20220616- Notulen van de raadsvergadering van 16 juni 2022.pdf

Notulen raadsvergadering

Notulen van de buitengewone raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen van de buitengewone raadsvergadering van 16 juni 2022 (ochtendzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 8 Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb Tegenwoordig zijn 42 leden, namelijk: mevrouw P.J.H.D. Verkoelen, mevrouw M.S. Abrahamse, de heer J.M.D. de Waard, mevrouw V.A. Bruin, de heer M. Verhoef, de heer R.G.C. Segers-Hoogendoorn, de heer A.R. Oostdijk, de heer B. van Drunen, de heer G.J.M. Vreugdenhil, de heer T. Kind, mevrouw I. Elfilali, mevrouw M.M. Vlasblom, mevrouw A.J.A. Maassen, mevrouw I. van Wifferen, mevrouw J.M. Nunnely, de heer D.J. van Dommelen, mevrouw M.S.S. de Jong, mevrouw C.M. Zeegers, de heer T. de Haan, de heer E. Yigit, mevrouw N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein, de heer G.J. Engberts, mevrouw L.S. Vlieger, mevrouw A. Kockelkoren, de heer T.S.J. Coşkun, de heer V.P.G. Karremans, de heer T.J. Vonk, de heer F. Achbar, de heer M.H. Biljoen, mevrouw M.Y. Morkoç, de heer S.J.C. Becker, mevrouw S. van de Peppel, de heer P.J.P. Lansink-Bastemeijer, de heer R.T.J. van der Velden, de heer R.A.C.J. Simons, mevrouw S. Reitema, de heer T. Kuzu, mevrouw D.A. van Groningen, de heer B. van Schaik, de heer R. Moti, de heer S. Ceulemans en mevrouw J. Bokhove (middagdeel). Afwezig zijn 3 leden, namelijk: mevrouw I. Coenradie, de heer N. Balwantsingh en mevrouw T.C. Hoogwerf. Namens het college zijn vertegenwoordigd mevrouw J. Bokhove, mevrouw E.C.

Eskes, de heer A.H.P. van Gils, de heer M.K.A. Grauss, de heer V.P.G. Karremans, de heer S. Kasmi, de heer S.A. Kurvers, de heer R. Moti en mevrouw R.A. Vermeij Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders 1.1

Opening en mededelingen

De VOORZITTER. Ik open deze vergadering en heet u allen van harte welkom. Ook welkom aan degenen die op afstand onze vergadering volgen, vertegenwoordigers van de media en onze medewerkers. Ik heb bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Coenradie. Zij is moeder geworden in de afgelopen dagen. De nieuwe Rotterdammer heet Joep. Ik zal mij melden bij de minister van Binnenlandse Zaken om de bijdrage uit het Gemeentefonds te verhogen ter waarde van één persoon. Namens de gemeenteraad zullen wij een bloemetje bezorgen bij de gelukkige ouders. Mevrouw Hoogwerf is vandaag ziek. Die kan hier niet in ons midden zijn. Ik heb begrepen dat zij in quarantaine is. Bij stemmingen vandaag zal mevrouw Coenradie pairen met de heer Balwantsingh en mevrouw Hoogwerf met de heer Kind. Als het goed is, is dat inmiddels doorgekomen. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ik wil nog even melden dat de heer Ceulemans wat later komt, want hij kon op dit moment een huis bezichtigen en gezien de woningmarkt zei ik: nou, doe dat dan maar.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

653

De VOORZITTER. Ik hoop wel dat hij tijdig is voor de stemmingen straks. 1.2

Afscheid van de heer S. Leewis als lid van de raad

De VOORZITTER. Aan de orde is het afscheid van het raadslid Leewis als lid van de gemeenteraad van Rotterdam. Ik wil graag een paar woorden aan de heer Leewis wijden. Leden van de gemeenteraad van Rotterdam, leden van het college en in het bijzonder leden van de gemeenteraadsfractie van GroenLinks. Iemand had mij uitgezet en nu doet hij het weer. Er zijn hier magische krachten. Vandaag nemen we afscheid van Stephan Leewis als lid van de gemeenteraad van Rotterdam. Stephan, bij de verkiezingen in maart vorig jaar 2018 werd je gekozen als raadslid voor GroenLinks. Je bent sinds 2010 politiek actief, eerst in Delfshaven als deelraadslid en gebiedscommissielid, daarna voor de hele stad als raadslid in dit stadhuis. Hiernaast werk je al een aantal jaren bij de gemeente Lansingerland als senior beleidsadviseur, waar je de wethouder adviseert over beleidsvelden op het gebied van onderwijs. We kunnen wel stellen dat je in jouw rol als raadslid het belang van de Rotterdammer in de brede zin van het woord hebt gediend. Jouw ambitie om de stad groener en schoner te maken is bewonderenswaardig. In de commissie Energietransitie, Duurzaamheid, Economie en Mobiliteit, ook wel bekend als commissie EDEM, was je vooral terug te vinden met jouw neus in dossiers op het gebied van klimaat, energie en duurzaamheid en je kwam sterk op voor een autoluwe binnenstad.

Je ging hierbij altijd op zoek naar samenwerking met andere partijen om jouw doelen te bereiken. Je bent geboren en getogen in Rotterdam, hier ligt je hart. Je bent een kind van Zuid, dat zagen we ook terug aan de felheid van jouw betoog en interrupties in de debatten over de rellen op de Beijerlandselaan. Natuurlijk moeten we ook niet vergeten dat jij je om persoonlijke redenen de afgelopen tijd niet hebt willen mengen in de discussie over de Tweebosbuurt. Dit dossier ging namelijk ook over jouw ouders, die daar verbinding mee hadden. Het was een goed staaltje afstand houden als het op een gegeven moment te dichtbij komt voor een bestuurder. Iets waar vele raadsleden in Nederland iets van kunnen leren. Een gevoelig punt, omdat jouw vader fel actievoerde tegen de sloop van de Tweebosbuurt. Ik kwam hem daar zelf ook als actievoerder tegen en we weten allemaal welke uitkomst dit dossier heeft gekregen. Maar jouw opstelling daar was bewonderenswaardig. Je was terug te vinden binnen de portefeuille Veilig en je hebt je hierin ook hard gemaakt voor grote vraagstukken zoals bijvoorbeeld het demonstratierecht, de woonopstand. Je hebt je altijd ingezet voor gelijke kansen en gelijkwaardigheid. Met jouw vertrek gaat een ambassadeur voor dit grote werk op het stadhuis naar een andere plek om zich wel weer waardig in te zetten voor Rotterdam, voor de samenleving.

Ik hoop dat je ook buiten het stadhuis je draai kunt vinden, dat je daarin ook meer tijd kunt vinden voor andere dingen die voor jou belangrijk zijn, bijvoorbeeld je gezin. Voor nu nemen we afscheid van jou als lid van de gemeenteraad van Rotterdam en zeg nooit nooit. Je krijgt daardoor dus ook wat meer tijd voor andere dingen die ook belangrijk zijn. Stephan, wij vinden het jammer dat je stopt als raadslid, maar je blijft ook voor je partij en voor de stad betrokken met heel veel energie en ik maak me geen illusies, wij komen je gewoon tegen de komende periode. We wensen je voor alles succes in je verdere carrière. Het ga je goed en ook voor jou geldt: de deur van mijn kamer staat ook voor jou open. Dank je wel voor je inzet. Vanzelfsprekend heb je natuurlijk recht op een prachtig mooie bos bloemen. Die zal onderweg zijn. Het klopt inderdaad, hij is onderweg. Het woord is aan jou. We luisteren naar Stephan. De heer LEEWIS (gl). Voorzitter, beste collega-raadsleden, fractiegenoten, vrienden van de pers, fantastische mensen van de griffie, geweldige bodes en natuurlijk lieve, lieve fractiemedewerkers. Waarschijnlijk blijven jullie me hier rondom dit stadhuis nog even zien, maar ik ga toch even dit momentje pakken, want je weet maar nooit, dit is in ieder geval het

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

654

laatste moment op deze plek. Wat was het een enorme eer om de afgelopen jaren met jullie hier in dit prachtige stadhuis het stadsbestuur te zijn van de enige echte stad van dit land. De stad waar ik geboren en getogen ben, ik vond het echt fantastisch. Het is een ervaring die ik nooit zal vergeten en ik kan me heel slecht voorstellen dat ik ooit een betere baan zal hebben dan deze. En voorzitter, dat zeg ik ondanks dat ik vind dat er veel te veel van raadsleden wordt gevraagd. Dat de belasting te hoog is of de vergoeding te laag, ik ben warm voorstander van fulltime raadsleden, zodat je veel meer tijd hebt om echt de stad in te gaan. Maar zelfs dat alles gezegd hebbende, is het een prachtige baan. Ik heb zoveel inspirerende mensen ontmoet, ik heb zelf op mijn eigen kleine manier een bijdrage mogen leveren aan het mooier, eerlijker en groener maken van deze stad. Met een totaal vuurwerkverbod, een duurzaam biomassabeleid als eerste gemeente in Nederland, een raadsenquête Warmtebedrijf, een samenwerking tussen de havens Hamburg en Rotterdam. Het is een kleine greep van dingen waar ik me in mijn beleving succesvol mee heb beziggehouden de afgelopen jaren. En jullie begrijpen vast dat ik alle slappe raadsvragen en mislukte moties van mijn hand hier even buiten beschouwing laat. Maar geen van die succesvolle dingen had ik in mijn eentje kunnen doen.

Dat is misschien wel wat dit werk het allermooiste maakt, dat als je echt iets voor elkaar wilt krijgen, dat je het altijd met andere mensen moet doen. Dat je dus door elkaars meningsverschillen heen moet kijken en zien waarover je het wel eens bent. Uiteindelijk heb ik altijd ervaren, hoezeer we het hier soms hartstochtelijk met elkaar oneens zijn, dat we het altijd doen om samen deze stad een stukje verder vooruit te helpen. Dat is wat ons bindt in deze zaal. Jullie zijn allemaal fantastische collega’s, en toch wil ik hier kort er een paar mensen even uit halen die wat mij betreft het werk de afgelopen jaren net nog iets meer kleur hebben gegeven. Dan begin ik bij de heer Van Drunen. Er zijn eigenlijk weinig mensen waar je zo leuk scherp mee kan debatteren als mijnheer Van Drunen. Voorzitter, het allermooiste is dan toch wel dat als ik hier nu vertrek, dat het de heer Van Drunen is die hier de komende vier jaar mag gaan verdedigen dat de Maastunnel dicht gaat. Succes Bart! Dan mevrouw Van Groningen. En bij dit onderdeel krijgt u geen laatste vraag. Er zijn weinig mensen waar ik het zo ontzettend mee oneens kan zijn als mevrouw Van Groningen, om dan vervolgens toch een uur lang in een of ander onnozel gesprek te raken over hoe het met je kinderen gaat, biologische producten en elkaar ontzettend fijn weer een fijne dag wenst.

Ik wil ook nog even iets zeggen over mevrouw Arsieni. Die zit nu niet meer in de zaal, maar die is de afgelopen vier jaar mijn partner in crime geweest om het de burgemeester weer eens lastig te maken. Ik denk dat als we het aan Ahmed vragen, hij eigenlijk stiekem heel erg blij is dat wij niet meer in de raad zitten. Dan Judith, sinds mijn start in de deelgemeente al mijn politieke mentor. Dank je voor de heel goede samenwerking, maar vooral bedankt voor al het enorme vertrouwen dat je me de afgelopen jaren hebt gegeven. En als laatste Astrid. Ik weet dat het Amerikaanse gezegde is dat als je een vriend in de politiek wilt, je beter een hond kan nemen. Maar daar ben ik het echt heel erg mee oneens. Want Astrid, je bent echt een fantastisch mens en een heel fijne collega. Ik kan het jullie allemaal aanraden in deze raadzaal om iemand in de raad te hebben die je wat er ook gebeurt, blind kan vertrouwen. En dat was wat mij betreft Astrid. Ik vergeet nu een hele-, heleboel mensen. Henk, Isabel, Co, René, ik zou nog een uur kunnen doorgaan en dat is natuurlijk wel een uitstekende manier om dit nieuwe college al gelijk te gaan filibusteren, maar dat ga ik niet doen. Vrienden, collega’s, stadsgenoten, het was mij een waar genoegen. De VOORZITTER. Hartelijk dank. U bent nog raadslid, dus u kunt nog wel even blijven zitten.

Als ik nog commentaar zou leveren op de gemaakte opmerkingen dan ontlok ik een debat en dat moet ik maar niet doen hè. Hartelijk dank voor je inzet en voor je aardige bijdrage als afscheidsspeech vandaag. 2.

Vaststelling van de agenda voor de buitengewone raadsvergadering van 16 juni 2022

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

655

De VOORZITTER. We gaan nu naar agendapunt 2, vaststelling van de agenda voor de buitengewone raadsvergadering van vandaag, 16 juni. Ik zal eerst de agenda met u doornemen en aan het einde zal ik u de gelegenheid bieden om nog aanvullende opmerkingen te maken als u dat wilt. Dan krijgt u daar expliciet de gelegenheid toe. Bij de punten die ik noem, kunt u uiteraard uw opmerkingen maken met betrekking tot dat onderdeel in de agenda zelf. Aansluitend aan het debat over de jaarstukken 2021 is er een stemvenster. Daarbij is het denk ik van belang dat u weet dat aanwezigheid dan ook wordt verlangd, dus kijkt u goed in de agenda, dat er niet mensen afwezig zijn. Normaal gesproken stemmen we aan het einde van de vergadering, maar hier hebben we dus tussentijds een stemvenster. Stemming over de stukken 2021 moet gebeuren met het zittende college, en dat kan dus niet aan het eind, want dan is het nieuwe college aangetreden en dat college kan geen verantwoording afleggen over het vorige. Dus dan snapt u ook waarom tussentijds een stemvenster aan de orde zal zijn. Daarbij zullen we ook de bevindingen van de COR betrekken. Naar aanleiding van het ontslag van de heer Leewis heb ik mevrouw Bokhove benoemd tot lid van deze raad.

Zij heeft laten weten dat zij in de lunchpauze haar geloofsbrieven zal aanbieden, nadat de werkzaamheden als wethouder zijn beëindigd, dus ze zit nu nog steeds aan deze kant van de tafel. Ik stel u dan ook voor om aan het begin van de middagzitting haar geloofsbrieven te onderzoeken en een besluit te nemen omtrent haar toelating. Bij een positief besluit volgt dan ook aansluitend beëdiging tot raadslid. Hebben deze opmerkingen u aanleiding gegeven tot opmerkingen over wat ik gezegd heb? Dat is niet het geval. Dan komen we nu bij de spreektijd voor vandaag. Het voorstel is om voor de ochtendzitting één uur spreektijd te hanteren voor het debat over de jaarstukken 2021. De resterende tijd kan niet worden meegenomen naar de middagzitting. Dan hoop ik dat dat uw instemming heeft. Dus we hebben een uur spreektijd voor de jaarstukken. Voor de middagzitting en in het bijzonder bij het debat over het coalitieakkoord is het voorstel om de basis te gebruiken van vier minuten per fractie en daarna twee uur volgens tabel te verdelen over alle fracties. Kan dat uw instemming dragen? Dat is een beetje analoog aan wat er vier jaar geleden ook is gebeurd. Dus alle fracties eerst vier minuten en dan verdelen we de spreektijd volgens het model van twee uur, de tabel die we kennen. Dan kunt u straks op uw scherm zien wat de totale spreektijd voor u zal zijn.

Voor wat betreft de volgorde bij het debat over het coalitieakkoord stel ik voor uit te gaan van het model zoals wij ook in 2018 hebben gehanteerd. Eerst de grootste fractie van de coalitie, dan de grootste fractie van de oppositie, dan de tweede, en zo zakken we af naar de kleinste fracties. Dat is ook de gebruikelijke wijze van doen als wij debatteren over de begroting en de voorjaarsnota. Dan de lunch, niet onbelangrijk, is na de ochtendzitting in de Burgerzaal. Ook de genodigden van de vertrekkende wethouders zijn daar welkom. Het tijdstip van aanvang van de middagzitting is lastig te bepalen, maar ik schat hem zo in om 13.00 uur of zo snel mogelijk daarna, als de omstandigheden daartoe aanleiding geven. Maar ik ga uit van 13.00 uur als indicatie voor het begin van de middagvergadering. Aangezien wij vandaag met verschillende groepen genodigden te maken hebben, hebben deze voorrang bij het toewijzen van zitplaatsen en onze bodes en griffie doen dat zo goed mogelijk. 3.

Mededeling van ingekomen stukken aan de raad en de commissies, zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2022 week 22 en 23

De VOORZITTER. Dan ben ik nu bij agendapunt 3, mededeling van ingekomen stukken aan de raad en commissies zoals genoemd op de digitale doorlopende lijst 2022, week 22 en 23. Kunt u zich vinden in de voorgestelde wijze van afdoening? Dat is het geval. 3A.

Ontslagbrief wethouder A. Bonte

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

656

De VOORZITTER. Dan hebben we onder 3A de ontslagbrief van wethouder Bonte. Ik maak u opmerkzaam op een ingekomen brief van de wethouder, gedateerd 15 juni, waarin hij ontslag neemt als wethouder en dit ontslag is van rechtswege dan ook een feit. Ik verzoek u daarvan kennis te nemen. 4.

Bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet

De VOORZITTER. Er zijn geen documenten ter bekrachtiging van de geheimhouding overeenkomstig artikel 25 van de Gemeentewet ontvangen, dus dat is ook niet aan de orde. Voordat wij met de jaarstukken beginnen, is er nog iemand die een opmerking wil maken? De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ja, we gaan vanmiddag het coalitieakkoord bespreken. Met name de fractie van 50PLUS heeft 52 moties ingediend. Dat vergt natuurlijk zorgvuldige beoordeling. Ik heb ze in ieder geval tijdens mijn hoorzitting gekregen. Ik heb gisteren nog gewerkt, dus ik heb er in ieder geval geen tijd voor gehad, maar er zit ook nog een ander aspect aan. Het moet ook ambtelijk getoetst worden of er financiële consequenties aan zitten. Dat kan alleen het nieuwe college doen en het college moet nog geïnstalleerd worden. Mij lijkt het dus uit praktische overwegingen goed om op 23 juni over de moties te gaan stemmen. Dat is ook gisteren al gedeeld in de appgroep van onder andere het presidium. Dus dat we vandaag het debat over de moties hebben en dan op de 23e erover gaan stemmen. Dat is wel zo zorgvuldig, lijkt mij. De VOORZITTER. Het is een terechte ordeopmerking, alleen had ik die eerlijk gezegd pas vanmiddag verwacht als ik de vergadering zou herstarten die dan gaat over het nieuwe college. Maar hij is nu gemaakt. De heer Van der Velden als eerste. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter.

Ik ben het er niet mee eens. Het is een debat met de raad. Net zoals vier jaar geleden is het een coalitieakkoorddebat met de raad, waarin je bijvoorbeeld aangeeft: dit willen we niet, of dit willen we wel. Financiële haalbaarheid en uitvoerbaarheid heeft daar niets mee te maken, want politiek is ook ideologie. Je kunt in zo’n debat gewoon aangeven welke richting je uit wilt. Dus ik ben het niet eens met dit verzoek. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja voorzitter, wij hebben geconstateerd dat we, anders dan beloofd, ook nog steeds niet beschikken over financiële afwegingen die ook bij het coalitieakkoord horen. Als er dus verplaatst zou worden naar volgende week, dan zouden we wat ons betreft eigenlijk de hele tweede termijn naar volgende week verplaatsen, plus financiële afwegingen onderliggend aan het coalitieakkoord. Dan kun je echt nog een keer debatteren over de keuzes die gemaakt zijn en wat de alternatieven zoals in moties besloten liggen, betekenen. De VOORZITTER. De vraag was in de richting van mevrouw Verkoelen, dacht ik. Mevrouw VERKOELEN (50+). Ja voorzitter, ik heb die app van het presidium weer met genoegen gelezen.

Ik antwoord er gelukkig maar niet zo vaak op, want er komt veel bocht over die app, waarvan ik weleens denk: moeten we dat nu allemaal wel zo op deze manier doen? Nee, maar goed, de heer Simons heeft het over een app waarin het gezegd wordt. Overigens, laat ik heel duidelijk zijn, ik onderschrijf het hele verhaal dat de heer Van der Velden zegt. Ik zie wel de praktische problemen die er zijn. Laat ik daarover ook eerlijk zijn.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

657

In principe is het debat met onszelf als raad, dus we zouden het kunnen doen. Verder wil ik wel zeggen dat ik inderdaad vind wat mevrouw Kockelkoren zegt, dat ons toezeggingen zijn gedaan met betrekking tot informatie die maken dat we misschien nog niet kunnen besluiten. Pragmatisch kan ik me er prima in vinden als we het volgende week afhandelen. Ik zal overigens in eerste termijn wel mijn moties gewoon indienen. Laten we daar wel duidelijk over zijn. Die vrijheid heb ik, die houd ik en die neem ik. Daar gaat ook verder niemand over. Want dat was ook nog even in de app, of we er überhaupt wel moties over moesten indienen. Ik denk dat dat aan eenieder zelf is en ik zou wel heel graag willen dat we eens een keertje serieus… We maken ons helemaal gek over de meest simpele procedures, en zoiets belangrijks als dit hebben we met elkaar blijkbaar niet goed doorgedacht hoe we dat doen. Dat vind ik wel heel bijzonder. Het is een belangrijk stuk. Het gaat vier jaar onze informatie betekenen vanuit een coalitie. Ik vind dat we het wat knullig oplossen met zijn allen vandaag, maar het is wat het is, dus akkoord om pragmatisch gezien het volgende week in stemming te brengen en dan te voorzien van een advies van een nieuw college. De VOORZITTER. Helder. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp).

Ja voorzitter, mevrouw Verkoelen heeft gelijk als ze zegt dat het een belangrijk stuk is waar we vanmiddag over gaan debatteren. Ik ben het niet met haar eens dat er bocht wordt geventileerd in de appgroep van het presidium, anders krijgen we daar weer vragen over, net als Rutte over zijn sms’jes. Dat zou ik liever niet willen. Iets anders is dat ik toch wel iedereen zou willen oproepen bij zo’n debat, dat je daar de standpunten wisselt, maar dat hoeft niet altijd uit te monden in een motie. Zelf zou ik toch iedereen willen oproepen om uiterst terughoudend te zijn om elk debat te vangen in tientallen moties, zelfs tien moties vind ik al ontzettend veel. Dus ik vind dat het debat zo scherp mogelijk gevoerd moet worden, en dat hoeft niet uit te monden in moties. Je kunt ook moties indienen en vervolgens weer terugtrekken. Dat was ook een goed gebruik. Dus ik zou er erg op staan dat mensen in ieder geval mijn advies ter harte te nemen om terughoudend te zijn met moties. Ik heb ook niet zoveel zin om volgende week weer een tweede-termijndebat over hetzelfde onderwerp te houden. We moeten snel aan de slag. Laten we het dan hebben over de begroting 2023 die eraan komt, de voorjaarsnota. Daarin kan alles worden uitgewerkt en dan kunnen we het bij de voorjaarsnota over moties hebben om de voorjaarsnota bij te stellen. De VOORZITTER. Dank. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda).

Ja, de heer Coşkun zei: laten we het vooral een beetje beknopt houden. Ik ben het helemaal met hem eens. De VOORZITTER. Heel goed. Ik ga ervan uit dat het ordedebat oplevert dat de moties gewoon vanmiddag kunnen worden ingediend en dat de indiener van de moties het goed vindt en de rest van de raad ook, dat de stemming daarover volgende week aan de orde zal zijn nadat het nieuwe college in de gelegenheid is gesteld om te adviseren over de ingediende moties. Heb ik dat zo goed samengevat? Dan is dat zo prima. Mevrouw Kockelkoren, ook van de orde. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja, ik zit nu een beetje te... Als je volgende week alleen gaat stemmen kun je dus niet meer reageren op de zaken van het college. Dat lijkt mij eigenlijk onwenselijk. Dus daarom denk ik dat je dan toch ook eigenlijk de tweede termijn volgende week moet doen. Dat is eigenlijk een alternatief voorstel.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

658

De VOORZITTER. We kunnen volgende week ook gewoon het debat heropenen als u dat als raad wenst, om over een en ander nog te spreken en aansluitend daarop de stemmingen te doen. Als u dat wenst kunt u het debat altijd heropenen. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Akkoord. Dan had ik nog een ander punt. Vanmorgen werden wij wakker met een artikel in de krant, in het NRC, over het handelen van de burgemeester rondom wagens van cameratoezicht. Wij vinden het belangrijk om daar op korte termijn over in gesprek te gaan. Wij willen dat niet vandaag doen, maar wel vast de raad vragen om dat voor de vergadering van volgende week te agenderen. De VOORZITTER. Mijnheer Coşkun. De heer COŞKUN (sp). Ja, dank u voorzitter, vanochtend hebben wij als SP-fractie al een actualiteitenraad daarover aangevraagd, ook omdat wij natuurlijk in het verleden, in april 2020, daar al vragen over hebben gesteld en in het najaar van 2021 daarover ook een debat hadden aangevraagd, dat toen niet is doorgegaan. Maar er zijn toen wel allemaal uitlatingen gedaan door de burgemeester in de pers. Naar aanleiding daarvan hebben wij vanochtend ook een actualiteitenraad aangevraagd over: wie heeft er nu gelijk, dus hoe zit dit nu precies? Wat ons betreft kan dat dus volgende week of op 30 juni. Dat zou ook nog kunnen, als er een normale actualiteitenraad is. De VOORZITTER.

Ik werk graag mee aan dat debat overigens, maar ik werp u wel tegen dat ik het plezierig zou vinden als het debat in de commissie zou kunnen plaatsvinden, want dan zit de politiechef bij de commissie. Hij kan alle vragen die het betreft, de kwestie onder politiewetgeving duiden, en daarna kunt u het debat met mij verder voortzetten. Is dat iets? De heer COŞKUN (sp). De vraag is wanneer die commissievergadering is. De VOORZITTER. Ja, we moeten er even naar kijken wanneer dat is. Zo snel mogelijk. De heer COŞKUN (sp). Ja, wel op heel korte termijn. De VOORZITTER. Ja, prima. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Nee, ik zou dat voorstel van de burgemeester in ieder geval willen steunen, want het lijkt mij inderdaad goed om daar ook de politiechef bij te hebben. De VOORZITTER. Mijnheer Kuzu. De heer KUZU (denk). Ja voorzitter, ik ben het eens met uw voorstel, bij de eerstvolgende commissievergadering Bestuur of als dan al een nieuwe commissie is geïnstalleerd, dat we het daar doen en dat we vervolgens eventueel het debat voortzetten in de raad. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, eens met uw voorstel. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Eens met uw voorstel.

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

659

De VOORZITTER. De heer Coşkun. De heer COŞKUN (sp). Eens met uw voorstel. De VOORZITTER. Dank, en dan zal ik ook dat debat faciliteren met een brief. Dan kunt u ook die brief gebruiken als de onderlegging van het debat. Dus ik stuur een brief en dan kijken we wanneer dat zo snel mogelijk in de commissie aan de orde kan en dan gaan we het agenderen. Heel fijn. Dank u zeer. Dat was dan ten aanzien van de orde van het debat voordat wij beginnen aan de jaarstukken. 5. 5.1

5.2

5.3

Jaarstukken 2021 Debat met het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van de jaarstukken 2021 omvattende de jaarrekening en het rapport van de commissie tot onderzoek van de rekening Het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2021, inclusief de baten en lasten per programma, de baten en lasten per taakveld en de bestemming van het rekeningresultaat Het voorstel tot vaststelling van de conclusies en aanbevelingen en de commissie tot onderzoek van de rekening met betrekking tot de jaarrekening 2021

De VOORZITTER. Dan beginnen we aan de jaarstukken. 5.1, het debat met het college van burgemeester en wethouders naar aanleiding van de jaarstukken 2021, omvattende de jaarrekening en het rapport van de commissie tot onderzoek van de rekening. We beginnen als eerste met de commissie, met de COR, en dan krijgen we een neerslag daarvan van de voorzitter, de heer Lansink. Mevrouw VERKOELEN (50+). Voorzitter, een punt van orde. Begint u nu met agendapunt 5? Moeten we niet nog even eervol ontslag van de heer Bonte doen? Dat staat bij agendapunt 3a. De VOORZITTER. Dat heb ik gedaan onder agendapunt 3a en ik heb u verzocht daar kennis van te nemen. Dat geeft niets, mij ontgaat ook weleens de aandacht achter deze tafel. Mijnheer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, raadsleden en college. Ik sta hier overigens niet formeel als voorzitter van de COR, we hebben ook geen plaatsvervanger, maar ik vervang op dit moment in ieder geval de voorzitter van de COR in overleg met de andere COR-leden. Graag doe ik namens de commissie tot onderzoek van de rekening een aftrap voorafgaand aan het verantwoordingsdebat over de jaarrekening. De heer Vreugdenhil heeft aangegeven het niet zuiver te vinden om deze aftrap kort voor zijn potentiële wethoudersbenoeming nog te doen.

De commissie tot onderzoek van de rekening heeft met het verzoek van de heer Vreugdenhil ook een vacature en ik roep derhalve alle raadsfracties op om het fantastische werk van de COR te ondersteunen en een kandidaat te leveren. De COR is direct op 30 maart jongstleden aangetreden tijdens de installatie van een nieuwe gemeenteraad. De COR is een apolitieke commissie en de leden zitten er niet namens hun partij, maar namens uw raad. De COR onderzoekt namens de gemeenteraad de jaarrekening op getrouwheid en rechtmatigheid en kijkt naar financieel beheer van de gemeente en brengt hierover adviezen aan u uit. Naast bestudering van diverse stukken heeft de COR hoorzittingen gehouden met de wethouders Moti, Kurvers, Karremans en Bokhove over hun beleidsdossiers. In het onderzoek van de COR staat de vraag centraal of er door het college gehandeld is binnen met de raad afgesproken financiële kaders en de kaders zoals die door de raad gesteld zijn voor getrouwheid en rechtmatigheid. De COR

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

660

komt tot de conclusie dat in 2021 dat het geval is geweest. Voor wat betreft de jaarrekening die voorligt, komt de COR tot het eindoordeel dat de raad deze kan vaststellen met kennisneming van het oordeel van de externe accountant en het advies en de aanbevelingen van de COR. De gemeente Rotterdam heeft een goedkeurende verklaring ontvangen van de externe accountant voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Op het gebied van getrouwheid wil de COR het college een compliment geven voor het getrouwheidsoordeel van de onderdelen inkoop, Europees aanbesteden en BUIG-gelden. Op deze onderdelen is de achterliggende jaren echt goede vooruitgang geboekt. Daarnaast is de jaarrekening als eerste opgeleverd van alle Nederlandse gemeenten, te weten op 25 april jongstleden, en daar mag best voor geapplaudisseerd worden, want het is een enorme prestatie, maar dat doet u niet. Het is een kolossale klus beste mensen, verantwoorden van € 3,7 miljard. Het is niet niks. Tijdige oplevering zorgt voor een beter en soepeler democratisch proces en dat helpt u allen. Daarnaast wordt met een eerdere oplevering van de jaarrekening de ambtelijke organisatie in staat gesteld om zich eerder te kunnen richten op beheersmaatregelen aan de voorkant van de controleprocessen in plaats van moeizame en duurzame controles achteraf.

Daarnaast moet de gemeente niet alleen in juni verantwoording kunnen afleggen aan haar inwoners, vertegenwoordigd in de gemeenteraad van Rotterdam, maar op iedere dag, op elk moment in het jaar. Dat betekent dat de administratie van de gemeente en bij iedere cluster maandelijks bij moet zijn en cijfers en ontwikkelingen maandelijks inzichtelijk moeten zijn. Het gaat immers toch om, ik zei het zojuist al, ruim € 3,7 miljard aan gemeenschapsgeld. Daarbij is adequate en transparante verantwoording door het college van het grootste belang. Met het vaststellen van de jaarrekening door de raad wordt de leden van het college decharge verleend ten aanzien van het gevoerde financiële beheer over het afgelopen jaar, behoudens later in rechte gebleken onrechtmatigheden. Over het COR-rapport dan nog het volgende. U heeft het COR-rapport en het rapport van de accountant allemaal kunnen lezen. Een paar punten wil ik hier toch nog even aanstippen. Een dieper inzicht in de grondexploitaties. De gemeente beschikt over zeer adequate systemen voor grondexploitaties. Het college handelt ook binnen met de raad afgesproken kaders. De accountant en de COR zijn van mening dat er raadsbreed meer inzicht moet komen in grondexploitaties.

In het najaar, voor het herfstreces, zal een bijeenkomst belegd worden over grondexploitaties waarbij ingegaan zal worden op grondexploitaties in het algemeen, maar vooral ook specifiek op de punten die door de accountant en de COR zijn aangedragen bij de jaarstukken 2021, waarover wij hebben gerapporteerd. Het rekeningresultaat bedraagt € 27 miljoen negatief, bovenop het resultaat wordt voorgesteld om te besluiten over nog eens € 59,1 miljoen aan verplichte bestemmingsvoorstellen. Het uiteindelijke resultaat 2021 komt daarmee op € 36,1 miljoen negatief. De financiële positie van de gemeente staat derhalve onder druk. De COR constateert dat de begroting en de financiële positie van de gemeente op diverse plaatsen onder druk staat en dat het in de komende collegeperiode veel aandacht verdient. Hier liggen diverse oorzaken aan ten grondslag, zoals de nasleep van de coronacrisis, de Oekraïnecrisis, de daarmee samenhangende grondstofcrisis, energieprijzen en duurdere bouwmaterialen, de inflatie, de maatschappelijke en fysieke opgave waar Rotterdam voor staat en beperkte middelen uit het Gemeentefonds die ook nog eens onder druk staan en die vooralsnog in 2026 scherp zullen afnemen. Ook de uitgaven in het sociale domein willen wij nog aanstippen. De lasten in het sociale domein zijn de afgelopen jaren fors toegenomen.

Deze trend doet zich al voor sinds de decentralisaties en de COR vraagt het college om aandacht voor het in de grip houden van de totale lasten. De lasten sociaal domein en zorg, zijn ten opzichte van 2020 wederom met € 27 miljoen toegenomen. Daar waar ze in 2020 reeds met € 68 miljoen waren toegenomen ten opzichte van 2019. Voorzitter, u start zo dadelijk het verantwoordingsdebat. Voor dit afsluitende debat in de gemeenteraad kunt u het jaarverslag beoordelen op basis van de volgende centrale vraag: Wat waren de doelen die het stadsbestuur in 2021 wilde bereiken? Zijn deze doelen bereikt en wat was ervoor begroot en wat heeft het gekost? Tot slot wil ik vanaf deze plaats

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

661

de ambtelijke organisatie en iedereen die betrokken is geweest bij de totstandkoming van de jaarrekening en de controle hierop namens de COR hartelijk danken voor het vele werk dat is verricht. Dank u wel. De VOORZITTER. Dank u wel. Ja, er mag ook wel een applaus voor de COR. Het is toch corveewerk ten bate van de raad. Dat moet je toch maar willen doen. Hartelijk dank mijnheer Lansink en uw collega’s in de COR. Dan gaan we naar het debat over de jaarstukken en ik verzoek de raadsleden om bij de eigen bijdrage ook te betrekken de agendapunten 5.2 en 5.3. Die hangen zeer nauw samen met de jaarstukken. Mijnheer Simons als eerste. De heer SIMONS (lr). Ja, dank u wel voorzitter. Een jaar geleden ongeveer waren we hier in debat over de voorjaarsnota. Toen zagen we al aankomen dat de financiële positie van de gemeente verslechterde en dat is ook terug te lezen in de jaarrekening. Het aankomende college start ook gewoon onder een slecht financieel gesternte en dat heeft allemaal oorzaken. De heer Lansink heeft er al een aantal genoemd. Ook oorzaken waar we weinig aan kunnen doen, zoals een coronacrisis, de oorlog en het Warmtebedrijf. Dat zijn een aantal zaken die grote happen hebben genomen uit onze financiële reserves. Maar goed, er ligt nu een rapport van de COR, het is net uitgebreid toegelicht.

Er ligt ook een accountantsverklaring, dus er is een goedgekeurde accountantsverklaring voor de jaarrekening. In het coalitieakkoord is de voorjaarsnota eigenlijk al op hoofdlijnen verwerkt en daar nemen we een aanloop naar de volgende begroting. Dus op dit moment hebben wij weinig meer toe te voegen aan het rapport van de COR en kunnen wij decharge verlenen aan het huidige college voor het gevoerde financiële beleid. De VOORZITTER. Dank u zeer. De heer Lansink namens de VVD-fractie. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Geachte voorzitter, beste collega’s. Vandaag is een belangrijke dag. Het college legt verantwoording af over het gevoerde beleid en het financiële beheer 2021. Maar het is ook een bijzondere dag, het is het laatste werk van het huidige college. Het nieuwe college staat al te trappelen om aan de gang te gaan. Toch is het van groot belang dat we samen terugblikken op 2021. Het is immers een van uw belangrijkste taken, een van mijn belangrijkste taken als volksvertegenwoordiger en gemeenteraadslid om het college te controleren op het gevoerde beleid. Allereerst wil ik de COR dankzeggen voor het uitstekende werk en de leesbare rapportage. Mijn fractie neemt graag de conclusie en aanbevelingen over en daarnaast ook complimenten aan het college, de ambtenaren en onze accountant die de jaarrekening wederom inclusief goedkeurende verklaring tijdig hebben opgeleverd.

Ik zei het al in mijn rol als waarnemend voorzitter van de COR dat het tijdig opleveren echt een groot belang heeft in de gemeentelijke organisatie, om controle te houden over het jaarrekeningproces. Daar is in de afgelopen jaren, ik zei het zojuist ook al, enorm vooruitgang in geboekt en dat verdient hulde en een blijk van waardering aan iedereen die daaraan heeft meegewerkt. Een belangrijk onderwerp daarvan, en dat is leuk als je in de COR zit, zijn de maandafsluitingen waar wij het vrijwel elke COR wel over hebben met de wethouder Financiën. De VVD-fractie ziet in de rapportage van de COR ook een belangrijke waarschuwing. De coronacrisis, de Oekraïnecrisis en daarmee samenhangend de grondstofcrisis et cetera, naar mening van de VVD-fractie samen met de COR, staat de gemeentelijke begroting enorm onder druk. Dat vraagt verantwoordelijkheid van ons als gemeenteraad, en ook verantwoordelijkheid van het nieuwe college. Scherper kijken of onze inspanningen echt het verschil maken, toetsen op doelmatigheid en maximale resultaatgerichtheid zijn wat ons betreft daarin belangrijke richtlijnen voor de komende jaren. In financieel onzekere tijden is het op zijn minst onhandig dat het voorspellend vermogen van de gemeentelijke organisatie nog onvoldoende lijkt. Zoals ook in het COR-rapport valt te

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

662

lezen worden de totale lasten structureel lager ingeschat dan de realisatie. Dan varen we extra scherp op de wind en het is de vraag of we die wind aankunnen. We zien daarom graag een plan van aanpak om de schattingszekerheid te vergroten, zoals ook de COR feitelijk adviseert. Voorzitter, met veel genoegen heb ik de oplegger van de jaarrekening gelezen. Het geeft aan dat er veel is bereikt in de stad over de volle breedte. Natuurlijk hebben we onlangs nog de bestuurlijke eindrapportage besproken op basis van de collegetargets, op basis van de rapportage van de Rekenkamer. Het strekt dus vandaag echt te ver om diep in te gaan op al die resultaten die zijn bereikt. Maar ik moet ook zeggen: niet alles is gelukt. Maar veel ook wel. In een tijd die we allemaal een beetje lijken te zijn vergeten nu corona (even) op de achtergrond lijkt te zijn. Het heeft van onze gemeentelijke organisatie aanvullend veel inspanning gevraagd, extra maatregelen door allerlei toeslagen die we moesten uitkeren, aanvullend veel inspanning ook met 'Rotterdam. Sterker Door'. Terwijl het college er ook voor heeft gekozen de geldende ambities van het coalitieakkoord niet te laten varen en er gewoon mee door te zetten. Dat verdient hulde en daar heeft de organisatie zich enorm weerbaar in opgesteld. Voorzitter, ik dank het college voor de prettige samenwerking de afgelopen jaren.

Het gaat u allen heel erg goed. Ik kijk vooral met trots terug op wat u heeft bereikt voor Rotterdam, haar bewoners en ondernemers en wat u voor hen heeft mogen betekenen. Dank u wel. De VOORZITTER. Dank u zeer. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Voorzitter, dank u wel. Voorzitter, met een nieuw coalitieakkoord op de agenda van deze middag en negen kandidaat-wethouders op de bank in afwachting van hun benoeming, voelt terugkijken op de jaarrekening bijna een beetje als een bijzaak vandaag. Dat terwijl we met de jaarrekening controleren of de € 3,7 miljard wel doelmatig besteed is in Rotterdam in het afgelopen jaar en daarmee een belangrijke controlerende taak van de gemeenteraad is. Want je zou het in de drukte rondom een nieuw te vormen college bijna vergeten, maar het volledige budgetrecht ligt natuurlijk bij het hoogste orgaan van deze stad, de Rotterdamse gemeenteraad. Goed dat er geconstateerd kan worden dat dit college ondanks corona over het algemeen goed zorg heeft weten te dragen voor die doelmatige besteding van middelen in onze stad. En dat met GroenLinks in het stadsbestuur nadrukkelijk een groene en eerlijke koers is ingeslagen. Wel worden er in de jaarrekening ook een aantal zorgen geuit die wij delen. Zorgen over stijgende bouwprijzen en energiekosten voor Rotterdammers.

En zorgen over de gunstige financiële positie van Rotterdam die onder druk staat terwijl er nog zoveel te doen is. Zoals het bouwen van meer sociale huurwoningen, de aanpak van armoede en schulden, waar we de afgelopen periode fors op hebben ingezet en een inclusieve, toegankelijke stad waar iedereen mee kan doen. Voorzitter, twee thema’s zou ik er uit willen lichten. Allereerst armoede. Omdat het terugdringen van armoede een lange adem vraagt, hebben we daar de afgelopen periode € 44 miljoen voor uitgetrokken. Daarbij heeft de raad besloten dat bij onderbesteding van armoedegelden deze niet zoals gebruikelijk terugvloeien naar de algemene middelen, maar beschikbaar blijven voor de aanpak van armoede en schulden in Rotterdam. Wij willen graag nogmaals hier in de raad met elkaar de afspraak bestendigen dat geld, begroot voor de aanpak van armoede, ook geld voor de aanpak van armoede blijft. Als tweede, we hebben de duurzame beweging in gang gezet met € 150 miljoen voor de klimaat- en circulaire aanpak. Toch zien we dat op het gebied van circulariteit de doelen bij lange na niet gehaald zijn.

Met een resultaat van 281 kilo restafval per inwoner per jaar in plaats van de gewenste daling naar 249 kilo restafval, terwijl tegelijkertijd de algemene middelen moesten worden aangesproken om de stijgende kosten te dekken en we een steeds zwaardere belasting van restafval vanuit het rijk op ons af zien komen, waardoor, om de afvalverwerking te dekken, de kosten voor de Rotterdammer steeds hoger zullen worden. Voorzitter, wat gaat deze wethouder, die ook de volgende wethouder Afval zal zijn, hieraan doen? Voorzitter, als

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

663

laatste een algemene notie en een klein speldenprikje. Het viel mij op dat bij de tijdelijke commissie Fysiek de collega-raadsleden van de aanstaande coalitie geen enkele vraag over de jaarrekening hebben gesteld. Voorzitter, ik hoop dat de collega’s de komende jaren de jaarrekening lekker door een dualistische bril zullen bekijken en hun controlerende macht zullen grijpen. Voorzitter, dank u wel. De VOORZITTER. Dank u wel. Mevrouw Maassen. Mevrouw MAASSEN (d66). Voorzitter, vandaag is een bijzondere en ook symbolische dag. Deze ochtend staat in het teken van terugkijken. Terugkijken hoe beleid is uitgevoerd en heeft uitgewerkt en of het heeft uitgewerkt zoals we hebben bedoeld. Niet alleen zodat er verantwoording over kan worden afgelegd, maar ook om vooruit te kijken hoe het beter kan en te leren van de dingen die we in het verleden hebben gedaan, zodat het in de toekomst beter kan. En vanmiddag hebben we het over de toekomst, over de toekomst van Rotterdam, wat de nieuwe coalitie wil met deze stad en hoe we die beter kunnen maken. Dat betekent ook dat ik de bijzondere eer heb om vandaag naar dit college te kijken en van sommige wethouders hun laatste optreden te kunnen zien.

Ik wil daarom ook van deze gelegenheid gebruikmaken om de wethouders die zich vier jaar lang hebben ingezet voor deze stad, en misschien wat korter omdat mensen zijn vertrokken en zijn gekomen, hartelijk te bedanken. Het is een eervolle taak. Het is geen makkelijke taak, niet in een stad als deze en ook niet in een raad als deze. Ik ben hier pas net begonnen, maar ik kan me goed voorstellen dat deze raad het u niet altijd makkelijk heeft gemaakt. Het heeft vast vaak gebotst maar heel erg veel dank voor jullie inzet en veel goeds gewenst voor u allen. U allen die deze raad gaat verlaten maar ook iedereen veel goeds gewenst die mogelijk na vanmiddag nog eens door mag in deze raad, in het college. Dan wil ik ook natuurlijk een bijzonder compliment uitdelen aan onze eigen vertrekkende wethouder, Arjan van Gils en zijn PA. Dan ook de jaarstukken en de inhoud daarvan, want dat is ook belangrijk. Allereerst complimenten voor iedereen die er hard aan heeft gewerkt. Ik zal de woorden van al mijn voorgangers niet herhalen, maar heel veel dank voor het harde werk. Ik wil beginnen met het belangrijkste punt voor mij, wat betreft deze besluitvorming. Dat is de overgang naar een nieuwe programmastructuur.

Daar is hard aan gewerkt en ik weet ook dat het voortkomt uit de behoefte om meer inzicht te krijgen in de begroting, meer sturing te geven en meer sturingsmogelijkheden te bieden aan de raad en ook meer inzicht te geven in wat we nu hier in de gemeenteraad doen aan de burgers en andere organisaties die daar meer inzicht in willen krijgen. Dat zijn goede bedoelingen, maar het is ook een spannende overgang. We hebben met elkaar besloten om tot die overgang te komen. Maar wat we ook hebben besloten is, en dat heeft de COR ook geadviseerd, om met een transponeringstabel te komen zodat we zoveel mogelijk informatie behouden, zodat we ook kunnen blijven terugkijken: hoe is het in het verleden gegaan en hoe verhoudt zich dat tot het nu en mogelijk tot de toekomst? Ik wil heel graag aan de wethouder vragen of hij dat aan zijn mogelijk opvolger wil meegeven, om in ieder geval de raad mee te nemen in het opstellen van die transponeringstabel. Mogen wij als raad daarover meepraten, erop meekijken, om ervoor te zorgen en te borgen dat we ook inderdaad die informatie kunnen vasthouden. Dat kan misschien in de COR plaatsvinden als het te technisch is, of hier in de raad. Dat laat ik heel eventjes aan de volgende wethouder, maar ik vind het heel erg belangrijk dat we daarover in ieder geval een gesprek kunnen laten plaatsvinden.

Hetzelfde geldt ook voor die nieuwe programmastructuur en alles wat daarvoor wordt omgegooid, de website die daarvoor wordt veranderd en alles wat erachter schuilgaat. Het doel is dat die informatie makkelijker raadpleegbaar is, toegankelijker is, dat het duidelijker wordt waarop we kunnen sturen. Ik wil daar ook echt heel graag een gesprek over voordat we worden geconfronteerd met: dit is het eindproduct, en dat we er verder niets meer mee kunnen doen. Dan nog wat specifiekere punten. Ten eerste het riool, een heel sexy onderwerp. De wethouder heeft duidelijk

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

664

aangegeven waarom de doelstellingen niet zijn gehaald en die zijn wat mij betreft heel erg helder. Er is een tekort aan bouwmaterialen en daar worden heel wat sectoren door geraakt. Maar wat ik niet kon afleiden uit de brief die naar de raad is gestuurd, is wat nu de gevolgen daarvan zijn. Betekent het dat als we dit aanlegtempo houden en elke keer die veertig kilometer per jaar niet halen, dat Rotterdam overloopt? Hebben we dan volle straten als er weer een hoosbui komt of is de veertig kilometer per jaar een ambitiescenario en is het ook oké voor Rotterdam om dan op de dertig te blijven haken? Dan de funderingsonderzoeken. Daar is in de commissie naar gevraagd. Daar is schriftelijk antwoord op gekomen. Ik ben eigenlijk heel erg verbaasd, want er is geen antwoord gekomen. We weten niet hoeveel funderingsonderzoek is gestart, want dat is niet bekend. Mijn vraag is: waarom is dit niet bekend en zouden we dit dan niet moeten gaan achterhalen, zodat we die informatie hebben? Dan de stagecijfers, het aantal stages dat de gemeente Rotterdam heeft aangeboden aan studenten. Complimenten, een vrij indrukwekkende prestatie hebben we als Rotterdam neergezet. Van 2020 naar 2021 is er ruimschoots een verdubbeling en we stijgen boven de ambitiecijfers uit. Daar mogen we trots op zijn, maar ik word er ook wel ambitieus van.

Als we in één jaar zo’n enorme stijging kunnen realiseren, kunnen we de ambitie dan niet wat hoger zetten en streven naar nog meer van die stageplaatsen? Ik ben ook heel erg nieuwsgierig of we daar ook bijzondere aandacht kunnen besteden aan de mbo-studenten, zodat we dat percentage misschien ook nog wat groter kunnen maken. Tot slot twee observaties waar de wethouder desgewenst op mag reflecteren. Het is me namelijk opgevallen in de jaarstukken dat bij het onderwijs heel veel KPI’s zijn geformuleerd, maar geen KPI’s of doelstellingen waar we op sturen voor het mbo-onderwijs, het hoger onderwijs of het wetenschappelijk onderwijs. We staan aan de vooravond van een nieuw college. Wellicht is het een opdracht aan ons allemaal om eens te kijken of we hier ook wat specifieker beleid over kunnen maken, zodat we in de jaarstukken ook kunnen sturen op bepaalde zaken. Hetzelfde geldt voor cultuur. Daar wil ik het voorlopig bij laten. De VOORZITTER. Ja, want de tijd klemt ook. Mevrouw MAASSEN (d66). O sorry. De VOORZITTER. Ja, dat geeft niets. Ik kan me voorstellen dat als je zo diep in de materie zit, dat de tijd je even ontgaat, maar u was net over het randje. Dat kon ik nog net hebben, dank u wel. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Dank u wel voorzitter. Laat ik me dan helemaal aansluiten bij de lovende woorden van mevrouw Maassen richting het college.

Die hoef ik dan niet te herhalen. Ik vond het mooi geformuleerd. Ik heb eigenlijk twee korte vragen aan het college naar aanleiding van de jaarstukken. Allereerst over de systematiek. Want we hebben nu de eerste bijstelling gehad. Die was beleidsarm, logisch. Maar ik hoorde net de heer Simons zeggen dat in het coalitieakkoord eigenlijk de voorjaarsnota verwerkt staat. Maar wij stellen de voorjaarsnota niet vast. En de tweede bijstelling komt ergens in november, terwijl we dus al wel de dingen anders gaan doen. Met het oog op het budgetrecht van de raad is mijn vraag daarom aan het college of u het ook niet met ons eens bent dat er dus nog een document moet komen dat wij vaststellen als raad in een eerstvolgende vergadering begin juli? Dat is de eerste vraag. De tweede is, door mijn toedoen is er geen vraag aan de heer Kasmi gesteld in de commissie. Ik moest toen op tijd weg en hij zat er. Ik had hem wel gevraagd om te komen. Ik wil dat graag goed maken, want als we in de jaarstukken kijken, dan zien we natuurlijk hoe ongelofelijk belangrijk het is, het is ook door een paar mensen genoemd, welke klappen er door corona zijn gevallen. Met name bij jongeren en de achterstanden die ook in het onderwijs daardoor zijn ontstaan en hoe we daarin meer willen investeren. We hebben natuurlijk mooie middelen van het rijk gekregen, de NPO-middelen,

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

665

en de vraag die ik allereerst aan de heer Kasmi zou willen stellen, is of we in zijn ogen nu voldoende hebben en hoe we daar in de komende jaren voldoende op kunnen investeren. Het tweede is, er zijn nogal wat opmerkingen gekomen over de aanpak van het lerarentekort. Er is wat kritiek op geuit en ik zou graag de wethouder Onderwijs willen uitnodigen om daarover het laatste woord vanuit het college te uiten. De VOORZITTER. Dank u zeer. Mijnheer Achbar. Mevrouw Mohamed-Hoesein. Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk). Voorzitter, 2021 is een bewogen jaar geweest en de jaren ervoor hebben genoeg onzekerheid gehad en ertoe geleid dat de financiën over 2021 niet altijd rooskleurig waren. In de jaarstukken zien we globaal dat de financiële risico’s toegenomen zijn, maar de weerstandscapaciteit ook. Maar dat is net niet genoeg reden voor een feestje. Er zijn genoeg aandachtspunten die relevant zijn voor het nieuwe college, want voorzitter, het huidige college zal hier niet mee aan de slag gaan. Ik wil hen wel danken voor hun inzet en voor hun welwillende houding, soms, en bij sommigen weleens, maar het was altijd wel een prettige samenwerking. Voorzitter, het huidige college neemt afscheid en het nieuwe college zal aan de slag gaan, met de punten die wij nu willen meegeven.

In het ruimtelijk domein zien we dat stijgende grondstofprijzen ertoe leiden dat het risicoprofiel van grondexploitaties toeneemt. Voorzitter, dit zijn aandachtspunten en ik ben er ook benieuwd naar hoe het komend college daarmee aan de slag gaat, met inachtneming van datgene wat de COR daarover zegt. En voorzitter, het sociaal domein, daarin valt terug te lezen dat de zorglasten in het kader van de WMO en Jeugd verder toenemen en de begroting overschrijden. Dit terwijl de problemen in deze sector eerder toenemen dan afnemen. Onzekerheden zijn er ook over de gevolgen van de keuze om te stoppen met het Warmtebedrijf. De COR geeft als aanbeveling onder andere mee om in de gemeentefinanciën toekomstgericht te gaan werken, in het kader van de grote opdrachten die ons te wachten staan. Ik kijk wel naar dit college en vraag: hoe kijkt u tegen deze aanbevelingen aan en wat heeft zich de afgelopen periode voorgedaan en wat heeft u gedaan om de gemeentefinanciën toekomstgericht te maken? Voorzitter, er wordt geadviseerd aan het college om kritisch te kijken naar het voorspellend vermogen van de eerste begroting van het jaar want de totale lasten in de begroting worden structureel lager ingeschat.

Is er een programma in de steigers om budgetten frequenter bij te werken om zodoende nu al te kunnen gaan werken aan een nauwkeuriger schatting? Voorzitter, we onderschrijven de aanbevelingen en de conclusies van de COR en het is zaak voor het nieuwe college om hiermee voortvarend aan de slag te gaan. Tot zover. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Mevrouw Elfilali, gaat over. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. € 7.941.154,00 in totaal, een kleine bijna € 8 miljoen. Dit bedrag zijn we in 2021 definitief kwijtgeraakt. In juni 2019 heeft wethouder Van Gils besloten om ruim voorafgaand aan financial commitment en financial close voor een nieuwe accommodatie van voetbalclub Feyenoord alvast onze achtergestelde lening aan stadion Feyenoord NV om te zetten in een niet preferent aandeel. Van vreemdvermogen-verschaffer zijn we van de ene op de andere dag eigen-vermogen-verschaffer geworden. Een verzwakking van onze positie, niemand die dat kan betwisten. De zogenoemde leningconversie zou conform position paper eind 2017 plaats moeten vinden voorafgaand aan de bouw van het nieuwe stadion. Het is ons nog altijd een raadsel waarom er in de zomer van 2019 een lening geconverteerd is naar een aandeel, met nul zicht op nieuwbouw.

In beantwoording van raadsvragen over de leningconversie geeft het college toe dat er reeds in 2019 is geconverteerd om potentiële financierders van een nieuw stadion aan het project te binden. Zie de conversie dan maar als een lokkertje. Ja voorzitter, ook in 2019 was dat kennelijk al nodig, maar marktpartijen zijn natuurlijk niet gek. De leningconversie

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

666

was oorspronkelijk bedoeld om de herontwikkeling van De Kuip een boost te geven. Maar weet u wat stadion Feyenoord NV met het geld heeft gedaan voorzitter? Gaten vullen in de eigen begroting. Weg is het geld, foetsie. Het stadion heeft nu een negatief eigen vermogen van ongeveer € 15 miljoen en een schuld van zo’n € 35 miljoen. De gemeente, dit college, liet in 2019 weten dat het financiële effect van de leningconversie voor de gemeente nihil zou zijn. Het staat zwart-op-wit. Nihil voorzitter, daar is dus niets van waar. Vorig jaar hebben we een afschrijving van deze bijna € 8 miljoen ingeboekt op een deelneming. Dat bedrag is de gemeente nu dus kwijt. Het is de optelsom van een dossier met opportunistisch overheidshandelen en een college dat met publiek geld zit te trekken aan een dood paard. In 2017, weet u nog, was dit huis te klein tijdens het Waterfrontschandaal. Toen stelden we zelfs een enquête in. Het ging toen om zo’n € 8 miljoen, zeg maar hetzelfde als nu. Nu staan we erbij en we kijken ernaar en heel de gemeenteraad lijkt het wel best te vinden. Terwijl we hier discussiëren over energietoeslag, die we niet kunnen uitkeren. Dit geld had daaraan besteed kunnen worden. Het had besteed kunnen worden aan het klimaat, aan dierenwelzijn, natuur, jeugdzorg, onderwijs, nieuwe fietspaden, alles. Dat had goed geklonken voorzitter.

Maar niets van dit alles, we zijn dit geld gewoon kwijt. Wij vinden dit niet best voorzitter. Wij keuren dit echt heel erg af. Ik ben ook eigenlijk een beetje ontsteld, want vorige week hebben we het hier in de commissie over gehad en toen had ik een toezegging dat er voor dit debat duidelijkheid geschapen zou worden over die herontwikkeling van De Kuip. Wat krijg ik: nee, je krijgt het een keer te horen op 7 juli. Ik vind dat echt geen omgang met deze raad. Ik vind dat afkeurenswaardig en ik ben zeer benieuwd waarom dat ook weer is. De VOORZITTER. Dank u zeer. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50+). Dank u wel voorzitter. Twee puntjes, en een dezelfde als van de heer Van der Velden. € 3,7 miljard is er doelmatig, effectief en zorgvuldig uitgegeven. Vanaf 2018 heb ik één punt gehad, elke keer weer bij de jaarrekening. Weerstandsvermogen, weerstandsvermogen, weerstandsvermogen. Het is voor mij een methode om te controleren of we het ook met elkaar goed doen en dat weerstandsvermogen is de afgelopen vier jaar gierend uit de hand gelopen. We mogen blij zijn dat we niet onder de 1,0 zijn gezakt en dat komt door de Eneco-gelden, want anders zaten we op 0,6-0,7. En ik wens het volgende college enorm veel succes want dat zit ermee. Ik ben blij, ik heb het al aangegeven eerder bij de nieuwe wethouder Financiën, dat weerstandsvermogen zit daar wel goed voor de komende periode.

Dan het tweede verhaal, de € 80 miljoen die afgeschreven wordt aan verlies, waarvan € 7,9 miljoen voor de lening aan Feyenoord en de rest gaat dan naar het Warmtebedrijf in de jaarrekening. Ik heb het stuk van de heer Vreugdenhil hier bij me. Overigens, vragen, schriftelijke vragen, 18 februari 2020 vroeg de heer Vreugdenhil ernaar. Toen kregen we antwoord van de wethouder op de lening die in juni is omgezet in een preferent aandeel van € 45,38 en een aan dit preferent aandeel verbonden agioreserve van € 7.941.109,00 met een winstrecht. Ja, je moet er ondertussen voor gestudeerd hebben. Ik zou het nooit zo uitgesproken hebben en ik moet deskundigen vragen om het me uit te leggen. Maar het betekent in ieder geval wel, laten we daarover heel duidelijk zijn, dat hier iets is gebeurd wat in de ogen van 50PLUS niet kan. Zoals de heer Van der Velden al aangeeft, niet de hele gemeenteraad, ook 50PLUS maakt zich hier ernstig zorgen over en vindt echt serieus dat hiermee iets moet gebeuren. We hebben het daar meermalen over gehad, echt meermalen. We hadden de toezegging dat we daar iets van te horen zouden krijgen van de wethouder. Dat hebben we niet gehad en ik heb maar één vraag aan deze wethouder: waarom heeft u dit onnodige risico met het geld van de Rotterdamse belastingbetaler genomen? Het is geen kattenpis. Bijna € 8 miljoen, onvoorstelbaar.

Ik had het maar wat graag aan deze wethouder naast me – de heer Grauss – gegeven voor armoedebestrijding. Nee, we stoppen het in een plan dat niet doorgaat en

raadsvergadering van 16 juni 2022

Notulen pagina

667

nog erger, Feyenoord kan er zijn schulden mee betalen en redt het er ook nog niet mee. Ik wil daar echt antwoord op hebben, want ik vind het een schande. Dat is gebeurd zonder medeweten van de raad en zonder toezegging van de raad. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER. Dank u zeer. Mijnheer Vonk. De heer VONK (cu). Dank voorzitter. Allereerst complimenten aan de COR. Complimenten, want u bent gekomen met een goede aanbeveling. Het is geen standaardlijstje geweest, maar het zijn gewoon echt aanbevelingen die passen bij de jaarstukken van dit moment. De aanbevelingen kunnen wij dan ook van harte onderschrijven. Ik moet eerlijk bekennen, op sommige punten heb ik er alle vertrouwen in dat de aanbevelingen kloppen. Maar op de meeste die ik goed kon volgen, dacht ik: dat zijn buitengewoon relevante punten. Dank daarvoor. Ik ben ook blij dat er altijd weer raadsleden zijn die die taak op zich nemen. Je moet er maar tijd voor hebben, je moet het maar willen doen en je moet er ook net even meer dan gemiddeld verstand van hebben. Dus nogmaals dank. Vanuit de COR kwamen ook de nodige complimenten voor de ambtenaren en voor het college en dat was ook terecht. Want ook de accountant geeft veel positief oordeel. Die wil ik ook graag overnemen en ook aangeven aan het college en ik hoop dat die ook aankomen bij de ambtenaren.

Een opvallend compliment was ook dat er geen onrechtmatigheden zijn geweest in de BUIG. Een unicum voor Rotterdam, en dat verdient dan ook een compliment aan de wethouder die daarover gaat, de heer Moti en zijn team. In de commissie hebben wij de nodige punten ook inhoudelijk met elkaar kunnen bespreken. Ik noem er een paar die voor ons van belang waren. Allereerst uiteraard de Blokhuis-middelen. We hebben daarover gesproken en ik krijg naar aanleiding van het gesprek iets meer vertrouwen erin dat het geld ook daadwerkelijk uiteindelijk terecht gaat komen daar waar het hoort, namelijk in de investering in de maatschappelijke opvang. Ik heb er ook vertrouwen in dat het extra geld dat er vanuit het rijk naar ons toekomt, ik heb begrepen tussen de € 6 en € 7 miljoen, ook op de goede plek in de financiën terechtkomt en ook daadwerkelijk uitgegeven gaat worden aan waar het voor bedoeld is. Ik roep wel op, en ook de volgende wethouder zal ik oproepen, om transparant te zijn naar de aanbieders en ook naar ons als raad over wat de plannen zijn voor dat vele geld dat er ligt en de manier waarop dat wordt uitgegeven. Het tweede punt is het loket om mensen te helpen bij opvoeding en het voorkomen van echtscheiding. We zijn zeer teleurgesteld in het resultaat.