook al mooi gezegd en hier heeft u al een aantal keuzes gemaakt. Als u vrij budget hier had achtergelaten om te zeggen: daar kan dan de raad beslissingen over nemen en samen met u de ambities formuleren, dan is dat geloofwaardig. Nu liggen er een aantal zaken vast, is het niet geloofwaardig, want het is onduidelijk welke speelruimte er is en is het onduidelijk welke ambities er zijn. De VOORZITTER. Deze interrupties worden mij wat aan de lange kant. Ik zou het fijn vinden dat u ook gewoon een vraag stelt die een antwoord vergt. Daarnaast krijgen natuurlijk alle

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

693

raadsleden straks gewoon nog hun eigen termijn tot hun beschikking om een betoog te houden. Maar een interruptie is vooral bedoeld om een vraag te stellen. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Kijk, dat is natuurlijk een mooie vraag van mevrouw Bokhove, maar u stond hier vier jaar geleden, en wat deed u eigenlijk anders dan wij hebben gedaan dat we een aantal keuzes hebben gemaakt? Het staat al, volgens mij in tegenstelling tot vorige keer, vrij uitgebreid in de financiële paragraaf. Dit is eigenlijk ook de opmaat voor de voorjaarsnota waar we over twee weken over gaan praten. Dus ik weet niet wat u mist en ik weet eigenlijk ook niet wat het verschil is met wat u zelf vier jaar geleden hebt gedaan, dus wat vraagt u nu eigenlijk aan mij? Ik kan het niet helemaal volgen en daarom ga ik ook maar verder. Nu we het toch over financiën hebben. Ik heb dit vanochtend al gezegd. De VOORZITTER. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Excuus, even toch ter verduidelijking van wat de heer Simons zegt. Dus ik begrijp goed dat we binnen afzienbare tijd de voorjaarsnota krijgen. Ik denk eerder dat het een soort kadernota, kaderbrief zal worden, gezien de tijd. Maar dat is ook niet erg. Daar hebben we heel veel begrip voor dat we dat krijgen.

Wat ik wel van u zou willen weten en eigenlijk aan u zou willen vragen, of we dan ook de uitwerking van het coalitieakkoord daarin goed verwerkt kunnen krijgen? Want ik zie heel mooie ambities waar ik best steun voor zou kunnen geven, maar ik zie niet wat de doelstellingen zijn. Ik noem als voorbeeld het bestrijden van armoede. Ik heb wel via een tweet van D66 gelezen dat het gaat om een halvering van de kinderarmoede, maar in het coalitieakkoord zie ik dat niet. Dus als dat een doel is, zou ik dat wel graag bij de kaderbrief, kadernota willen zien. Hetzelfde geldt voor taal, dat is net ook al even genoemd. Maar hoeveel taaltrajecten, hoeveel Rotterdammers gaan we nu aan taal helpen? Dat lees ik niet terug in het akkoord, terwijl er wel een budget staat. Ik zou graag willen, zoals we ook vanochtend bij de jaarrekening hebben gehoord op aanbeveling van de COR, dat geld en doelen aan elkaar gekoppeld zijn. We moeten weten dat als we budget uittrekken, wat ermee gebeurt en hoeveel en hoe effectief dat dan wordt besteed. Kan ik dat dan ook in die kaderbrief verwachten? De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Even in algemene zin is dat natuurlijk altijd de discussie die we elk jaar over de voorjaarsnota voeren. Natuurlijk, een coalitieakkoord, en dat weet u ook als geen ander, en nogmaals, volgens mij heeft u ook daarom verzocht, om niet alles dicht te timmeren.

Dat wordt straks natuurlijk ook gewoon in beleid netjes uitgewerkt zodat u dat ook kunt controleren. Maar wij hebben natuurlijk niet met het coalitieakkoord gelijk alles uitgewerkt en dat zullen we natuurlijk zo snel mogelijk doen. Ook om bij de verschillende onderdelen concrete doelen te zetten. Dat willen we ook. Maar u moet even geduld hebben. We kunnen niet alles op één dag. Zoals u weet zijn Keulen en Rome ook niet op één dag gebouwd. De heer MOTI (pvda). Nee, goed, maar ik had na drie maanden onderhandelen wel iets concreters op dat punt verwacht. Maar goed, ik ben best bereid om nog even geduld te hebben. Maar wat ik wel belangrijk vind, ik zou het niet door elkaar willen halen, het dichttimmeren verwarren met het stellen van duidelijke targets en doelen als er zoveel miljoenen worden uitgetrokken voor een bepaald project. Volgens mij moet het heel helder zijn als wij X miljoen uitgeven, in dit geval € 44 miljoen plus € 20 miljoen in een armoedefonds, wat daarmee moet gebeuren. Want het doel is om dat geld uit te trekken. En nogmaals, ik vind het doel dat ik uit een tweet van D66 las, heel goed. Dat zou ik heel erg

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

694

kunnen steunen, maar ik had die informatie graag in het coalitieakkoord gelezen. En als dat er niet is, zou ik dat nu graag in de kaderbrief willen lezen. De heer SIMONS (lr). U heeft het over dingen door elkaar halen. Er zijn natuurlijk ook potjes gereserveerd die we gewoon nog niet morgen gaan uitgeven. Er moeten gewoon nog allemaal dingen worden uitgewerkt. En u heeft als raad het budgetrecht, dus u kunt straks uiteindelijk ook bepalen of het een goed plan is, gekoppeld aan dat geld of niet. Zo simpel is het ook. De VOORZITTER. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd). Het is natuurlijk een terechte vraag die de heer Moti stelt en mevrouw Bokhove ook. Alleen hebben we dat vier jaar geleden ook gedaan in de collegetargets. Ook als je kijkt naar het coalitieakkoord, dat hebben we toen samen geschreven. Toen hebben we er ook lang niet alle doelen in gezet. We hebben er wel geld voor gereserveerd omdat je vindt dat het belangrijk is, ook in politieke onderhandeling. Vervolgens ga je een slag maken om daar concrete doelen aan te stellen. Dus dat zal ook volgen in de collegetargets zoals we dat vier jaar geleden ook hebben gedaan. De VOORZITTER. Mijnheer Simons, u kunt verdergaan. De heer SIMONS (lr). Dank u wel mijnheer Karremans. Ik heb het in mijn eigen bewoordingen gezegd. Volgens mij zijn we het gewoon met elkaar eens.

De onduidelijkheid, voor zover die er al was, is nu denk ik wel uit de wereld. Nu we het toch over financiën hebben, vanochtend hebben wij de jaarrekening behandeld. We kunnen linksom of rechtsom, maar het financiële gesternte waaronder dit college start is wat minder gunstig dan vier jaar geleden. Dan kun je je afvragen of dat erg is. In eerste instantie zou je zeggen: dat is balen, we hebben minder geld. Maar ik kan me ook nog wel een uitspraak van Pim Fortuyn herinneren. Dat is natuurlijk al een tijdje geleden. Die zei dat je heel veel problemen helemaal niet kunt oplossen met meer geld en meer mensen. Sterker nog, als ik erover nadenk, denk ik dat als je veel geld hebt en veel mensen, dat dat ook lui maakt. Het voordeel van het hebben van minder geld, is dat schaarste creativiteit creëert. Maar dat creëert natuurlijk ook de mogelijkheden om met elkaar nieuwe paden te ontdekken, want we kunnen niet iets repareren met meer geld. Dat is er gewoon niet. Dus we zullen gewoon ons verstand moeten gebruiken. Hoe kunnen we dat nu wel doen? Dat vind ik echt een heel mooie uitdaging, want daar gaan dingen uitkomen die we nu nog helemaal niet weten. Dus dat is het voordeel van het feit dat we beginnen met relatief weinig geld. 'Eén stad' is het motto, daar gaan we de komende vier jaar voor. Dank u voorzitter. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl).

Voorzitter, bent u nu creatief geweest? We weten dat er krapte is. Maar u heeft bij de woningcorporaties de erfpachtconversie van € 500 miljoen. Daarvan heeft u besloten als voorstel om die te gaan gebruiken om direct uit te gaan geven. Om direct in te gaan zetten. Ik vind dat geen creativiteit, ik vind dat eigenlijk meteen een flinke keuze op welke manier je de gemeentefinanciën wilt vormgeven. Want dat is wel eigenlijk ook meteen een schot op de toekomst. Anders zouden we ieder jaar inkomsten hebben gehad en dat zijn grote beslissingen die u nu eventjes voorlegt. Dat maakt niet creatief, ik vind het eigenlijk heel makkelijk. Dit geld in één keer uitgeven om een aantal kosten te dekken. Dus ik vind het eigenlijk helemaal niet zo creatief. Ik vind dat u eigenlijk heel gemakkelijk heeft gekozen en daar heeft u de raad nog niet bij betrokken.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

695

De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ik begrijp dat u andere keuzes had willen maken, maar nogmaals, we hebben varianten op deze vraag al net beantwoord. Wij hebben politieke keuzes gemaakt. Het is natuurlijk ook niet zo dat er geen raadsleden in deze raad zijn die het daar niet mee eens zijn. Zo werkt het nu eenmaal, dus verder kan ik er niets op antwoorden. Het is zoals het is. Eén stad. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja, dank voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Simons, maar ik zal hem even inleiden. Toen ik het coalitieakkoord las, kwam bij mij een beetje de vergelijking op van Feyenoord onder Dick Advocaat. Dus wel roepen dat je kampioen wordt, want u zegt: ambities. Maar dan eigenlijk in de wedstrijdbesprekingen alleen maar zeggen: kom op hè jongens, doe je best hè. Dus weinig visie, zou ik zeggen. U zegt het eigenlijk ook nog expliciet ook in het stuk: visies en beleidsdocumenten moet u van ons allemaal niet verwachten. We zijn pragmatisch en wij gaan op de uitvoering. Ik zou hopen dat in deze stad, de tweede van Nederland, de grootste en de enige echte stad van Nederland, zou ik bijna willen zeggen, je wel die visie nodig hebt. Want als je zegt: Feyenoord maken we kampioen, dan heb ik veel liever Arne Slot.

Die zegt wat zijn visie is en hoe hij daar wil komen, en die ook ervoor zorgt dat de visie die hij heeft, in die hele club tot uiting komt. Ik kom bij mijn vraag. De zin die ik echt het meest op de Dick Advocaat-strategie vond slaan was deze: 'Wij gaan kritischer kijken naar wat resultaat oplevert en wat niet. We stoppen met dat wat geen of niet genoeg resultaat oplevert, ook al komt dat politiek af en toe slecht uit.' Een geweldige zin, ik kan er niets uithalen. Daarom is mijn vraag aan u: geef eens een paar voorbeelden, vooral voor die laatste paar woorden, 'ook al komt dat politiek af en toe slecht uit'. Aan wat voor dingen dacht u dan? De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ten eerste over Arne Slot. Ik ben geen voetbalkenner, maar volgens mij is hij nog geen kampioen geworden met Feyenoord. Dat ten eerste. Het tweede is, dat we inmiddels in dit huis zulke stapels hebben met papieren, met visies, beleidsdocumenten. En weet u, als je gewoon de straat opgaat en gewoon eens aan Rotterdammers vraagt: wat wil je nu dat de gemeente doet? Dan zeggen ze: die papieren hier opvegen van die straat. De straat schoonmaken, zorgen dat het een beetje veilig is. Daar willen we aan werken, de uitvoering, dat mensen weten waar die lokale overheid is. Dus wat zijn nu die visies? We hebben er meer dan genoeg van. Het heeft tot niets geleid. Het leidt tot niets.

In een stad gaat het gewoon om mouwen opstropen, niet lullen, dat is gewoon Rotterdam. En zo gaan we aan de slag. Ik wens u alle succes toe met al die visies die u al heeft en bespreek ze nog eens even met de voetbaltrainer, dan gaat er misschien ook nog wat moois gebeuren. Nogmaals, daar heb ik weinig verstand van, maar succes ermee mijnheer Segers. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ik kon geen beter voorbeeld van de wedstrijdbespreking van Dick Advocaat geven dan dit antwoord, want het was namelijk geen antwoord. Ik vroeg u letterlijk en ook heel concreet: waar denkt u nu zoal aan als u schrijft 'ook al komt dat politiek af en toe slecht uit'. Daar moet u toch ideeën bij hebben gehad? U heeft daar met zijn vieren gezeten, of met zijn achten en gedacht: nee, dat gaan we niet meer doen hoor. Dat kwam politiek niet zo goed uit, maar dat gaan we nu echt anders doen. Geef nu eens een paar voorbeelden. Ik ben gewoon zo benieuwd.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

696

De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). De vraag die u stelt gaat over doelmatigheid. Dus we hebben de neiging dat we heel veel projecten eens starten en daar gewoon maar mee doorgaan, daar subsidie voor geven of anderszins ondersteunen. En wat wij zeggen is: eigenlijk ziet niemand meer door de bomen het bos, van wat nu het oorspronkelijke doel is en wat er nu wordt bereikt met dat geld. Dus wat wij zeggen is dat je gewoon veel scherper moet zijn als college maar ook als overheid om gewoon dingen doelmatig te doen en ook gewoon te stoppen met projecten die niet werken. En een van die projecten is, nou ja project, dat is ook een mooi voorbeeld en dan kijk ik naar u, want u heeft natuurlijk ook vier jaar in dit college mogen zitten mijnheer Segers, niet u, dat is natuurlijk dat we in deze stad het proces hebben ontwikkeld bij de gemeente, dat we allemaal juristen hebben aangenomen. Ik chargeer natuurlijk nu eenmaal, en sorry als ik mensen ga beledigen, en dan hebben we een grote kamer en daar zetten we juristen boven. Het college heeft bijvoorbeeld af en toe juridisch advies nodig en dan ga je dus naar je juristen toe, dat is logisch.

Maar wat voor proces is er nu ontwikkeld bij de gemeente Rotterdam? Dat bij elk juridisch advies de Landsadvocaat wordt gebeld, of PricewaterhouseCoopers: kunt u hier nog eens even naar kijken of we het wel bij het goede eind hebben? Dat kost miljoenen. En wij hebben gezegd: hallo, we nemen juristen aan, dus we gaan ervan uit dat ze gekwalificeerd zijn, en als ze dat niet kunnen dan nemen we andere aan. We gaan natuurlijk niet door met deze praktijk die volgens mij gewoon echt totaal onzinnig en ook van een bepaalde manier van – laat ik het zo zeggen – niet erg je verantwoording willen nemen, daar gaan we mee stoppen. Dat is een voorbeeld. Ik kan er nog wel honderd noemen. En we hebben zoveel te doen, dat je denkt: het is mooi dat we morgen aan de slag kunnen. De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ja, dank u voorzitter. Ik schrok eigenlijk een beetje van het antwoord van de heer Simons, want er wordt toch naar visie gevraagd? En we hebben nogal wat problemen waar de stad voor staat. Een wooncrisis, een klimaatcrisis, een energiecrisis. En daar vragen mensen echt niet: wat doen we precies met het vuil op straat? Die willen weten hoe ze in een huis komen, hoe ze hier hun toekomst in de stad kunnen vormgeven.

En u geeft geen ander antwoord dan dat vuil op straat? Daar zet u dadelijk een wethouder in die dat ook vier jaar heeft mogen doen, of minder, van een partij die dat niet heeft opgelost. Wat is uw visie op het moment dat het kwart over twaalf is voor het klimaat? Hoe gaat u dat aanpakken? De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ten eerste, we beginnen met betaalbare woningen hè. Daar bent u toch van, van het college? Wij hebben gezegd dat dat een heel duidelijke doelstelling is. We hebben dat ook helemaal met targets realistisch onderbouwd. Sterker nog, we hebben er zelfs een pot geld voor vrijgemaakt om te zorgen dat er meer betaalbare woningen komen. Dat is onze visie, heel concreet. Maar we zeggen er ook gewoon eerlijk bij, je kunt natuurlijk wel een heel grote broek aantrekken en hier van de kansel gaan preken: wij gaan u allemaal helpen, maakt u zich geen zorgen meer, wij gaan hier in Rotterdam de wooncrisis oplossen. Dat is uw misschien uw stijl van politiek bedrijven, maar ik vind het volksverlakkerij, dus dat doen we niet. Dit document ademt dus ook gewoon heel veel realisme uit. En dat komt bij u over als gebrek aan visie of ambitie, nee, dit is juist iets wat we ook kunnen waarmaken. En weet je waar mensen echt zat van zijn? Van al die grote visies, al die grote woorden en vervolgens niets zien gebeuren. U bent vooral van het klimaat hè.

Weet u, die haven van

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

697

ons, hoeveel CO2 daar nu minder is uitgestoten de laatste vier jaar? Even los gezien van de kolencentrale die uitgezet is. Zeg het maar. Mevrouw BOKHOVE (gl). Een prachtige vraag. Daar hadden we een heel goede wethouder voor die inderdaad in het college… De heer SIMONS (lr). Ik kan het antwoord geven hoor. Mevrouw BOKHOVE (gl). Ja, dat is hartstikke goed want dat heeft u mooi voorbereid. De heer SIMONS (lr). Ik heb niets voorbereid. Mevrouw BOKHOVE (gl). U heeft niets voorbereid. Dat is ook duidelijk. De VOORZITTER. Niet door elkaar mijnheer Simons. Even rustig wachten op uw beurt. Mevrouw Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl). We hebben een klimaatwethouder gehad die hier vier jaar de benen uit zijn lijf heeft gelopen en gezorgd heeft voor doorbraken. Het is voor het eerst in Rotterdam dat er minder CO2 is uitgestoten en daar zijn we hartstikke trots op. Maar het is hartstikke belangrijk dat er wordt doorgepakt en in uw voorstellen wordt daar niet op doorgepakt. U geeft aan dat op het punt van wonen u meer sociale woningbouw gaat maken. Dat is onzin als ik het lees. U gaat minder woningen maken dan dat er in de afgelopen periode zijn bijgebouwd en bovendien gaat u het percentage sociale woningbouw naar beneden bijstellen. In de vorige periode werd er ongeveer 30% sociale huur gebouwd… De VOORZITTER. Mevrouw Bokhove, ik ga u toch onderbreken. Mevrouw BOKHOVE (gl).

Nee, maar het klopt niet en ik denk wel dat het heel belangrijk is dat het feitelijk juist is. De VOORZITTER. Maar nu is de voorzitter aan het woord. Een interruptie is echt om een vraag te stellen. U heeft straks alle tijd om uw betoog te houden, maar een vraag stellen, daar is een interruptie voor. Daar was u klaar mee? Ik zou graag willen dat iedereen dat ook een beetje ter harte neemt, want anders krijgen we eindeloze betogen in interrupties, en volgens mij is een interruptie daar niet voor bedoeld. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Mevrouw Bokhove geeft natuurlijk geen antwoord op mijn vraag, want ze weet het antwoord ook en dat is natuurlijk heel teleurstellend. Maar waar dit college op gaat inzetten op klimaat, onder andere hè, het is eigenlijk bijna te veel om op te noemen. Maar dat is bijvoorbeeld ook gewoon huizen isoleren. Heel veel oudere huizen isoleren. En weet je, dat is zo fijn, dat is goed voor het klimaat en goed voor de portemonnee van de Rotterdammer. En als u nog eens op die markt komt en aan een Rotterdammer vraagt: joh, waar maak je je nu druk om? Dan zegt hij: ik kan mijn energierekening niet meer betalen. Kijk, er staat hier weer een heel praktische oplossing in, waar mensen gewoon blij van worden en u ook omdat de CO2 wat gaat dalen.

Dus ik zou zeggen, lees het nog eens goed en ik kan begrijpen dat als u het voor de eerste keer leest dat u denkt: ik mis wat, het is geen GroenLinks-programma. Maar als u het nog een keer leest met een andere bril op, dan zult u zien dat het barst van de ambities, het barst van de mooie ideeën. En u bent straks als raad ook medeverantwoordelijk om het allemaal goed uit te voeren en uit te werken, dus ik kijk uit naar deze samenwerking.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

698

De VOORZITTER. Mevrouw Vlasblom. Mevrouw VLASBLOM (bij1). Ja, dank voorzitter. Ik ben erg blij om te horen dat de heer Simons niet door wil gaan met dingen die niet werken. Er zijn veel onderzoeken gedaan naar de ineffectiviteit van de Rotterdamwet. Waarom kiest u er dan toch wel voor om daarmee door te gaan? Want het werkt toch schijnbaar niet? De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Wij willen graag dat op deze overspannen woningmarkt, bijvoorbeeld in Rotterdam-Zuid verplegers, leraren, zorgmedewerkers voorrang kunnen krijgen. Dat kun je niet zomaar doen, daar heb je een wettelijk instrument voor en dat heet artikel 9 en 10. Artikel 10 is voor de overlast, ik haal ze altijd door elkaar. Maar die twee artikelen zorgen daarvoor. Dus anders kunnen we niets doen. Maar ik vraag me af: bent u dan tegen meer verplegers, leraren op Zuid? En als u dat dan met mij eens bent, hoe gaat u dat dan realiseren? De VOORZITTER. Mevrouw Vlasblom. Mevrouw VLASBLOM (bij1). Dat zeg ik niet, maar u benoemt het in het kader van de leefbaarheid van de wijken dit in te willen zetten. Heel fijn, juist heel goed dat leraren en zorgmedewerkers ergens mogen wonen, maar betekent dat dat andere mensen met een kleiner inkomen, mensen die binnen een risicoprofiel vallen, niet de wijk leefbaarder maken, zoals u dat zo zegt? De VOORZITTER. Mijnheer Simons. De heer SIMONS (lr).

Nee, kijk, dat is uw interpretatie. Kijk, die mensen die daar wonen brengen hun kinderen naar school. Daar zijn gewoon te weinig leraren. Dat is gewoon een structureel probleem. Kijk, dit is niet de oplossing, maar zo kunnen we in ieder geval weer een klein beetje aan bijdragen dat er weer wat meer leraren komen die daar voor de klas staan. En gewoon die hele wijk en die kinderen allemaal in de vaart der volkeren meenemen. Dat is toch prachtig als we dat kunnen realiseren? De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, even ten aanzien van de Rotterdamwet. Dat is een veelbesproken onderwerp geweest de afgelopen jaren, ook bij ons, vanuit onze partij. Maar ik denk dat het goed is om even een aantal dingen scherp te hebben voor onszelf in de discussie. We hebben het over artikel 8, 9 en 10. Artikel 8 hebben we volledig afgeschaft omdat dat een vorm van discriminatie met zich meebrengt. Daar waren we helder over. Die is eruit, dus die komt niet meer terug. Als het gaat om artikel 9 en 10, ik denk dat niemand voorstander is van overlast, dat je dat zoveel mogelijk wilt vermijden in die wijken. En als het gaat om specifieke doelgroepen die we graag in de stad willen houden, is de Rotterdamwet op dit moment het enige instrument waarmee we het zouden kunnen realiseren.

Maar er staat dan ook expliciet in het coalitieakkoord: als er een ander wettelijk instrument zich voordoet, dan vervangen we het woord waar steeds de discussie over gevoerd wordt. Want ik denk wel dat we het er met elkaar over eens zijn als het gaat om veel meer politieagenten, verzorgers of leraren in de stad te houden. En we zijn natuurlijk tegen overlast. De VOORZITTER. Mevrouw Vlasblom.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

699

Mevrouw VLASBLOM (bij1). Kijk, dat is natuurlijk onzin, want op het moment dat het gaat om risicoprofielen, als het gaat om overlast, wordt er nog heel erg veel gediscrimineerd bij de politie. En dat weet u zelf ook. U heeft met uw partij zelf ook aangegeven dat u de Rotterdamwet wilde afschaffen, dat heeft D66 zelf ook mooi gezegd. Dus ik vind het een zwak en slap antwoord. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Nou ja voorzitter, ik denk dat wat er nu gebeurt, is dat we twee dingen met elkaar mengen. We zijn het inderdaad met elkaar eens mevrouw Vlasblom, als het gaat om het optreden van de politie op een bepaalde manier. Daar moeten we die aandacht voor houden. Maar ik denk dat u niet moet generaliseren als het gaat om overlast in die wijken, dat we dat samen terug willen dringen. Dus ik denk wel dat we het er met elkaar over eens zijn, alleen dat uw formulering in dezen niet de juiste is. De VOORZITTER. De heer Vonk. De heer VONK (cu). Ja voorzitter, het coalitieakkoord is onduidelijk als het gaat over de Rotterdamwet. Er staat gewoon nog heel weinig over in, dus ik wil wat toelichting en ik zou die graag van de heer Simons willen hebben. Want het is terecht dat u over artikel 10 en 9 begint, maar er is ook een artikel 8. Er staat niet in het coalitieakkoord dat artikel 8 niet meer wordt toegepast.

Ik zou dus van u graag expliciet willen horen, klopt het dat artikel 8 niet meer gaat worden toegepast, dat er ook geen wijken meer zullen worden aangevraagd om artikel 8 te gaan toepassen? Dat zou ik graag van u willen horen. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ik vind dat toch een opmerkelijke vraag, want u weet precies hoe het zit. Het huidige college, moet ik nog zeggen, heeft artikel 8 afgeschaft en heeft geen nieuwe aanvraag meer ingediend, dus dat bestaat al niet meer. U praat dus over iets wat al niet meer bestaat. Wij hebben ons de vraag gesteld: moeten we dat dan weer opnieuw gaan aanvragen of moeten we ons focussen op die voorrangsregels of op die overlast? Wij hebben voor dat laatste gekozen omdat wij denken dat de Rotterdammers daar het meest aan hebben. Want we willen ook doelmatig zijn, dus dat is onze keuze geweest. En nogmaals, u vraagt naar de bekende weg. De VOORZITTER. De heer Vonk. De heer VONK (cu). Nee, u strooit in ieder geval allerlei zand in ogen. U bent gewoon niet duidelijk geweest in het coalitieakkoord. Er zijn heel veel mensen die hebben gezegd: de Rotterdamwet komt terug. Dat is wat u letterlijk zegt in het coalitieakkoord. De Rotterdamwet komt weer terug en we gaan hem gewoon weer toepassen. Maar nu hoor ik dus van u duidelijk, en ik wil dat nog even gemarkeerd hebben, artikel 8 was niet meer aan de orde.

Wij hebben gezegd: dat gaan we uitfaseren, en u zegt: wij stoppen er in het geheel mee. Dat is wat u zegt. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Volgens mij is het heel duidelijk, maar stelt u onduidelijke vragen. Want artikel 8 is al niet meer van toepassing. Dat heeft u zelf afgeschaft, dus u gaat aan mij vragen om iets af te schaffen wat al is afgeschaft. Dat kan niet, dus daar kan ik ook geen antwoord op geven. Artikel 9 en 10, daar was volgens mij het college waar u in zat toch ook

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

700

een warm voorstander van, of niet? (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Nee, maar dat heb ik gedaan, maar nogmaals, de Rotterdamwet, artikel 9 en 10, dat staat hierin. Nou ja goed, dat is dan mijn toelichting nu, om die hoofdlijn te maken en niet al te veel verwarring te stichten, wat ruimte te houden. De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Ik vermoed dat het een wat verlate reactie is in de richting van mevrouw Vlasblom, is het niet? Mevrouw ZEEGERS (d66). Dat klopt ja, mevrouw Vlasblom zei dat D66 voor de afschaffing van de Rotterdamwet was. Dat is niet zo. Wij waren altijd tegen artikel 8, maar inderdaad, wij verkeerden allemaal in de veronderstelling dat wij die niet meer gebruiken hier in Rotterdam. Daar hebben we het vervolgens ook niet meer over gehad. We hebben het alleen nog maar over artikel 9 en 10 gehad en dat we die nog nodig hadden als wettelijke basis omdat we anders niet die voorrangsregels konden implementeren. De VOORZITTER. Helder. Mijnheer Simons, was u klaar? Volgens mij wel hè? Ja. De heer Moti. De heer MOTI (pvda). Sorry voorzitter, ik had één vraag aan de heer Simons, maar ik kom eerst nog even terug op de heer Achbar en ook op wat mevrouw Zeegers net zei over de Rotterdamwet. Ik begrijp, de heer Achbar zei net letterlijk: als er een ander instrument is, vervangen we de Rotterdamwet meteen. Dat andere instrument is er.

Amsterdam en Utrecht geven leraren en politieagenten al voorrang op hun woningmarkt. Dat kan met het bestaande wettelijke instrumentarium van passend toewijzen. Nu u dat weet, mijnheer Achbar, zegt u dan nog steeds: dan vervangen we dat meteen voor de Rotterdamwet, want dat heeft u net vijf minuten geleden gezegd. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, dat heb ik inderdaad gezegd, en als het zo is wat de heer Moti zegt, dan is dat echt de moeite waard om te bekijken. Maar daarin moet je ook wel dat andere artikel meenemen, en dat is het stukje overlast. Dan is de vraag: hoe ga je die dan ondervangen en blijf je dan met… De heer MOTI (pvda). Mag ik dan de heer Achbar vragen voorzitter, want ik hoor dat argument heel vaak. Ik heb dat debat wel heel vaak met de heer Simons gevoerd en het is echt een vals argument. Hoeveel Rotterdammers met een overlast gevend verleden zijn de afgelopen drie jaar geweerd uit die wijken waar u zo graag voor opkomt? Hoeveel Rotterdammers zijn dat? In drie jaar tijd. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Nou ja voorzitter... De heer MOTI (pvda). Heel simpel, één. Eén Rotterdammer is één keer in de afgelopen drie jaar… De VOORZITTER. Zo is het lastig debatteren mijnheer Moti. De heer MOTI (pvda). Ik zag dat de heer Achbar er weer omheen wilde draaien, dus ik geef maar gelijk antwoord.