20220616- Notulen van de raadsvergadering van 16 juni 2022.pdf

We zijn zeer teleurgesteld, we hebben er nota bene ook in het kader van Koers van de stad als ChristenUnie extra geld voor uitgetrokken omdat we het ongelofelijk belangrijk vinden dat er geïnvesteerd wordt, niet alleen als mensen scheiden om ze dan goed te helpen, om zo snel mogelijk op een goede manier van de partner af te komen, maar juist om te investeren in de relatie dat die duurzaam is en dat het een liefdevolle en een goede plek is voor de jeugd. Dat is wat ons betreft de aller-, allerbeste investering in preventie op zorg, zowel voor volwassenen als jeugd. En dit loket is niet wat wij voor ogen hadden. We zullen dus ook bij de nieuwe coalitie, ik zeg het maar vast, erop aandringen dat dat loket echt gaat verbeteren. We blijven hoopvol, hoewel we vrezen nu we zien dat er zo weinig ‘pro-gezinnen’ in het nieuwe coalitieakkoord staat, eigenlijk helemaal niets, vrezen we dus wel echt dat er weinig verstand op dit punt is overgebleven. Dan ten slotte de sustainable development goals. We zijn blij dat er in deze periode echt stappen zijn gezet om die sustainable development goals echt te gaan gebruiken als instrument en daar zijn we ook trots op. Ze hebben een plek gekregen in de jaarstukken. Complimenten daarvoor, maar we zijn er nog niet.

We hebben in de commissie van de wethouder begrepen dat er ambtelijk nu stappen zijn gezet om meer te gaan doen met die sustainable development goals. Daar zien we echt naar uit. We hopen dan ook en wellicht kan de wethouder daar nog even op reflecteren, dat die ook echt nog meer een plek gaan krijgen in de jaarstukken en wat ons betreft, en daar gaat de wethouder niet over maar daar gaat de nieuwe coalitie over, ook een plek krijgen in de collegetargets. Kortom voorzitter, we kunnen

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

668

instemmen met het voorliggende raadsvoorstel en de aanbevelingen van de COR en dan rest mij het college als dagelijks bestuur hartelijk te danken voor een heel goede periode, voor al het werk, voor uw deskundigheid en de positieve energie. Het was verfrissend. Speciaal voor de heer Grauss, nogmaals excuus dat ik zo’n slecht onderhandelaar ben dat u slechts voor 0,4 fte hier aan tafel zat. Dat heeft ongetwijfeld een positief effect gehad op het rekeningresultaat wellicht, maar belangrijk is dat u zich voor meer dan 100% heeft ingezet en ook heel veel doelen hebt gehaald. En als ik de stad hoor en hoor hoe vanuit de stad het gevoel ontstaat dat er een beweging op gang is gekomen, dat er echt samengewerkt wordt als politiek en stad om iets te doen met die armoede, dan verdient dat een heel groot compliment, veel meer dan de 0,4 fte waarvoor ik u aan tafel heb kunnen zetten. Dank daarvoor. De VOORZITTER. Mijnheer Coşkun. De heer COŞKUN (sp). Dank u voorzitter. Voorzitter, even tot u persoonlijk gericht. U had het over corvee, maar er bestaat in deze raad geen corvee, en zeker niet bij de COR. Dat is een van de belangrijkste commissies van de gemeenteraad, zeg ik ook maar, en daarvoor ook alle dank aan die commissie. Ik heb er zelf twaalf jaar in mogen zitten en ook een tijdje als voorzitter. Dank voor dit belangrijke werk.

De heer Lansink signaleerde het al, er is een vacature en het hoorde ooit bij de mores van de raad dat de grootste oppositiepartij de voorzitter leverde, terwijl het geen politieke commissie is. Maar het is wel belangrijk dat het college op een goede manier van repliek gediend wordt door de financiële mensen uit deze gemeenteraad. Dus ik doe een dringend beroep op mijn collega’s om zich beschikbaar te stellen om in de vacature-Vreugdenhil te voorzien. En ik doe een dringend beroep op de grootste oppositiepartij die straks gaat ontstaan, om daar de voorzitter voor te leveren. Dat terzijde voorzitter. Maar wel dank aan de COR dat het zo is. Ook goed om te zien dat het rekeningproces eigenlijk sterk verbeterd was. Toen ik nog in de raad kwam in 1998, kwam de rekening ergens in november, december of zo aan de orde, als die überhaupt al aan de orde kwam, want dat hele verantwoording afleggen was echt verschrikkelijk. Dat is wel sterk verbeterd en ik kan constateren, voor zover ik dat nu kan in korte tijd, dat het nog verder verbeterd is. Dat zal zeker mede te danken zijn aan de scherpe houding die de COR later heeft ingenomen en die hiertoe leidt. Maar natuurlijk kan dat niet door de COR-leden alleen, ook de mensen van de griffie.

Ik weet dat hier een zeer deskundige griffiemedewerker op zit, en de mensen van middelen en control zelf, de ambtenaren, die daar op zitten, en de accountant die daarop zit. Dus dat als eerste voorzitter. Verder is het ook heel goed hoe er nu verantwoording wordt afgelegd. Dat kan natuurlijk altijd nog beter. Ik zeg tegen de heer Simons: er zijn altijd donkere tijden voor de financiën. Dat zal altijd zo blijven, dus dat is geen excuus om het niet bij voorbaat al minder te gaan doen, een voorschotje op de zogenaamd slechtere tijden. Nog één ding, ik heb zitten zoeken naar de afwikkeling van het Warmtebedrijf, want daar hebben wij wel toch zestien jaar lang € 1 miljoen per maand op verloren. Dat staat hier een beetje verdoezeld in. Bij de jaarrekening 2022, heb ik begrepen van de wethouder, zal helemaal duidelijk worden hoe nu echt het totale verlies is op deze achteraf gezien niet zo fraaie investering vanuit de gemeente Rotterdam. Dat was het voorzitter. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Mijnheer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Voorzitter, dank. Vele woorden zijn al gezegd over de COR, maar toch wil ik ook daar weer mee beginnen.

Op een andere manier dan vorige sprekers, in die zin dat ik hier ook heel erg voor het voetlicht wil brengen dat die COR een gremium is, een van de helaas weinige gremia die wij hebben in dit huis, waar we met elkaar, los van coalitie en oppositie, het financiële belang van deze gemeente dienen. Ik heb

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

669

erover zitten denken hoe het nu kan dat dat bij zo’n COR lukt en dat het in deze raad zo zelden lukt en wat ik hoop dat ons de komende jaren veel vaker lukt. Ik denk dat een belangrijk onderdeel ervan is dat de COR zijn werk voornamelijk achter de schermen doet. Dat komt alleen maar echt goed voor de schermen als we het er hier over hebben tijdens zo’n verantwoordingsdebat. Maar toch wil ik zeggen, ik doe die oproep aan mezelf en ook aan alle 44 andere collega’s: laten we proberen dat werk op die manier hier veel vaker te laten zien, ook voor de schermen. Ten slotte voorzitter, wij hebben scherp aan de wind moeten varen. Dat moeten we nog steeds. Dat is ook te zien in de cijfers, maar ik wil het college veel dankzeggen voor het feit dat hier volgens mij naar omstandigheden heel goede jaarstukken voorliggen. Ik wil ook gelijk al ietsjes het licht vooruitwerpen maar dat zal ik heel kort doen, want dat moet ik straks in het debat over het coalitieakkoord doen. Ik wil ietsjes het licht vooruitwerpen, want laten we alsjeblieft proberen zoveel mogelijk naar onze financiële situatie te kijken, ook als we scherp aan de wind moeten varen, dat we bezit voor bezit nastreven altijd. En niet proberen daar waar we geld uit kunnen halen, dat in te zetten voor tijdelijke en niet-structurele tegenvallers die we hebben in moeilijke tijden.

Daar is op het coalitieakkoord nog een hele hoop aan te merken, maar daar hoort u mij later over. Dank. De VOORZITTER. Dank u zeer. Andere sprekers van de zijde van de raad? Dat is niet zo. Dan gaan we naar de eerste termijn van de zijde van het college. Een aantal vragen aan de wethouder van Financiën. De heer VAN GILS (d66) (wethouder). Dank u wel voorzitter. Ik zal proberen wat bondig te beantwoorden. Allereerst, en dat hebben velen van u gezegd, dank aan de accountant, dank aan de leden van de COR en dank aan de ambtenaren, zowel bij de griffie als in het concern om met dit proces tijdig en goed tot een afronding te komen. De heer Lansink zei dat als plaatsvervangend voorzitter van de COR al, daar kunnen we best trots op zijn, dat het er tijdig is, dat er een aantal zaken uit het verleden goed under control zijn, dat er een goedkeurende verklaring is. Dat was niet vanzelfsprekend als je je realiseert dat er tientallen SPUK’s, specifieke uitkeringen zijn, waar specifiek over verantwoord moest worden. Daarin kwam vaak de regelgeving, de eisen waaraan voldaan moest worden om dat rechtmatig te doen, nadat de regeling opengesteld was. Dat waren vaak van die rijksregelingen voor corona, voor noodsteun, voor TOZO en wat dies meer zij. Dat hebben we dus eigenlijk van meet af aan goed gedaan.

Dank aan de collega’s die vaak met de uitvoering bezig waren, TOZO, de heer Moti op het gebied van noodsteun, en ook andere collega’s. Dat maakt wel dat het een lastig jaar was. Dat werkt ook door op een aantal terreinen waar het dan gaat over de menskracht die we daar op moesten zetten. Er is heel veel extra uitgegeven of extra inspanning gepleegd voor Covid, corona, GGD, wat dies meer zij. We hebben TOZOregelingen gehad, de hele dienstverlening, de hele gemeente moest vanuit huis gaan werken en had zelf ook te kampen met de effecten daarvan, ook een hoger ziekteverzuim in een aantal gevallen, quarantaines. En niettemin, wij zijn er voor de Rotterdammers, dus we moesten ook wel door. Dat betekent op een paar terreinen, dat ziet u ook in de jaarstukken, dat bij sommige dingen die vooral contactgevoelig waren, wat minder targets zijn gehaald. Eenzaamheid onder ouderen, dus bezoeken van mensen, individuele ondersteuning, al die dingen die je een-op-een moet doen, ook al hebben we videobellen geïntroduceerd en nog een aantal andere dingen, maar daar hebben we dat niet allemaal gehaald. Maar dat in andere gevallen zoals verbetering luchtkwaliteit, het eigenlijk in je schoot geworpen werd. Dat brengt me naar wat meer algemene punten, en met name de financiële positie. De financiële positie van de gemeente Rotterdam is gezond. Dat staat er ook, in antwoord op mevrouw Verkoelen.

Die is gewoon gezond, dus we zitten in de minst risicovolle categorie van de provincies. We hebben een stevige solvabiliteit en het weerstandsvermogen, waar we met instemming van uw raad zeiden in het kader van 'Rotterdam. Sterker Door', we investeren ons de crisis uit. Dus we gaan door met, of het nu scholingsvouchers zijn, helpen

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

670

van het mkb, helpen van de horeca, kwijtschelden van een aantal belastingen, geen precario heffen, al die dingen meer. Daarbij hebben we gezegd: dan is het acceptabel dat we onder die norm komen van 1,0 die in het afgelopen coalitieakkoord stond. Dan accepteren we een tijdelijke dip maar we komen daar weer op uit. Ik kan constateren dat in deze jaarstukken het weerstandsvermogen op 1,39, dus afgerond 1,4 staat. Dat is veel hoger dan wat het zou moeten zijn en veel hoger dan vele andere gemeenten in Nederland en in de provincie kunnen melden. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Ja, dat klopt, maar dat heeft alles van doen omdat de solvabiliteit omhoog is gegaan vanwege de Eneco-gelden. Als u het nu eens een keertje voor me doorrekent zonder dat, dan zakken we echt onder de 1. De heer VAN GILS (d66) (wethouder). Die staan er van buiten, dus die zijn apart gezet met uw raad, en dan kom ik bij het tweede punt. Dus we hebben een uitstekende solvabiliteitsratio, 56% is echt hoog. Dat kan ik ook als wethouder Deelnemingen zeggen. Dat vinden wij al een hoge ratio als het gaat over deelnemingen. We hebben een netto schuldquote van 23,7% die als minst risicovol is, dus de hoogste categorie die de provincie geeft. We hebben een algemene reserve van € 214 miljoen. Dus de positie, gewoon het vermogen en het investerend vermogen van de stad is goed.

Niettemin is er wel degelijk reden tot zorg en dat zit vooral in exogene omstandigheden. Ik denk dat ze ook door de COR zijn benoemd. Energieprijzen, we hebben een bevolking waar ook een aantal mensen moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen die dus gemiddeld genomen een groter beroep doen op de gemeente dan sommige andere gemeenten dat hebben. In de haven staan we enorm onder invloed van geopolitieke zaken die er zijn en bouwlevering, inflatie, die raken iedereen. Ik kan er nog bij zeggen dat er ook op het gebied van arbeidsmarkt niet alleen in de stad schaarste is in sommige sectoren, maar dat de gemeente daar zelf ook last heeft. Wat we wel gedaan hebben, en daar ben ik echt heel trots op en daar moet u ook zelf trots op zijn, is dat de afgelopen jaren een enorme slag is gemaakt, en sommigen van u zeiden dat ook, in verbetering, niet alleen van het jaarrekeningproces, maar ook in onze structuur van hoe wij begroten en hoe wij investeringen doen. Dat is onder aanvoering, daarom staat hier een gelukkig mens, dat is in hoge mate gebeurd onder aanvoering van de toenmalige COR en degene die daar het hardst aan trok, ook met een paar anderen, die wordt nu als u daarmee instemt de nieuwe wethouder Financiën.

Want dan ging het over: hoe krijgen we meer inzicht in de begroting? Hoe komen we veel eerder aan de bal en niet pas maanden later? Hoe zorgen we dat beleid en geld aan elkaar gekoppeld worden en niet losstaande dingen zijn? Dat heeft geleid tot een oplegger en met uw raad en met name met de COR is daar steeds verder aan ontwikkeld om daar meer zicht op te krijgen, beter zicht op te krijgen, referenties aan te geven, benchmarks, hoe moet ik dat nu beoordelen, de uitstroom uit de bijstand, of het zo voldoet, dat krijgt daarmee betekenis. Dat doen we echt heel goed en in een mooie traditie. Is dat af? Nee, dat is nooit af. Een rode lijn, dat heeft de COR ook gezegd, dat heeft de accountant gezegd, ik noem even de derde lijn, dat is de COR, dat is de accountant, dat is de tweede lijn concern auditing en wat daarin zit. Daar hebben we eigenlijk de grootste slagen wel gemaakt die we daar kunnen maken. De essentie zal nu zijn om het in de eerste lijn te krijgen. Dat is in de portefeuilles, in de organisatie, bij de mensen die het gewone werk doen in het primaire proces, om dat beeld van goed ramen, dat werd door sommigen gezegd, van echt goed nadenken: wat hebben we hier nu echt bij nodig, is dat ook doelmatig, is het echt nodig en kan het niet wat scherper aan de wind? Dat dat eigenlijk in de genen zit van de mensen in de organisatie.

Maar dat betekent ook bij de wethouders door te zeggen: kunnen we dat ook op een efficiënte manier doen, op een doelmatige manier doen en daar in die commissies ook over spreken en niet alleen in de

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

671

COR of niet alleen in MPOF, of hoe die dan ook gaat heten. We hebben veel voor elkaar. We hebben de investeringsraming voor uitbreiding van de stad, de groei van de stad geordend en daarmee stabiel en voorspelbaar gemaakt. We hebben op het gebied van vervangingsinvesteringen de boel veel scherper gemaakt. Er liggen investeringsplannen voor alle sectoren, sport, cultuur, concern, huisvesting, op orde. En we zijn heel scherp – en daar heeft u zelf een heel grote hand in gehad – op de Eneco-middelen. Dat is opgebouwd kapitaal in tientallen jaren. Dat reserveren we, en ik zie dat de nieuwe coalitie dat ook doet, door te zeggen: we gaan niet in de vier jaar die wij hebben alles uitgeven. Daar is dus met terughoudendheid in gedaan, met heel strakke eisen over revolverendheid of over cofinancieringen die erin zitten. Dat wordt getoetst door een commissie die u in hoge mate zelf heeft geselecteerd en samengesteld als raad en dat is redelijk uniek. Dat betekent dat dus de structuur in de zin hoe het werkt, wat zijn de spelregels, er niet alleen is en overeenstemming heeft omdat u dat zo heeft besloten, maar dat ook geborgd is dat de hele organisatie weet hoe het werkt. Het volgende is natuurlijk, the proof of the pudding is in the eating, ga dat de komende tijd doen. Nou, daar heb ik alle vertrouwen in dat dat onder leiding van de nieuwe wethouder Financiën zeker zal gaan lukken.

Dat neemt niet weg dat natuurlijk die financiële positie betekent dat dingen onder druk staan en dat daar dus de vragen – en sommigen van u zeiden dat – wat betekent dat voor stadsprojecten of voor rioleringen of voor andere dingen – dat je daar zou moeten zeggen: er komt ook meer geld van het rijk, omdat dat allemaal gekoppeld is aan lonen en prijsbijstellingen. Er komt dus meer geld deze kant op. Dan is het aan u om uiteindelijk te zorgen dat dat geld ook belandt waar het voor bedoeld is. Dat betekent soms ook investeringen om die ambities overeind te houden. Dat kan allemaal, maar dat betekent dan hetzij bijplussen van die extra middelen naar die dingen om die projecten die je hebt te doen, dan wel faseren of anders. Dat is geregeld hoe dat moet werken en dat kan dus werken en het is dan aan het nieuwe college om dat ook te gaan doen. Daar wens ik ze natuurlijk veel succes mee. Veel complimenten heeft u gegeven en ook weer het belang genoemd van de COR. Ik kan niet anders dan dat onderstrepen, want dat is uiteindelijk het meest strenge wat u daarin doet. Meldt u daarvoor aan, zeker als u daar belangstelling en deskundigheid in hebt. Dat was de afgelopen periode een absolute pre om dit voor elkaar te krijgen. Mevrouw Maassen, ook dank voor uw woorden. Ook naar mijn PA van wie het vandaag haar laatste dag is.

Ze gaat gelukkig niet weg uit de stad, maar gaat werken bij de divisie Havenmeester bij het Havenbedrijf, dus u zult haar vast tegenkomen maar vanaf deze plek, dank Evelien en veel succes daar. U heeft gevraagd naar die programma-inrichting. Daar hebben we het in de COR over gehad. Dat zal met de nieuwe wethouder en met de COR ook uitgewerkt gaan worden. Dat hebben we daar afgesproken. Hoe het daar in ieder geval zichtbaar is, dus de transponeringstabel en om die vergelijkbaarheid te doen en die ook agenderen in de COR. Het is een goede gewoonte dat de COR adviseert aan de raad en als de COR zegt: het is goed om hier ook in de raad over te praten, al of niet in een technische sessie, dan lijkt me dat juist. De vragen over riolen, fundering zijn meen ik in de veegbrief beantwoord, maar anders zal collega Karremans daar iets over zeggen. De stages, ja, trots op wat er gebeurd is, echt een aanzienlijke, en daar zijn we redelijk vooroplopend, ook naar en daarmee ook licensed naar anderen toe om te zeggen dat het wel kan. Nog meer? Ja, als het kan. Pas wel op dat je de kwaliteit van de begeleiding, de kwaliteit van de stages wel kan doen. We zetten extra in op mbo- en ook vmbo-stages, dus zeer eens maar blijf wel bewaken dat je ook de reputatie hebt dat je goede stages hebt.

En ik zeg er als wethouder P&O ook bij, het blijkt dat een goede stagiair, die een goede stage heeft gelopen en enthousiast is, hetzij de nieuwe medewerker is voor de gemeente, dus het is ook gewoon een recruitmentkanaal, om het zo maar te zeggen. En je hebt er als het goed is een ambassadeur van de stad en van de gemeente bij. En als iemand zelf een andere keus maakt dan kan het zomaar een broertje, zusje, vriendje of vriendinnetje of partner zijn die op dit spoor gezet wordt. Dus ik onderschrijf het belang. De heer Engberts had een vraag over de systematiek. Schuift het niet erg weg? U heeft de

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

672

eerste herziening intussen ontvangen als raad. Die staat gepland voor de commissies van 28 en 29 juni. Dat is dus het verloop over de eerste vier maanden van dit jaar. En die staat 5 of 7 juli gepland te bespreken in de raad met het dan nieuwe college uiteraard. Het coalitieakkoord wordt uiteindelijk verwerkt in de begroting gelijktijdig met de tweede herziening, hoe het dan zit over die tweede vier maanden die erin zitten. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Dank u wel voorzitter. Daar heb ik dan toch wel een vraag over, want hoe beoordeelt u dan de uitgaven die het nieuwe college kan doen, gegeven dat we in de eerste herziening een beleidsarme herziening hebben en dat er in het coalitieakkoord dus wijzigingen staan in de lopende begroting en dat we die pas in november te zien krijgen? Kan dat? De VOORZITTER. Wethouder. De heer VAN GILS (d66) (wethouder). Nee, op zich kan.., maar dat is natuurlijk altijd, als u bij de eerste herziening al zou voorstellen... In hoge mate is een eerste herziening ook een rapportage van de stand van het gewas, van de uitgaven. Deze heeft dus naar zijn aard, omdat hij dus ook beleidsarm moet zijn, een wat feitelijke grondslag: hier is onderuitputting, hier gaat het meer of hier gaat het anders. Dus op dat punt denk ik dat de realiteit de realiteit is, ongeacht welke politieke kleur of wie daar dan ook over gaat.

Als je zegt, maar toch willen wij al gedurende dit jaar gaan bijsturen, dat kan, maar dan is het aan het nieuwe college om daar met voorstellen te komen, of aan uw raad om te zeggen: daar willen we over gaan praten. Het totale coalitieakkoord vertalen in een meerjarenbegroting voor de komende periode met ook inachtneming van de zeer recent ontvangen meicirculaire waar je wat duidelijkheid van het rijk hebt, dat is naar de systematiek altijd iets wat je doet bij de begroting. Dat is altijd eind augustus, begin september college, en eind september wordt hij gepresenteerd aan uw raad. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Normaal gesproken zouden we nu een voorjaarsbrief hebben. Het college heeft er natuurlijk logischerwijze voor gekozen om geen voorjaarsbrief uit te brengen. Dan zou ik me kunnen voorstellen dat er voorbereidingen zijn om een soort kaderbrief aan de raad voor te leggen, zodat wij kunnen zien en er ook een besluit over kunnen nemen, gezien het budgetrecht van de raad, om te zeggen: we zien hier de vertaling van een nieuw coalitieakkoord in een lopende begroting. Bent u dat met mij eens? De VOORZITTER. Wethouder. De heer VAN GILS (d66) (wethouder). Ja, als daar aanleiding toe zou zijn om redelijk grote aanpassingen in de begroting te doen, dan moet je dat in de eerste herziening doen.

Maar tegelijkertijd is het usance, in heel Nederland, dat je zegt: in een verkiezingsjaar waarin een nieuwe ploeg aantreedt, draagt de vertrekkende coalitie het netjes en zo neutraal mogelijk over, gaat geen nieuwe verplichtingen en keuzes maken voor degenen die gaan opvolgen. Het is aan de opvolgers om dan snel te zeggen: wij moeten of willen door de omstandigheden al heel snel in de lopende begroting, maar dat betekent dan of bij eerste of bij tweede herziening al aanpassingen doen en begrotingswijzigingen aanbrengen in de lopende begroting. Of, als dat niet zo urgent is, en zeggen we lopen deze, dan zal dat betekenen dat dat in de begroting 2023 en verder zal zijn.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

673

De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Ik ben inderdaad ook blij dat dit college dat netjes heeft gedaan, zoals dat het gebruik is in een verkiezingsjaar. Maar dan vind ik wel dat we in een voorjaarsbrief of een kaderbrief met elkaar in juli moeten kunnen debatteren over de vertaling van het nieuwe beleid in de lopende begroting. De VOORZITTER. Wethouder. De heer VAN GILS (d66). Dat zult u echt met de nieuwe coalitie moeten doen, want dat betekent dat dat keuzes zijn die wij niet meer willen, mogen maken, maar dan aan het nieuwe college. Tegelijkertijd, we hebben juist voorzien, ook in overleg met uw raad dat in de begroting van dit jaar lopend coalitiebeleid niet onmiddellijk wordt beëindigd. Dat betekent dat er ook tijd is om andere afwegingen te maken, om te zeggen: ik wil subsidies niet geven of ik wil ze anders gaan doen, opdat daarin gewoon rust en zorgvuldigheid mogelijk is. Dus dat is de afweging om dat robuust maar ook wel saai, om het zo maar te doen. En als u zegt: wij zien nu noodzaak of een nieuwe coalitie zou zeggen: wij zien nu noodzaak om nu al of versneld andere dingen te doen, leidt dat tot begrotingswijzigingen en dat doet u bij de behandeling van de eerste herziening en dat is over een paar weken. Of bij de behandeling van de begroting in de tweede herziening in het najaar. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda).

Dan komen we er vanmiddag bij het gesprek over het coalitieakkoord wel op terug, op welke manier de bijlage vertaald kan worden in het debat op 5 en 7 juli. De VOORZITTER. Dat lijkt me een goed moment. Wethouder, was u klaar? De heer VAN GILS (d66). Nee, nog een paar vragen over Feyenoord City. Ja, die discussie hebben we drie keer gevoerd met elkaar. Er was een achtergestelde lening die aflossingsvrij en rentevrij was. Dat betekende dat er geen zicht was op betaling. In het position paper vastgesteld door uw raad was voor FID, wordt die omgezet in ecuity, in aandelen, waarop ook met het publiek kader dat we zelfs in een concept hadden, wel zou leiden tot terugbetaling van dat geheel. Door het besluit van de BVO om niet nu te gaan bouwen aan een stadion, betekent dat dat zicht erop weg is. Maar dat zijn gewoon de regelingen die we altijd met de accountant hebben, hoe waarderen we risico’s en treffen we daar voorzieningen in, soms op balans, soms op kredietrisicovoorzieningen, dan doen we dat gewoon langs de weg die we altijd doen en dat ziet u hier terug. Het beeld dat geld dat we zouden hebben aan iets anders besteed zou worden, zo beluister ik mevrouw Verkoelen, is echt onzin. Er was geen zicht dat wij die € 7,9 miljoen zouden krijgen. Dat was er niet omdat dat een besluit was van 1994 of 1996 of daaromtrent.

Het feit dat dat geld er nu ook niet is, is geen tegenvaller voor de gemeente, alleen de gedachte dat we het wel zouden krijgen als er uiteindelijk een FID op het nieuwe stadion zou komen, dat perspectief is voorlopig ontvallen en dat wordt gewoon netjes zoals dat hoort in de boeken verwerkt. Ik had me erop verheugd om te zeggen, maar ik had me er ook wel een beetje op voorbereid, linksom of rechtsom, we komen altijd uit bij Feyenoord. Dat doet Rotterdammers goed, om het zo maar te zeggen. Zo zit het dus en van een negatief beeld ten opzichte van de situatie ervoor is geen sprake. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

674

Mevrouw VERKOELEN (50+). Voorzitter, ik krijg de vraag niet beantwoord. Dat is allemaal niet wat ik vraag, want dat heb ik ondertussen kunnen lezen in uw beantwoording aan de heer Vreugdenhil in de vragen die hij stelde. Wat ik vroeg is waarom u het risico heeft genomen om de lening om te zetten naar een aandeel. Dat had ons namelijk nu in een heel andere positie gezet. De VOORZITTER. Wethouder. De heer VAN GILS (d66) (wethouder). Ja voorzitter, dit is echt een herhaling van zetten. Er stond in dat die conversie naar aandelen zou plaatsvinden voor FID. Vervelend is dat die FID niet heeft plaatsgevonden. Wij hadden geen zicht dat dat geld onze kant op zou komen. Wij dachten dat wel te hebben en vooralsnog is dat zicht op dat perspectief voorlopig ontnomen. En dat hebben we netjes verwerkt in de boeken. En daar wilde ik het op dat punt bij laten voorzitter. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Ik probeer het nog één keer. Waarom is de vraag. Niet dat het gebeurd is, maar waarom? Het had niet gehoeven. Niemand heeft erom gevraagd. U heeft het uit eigen vrije wil gedaan. Waarom? De VOORZITTER. Wethouder. De heer VAN GILS (d66) (wethouder). Dan ga ik misschien toch een beetje streng zijn.

De COR heeft met een toetsingscommissie Aansturing onder leiding van in ieder geval raadsleden, in ieder geval een tweetal daaruit, maar namens de COR is er sturing geweest op een toetsingsproces door een door u geselecteerde partij, zijnde Deloitte, om dat hele position paper, die zeventien en al die dingen langs te lopen. Uiteindelijk ging zich dat focussen op twee onderdelen. Dat was uiteindelijk de vraag: is die business case voldoende robuust of niet? In die toetsing zaten ook al die andere dingen. Een daarvan was: voor FID moet die transactie plaatsvinden. Die is gedaan, dus we hebben exact gedaan onder uw leiding om dat te doen. Dat het anders uitpakt omdat op enig moment die FID niet is gerealiseerd, dat kan gebeuren en dat hebben we netjes verwerkt. Dus komt u nu niet bij mij aan… ik snap dat u tegen dat stadion bent, ik snap dat uw politieke lot daar ongeveer van afhangt om dat te doen, dat is u gegund. Ik wens mijn opvolger daar veel succes mee de komende vier jaar. Maar het is onzin om de feiten op dat punt anders voor te stellen dan ze zijn. Dan naar de heer Vonk. Die vroeg naar de sustainable development goals. Ja, daar zijn we druk mee.

Het is aan het nieuwe college, en dat wordt ook zo overgedragen, daar is ambtelijk ook in een overdrachtsdossier aan gewerkt, hoe gaan we dat en kunnen we dat doen met de afspraken of de targets die de nieuwe coalitie zou willen om daarop te gaan sturen en zich daarover te verantwoorden. We doen dat in een community met meer dan honderd gemeenten en andere partijen in de publieke sector, opdat we ook leren en kunnen vergelijken hoe anderen dat doen. Dus ik heb daar alle vertrouwen in dat dat zo is. Ten aanzien van de heer Coşkun, ik deel een deel van uw historie van een ver verleden. Het is een verademing als je nu kijkt naar het rekeningproces hier in deze gemeente en ik ken het ook van elders, dus eens met het belang van de COR. En inderdaad, de afwikkeling van het WBR die nog moet plaatsvinden. De provincie heeft overigens gisteren ingestemd, dus wat dat betreft zijn de overheden klaar met dit geheel. Maar de afwikkeling wordt gerealiseerd in dit jaar en die ziet u terug in de jaarrekening van 2022. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER. Ik kijk nog even de wethouders langs wie er nog vragen heeft gekregen. Ik begin maar even bij de heer Kasmi.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

675

De heer KASMI (d66) (wethouder). Ja, dank u wel voorzitter. Via de voorzitter een heel goede morgen allemaal aan alle raadsleden. Dank mijnheer Karremans. Ik heb voor mijzelf drie vragen genoteerd. Allereerst te beginnen bij de heer Co Engberts. Dat ging toen niet helemaal lekker in de commissie maar daar heeft u al aan gerefereerd. Nu even in de herkansing twee vragen van uw zijde. Ten eerste of we voldoende middelen hebben voor de aanpak van de achterstanden. Ja, qua middelen hebben we vooralsnog genoeg. Wij hebben als gemeente € 13,2 miljoen gehad en de scholen hebben echt een enorm veelvoud aan miljoenen gehad. Dus geld is vooralsnog niet het probleem. We hebben wel aan het rijk gevraagd en daar is inmiddels ook zoals u wellicht weet ja op gezegd, dat we die NPOmiddelen over een langere periode kunnen gebruiken. Qua middelen zitten we vooralsnog goed. Daar zie ik niet per se een knelpunt op dit moment. Mocht dat wel het geval zijn, dan kom ik daar uiteraard bij u op terug. Dan zal ik misschien uw steun daarbij nodig hebben via uw collega’s in de Tweede Kamer. Dan verwees u naar de kritiek op de aanpak van het lerarentekort. Ja, u mag het mij vertellen, zou ik bijna willen zeggen. Het lerarentekort is niet iets wat we van vandaag op morgen kunnen oplossen en is ook niet iets van gisteren. Het is een groot landelijk probleem, zoals we dat ook hebben in de zorg.

Zoals we dat ook hebben in allerlei andere sectoren op het moment, in de horeca, enzovoort, enzovoort. Je bent heel erg afhankelijk van mensen die willen kiezen voor een baan in deze sector. Daar werken wij met zijn allen keihard aan, ik in het bijzonder, via een uitgebreid plan dat u kent. Daar blijf ik stug op inzetten. En ik kan u melden dat we het als Rotterdam in vergelijking met andere grote steden op dit punt juist relatief goed doen. Dus wat dat betreft werkt de aanpak. Dank u zeer. Dan was er nog één vraag van mevrouw Maassen over het eventueel opnemen van KPI’s in een volgend college als eventueel collegetarget. Daar gaan wij ons straks als nieuw college over buigen. We gaan het coalitieakkoord dat er natuurlijk ligt proberen goed te bestuderen en te kijken of we naar aanleiding daarvan nieuwe collegetargets kunnen vaststellen en eventueel ook KPI’s. Op onderwijs en cultuur kom ik ook met een voorstel uiteraard. Zoals u wellicht weet, ook de Rekenkamer kijkt daarnaar om te kijken of ze goed geformuleerd zijn. Ik hecht er in ieder geval aan dat als we KPI’s of collegetargets opstellen op het gebied van in ieder geval laat ik het even tot mijn eigen portefeuille straks beperken, cultuur, dat we daar zelf ook helemaal op kunnen sturen. Dat is met onderwijs veel lastiger zoals u weet, omdat wij niet over het onderwijs gaan.

Maar we moeten even kijken hoe we daar slim mee kunnen omgaan. Tot zover voorzitter. Dank u zeer. De VOORZITTER. Wethouder Kurvers. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dank u wel voorzitter. Mevrouw Maassen stelde de vraag hoe het nu zit met die cijfers over dat funderingsloket en de resultaten daarvan. Om dat toe te lichten moeten we toch even naar de praktijk van funderingsherstel kijken en ik denk dat dat ook de uitleg geeft. Ik heb alle tijd, ik neem mijn spreektijd, het is mijn laatste keer, dus ik dacht: we gaan het er even lekker van nemen. Nee, maar het is de eigen verantwoordelijkheid van de huizenbezitter. Wij willen als gemeente voorlichting geven, we hebben ook een kaart gemaakt en vervolgens hebben wij procesinformatie over hoe dat gaat. We schrijven mensen aan: in jouw buurt is er iets aan de hand. Ga eens kijken naar je fundering. Het is aan mensen zelf om dat te doen. Wij geven wel subsidie op het doen van onderzoek, maar het blijft de eigen verantwoordelijkheid. De vervolgstap moet je samen doen, met het hele blok doen, met de buren doen. Soms komt uit onderzoek, je doet het wel, het is nodig, of je kunt nog even wachten. Alleen de mensen die echt niet kunnen, daar zijn nog maatwerkleningen voor. Maar het kan dus ook voor een deel uit ons zicht gebeuren.

Op het moment dat mensen echt tot funderingsherstel overgaan, maar dat is ook echt de eigen verantwoordelijkheid van de huizenbezitter zelf, dus vandaar de procesinformatie, want die zit bij ons.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

676

De VOORZITTER. Dank u wel. De heer Karremans. De heer KARREMANS (vvd) (wethouder). Dank u wel voorzitter. Twee vragen aan mijn adres. Allereerst over het afval scheiden, wat we daaraan doen. Overigens, en dat weet mevrouw Kockelkoren natuurlijk ook, zijn die targets niet gehaald door corona omdat natuurlijk heel veel mensen thuis gingen werken en daardoor veel meer afval werd aangeboden. Dat zien we gelukkig nu weer teruggaan naar de hoeveelheden zoals we die ook voor 2019 hadden. Maar wat doen we aan het bevorderen van afvalscheiding? Want ik ben het met mevrouw Kockelkoren eens dat dat heel belangrijk is. Dat is onder andere de GFE-bakken bij hoogbouw plaatsen, zoals we dat nu ook in Alexander hebben gedaan en in Blijdorp, waar het ook megasuccesvol is, waar we vaker moeten rijden om die bakken te legen, dat mensen dat gewoon gescheiden aanbieden. Dat is hartstikke mooi. Maar je moet ook denken aan verruiming van openingstijden van milieuparken. We zijn bezig met communicatie en ook bijvoorbeeld het plaatsen van meer papiercontainers om te zorgen dat het ook makkelijk wordt om te scheiden. Dus met dat soort zaken gaan wij gewoon door want het blijft een belangrijk onderwerp voor een schone stad. Dan over het riool, een vraag van mevrouw Maassen. Ik heb het nog nooit zoveel over het riool gehad dan de afgelopen twee weken. Ook weleens vernieuwend.

Nou, wat het geval is bij het riool, we lopen nu inderdaad een beetje achter, maar het is niet zo dat door die incidentele achterstand we nu in één keer een heel groot probleem hebben. Dat zouden we alleen hebben als er echt veel kilometers niet zouden worden aangelegd over meerdere jaren. Dan zou er een potentieel probleem kunnen ontstaan. Maar we verwachten het tekort nog in te lopen, er zit nu ook een task force op die minutieus in de gaten houdt wat de voortgang is. En als er bijsturing nodig is, dan weet mevrouw Maassen natuurlijk ook van mij dat ik dat gelijk zal doen. Want die riolering is van cruciaal belang voor ontzettend veel functies in Rotterdam. Dank u wel. De VOORZITTER. Dank. Aan deze kant, wethouder Bokhove. Mevrouw BOKHOVE (gl) (wethouder). Ja dank u wel. Aan het adres van de heer Vonk. Ik proef de teleurstelling, die hebben we ook in de commissie uitgesproken, maar die deelde ik ook eigenlijk wel. Er is hard gewerkt aan een loket op voorspraak van Koers van de stad voor ondersteuning van ouders in relaties maar ook bij scheiding. Er is niet één loket maar er zijn twee loketten gekomen. Een digitaal loket en een fysiek loket. Maar we hebben ook geconstateerd dat die loketten nog niet helemaal voldoen aan de visie dat je ook de preventie daarop heel sterk wilt uitdragen.

In de commissie heb ik een toezegging gedaan en die wilde ik ook nog maar even op dit moment onderstrepen, omdat ik met u vind dat we daar nog vervolgstappen in moeten maken en daar zal ik u ook alle steun voor geven. Aan die toezegging, ook al is die natuurlijk twee weken geleden gedaan, zal ik ook met u proberen zo goed mogelijk navolging te geven aan die kant van de tafel dadelijk, maar ik neem ook aan dat mijn opvolger die toezegging ook zeer serieus neemt. Het is een uitwerking op uw verzoek. De VOORZITTER. Andere collega’s. Mevrouw Eskes. Mevrouw ESKES (cda) (wethouder). Ja, heel kort. We hebben ook uitgebreid in de commissie stilgestaan bij de Blokhuis-middelen. Geen verrassing dat de heer Vonk mij daar opnieuw naar vraagt. Ik denk dat transparantie over de inhoud zeker aan de orde is en we zullen die projecten ook met u moeten bespreken. Tegelijkertijd wil ik er wel een kanttekening bij plaatsen als het gaat over transparantie over de middelen hoe die toegeschreven worden per project. Om dat aan de voorkant publiek te delen, doet ook tekort aan de onderhandelingspositie van de gemeente waar het ook gaat om contracten met

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

677

zorgaanbieders. Dus we zullen ook terughoudend moeten zijn, maar over de inhoud zal mijn opvolger vast heel graag het debat met u aangaan. De VOORZITTER. Dank u zeer. Andere collega’s aan die kant van de tafel? Niet? Is er behoefte aan een tweede termijn of zijn er nog vragen blijven liggen? De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. Ik wilde graag verzoeken om een schorsing. De VOORZITTER. Heeft u enig idee hoeveel tijd u nodig heeft? De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ik denk tien à vijftien minuten. De VOORZITTER. Dan schors ik de vergadering tot 12.10 uur. De vergadering is geschorst. (De vergadering is geschorst.) Heropening De VOORZITTER. Ik heropen de vergadering en geef het woord aan de heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. Ik kom even terug op het debat dat we zojuist voerden en met name over die € 7,9 miljoen. Dat was een lening die gewoon veilig op de balans stond en die hebben we gewoon weggegeven. We hoopten op een nieuw stadion en deze wethouder heeft bewust het risico genomen. Ik heb ook echt het debat afgewacht vandaag. Op die vraag waarom hij dat risico heeft genomen hebben we ook geen antwoord gekregen. En voorzitter, als je dan iets afkeurt, dan ben ik een persoon die vindt dat je daar ook consequenties aan moet verbinden, want dit is gewoon echt afkeurenswaardig.

Het is een middel dat ik niet graag gebruik, maar in dit geval kan ik gewoon niet anders en ik doe het met name om ook geen precedent te scheppen voor toekomstige wethouders. Want zo kun je niet met geld omgaan. We kunnen als gemeenteraad niet goedkeuren dat er gespeeld wordt met publiek geld. Dat keuren wij af en vandaar ook een motie van afkeuring. De motie heet 'Spelen met publiek geld is afkeurenswaardig'. De VOORZITTER. De heer Van der Velden heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Spelen met publiek geld is afkeurenswaardig ʺDe gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 juni 2022, ter bespreking van het debat over vaststelling van de jaarstukken 2021; gehoord de beraadslaging, nemende in overweging dat: - wethouder Van Gils doelbewust in juni 2019 de achtergestelde lening aan Stadion Feijenoord N.V. van € 7.941.154,00 heeft omgezet naar een aandeel, met als doel de balans van deze onderneming op te poetsen en externe partijen te verleiden tot het doen van een financiële bijdrage. Hierdoor is onze positie ernstig verzwakt en de wethouder heeft een enorm risico genomen door eigen vermogen te verschaffen aan een onderneming die zich heeft gestort in een zeer onzeker project, te weten een nieuw

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

678

voetbalstadion. De leningconversie zou plaatsvinden rond of na financial close, dus bij het definitief doorgaan van het stadionproject binnen de gebiedsontwikkeling Feyenoord City; verzoekt de gemeenteraad uit te spreken dat: - wethouder Van Gils gespeeld heeft met publiek geld buiten de kaders om die de raad heeft gesteld en dit handelen af te keuren; en gaat over tot de orde van de dag.ʺ w.g. R.T.J. van der Velden en P.J.H.D. Verkoelen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Ik zal zo meteen wethouder Van Gils vragen om een advies over deze motie, tenzij er nog andere raadsleden zich willen mengen in dit debat. Ik wil u er opmerkzaam op maken dat we zo ongeveer aan het einde van het debat zijn. Dat betekent dus dat aansluitend ook stemming zal zijn over deze motie en ook over het financiële beleid zoals dat nu gevoerd is. Mevrouw Zeegers. Mevrouw VERKOELEN (50+). Voorzitter, een punt van orde. Mag ik als mede-indiener eerst ook nog even het woord voordat mevrouw Zeegers gaat? Dat lijkt me wel zo netjes omdat ik ook mee indien. De VOORZITTER. U heeft altijd uw eigen oordelen, dat is prima. Het mag mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Het is niet prima. Het is een beetje de regel, denk ik. De VOORZITTER. Ik kan niet weten dat u iets wilt zeggen als mede-indiener. Mevrouw VERKOELEN (50+). Ik zwaaide. De VOORZITTER.

Maar ik kan niet weten dat het daar betrekking op heeft en als gevolg zag ik dat mevrouw Zeegers voor u was gaan staan. Maar dit punt van orde is een terechte. Mevrouw VERKOELEN (50+). Dank u wel. Voorzitter, even aanvullend op wat de Partij voor de Dieren, de heer Van der Velden stelt. We hebben hier het debat over gehad sinds 2019, we hebben het meermalen aan de orde gesteld. Het is en blijft gewoon een risico dat de wethouder zelf heeft ingeschat, zonder dat dat nodig was. Position paper was er overduidelijk in, het stond niet onder maatregel nummer 9 maar maatregel 12. In het bijzonder, juist om het speculeren met dat geld te voorkomen en te zorgen dat dat pas na de financial close zou gebeuren, en dat is niet gebeurd. Ik wil de wethouder nog meegeven, u mag ook alles zeggen hoor, u bent toch weg nu, dus u mocht alles zeggen. Maar u heeft toch niet helemaal goed begrepen waar mijn politieke doel in dit leven, in deze raad is, en dat is dat ik mijn lot zeker niet verbonden heb aan een stadion, maar wel aan de gewone Rotterdammer die verdient dat elke cent die wij hier hebben, goed uitgegeven wordt. De VOORZITTER. Dank. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja, dank u wel voorzitter. Ja, ik kan niet anders zeggen dan dat ik het echt een ongepaste motie vind.

We hebben net gehoord hoe goed het college, de wethouder van de majeure projecten, organisatie en financiën, dus ik noem hem ook bij zijn

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

679

titel als wethouder, niet bij naam, dat vind ik ook ongepast om dat zo in die motie te doen, omdat hij dat doet uit hoofde van de functie van wethouderschap en het volgens mij ook in een periode was dat hij deze functie nog niet zelf bekleedde, maar dat terzijde. We hebben gehoord dat het college en met name deze wethouder majeure projecten, organisatie en financiën, de organisatie en de financiën ontzettend goed op orde heeft gekregen, waardoor we veel beter kunnen sturen op het geld, waardoor dat weerstandsvermogen weer op orde is gekomen in tijden van corona. In zo’n moeilijk gesternte heeft iemand dit allemaal voor elkaar gekregen. Ik vind het werkelijk ongepast om dan met zo’n motie aan te komen die ook, dat heeft de wethouder helder uitgelegd, conform de afspraken was die we in de raad hebben gemaakt en die we aan het college vragen om uit te voeren. Het is onze vraag aan het college om dat op die manier zo te doen. Dan vind ik het echt niet gepast dat hij daar de wrange vruchten van moet plukken op het moment dat hij hier afscheid neemt. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Gezien de aard van de motie vind ik wel dat ik daar op moet reageren. Want het is nogal een zware motie en het is een motie die voorspelbaar is en die uit een voorspelbaar kamp komt.

Het is natuurlijk ook voor itererend op gewoon ook niet willen horen hoe het in elkaar zit. En dat mag, maar om dan zo’n sterke motie in te dienen richting dit scheidende college, dat vind ik feitelijk populisme, laat ik het zo maar noemen. Maar verder heeft die motie wat mij betreft geen enkele waarde, behalve voor de bühne. De VOORZITTER. Andere sprekers? Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Nou voorzitter, het is meer een ordevoorstel, want ik heb de motie nog niet gezien en ik zou voordat we tot stemming overgaan wel even met mijn fractie hierover willen beraden. De VOORZITTER. Hij komt eraan, maar de heer Van der Velden heeft het dictum voorgelezen. Mijnheer Vonk. De heer VONK (cu). Ja voorzitter, het wordt heel politiek gemaakt. Ik heb geprobeerd mij erin te verdiepen, ook meer in de techniek, en ook op grond van de techniek en het oordeel dat ik daar in ieder geval aan koppel, denk ik dat deze motie het maar niet moet halen. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). We hebben het onderwerp dat nu ter sprake is gebracht vanochtend tien, twintig, dertig keer behandeld de afgelopen jaren. Dus ik snap werkelijk niet waarom op dit moment deze motie wordt ingediend. Wij zullen die motie ook niet steunen. De VOORZITTER. Andere sprekers? We laten de motie rondgaan.

Wethouder, kunt u nu al iets zeggen over de motie, gehoord het dictum? De heer VAN GILS (d66) (wethouder). Met het risico dat we hier acht keer over dezelfde inhoud gaan doen, want de afgelopen weken hebben we het al vier keer gedaan, collega Kurvers en ik, dus daar wilde ik maar bij wegblijven. Voor het overige denk ik dat het oordeel raad is. De VOORZITTER. Wilt u dat ik u een minuut of vijf leestijd geef? Ja? Dan ga ik niet schorsen, maar dan gun ik graag vijf minuten leestijd en dan hervatten we zo meteen de

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

680

beraadslaging. Weet dat we dan aansluitend tot stemming overgaan. U heeft hem in uw systeem. Ik wil graag de beraadslaging voortzetten. Wilt u gaan zitten? De korte schorsing is nog tot een nader statement, een mededeling. Dat is niet het geval. Ja toch? De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp). Ja voorzitter, we gaan nu stemmen? Dan wil ik wel een stemverklaring afleggen voorzitter. Ik heb eerder vanochtend opgeroepen om een beetje terughoudend te zijn met moties. Nu krijgen we op de valreep deze motie. Ik denk zelf dat 50PLUS en de Partij voor de Dieren gelijk hebben met wat ze stellen in de motie, en het zou de wethouder en het college sieren als ze hun ongelijk zouden bekennen. Ik denk zelf ook dat de afwikkeling van het hele gedoe rondom dat nieuwe stadion nog wel meer gaat kosten voor de gemeente Rotterdam dan € 8 miljoen, maar dat zien we dan wel in de jaarrekening 2022, die we volgend jaar rond deze tijd gaan bespreken. Maar ook als je gelijk hebt hoeft dat niet altijd te leiden tot een motie. Ik vind zelf de motie op dit moment naar deze wethouder in ieder geval niet het juiste instrument om de afkeuring uit te spreken over wat er gebeurd is rondom het stadion. Dus wij zullen de motie niet steunen. De VOORZITTER. Zijn er nog stemverklaringen? Niet? Dan gaan we over tot stemming over de motie van afkeuring.

Nee, wethouders zijnde straks raadsleden die nu ook nog raadslid zijn mogen niet stemmen, want het gaat hier over het gevoerde beleid van het college waar zij deel van uitmaakten, dus wethouders blijven op hun wethoudersstoel zitten. Mevrouw Elfilali. Mevrouw ELFILALI (volt). Voorzitter, ik wil melden dat ik mij onthoud van stemming, want dit betreft het verleden. Daar was ik niet bij, dus ik stem niet. De VOORZITTER. Dat kan. Je kunt je onthouden van stemming als je dat wilt. Dat mag met een stemverklaring. Ja? Dan gaan wij stemmen. De motie wordt voorgezet en u bent al volop aan het stemmen zie ik. U kunt geen stemverklaring meer geven want we zijn al aan het stemmen. Dat kan nu echt niet meer want we zijn nu aan het stemmen. Daarna kunt u van alles zeggen, maar we zijn nu aan het stemmen. Motie 1, 'Spelen met publiek geld is afkeurenswaardig'. De motie is met 32 stemmen tegen en 5 stemmen voor verworpen. Voor stemden de fracties van PvdD, 50PLUS en BIJ1. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja, ik was toch even in verwarring over uw advies aan mevrouw Elfilali, want voor zover ik weet is het eigenlijk verplicht om te stemmen als raadslid, tenzij er soort integriteitsredenen zijn om niet te stemmen, dus ik ben enigszins in verwarring door uw advies in dezen. De VOORZITTER. Ja. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp).

Ja voorzitter, het was altijd gebruikelijk dat iedereen stemde. Je moest een keuze maken, maar je kon ook de zaal verlaten. Dat kan ook. De VOORZITTER. En dat laatste heeft ze gedaan. De heer COŞKUN (sp). Oké, dan is dat juist, maar dan had u dat moeten adviseren.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

681

De VOORZITTER. Dat is het dus. Ze heeft ook de zaal verlaten. Dan gaan we stemmen over het raadsvoorstel zelf, onder agendapunt 5, waarbij betrokken is 5.2 en 5.3. We zetten het raadsvoorstel nog even voor. Bij het raadsvoorstel zijn geen moties ingediend, dus we stemmen direct over het voorstel zelf. Voorstel 5.2, het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2021, inclusief de baten en lasten per programma, de baten en lasten per taakveld en de bestemming van het rekeningresultaat. Het voorstel is met 36 stemmen voor en 1 stem tegen aangenomen. Tegen stemde de fractie van 50PLUS. Daarmee zijn de jaarstukken goedgekeurd. Aan de orde nu een kort praatje van mijn zijde om van de wethouders afscheid te nemen. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Die heb ik niet op mijn lijst staan, dat is het voorstel tot vaststelling van de conclusies en aanbevelingen van de commissie tot onderzoek van de rekening, de COR. Dit stond jammer genoeg niet op mijn stemlijst als zodanig, dus dat hebben we dan gemist. Mag ik u alsnog verzoeken om daarover uw stem uit te brengen? Mevrouw Elfilali, als u consequent bent gaat u hier ook niet deelnemen aan de stemming over de COR. Ik wijs u daar even op. Voorstel 5.3, het voorstel tot vaststelling van de conclusies en aanbevelingen van de commissie tot onderzoek van de rekening met betrekking tot de jaarrekening 2021.

Het voorstel is met algemene stemmen aangenomen. Ik check even bij de ondersteuning of wij nog ergens een stemming kwijt zijn. Dit is alles hè? Ja. Excuses. 6.

Afscheid van de wethouders die niet terugkeren in het college van burgemeester en wethouders in nieuwe samenstelling

De VOORZITTER. Leden van de gemeenteraad van Rotterdam, waarde vertrekkende wethouders. Het is ongetwijfeld een van de mooiste banen in bestuurlijk Nederland. De gemeente waar de bal nooit tot rust komt, waar de bal altijd stuitert. Wil je scoren in Rotterdam, dan moet je de bal niet vanaf een rustpositie in het doel schieten, maar al stuiterend de bal op je voet nemen. Dat is een kunst en maar weinig voetballers kunnen dat echt. We hebben afgelopen periode meegemaakt dat er veel gestuiterd is in Rotterdam. Een moeilijke bestuursperiode met een wereldwijde pandemie. Ga er maar aan staan. En dan toch in zo’n grillige wereld met een zeer betrokken raad de boot op koers houden. De minister-president sprak over het besturen van Nederland in dichte mist. Dat was voor gemeentebesturen in Nederland ook niet veel anders. Ook hier moest bestuurd worden in dichte mist. De werkloosheid nam toe, veel mensen maakten andere keuzes in hun leven met consequenties die we nu op de arbeidsmarkt aan den lijve ondervinden. In dezelfde periode gewichtige besluiten nemen over een energietransitie, over een Warmtebedrijf en over nog meer vraagstukken die zeer nauw samenhangen met vraagstukken die niet altijd op straat zichtbaar zijn zoals armoede. Maar die problemen lijken de afgelopen jaren om wat voor reden dan ook complexer te zijn geworden.

De voorspelling die de gewezen voorzitter van de Sociaal Economische Raad in mijn richting deed toen ik daar nog een jongste bediende was, namelijk dat de samenleving complexer wordt en derhalve bestaan er ook geen eenvoudige oplossingen, was de waarheid, is de waarheid, blijft de waarheid en zal denk ik de komende jaren alleen nog maar toenemen. De samenleving is complex en dus zijn er geen eenvoudige oplossingen. Bovendien zijn er voortdurend exogene nationale en internationale vraagstukken die zich aandienen en die zich volstrekt lokaal manifesteren. Niemand van ons had ook nog een oorlog verwacht, zo dicht bij huis met de zware consequenties voor de mensen zelf die in Oekraïne wonen, die daar het meest onder lijden,

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

682

en de consequenties in onze gemeenten dus ook in Rotterdam, om daarbij behulpzaam te willen zijn. Die vraagstukken zijn internationaal van aard, maar manifesteren zich lokaal, en daar moest u als college ook het hoofd aan bieden. Ineens moest een liberale wethouder zich gaan bezighouden met waarschijnlijk de meest actieve acties die ik de afgelopen jaren als burgemeester heb meegemaakt op het terrein van de asielopvang. Ik ben er trots op dat we dat als stad met elkaar, raad en college, in harmonie hebben gedaan, omdat onze buren dat verdienen. En omdat dat ook verplicht is aan onze geschiedenis, van een stad die de oorlog van dichtbij zo intens heeft meegemaakt. Een stad die geruïneerd is door de oorlog, waar vierkante kilometers zijn platgebrand, waar honderden mensen zijn omgekomen, die stad is zich bewust van zijn geschiedenis en is alert om te reageren op noden als ze vervolgens nota bene ook je eigen buren op de deur kloppen en zeggen: nu zijn wij helaas slachtoffer. Mogen wij op uw warmte rekenen? Ik ben er trots op dat stad, college en raad daar zo positief op gereageerd hebben, dat jullie ook als wethouders eensgezind daar de schouders onder hebben gezet. Ik ben er trots op en terecht. Maar ook de vragen van onze burgers de afgelopen jaren lijken soms niet te temmen. Iedereen die met burgers op straat spreekt in een buurthuis of op een andere plek, hoort dat aan.

Er kan veel. Technisch is er veel mogelijk. “En dus wil ik het hebben en dus wil ik het vandaag hebben en dus heb ik er recht op”. Er is bijna geen beleid tegenaan te maken. Zo hoog is de vraag en zijn de verwachtingen uit de samenleving. Terecht denk ik dat soms onze besluitvormingsstructuren kraken in het licht van de toenemende vraag van onze burgers en ook van het tempo waarmee geleverd moet worden. Onze wettelijke machines, onze lokale verordeningen, malen niet zo snel als dat de vraag van burgers wordt geformuleerd. En ik waarschuw ook het volgende college: dat gaat u meemaken en het wordt alleen maar groter. En op de belangrijkste thema’s heeft u als college op belangrijke momenten ook maatregelen kunnen treffen. Soms tijdig, soms niet tijdig. Vertrekkende collegeleden hebben op verschillende onderdelen dat ook aan den lijve mogen ondervinden. Neem Michiel Grauss, die al fietsend door Rotterdam de armoede kon ruiken, onder andere in IJsselmonde. Hij ging daar graag in gesprek met de bewoners, gesprekken die zijn mening over mensen met schulden hebben veranderd. Zij komen vaak buiten hun schuld in de schulden terecht, zaken waar ze vaak niet zoveel aan kunnen doen. Daarover had Michiel ook veel contact met armoedeorganisaties in de stad, bewindvoerders, incassobureaus.

Nee, hij heeft niet alles kunnen oplossen, maar hij heeft zich met ziel en zaligheid kunnen inzetten, ook met vaak ingehouden applaus van de zijde van uw raad voor het door hem gevoerde beleid en zijn persoonlijke inspanningen daaromtrent. Michiel, hartelijk dank. Richard Moti was ook getuige van menselijk leed tijdens zijn werkbezoeken. In de Tarwewijk trof hij opengebroken kelderboxen en schuurtjes aan met mensen uit Oost-Europa. Ze waren hun baan kwijt en dus hun huis kwijt en dus schuilden ze daar tegen de winterkou. Richard ontmoette een moeder met haar dochtertje in een naar urine stinkend portiek. Dat gun je niemand. Ik geef je op een briefje, je komt dan niet met plezier terug naar het stadhuis. En niet veel later ontwikkelt hij als portefeuillehouder arbeidsmigranten beleid op dit punt. Twee jaar later liep Rotterdam voorop in de aanpak van problemen rondom arbeidsmigranten, of beter gezegd, rondom malafide uitzendbureaus en huisjesmelkers. Zij zijn het die deze hardwerkende mensen uitknijpen, op straat zetten en de buurtbewoners opzadelen met problemen. Terecht ligt het rapport-Roemer nog steeds bij het kabinet. Wat mij betreft worden er te laat de tanden in gezet. Het wordt echt tijd voor rijksbeleid op dit punt. Het ondersteunt daarmee ook het lokaal beleid om dit vraagstuk de komende jaren het hoofd te bieden.

De nieuwe wethouder op dit punt krijgt er een lobbydossier bij. Problemen signaleren, schade repareren en mensen beschermen, een van de mooiste taken die je als wethouder kunt uitvoeren. En Bas Kurvers dan. Bouwen, de mooiste portefeuille. Bouwen aan een stad met je hart. Voor jonge ouders die een gezinswoning met speelplekken en scholen in de buurt willen. Voor ouderen die thuis willen blijven wonen met voorzieningen op loopafstand. Voor

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

683

studenten, voor ondernemers die lokaal willen produceren en verkopen. Dat is gelukt. Er zijn 15.000 woningen in aanbouw genomen, een behoorlijk cijfer. En ja, moeilijke besluiten waren er ook. Je krijgt niet alles als wethouder in deze raad. De Tweebosbuurt, daar kreeg hij hoofdpijn van, en velen. Niet alles lukt. De Fazantstraat, daar vond de raad dat het te gortig was, daar is het college op gecorrigeerd. En wat mij die twee onderwerpen hebben geleerd de afgelopen jaren is één ding: democratie werkt. Democratie werkt omdat raadsleden het ook oneens kunnen zijn met een college, maar ook dat bewoners wel degelijk door stevig aanwezig te zijn in dit huis, invloed kunnen uitoefenen op de loop der dingen. Niet altijd, maar het gebeurt wel. En dat maakte mij wel trots, op een afstand kunnen concluderen dat de democratie echt werkt. Een ander record staat op naam van een wethouder die vandaag niet aanwezig is, Arno Bonte. Rotterdam sloot als eerste stad een lokaal klimaatakkoord. Begin 2019 stonden zestig Rotterdamse bedrijven klaar om daar invulling aan te geven. Nu zijn er tweehonderd bedrijven en maatschappelijke organisaties aangesloten. Duizenden Rotterdammers doen mee. De afgelopen periode is veel bereikt op dat terrein en ja, de energieontwikkelingen van het afgelopen jaar hebben vast wel een handje geholpen, maar Arno Bonte was daar echt het oliemannetje bij.

Roos Vermeij zette haar zinnen op Wijk aan zet, het Leegstandsfonds, de aanpak van flitsbezorgers. En de Landtong op Rozenburg. Bloedirritant noemde ze de dark stores en alle overlast die daarmee gepaard ging. Roos zorgde snel voor regelgeving en Rotterdam was daarmee een van de eerste gemeenten die aan de slag ging. Met haar kalmte, haar lach en hart voor de zaak wist zij velen te overtuigen van haar aanpak. Ze heeft Wijk aan zet in de steigers gezet. Een klus voor de volgende wethouder van Wijken om ervoor te zorgen dat de vertrouwensband gaat groeien en dat die wijkraden werkelijk gaan doen waarvoor ze uiteindelijk ook gekozen zijn. Wijk aan zet betekent ook de Coolsingel aan zet, zei Arjan van Gils als wethouder Organisatie. Met andere woorden, een andere manier van werken, de wijk in en in gesprek gaan. Oog en oor hebben voor de ideeën die in de stad leven. Ideeën die niet vastlopen in regels en procedures. En niet tegen burgers zeggen: u bent het probleem. Maar tegen burgers zeggen: zullen we kijken hoe we samen dat probleem kunnen oplossen? Zijn ideeën sloten aan bij die van Christine Eskes. Buiten de kaders denken, staan voor de menselijke maat, zoals die bij alle wijkteams wordt toegepast, voor casussen die buiten de kaders vallen wordt toch een oplossing gezocht.