20220224- Notulen van de raadsvergadering van 24 februari 2022.pdf

De Partij voor de Dieren kan nooit instemmen met bouwplannen waarmee we terugkeren naar het stenen tijdperk en de Partij voor de Dieren houdt het ook niet bij woorden want wat is het geval, het is klap na klap op Rotterdam-Zuid en zeker in Carnisse. Eerder ging er al 1,5 hectare aan tennisvelden verloren en in de huidige plannen gaat 45% van het openbaar groen verloren, de sportvelden zitten hier niet bij. De Sperwers gaan naar de overkant van de Dorpsweg waar het al groen is, broekzak-vestzak voorzitter en ook dat is dus groen dat de facto verloren gaat. Voorzitter, private buitenruimte is geen openbaar groen, binnentuinen, waar de wethouder het over heeft, zijn niet toegankelijk voor alle Rotterdammers en wij willen een stad die groen ziet, groen ademt en groen ruikt, groen, groen, groen voor iedereen, mens en dier. Daarom dienen wij een motie in om volledige, dus 100%, compensatie te krijgen voor al het openbaar groen dat met Carnisse Eiland verloren gaat. Laten we wel wezen, er gaat 1,8 hectare aan park verloren en dat moet wat ons betreft in Carnisse worden gezocht. De mensen in Carnisse hebben recht, echt recht, op een groene en gezonde leefomgeving. Vandaar onze motie. De VOORZITTER. De heer Van der Velden heeft de volgende motie ingediend. Motie 3.

Compensatie van openbaar groen in Carnisse "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 24 februari 2022, ter bespreking van het debat over vaststelling van het Startbesluit Carnisse Eiland; constaterende dat: - met de plannen voor Carnisse Eiland openbaar groen verloren gaat; overwegende dat: - de afname van openbaar groen haaks staat op de doelstelling van het college om groene buitenruimte toegankelijk voor iedereen toe te voegen aan de stad; - openbaar groen een significant algemeen belang dient en alle Rotterdammers bedient, terwijl private groene buitenruimte vooral in het belang is van eigenaren; - Carnisse een versteende wijk is; verzoekt het college: - volledige compensatie van de afname van openbaar groen als gevolg van de plannen voor Carnisse Eiland te compenseren;

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

295

- deze compensatie van openbaar groen tot uitvoering te brengen in de wijk Carnisse; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. R.T.J. van der Velden, F. Achbar en P.J.H.D. Verkoelen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dank u zeer. Mevrouw Verkoelen? Mevrouw VERKOELEN (50plus). Jazeker, dank u wel voorzitter. Voorzitter, naast wat de heer Van der Velden zojuist over het groen heeft gezegd en wat wij ook medeondertekenen, vindt 50PLUS toch... We hebben lang gekeken of we met de PvdA tot overeenstemming konden komen over een motie, maar wat ons betreft is die toch wat te zwak en daarom heb ik samen met DENK en de SP een motie gemaakt om daar toch laagbouw te realiseren. Dat betekent dat wij het college opdragen om bij de verdere uitwerking van het stedenbouwkundig plan uitgaande van de huidige grex de te realiseren hoogbouw van het appartementengebouw Lepelaarsingel te verlagen tot maximaal acht woonlagen. Daarmee hopen wij toch dat we de zaken kunnen organiseren zoals de inwoners het zelf willen want zij hebben dat in het participatieproces al een aantal malen aangegeven. Dus daar heb ik een motie over. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen heeft de volgende motie ingediend. Motie 4.

In Carnisse hebben we het niet hoog in de bol "De gemeenteraad van Rotterdam in vergadering bijeen op 24 februari 2022, ter bespreking van 'startbesluit voor de gebiedsontwikkeling Carnisse Eiland'; constaterende dat: - betrokken wijkbewoners en organisaties aangeven een inhoudelijke bijdrage te willen leveren aan de verdere invulling van de gebiedsontwikkeling en uitwerking van het stedenbouwkundige plan; overwegende dat: - de doelen van de woonvisie 2030, Werkprogramma NPRZ Wonen 2019-2022 en de vertaling daarvan naar het plan Carnisse Eiland behaald kunnen worden met inpassing van wensen van bewoners; draagt het college op: - bij de verdere uitwerking van stedenbouwkundig plan uitgaande van de huidige grex de te realiseren hoogbouw van het appartementengebouw Lepelaarssingel te verlagen tot maximaal acht woonlagen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. P.J.H.D. Verkoelen, F. Achbar, A. van Zevenbergen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. De heer Engberts.

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

296

De heer ENGBERTS (pvda). Ik vind hem heel sympathiek hoor want dan ben je ook gewoon duidelijk naar iedereen, dan worden het er niet meer dan acht, maar u zegt 'binnen de grenzen van de huidige grex en toen dacht ik: als dat nou niet in die grex past, wat dan? Mevrouw VERKOELEN (50plus). Dan passen we die aan. De heer ENGBERTS (pvda). Maar als u straks van de wethouder te horen krijgt dat dit niet kan? Mevrouw VERKOELEN (50plus). Weet u, dat is een van de punten van de afgelopen vier jaar. Alles kan, wij bepalen hier zelf de regels, we maken de procedures, we regelen de regels en elke keer worden we tegengehouden door onze eigen regels. Dan denk ik: dan passen we de regels aan. De heer ENGBERTS (pvda). Ik hoorde mevrouw Verkoelen zeggen 'als het niet past in de huidige grex dan passen we de grex aan', maar dat betekent dat u feitelijk zegt dat dit project wordt stopgezet tot we een nieuwe grex hebben geregeld. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Dat is dan inderdaad zo. De heer ENGBERTS (pvda). Dat betekent volgens mij, dat weet u ook, dat de rijksmiddelen, de woningbouwimpuls, dan vervallen. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Misschien kunnen we dan een afspraak maken. Als dat zo is en we het er wel met elkaar over eens zijn, dan kunnen we ook nog wel eens een situatie creëren waarin we het wel realiseren op acht lagen en dat we even anders omgaan met de grex.

Het wordt tijd dat we dan ook met elkaar eens een keer gaan kijken hoe we dan wel binnen de regels dingen kunnen doen want als we ons continu in dat keurslijf laten jagen door al die regels en procedures die er zijn dan komen we gewoon uiteindelijk niet tot waar we willen komen. Bouwen is prima, maar we willen het hier gewoon graag tot acht bouwlagen beperken omdat de inwoners daar heel nadrukkelijk om verzocht hebben en omdat dit beeld veel beter bij Carnisse Eiland past. Laten we dan proberen een oplossing te bedenken voor hoe het wel kan. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen, u bent door uw spreektijd heen. De heer ENGBERTS (pvda). Dan kan ik geen antwoord meer krijgen, maar heel veel bewoners hebben gezegd dat ze überhaupt geen toren willen. Dus als we zeggen 'oké, we gaan naar die acht' en dat past niet, dan stoppen we dit project in feite, stoppen we de impuls in Carnisse, stoppen we de middelen die er vanuit het NPRZ in gaan, de middelen van de gemeente, de middelen van het rijk en dat vind ik eigenlijk ook zonde. Daarom ga ik veel liever, en daarom ben ik uitgekomen op mijn motie, in gesprek en kijken, dat kan volgens mij is er ruimte in de grex om het omlaag te halen, maar om het niet direct vast te zetten, maar eerst met de bewoners en de gemeente te kijken waar je uitkomt.

Betekent dit dat we toch terug moeten om erover te praten? Ja, maar we moeten niet de bodem uit dit project trekken en de grex stoppen. Dat zou ik gewoon zonde voor Carnisse vinden want ik vind dat de Carnisser het verdient dat we daar investeren. De VOORZITTER. Mevrouw Faber. Mevrouw FABER (vvd). Ja, dat kan ik volledig beamen, dat ben ik helemaal met u eens. Ik hoorde mevrouw Verkoelen zeggen 'wij passen met elkaar de regels aan', maar het moet

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

297

natuurlijk wel te betalen zijn en daar lijkt mevrouw Verkoelen volledig aan voorbij te gaan. Het zou doodzonde zijn als we al die gelden die nu beschikbaar zijn niet kunnen gebruiken om dit gebied een prachtige impuls te geven. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, het is eigenlijk omredeneren. Natuurlijk, ik denk dat iedereen erbij gebaat is dat er positieve impulsen ontstaan in belangrijke gebieden hier in Rotterdam die dat het hardst nodig hebben, maar wat we vaker hebben gezien bij dit soort projecten is dat we absoluut gehoor moeten geven aan de wensen van de Rotterdammers. We kunnen wel heel gemakkelijk zeggen, en dat hoor ik de PvdA nu weer zeggen, 'ja maar dan trekken we de stekker eruit en dan gaan de grote financierders weg, dan ontwikkelen we dat gebied niet', maar ik denk dat daar dan een gevaar ontstaat in de gedachte die er is. Voor wie zijn we nou aan het bouwen? Dat is de essentiële vraag die we hier moeten stellen bij elk project dat wij hier in Rotterdam willen realiseren. Zijn we aan het bouwen voor de Rotterdammers die in dit soort projecten ook een wens en een behoefte uiten of zeggen we nee, er komt een grote investeerder, die heeft het idee en wat gaan we dan doen, we gaan massaal met dat idee mee of het wordt niets. Dat is het gevaar, dat gebeurde ook steeds bij afgelopen projecten die ook hebben plaatsgevonden.

Misschien ook een reactie naar de PvdA: sta je aan de kant van de bewoners of sta je aan de kant van de investeerders? De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Ik denk dat wij met onze motie aan de kant van de bewoners staan en dat DENK met de door hen medeondertekende motie dat niet staat omdat je op andere plekken omhoog moet als je het nu helemaal vastlegt op die acht en het binnen de grenzen van de grex moet en als dat niet kan vanwege bezonningseisen dan zit je helemaal vast met dit project, dan moet je stoppen, Dan komt er geen geld naar Carnisse, dan komt er geen investering en dan komen er helemaal geen woningen bij. Misschien is dat voor de Partij voor de Dieren aantrekkelijk want dan blijft het zoals het is, maar ik kan me gewoon niet voorstellen dat DENK erop uit wil komen, het risico wil lopen, dat je straks geen woningen hebt, geen investering in het gebied, geen nieuwe woningen, geen impuls voor Carnisse. Ik begrijp DENK op dit punt echt niet. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Nee voorzitter, het probleem is dat de PvdA zichzelf niet begrijpt. Je zet al enorme stappen vooruit en als wij er nu voor kiezen dat het maximaal een hoogte van acht verdiepingen heeft, dan moet je niet nu al gaan redeneren over de toekomst, dat er wellicht het probleem zou kunnen ontstaan dat andere flats wat hoger worden.

Het probleem is nu dat de behoefte van de bewoners maximaal acht is en als dat het uitgangspunt en het startpunt voor dat gebied is, laten we dat dan als vertrekpunt nemen. Het lijkt me heel simpel, dat de gebouwen die daaromheen komen daar enigszins rekening mee gaan houden. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). De wens van heel veel bewoners is om daar überhaupt niet te bouwen en dat doet DENK ook. Dus DENK moet nu niet net doen of zij de enige is en het monopolie heeft op het luisteren naar de bewoners, dat is gewoon niet waar. Dat is 1 en 2, we stellen de grex vast, we openen hierna de grex, zodat er aan de slag kan worden gegaan. Als je daarbij een motie aanneemt die de boel verder volledig op slot zet in de

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

298

stedenbouwkundige uitwerking omdat het niet hoger dan acht verdiepingen mag en het binnen de grenzen van de grex moet, dus op andere plekken omhoog, dus dat betekent vervolgens dat je in de problemen kunt komen met andere kaders en randvoorwaarden die we ook heel belangrijk vinden, dan zetten we het hele zaakje op slot. Dan denk ik in alle eerlijkheid dat onze motie gewoon veel beter is omdat we daarmee zeggen 'ga dat gesprek aan binnen de grenzen van de grex en zoek naar wat maximaal mogelijk is om de hoogte omlaag te krijgen' en als we in de uitwerking van het stedenbouwkundige concept op een punt komen van 'nu kunnen we toch echt niet verder' dan kunnen we altijd terug naar de raad, maar het eerste is dat wij hem niet nu al zodanig vastzetten dat we bij voorbaat al weten dat we straks de hele impuls moeten stopzetten. De VOORZITTER. Ik wil u alleen waarschuwen dat u aardig bezig bent om zaken te herhalen. Ik zie dat uw aller tijd voorbij schrijdt en we hebben nog een lange agenda te gaan. Dit is ter bescherming van u. Mijnheer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, ik wil dan nog echt één opmerking maken naar aanleiding van de opmerking van de heer Engberts.

Wij hebben inderdaad geen monopolie als het gaat om het opkomen voor bewoners, gelukkig is er een aantal andere partijen in de raad die dat ook doet, maar ik zie wel dat de PvdA een monopolie heeft als het gaat om het niet opkomen voor de bewoners. Dat zien we ook terug in dit verhaal en ik vind de motie die nu wordt ingediend gewoon te slap, enorm slap als het gaat om dit project en zo herkenbaar weer als het gaat om dit soort projecten voorzitter. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). DENK shopt uit de burgerbrieven, ze pakken er een paar uit die naar acht lagen willen en negeren de wens van anderen. Wij zijn voor het totaalbeeld, wij willen investeren in Carnisse en niet het risico lopen dat het hele zootje straks stilvalt, maar ruimte bieden aan bewoners en aan bestuurders om samen tot een beter plan te komen dan wat nu voorligt. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen, een enkele opmerking nog, kort graag. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Eerder is gemeld dat het kon, pas later kon het ineens niet meer en ik ben ervan overtuigd dat het wel kan in de grex. Het tweede is dat ik vind dat het veel eerder bij de inwoners aan de orde had moeten zijn. Dat is precies de kern van de zaak, te kort door de bocht. Precies zoals de heer Achbar zei, aan het eind van het traject staan de inwoners en niet de gemeente met de rug tegen de muur, keer op keer en dat is fout.

De VOORZITTER. De heer De Roon. De heer DE ROON (d66). Ja dank u wel voorzitter. Ik sla even aan op wat de heer Achbar zei over voor wie we hier nu eigenlijk bouwen. Dat is in dit geval heel duidelijk, namelijk 39% in het sociale segment, 33% in het middensegment, 25% in het hoge segment en 3% in het topsegment. Volgens mij bouwen we dan voor alle groepen 502 woningen waar behoefte aan is. Ik vind het zo gemakkelijk om dan aan de zijkant staande te zeggen 'voor wie bouwen we hier nou eigenlijk?'. Dat lijkt me in dit geval duidelijk, voor heel veel verschillende Rotterdammers en anderen. De VOORZITTER. Mevrouw Faber.

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

299

Mevrouw FABER (vvd). Ik ben het zowaar weer eens met de heer Engberts, namelijk dat zijn motie beter is dan de andere motie die voorligt omdat het ons veel meer flexibiliteit geeft en ik teken de motie niet eens mee, dus dat is een groot compliment voor u. De discussie gaat hier alleen maar over de bewoners en uiteraard moeten we heel goed naar hen luisteren, maar we vergeten de toekomstige bewoners, 271 Rotterdamse huishoudens. Ja, ik denk dat we daar ook niet aan voorbij moeten gaan. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja dank u wel voorzitter. Ik zou nog even willen uitzoomen. We willen hier ruimte geven aan die input van bewoners. We hebben eigenlijk geconstateerd dat die ruimte in het voortraject onvoldoende gevonden is, dat staat ook letterlijk in het voorstel dat ik graag mede indien met de PvdA en het lijkt mij niet goed om per motie op blokniveau te gaan zeggen 'zo hoog, zoveel lagen, zoveel woningen', het doel is om ruimte te geven aan de zorgen en de wensen van bewoners en die een plek te geven in het proces dat nu nog gaat volgen want er ligt alleen nog maar een soort vlekkenplan, een grex, dat moet nog uitgewerkt worden in een echt stedenbouwkundig plan. Hier staat gewoon om met stakeholders en omwonenden in overleg te treden over zowel het groen en de speelplekken als de maximale bouwhoogte van het appartementengebouw.

Vervolgens moeten we dat neerleggen bij de mensen die het gaan uitwerken en de bewoners het vertrouwen geven dat zij dat zelf aan die tafels duidelijk kunnen maken. Ik heb er dan vertrouwen in dat daar gewoon een goed plan uitkomt. De VOORZITTER. Dat is meer een eigen bijdrage dan een interruptie, maar dan hebben we het ook gehad. Nog andere sprekers op dit punt? Niet. Wethouder Kurvers. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dank u wel voorzitter. We hebben het nu over Carnisse Eiland en dat uitzoomen doe ik ook graag even samen met u. Het klopt wat u zegt, we voegen daar straks 271 woningen toe en dat is een gigantische operatie met verplaatsing van de sportvereniging, slim faseren en compensatielocaties, precies zoals we aan het begin van deze periode hebben afgesproken. We hebben ook een ontzettend grote kans om hier ook echt betaalbaar te gaan bouwen omdat we die woningbouwimpulsgelden voor de noordrand van het Zuiderpark hebben en we doen daar ook nog een bijdrage van het NPRZ bij, in totaal investeren we dan voor meer dan € 30 miljoen in een nieuwe stadswijk. Dan kom ik op de vraag van mevrouw Faber over de communicatie, hoe dat is gegaan. Laat ik eerst het inhoudelijke punt over de molen pakken. Er zijn molenbiotopen, molens moeten kunnen draaien, dat moet je bij bestemmingsplan bewijzen en er mag binnen een bepaalde afstand van een molen niet gebouwd worden.

Bij mijn weten is dat hier niet zo en als dat wel zo is dan komt dat ongetwijfeld in het bestemmingsplan aan de orde. Ik geloof dat de afstand tot een molen 400 meter moet zijn, maar volgens mij staat deze molen verder weg en dat moet ook bij bestemmingsplan weer bewezen worden, daar toetst de provincie dan op. Dan over de communicatie. Ik zei net al dat het gaat om een nieuwe stadswijk en dat betekent dat we de communicatie hebben opgezet vanuit de plannen die er zijn. We hebben ontzettend ons best gedaan om de wijk te bereiken, met een webpagina, met brieven, met informatieavonden, maar het was wel een vorm van consultatie. Dat betekent dat je de bewoners consulteert op het plan dat er ligt en dat is iets anders dan cocreatie of meebeslissen. In Carnisse wordt tegelijkertijd samen met de bewoners gewerkt aan het toekomstperspectief, maar dat zit op een andere trede van de participatieladder. We hebben naar aanleiding van de discussie in de Fazantstraat ook gezegd dat we bij nieuwe herstructureringsprojecten met stadvernieuwing 2.0 gaan werken en dat doen we ook, dat is een ander vorm van een participatieladder. We zien dit als een nieuwe wijk waar het plan op de reguliere manier wordt opgewekt en ik denk dat daar een deel van het kruisen van

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

300

verwachtingen zit. U stelde ook de vraag over het groen mevrouw Faber en die zal ik straks beantwoorden bij de moties die zijn ingediend want volgens mij heeft de Partij voor de Dieren daar ook vragen over gesteld. Dan de moties die zijn ingediend. De eerste is van Leefbaar Rotterdam en die gaat over een draagvlakpeiling bij ieder groot bouwproject. Wij hebben echt een hele levendige democratie en een traditie in Rotterdam, wij kennen het verschijnsel van subcommissies voor bestemmingsplannen, wij hebben het fenomeen insprekers die ook de kans krijgen om hun geluid te laten horen, daarin gaan we verder dan andere steden doen, en we hebben natuurlijk ook nog alle reguliere processen, stappen en procedures. Ook in dit geval hebben we de buurt echt wel gevraagd wat ze ervan vinden, daar heeft het college ook kennis van kunnen nemen en dat wegen we mee, maar uiteindelijk is het een besluit dat het college en in het verlengde daarvan uw raad moet nemen omdat we verschillende belangen moeten afwegen, het belang van de bewoners die er zijn, maar ook zoals net gezegd werd het belang van de bewoners die er niet zijn meegewogen. Als er de afgelopen vier jaar een ding is gebeurd dan is het dat uw raad mij het vuur na aan de schenen heeft gelegd om meer, sneller en betaalbaarder te bouwen en dat kan hier samenkomen.

Ik wil deze motie dan ook ontraden, ook omdat er in het kader van de Omgevingswet nog een participatiekader moet komen waarin uw raad ook beslist hoe er geparticipeerd gaat worden rondom verschillende ruimtelijke documenten. Dan motie 2, 'Samen stad maken Carnisse'. Er was net een hele mooie discussie precies over dat spanningsveld, over de kansen om te investeren in Carnisse. Carnisse ligt centraal, vlak naast Hart van Zuid en als je vanuit die kaart iets verderop kijkt dan heeft het een hele mooie ligging. Die rand langs het Zuiderpark is nu ongedefinieerd in tegenstelling tot bijvoorbeeld Zuidwijk of Pendrecht waar dat veel duidelijker is. Bewoners geven aan dat het er wel groen en fijn is, maar in de avonduren soms ook wat unheimisch. Daar kunnen we een kwaliteitsslag maken en tegelijkertijd willen we betaalbaar bouwen. Laat ik even inzoomen op die toren. Die staat op die plek wegens de zon, maar ook omdat het een logische plek is met oog op het park, sociale veiligheid, stedenbouwkundig op de plek als een anker, zodat je een herkenningspunt hebt, en goed verspringen in hoogte. Iedere laag die we eraf halen kost vijf woningen in het middensegment waar we juist behoefte aan hebben en ik vind de motie zoals u hem ook uitlegt heel goed.

Laten we kijken naar wat mogelijk is, zeker ook naar de participatie over de groenvoorziening en de speelplekken, dat is echt iets wat we willen en er is ook ruimte om daar bij de inrichting goed naar te kijken. De hoogte heeft natuurlijk ook consequenties voor de aantallen woningen die we willen realiseren en op de financiële haalbaarheid van zo'n grondexploitatie. Ik heb net al gezegd dat we bijna € 30 miljoen investeren en dat we rijkssubsidie krijgen om dit mogelijk te maken en daar zit een stukje realisme in, maar ik kan deze motie van harte omarmen. Als er dan iets af kan dan kan er hopelijk ergens anders iets bijgeplust worden, zodat er wel een balans blijft en we de huizen krijgen die we willen. Ik wil daar nog iets aan toevoegen over de hoogte. Op straatniveau kijken de mensen zo en het gaat dus vooral ook om de beleving van zo'n toren op straatniveau. Natuurlijk heb je ook nog het uitzicht vanuit de verte, maar dat is ook een inpassingsvraag. Dat wil ik u nog als argument meegeven, maar deze motie kunnen wij omarmen. Dan de motie 'Compensatie van openbaar groen in Carnisse' en die koppel ik aan de vraag van mevrouw Faber over wat we allemaal met dat groen kunnen en wat daar gebeurt. Ik heb net al gezegd dat het op dit moment een wat diffuse plek is, dat kan stukken beter.

De insteek is dat het een groene plek wordt met meer verbinding naar het Zuiderpark, zodat je vanuit Carnisse gemakkelijker naar het Zuiderpark kunt en er komen twee bruggen bij. Het gaat ook om de kwaliteit van het groen en ik heb in de commissie ook aangegeven dat we ook een bomenplan maken en dat we die bomen in de directe omgeving compenseren. Naar aanleiding van de bewoners die zeiden zich zorgen te maken over wat de heer Van der Velden eigenlijk ook aansneed, zullen wij een visie op de toekomst van de noordrand van het Zuiderpark maken. Die noordrand loopt vanaf deze locatie, de Albatroslaan waar de woonwagenplek is en waar we op termijn die woonwagens misschien

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

301

ietsje willen uitbreiden naar het noorden tot de Huismanlocatie in het noorden. Daar willen we een samenhangend geheel van maken. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Dank u voorzitter. Ja ik hoorde de wethouder zeggen dat hij het maar een diffuse plek vindt waar dat groen is. Hoezo is dat een diffuse plek, kent u die plek eigenlijk wel? Ik weet dat u van Zuid komt, maar het ziet er gewoon hartstikke goed uit daar, dus hoezo een diffuse plek? De VOORZITTER. Wethouder. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Als ik zeg een diffuse plek dan is dat vanuit stedenbouwkundig perspectief en dan zien we dat de rand van het park geen eenduidige rooilijn kent en dat de overgang naar het park wat onduidelijk is, dat is wat ik daarmee bedoel. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Pendrecht of de andere kant van het Zuiderpark waar dat heel duidelijk is. In de visie van het college kun je de parken beter benutten door juist de randen te versterken, dat heb ik daarmee bedoeld. Als ik kom op uw motie dan zal ik die helaas moeten ontraden. Ik gaf net aan wat we wel allemaal kunnen doen, die visie op de omgeving, maar een op een compensatie zie ik niet. Ik geloof wel ook echt in de motie van ga met de buurt praten over de kwaliteiten van dat groen, die speelse speelplekken, die natuurlijke speelplekken, hoe je dat kunt inrichten, maar de motie Compensatie ontraad ik.

Tot slot motie 4, 'In Carnisse hebben we het niet heel hoog in de bol'. Daarmee zegt u eigenlijk dat we per definitie teruggaan naar acht. We hebben volgens mij net de discussie gevoerd. Ik voel veel meer voor die motie omdat die ook de flexibiliteit biedt om wel door te gaan en te kijken wat er mogelijk is. Deze motie verplicht ons terug te gaan naar acht, dat kost ons sowieso al dertig woningen en het zet ook de financiële haalbaarheid verder onder druk. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja dank u voorzitter. Is de wethouder het met mij eens dat je nu gewoon openbaar groen, dat van alle Rotterdammers is, eigenlijk met een soort binnentuintjes gaat doen? Dat is niet meer toegankelijk voor alle Rotterdammers en ik vind dat een hele kwalijke zaak, ook dat u dat in gang zet als college. Waarom doet u dat eigenlijk, waarom haalt u openbaar groen weg en maakt u daar eigenlijk privégroen van? De heer KURVERS (vvd) (wethouder). De binnenhoven worden openbaar toegankelijk voor iedereen. Het kan wel zo zijn dat het in het kader van sociale veiligheid 's avonds of als het donker wordt, wordt afgesloten, dat is in ieder geval wel de insteek van wat hier gebeurt.

We willen juist een groene wijk in al zijn vezels, in de speeltuinen, de speelplekken, en ook nu is daar natuurlijk wel groen, maar niet waar iedereen altijd even goed bij kan, neem bijvoorbeeld het hertenkamp dat wordt verplaatst naar verderop in het Zuiderpark. Het is maar net hoe je dat ziet en wij kiezen hiervoor omdat we een kansrijke locatie zien waar op zich al veel bebouwing is. Humanitas en Woonbron zitten daar en het zorgcomplex heeft ook echt verbetering nodig, dat moet in de zomer natgespoten worden omdat het anders oververhit is. Wij zien juist kansen om hier hand in hand te gaan en ik denk dat we juist een hele mooie wijk voor de toekomst neerzetten die ook weer bijdraagt aan de doorstroom die in Carnisse ontzettend nodig is. De VOORZITTER. De heer Engberts.

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

302

De heer ENGBERTS (pvda). Ja, ik ben het op zich wel met mijnheer Van der Velden eens dat het wel publiek toegankelijk is, maar dat mensen dat niet zo zullen ervaren en ik vind het ook belangrijk dat we daarom juist extra blijven investeren in het groen in de wijk en daarom hebben we dat ook in de motie opgenomen. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dat ben ik met u eens. Dat iets openbaar is, neem bijvoorbeeld Kaap de Groene Hoop, die is openbaar toegankelijk en je mag daar lopen, maar je voelt je ook een klein beetje te gast, dat zal ongetwijfeld zo zijn. Dit zijn ook wel inpassingsvraagstukken, maar het is dus wel de intentie dat die binnenhoven openbaar zijn. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja dank u. Ja, ik ken die binnenhoven hoor en mensen zijn vaak angstig, die vinden het eng en griezelig. Die hekken gaan om 18.00 of 19.00 uur gewoon dicht en dan kun je er gewoon niet meer in, terwijl het quasi de bedoeling is dat het openbaar is, maar de praktijk leert gewoon dat die hekken dichtgaan. Dat vind ik gewoon jammer want elke Rotterdammer heeft recht op dat openbare groen en niet een paar die het toevallig kunnen betalen of die net de mazzel hebben daar terecht te kunnen. Ik vind het echt een hele gemiste kans van dit college dat zegt groen te willen toevoegen, maar dat groen van de meeste Rotterdammers afpakt. De VOORZITTER. Wethouder.

Ja oké, mijnheer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Dat ben ik dan net weer niet met mijnheer Van der Velden eens. Ik ben het met hem eens dat mensen het niet als openbaar groen zoals het park is zullen ervaren, maar ik kan me wel heel goed voorstellen dat je het in het kader van sociale veiligheid, juist zoals het er daar uitziet, 's avonds dicht zult doen. Ik ben het met u eens dat dit consequenties heeft, maar ik denk dat ook mensen die niet in het topsegment huren recht hebben op een veilige plek. De VOORZITTER. Mevrouw Kockelkoren. Mevrouw KOCKELKOREN (gl). Ja aanvullend. Ik zou dan wel aan de wethouder willen vragen: kunt u er ook op toezien dat het regime van die binnentuinen…, dat je daar dan ook zorgt dat het zoveel mogelijk toegankelijk is? Bijvoorbeeld de Noordergevangenis, waar nu woningen zijn, is op zich een heel aangename plek om langs te wandelen, maar ook het Justus van Effenblok, dat is dan weer weinig groen, maar het is wel vaak openbaar. Dus zorg er dan ook voor dat, als je dat groen publiek wilt maken, het ook zo vaak en lang mogelijk publiek toegankelijk is. Welke inzet gaat u daarop plegen? De VOORZITTER. Wethouder. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dat is precies de bedoeling, daar gaan we dus ook echt inzet op plegen.

Ik vind het ook heel fijn dat de motie van u en de PvdA er ligt die ook nog eens een keer zegt 'zet dat ook in die participatie', wij zullen natuurlijk goede ervaringen elders uit de stad hierin meenemen en we gaan de komende tijd vanuit deze grondexploitatie de voorbereidingen starten, we zullen een bestemmingsplan opwerken als we naar concrete plannen toe moeten en dan moet dit ook zijn vorm krijgen. Ik kan u nu al vertellen dat dit onze insteek is en dat is wat we willen. De VOORZITTER. Dank u zeer. Is er behoefte aan een tweede termijn? Een vraag nog niet beantwoord.

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

303

Mevrouw VERKOELEN (50plus). Ja er is een vraag nog niet beantwoord. De wethouder geeft wel aan dat hij het graag wil, want geld, en zo graag woningen, maar dat was niet de vraag. De vraag die breed uit het debat kwam was: kan het binnen de grex? Dat is wat we van u willen weten en ik ga ervan uit dat de wethouder dat uitgezocht heeft. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Het antwoord daarop is 'nee, niet zonder consequenties' want wij hebben een grex die veel meer kosten heeft dan opbrengsten aan woningen en dat leggen we dicht met subsidie vanuit het rijk en vanuit de NPRZ om hier toch te kunnen investeren. Dus alles wat wij daar afhalen in aantallen woningen of toevoegen in extra ambities, brengt de grex financieel in de knel. Ik kan me voorstellen dat we nog eens goed kijken naar de hoogte en dat daar ook iets vanaf kan. Dat kan ik me voorstellen, maar ik kan me niet voorstellen dat het teruggaat naar acht zoals u zegt. Dan verliezen we dertig woningen die elders gecompenseerd moeten worden en dan doe je weer afbreuk aan het plan. Ik denk dat dit de balans is die we moeten gaan zoeken in de uitwerking van het stedenbouwkundig plan en dat is eigenlijk waartoe deze motie, die op omarmen staat, oproept. De VOORZITTER. Mevrouw Verkoelen. Mevrouw VERKOELEN (50plus). De grex staat het dus wel toe, maar u vindt het niet wenselijk want het kost u te veel, maar het kan wel.

De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dat is niet wat ik zeg. U weet dat elke grondexploitatie alleen geopend mag worden als die op nul sluit of potentieel winstgevend is, dat zijn regels vanuit de BBV, vanuit het rijk en uw gemeenteraad ziet daar ook goed op toe. We hebben hier een grondexploitatie die in de kern negatief is omdat we heel veel gaan verplaatsen, we hebben het slim faseren, we doen grote investeringen en dat compenseren we met de woningbouwimpulsgelden van het rijk, waarmee we ook nog eens een keer betaalbaar kunnen bouwen, we kunnen sociaal terugbouwen, we kunnen in het middensegment bouwen. Die grondexploitatie sluit vervolgens nog niet eens want we doen ook nog een bijdrage vanuit de NPRZ-gelden. Dat is even de financiële werkelijkheid, leuker kan ik het niet maken, en dat betekent dat alles wat je er aan aantallen afhaalt of aan ambitie aan toevoegt de grex financieel onder druk brengt. Dat is wat ik probeer toe te lichten. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Dus als ik het goed begrijp sluit de grex niet meer en stopt het hele project als wij met zijn allen de motie van mevrouw Verkoelen aannemen. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dan zullen we heel hard moeten rekenen aan de financiële haalbaarheid van die grex. Die staat nu op nul met een kleine € 1 miljoen aan voorbereidingskosten.

Dan brengen we het programma en de financiële druk zo hoog op dat dit betekent voor nu stoppen en terug naar de tekentafel. De VOORZITTER. Helder. Voor zover u nog tijd hebt, hebt u behoefte aan een tweede termijn? Er is volgens mij al veel besproken. Niet, dan sluit ik de beraadslaging op dit punt af en de stemmingen zijn vanavond. VERZOEK(EN) VOOR EEN REGULIER DEBAT VAN EEN OF MEERDERE RAADSLEDEN 14.2. Debat over 'Windturbines; dubbele rol Pondera, slechte participatie Pernis' aangevraagd door de leden Koster en Segers-Hoogendoorn

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

304

De VOORZITTER. Dan gaan we naar agendapunt 14.2, debat over 'Windturbines; dubbele rol Pondera'. Wethouder Bonte is inmiddels gearriveerd en ik geef graag het woord aan de heer Koster. De heer KOSTER (lr). Voorzitter, we gaan het vandaag weer over windturbines hebben, zowel de dubbelrol van Pondera als de gebrekkige participatie zijn vandaag aan de orde. Collega Tak heeft schriftelijk vragen gesteld over de dubbelrol van Pondera en ik citeer nu uit de schriftelijke beantwoording op de vraag van de heer Tak en die was: welke rol heeft Pondera Consultants in de gemeente Rotterdam voor de realisatie van windmolens, bij welke projecten zijn zij betrokken en op welke terreinen verstrekken zij advies? Dan het gegeven schriftelijke antwoord: "Pondera Consult geeft de gemeente Rotterdam advies op het terrein van technische, ruimtelijke en financiële haalbaarheid met betrekking tot het windpark Beneluxplein en Charloisse Poort. In samenwerking met de Rabogroep en Enercon heeft Pondera in juli 2021 de tender gewonnen voor de ontwikkeling van windenergie op de Landtong Rozenburg".

Voorzitter, tijdens de vergadering op 3 februari is hier expliciet naar gevraagd en toen zei wethouder Bonte het volgende over de betrokkenheid van Pondera, ik citeer: "Het is niet zo dat Pondera hier", en daar verwijst hij naar de Landtong, "een informatievoorsprong had", er zou geen sprake zijn van dubbele petten, "dat is hier niet aan de hand geweest en Pondera heeft hier gewoon als marktpartij op ingeschreven". Daarna heb ik nog een keer doorgevraagd voorzitter en het antwoord was: 'Pondera heeft in Rozenburg geen adviserende rol gespeeld'. Voorzitter, dat klopt niet. Ik presenteer u straks twee rapporten van Pondera Consult, 1 'Milieuanalyse Uitbreiding windpark Landtong Rozenburg' en 2 'Windparkuitbreiding Landtong Rozenburg, externe veiligheidsanalyse'. Voorzitter, het lijkt erop dat wij als raad verkeerd zijn voorgelicht. Hier moet een hele goede uitleg komen, anders komen wij met een gepaste motie. De VOORZITTER. Dank u zeer. Ik wilde u vragen 'u komt met de presentatie van twee rapporten, krijg ik die nog?' en die krijg ik dus nu, dank. U kunt verdergaan. De heer KOSTER (lr). Ja voorzitter, het blijft hier niet bij. Pondera heeft al een gigantische kennisvoorsprong door deze advisering, maar Pondera adviseert ook de provincie ZuidHolland.

In het rapport van Pondera aan de provincie Zuid-Holland, 'Plan-MER partiële herziening VRM Windenergie Zuid-Holland' wordt ook advies gegeven over het Beneluxplein en de Landtong Rozenburg. Voorzitter, Pondera blijkt ook de enige partij die heeft meegedaan aan de aanbesteding bij Rozenburg, hoe kun je nu stellen dat er geen informatievoorsprong is. Ik kom straks met de motie 'Dubbele pet: geen nieuwe windturbines op de Landtong!' in verband met deze dubbele pet. Voorzitter, dit stinkt en ik wil hier nog iets anders bespreken. Eneco… De VOORZITTER. De heer Koster heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Dubbele pet: geen nieuwe windturbines op de Landtong! "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 24 februari 2022 ter bespreking van regulier debat windturbines; dubbele rol Pondera, slechte participatie Pernis; constaterende dat: - het college voornemens is om een megawindturbine van 234 meter te laten verrijzen op de Landtong; - Pondera zowel betrokken is bij de advisering aan de gemeente alsmede de ontwikkeling van dit project;

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

305

overwegende dat: - dergelijke dubbele petten leiden tot informatievoorsprong, wat volstrekt onwenselijk en immoreel is; - naast de tegenstand van bewoners, het proces nu óók nog eens intransparant en schimmig is geworden; - het ongeloofwaardig is om hierdoor verder te gaan met dit onwenselijke project; verzoekt het college - alle ontwikkelingen met betrekking tot deze megawindturbine op de Landtong stop te zetten; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. G.F.E. Koster De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Voordat u doorgaat mijnheer Koster, even uw motie delen. Ik mis nog een handtekening, dus als u nog even wilt tekenen, dan is het weer helemaal legaal. Dank u. De heer KOSTER (lr). Ik geef straks ook nog het rapport dat aan de provincie Zuid-Holland is gericht. Voorzitter, dit stinkt en ik wil hier nog iets anders bespreken, Eneco zou net te laat zijn geweest met de inschrijving. Net te laat voorzitter, dat is gek als het gaat om een professioneel bedrijf. De medewerker van Eneco die destijds de vergunning heeft aangevraagd blijkt nu ineens voor Pondera te werken, hoeveel dubbele petten kun je eigenlijk hebben.

Voorzitter, ik ben geen detective en ik vind dat mijn rol hier ook ophoudt, je kunt niet van een raadslid verwachten dat die dit helemaal onderzoekt, daar hebt u als college veel meer middelen voor en ik wil dus ook van de wethouder weten of hij bereid is dat te doen en ik zal dit dan ook nader toelichten. Voorzitter, waarom laat Rotterdam Pondera deze gigant bouwen? Dat zou gewoon niet aan de orde moeten zijn. Ik heb nog een keer naar die rapporten gekeken, Pondera in het advies over het Beneluxplein aan de provincie Zuid-Holland en dan citeer ik een paar relevante passages. De relevante thema's veiligheid en leefomgeving, dan komt de conclusie 'zeer ongeschikt'. De volgende punten met betrekking tot veiligheid en leefomgeving zijn aldus Pondera over het Beneluxplein in het geding. '1, vele gevoelige objecten binnen de contour. 2, kans op gecumuleerde geluidsbelasting, 3, slagschaduw, relatief veel gevoelige objecten binnen 700 meter contour, 4. Vliegverkeer, Rotterdam The Hague airport. Deze zone geeft een bouwhoogtebeperking van 145 meter', we weten allemaal dat we inmiddels een turbine van 245 meter gaan bouwen. 5 aldus Pondera 'industrie, kabels en leidingen, dat is gevaarlijk, infrastructuur, waterkeringen'. Voorzitter, wie verzint het om daar twee turbines van 245 meter hoog neer te zetten, dat is echt bizar.

Waarom wachten we niet eerst op de landelijke afstandsnormen die dus pas eind 2022 aan de Kamer worden voorgelegd. Nogmaals, ik roep de wethouder op om pas op de plaats te maken en dan ga ik nu een motie indienen die wel… De VOORZITTER. De heer Koster heeft de volgende motie ingediend. Motie 2. Pas op de plaats "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 24 februari 2022 ter bespreking van regulier debat windturbines; dubbele rol Pondera, slechte participatie Pernis; constaterende dat: - steeds meer bekend is over de gezondheidsrisico's van windturbines;

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

306

- steeds meer woningen (in Nederland al 55.000 woningen) binnen een straal van een kilometer van een windturbine staan; - de aangekondigde afstandsnormen van het kabinet nog een jaar op zich laten wachten; overwegende dat: - de zorgen van omwonenden van aangewezen locaties voor windturbines zeer serieus genomen dienen te worden; - een pas op de plaats nemen met het plaatsen van windturbines een goede geste richting omwonenden is; verzoekt het college: - alle plannen en ontwikkelingen rond nieuwe windturbines stop te zetten tot de kondigde afstandsnormen vanuit het kabinet van kracht zijn; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. G.F.E. Koster De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Oké, mijnheer Koster. U kunt verdergaan. De heer KOSTER (lr). Voorzitter, dan de participatie. Daar is niet aan voldaan. We hebben een brandbrief ontvangen van de gebiedscommissie Pernis. De gebiedscommissie Pernis wil eerst informatie hebben en dan pas met de heer Bonte in gesprek. Dat doet de heer Bonte niet, hij gaat eerst in gesprek en die informatie komt daarna pas en dat is de verkeerde volgorde. Ook begrijp ik dat de wethouder eerst met omwonenden in gesprek gaat, terwijl juist is afgesproken dat hij eerst met de gebiedscommissie in gesprek zou gaan.

Ook dat vind ik niet acceptabel, dat is geen goede participatie en voor Leefbaar Rotterdam is dat in strijd met de op 2 december 2021 aangenomen motie 'Participatie als grondslag voor de energietransitie’. Voorzitter, ik maak me ernstige zorgen over deze participatie, ik geloof dat mijn collega Segers die bezwaren deelt en ik zou hem nu graag het woord willen geven. Dank u wel. De VOORZITTER. Daar is geen voorzitter bij nodig. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Nou, zowaar een novum in de laatste raadsvergadering. De VOORZITTER. Ja, komt u maar hoor. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja dank voorzitter. We staan hier weer over de windmolens en wat mij betreft specifiek die op het Beneluxplein, al ben ik erg benieuwd naar de reactie van de wethouder op de rapporten die de heer Koster net heeft overlegd want zoals hij dat verwoordt moet daar dan wel een heel goede reactie van de wethouder op komen, maar voorlopig ga ik daarvan uit. Waarom ik hier weer aandacht voor vraag, en vooraf al even de disclaimer dat ik hier niet de weerstand van bewoners die een windmolen in gebied krijgen te vertolken want we weten dat dit voor energietransitie nodig is en we weten ook dat we dat het liefst niet in de bebouwde omgeving hebben, maar dat niet altijd te voorkomen is.

Dus voordat mensen mij in het hokje willen plaatsen van 'daar staat hij weer omdat iemand zijn vinger heeft opgestoken en nu wil hij daar aandacht voor terwijl hij wel voor de energietransitie is', nee daarom sta ik hier niet, ik sta hier voor een heel ander soort

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

307

weerstand en dat is de weerstand in dit geval op het proces want we hadden met die energietransitie en met die benodigde turbines de mensen in de omgeving van het Beneluxplein best wel heel ver, zij wilden serieus meedenken en waren eigenlijk wel min of meer akkoord met de plaatsing van drie wat lagere turbines van rond de 150 meter. Het is pas misgegaan op het moment dat er ineens als een duveltje uit een doosje uit het onderzoek kwam dat er alleen twee turbines van 250 meter hoogte konden komen en ook alleen maar die. We hebben daar in december jl. met de wethouder over gedebatteerd en daar wil ik verder niet op terugkomen, we hebben toen inderdaad de motie die de heer Koster net aanhaalde ingediend en die is nog niet afgedaan, dus ik wil dat niet overdoen, maar wat ik hier wel wil doen in deze laatste gemeenteraad van deze periode, dit is ook de laatste kans die we mogelijkerwijs krijgen, is wel zeggen 'hé maar hier moet toch wel iets gebeuren' en wel specifiek twee dingen.

Ten eerste stellen de gebiedscommissies een wat mij betreft volkomen legitieme vraag want als er één haalbaarheidsonderzoek is van één bureau dat ook nog eens op zijn minst met enigszins wantrouwen bekeken kan worden omdat het hier inderdaad gaat over Pondera… Het is een hele legitieme vraag om dan te zeggen: als dat het enige onderzoek is dat we hebben en daaruit komt dat die twee hoge turbines er moeten komen, mogen we dan misschien een second opinion hebben. Dat is een volkomen legitieme vraag en ik sta daar volop achter. Dus ik vind het een zeer terechte vraag en ik verwacht ook van de wethouder dat hij de mensen van een antwoord kan voorzien. De tweede vraag die de mensen daar stellen is: het kan wel zo zijn dat je op een gegeven moment de afslag neemt van 'dit worden die twee grote turbines, we gaan daar een tender voor uitschrijven en de aanbesteding begint. Later doen we een MER en dan zien we wel wat de kaders verder zijn', maar dat betekent dat mensen nu geen zicht hebben op een serieuze doorrekening van wat die slagschaduw en die geluidsoverlast van twee hoge turbines betekenen. Als het gaat over geluid dan heb je in Pernis al een autonoom geluid zonder dat er iets extra's gebeurt omdat Pernis nou eenmaal in een industrieel gebied ligt en ook nog eens rondom een snelweg waarvan je eigenlijk zegt dat het al aan de norm zit.

Dus ook dat is een volkomen legitieme vraag en ook daar verwacht ik van de wethouder de toezegging dat dit serieus in kaart wordt gebracht, noem het een MER light, waarbij we dat echt goed in kaart brengen, zodat mensen ook kunnen zien wat dit betekent aan slagschaduw en geluidsoverlast. Daarvoor moet de wethouder wat mij betreft eerst naar de gebiedscommissies en ik ben benieuwd naar zijn reactie daarop. Dank u wel. De VOORZITTER. Dank. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja dank u wel voorzitter. Wat D66 betreft is het goed dat dit wordt geagendeerd want het is inderdaad… Eigenlijk heeft de heer Segers het proces heel goed beschreven en dat zal ik niet herhalen, maar voor het draagvlak voor de energietransitie is het van essentieel belang dat bewoners ook echt goed begrijpen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt en dat betekent dus ook heel transparant zijn, informatie delen en mensen vroeg in het proces meenemen. Dat is des te lastiger als alle informatie van één partij komt en mensen dan het gevoel hebben dat het wel heel erg de slager keurt zijn eigen vlees is. Dus ik sta volledig achter het pleidooi van de heer Segers, zoals hij zei is het ontzettend belangrijk dat bewoners goed worden meegenomen en dat zo'n second opinion daar een goede bijdrage aan kan leveren. Dus wij horen graag een reactie van de wethouder. De VOORZITTER. Dank u. Mevrouw Van Groningen.

Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ja dank voorzitter. In de wetenschap dat er al veel gezegd is, begin ik met te zeggen dat de energietransitie voor iedereen een lange, soms hobbelige en ook onzekere weg is. Om iedereen aan boord te houden is het ongelooflijk

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

308

cruciaal dat er draagvlak is, draagvlak bij bewoners, zeker als we dit soort grote windmolenprocessen gaan aanleggen, en draagvlak krijg je in onze optiek door naar de bewoners te luisteren en door hen juist helder en adequaat te informeren en helaas gaat dat niet altijd goed. Dat hebben we gezien in Rozenburg en nu ook in Pernis want die bewoners voelen zich in het windmolenproces niet gehoord en sterker nog niet juist geïnformeerd, Het is een opeenstapeling van zaken die maakt dat zij nu staan waar zij staan. Het CDA zei het al zo mooi, het zit echt in het proces en dat is zo jammer want volgens mij kunnen we het hartstikke goed doen en zouden we dat ook moeten willen doen. We hebben op 2 december 2021 dan ook niet voor niets de motie van het CDA gesteund en we sluiten ons helemaal aan bij het betoog van het CDA vandaag, we willen gewoon graag weten wat de wethouder nog gaat doen om die mensen in Pernis goed te informeren, gehoord te laten voelen en of het mogelijk is die second opinion uit te voeren. Dank u wel. De VOORZITTER. De heer Vonk. De heer VONK (cu-sgp). Dank u wel voorzitter. Ja, ook steun voor het betoog van de heer Segers. Het belang van mensen in dit proces meekrijgen is voor ons als ChristenUnie ook ongelooflijk belangrijk en die second opinion lijkt ons ook een hele redelijke eis.

We zijn wel benieuwd wat dat eventueel voor het proces betekent, betekent dat dan een vertraging, waar gaat het dan om, zou dat zelfs tot afstel kunnen leiden? Daar graag wat inzicht in, maar verder steun voor het proces van de heer Segers. De VOORZITTER. De heer Tak. De heer TAK (pvda). Ja dank u wel voorzitter. Het wordt bijna een grijsgedraaide plaat, maar inderdaad ook steun voor het pleidooi van de heer Segers en ik heb nog een aantal aanvullende opmerkingen. Mijn fractie heeft niet voor niets, ook met steun van een aantal partijen, hier in de raad vragen gesteld over de rol van Pondera. Het college heeft daar keurig antwoord op gegeven en ik zie ook uit naar de beantwoording van de vragen die de heer Koster heeft gesteld want dat doet op zijn minst wel een aantal zorgen wederom rijzen en ik hoop dat de wethouder daar goede antwoorden op heeft en daar reken ik ook op. Ik wil toch wel weer het volgende punt markeren en ik heb dat punt eerder gemaakt. Wij luisteren naar één private marktpartij die nota bene zelf in windmolenprojecten investeert. Die kijkt uiteindelijk gewoon naar een bepaald rendement, naar het verdienvermogen van die projecten, terwijl de maatschappelijke afwegingen die dit college, maar ook deze gemeenteraad maakt breder zijn dan dat.

Dus de vraag die ik aan de wethouder heb, ook voor de second opinion, is: laten we er alsjeblieft voor zorgen dat, als u die second opinion toezegt, die zo wordt ingestoken dat we niet weer een second opinion alleen langs de lat van het financiële rendement krijgen. Ik geloof wel dat er misschien een optimale situatie is waarin de kans dat veel bedrijven zich inschrijven het grootst is op het moment dat de windmolens hoger zijn of in ieder geval dat er een bepaalde combinatie is met optimaal rendement. Het is niet voor niets dat bewoners, maar ook de gebiedscommissie… Ik heb ook mijn eigen gebiedscommissie gesproken, die is overigens ook groot voorstander van de energietransitie en ziet ook nut en noodzaak van de windmolens op die locatie, daar is geen twijfel over, laat ik dat punt ook maar even markeren, maar het proces verdient niet de schoonheidsprijs. Dus laten we alsjeblieft die second opinion waar de heer SegersHoogendoorn om vraagt gebruiken om het proces te herstellen, maar ook vooral om het vertrouwen terug te winnen, dat we niet onze oren laten hangen naar een aantal marktpartijen dat op zoek is naar rendement. Dat was het voorzitter, dank u wel. De VOORZITTER. Andere sprekers? De heer Meeuwissen.

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

309

De heer MEEUWISSEN (pvv). Dank u wel voorzitter. Ja, die windturbines komen in een gebied te staan waar veel roofvogels leven en broeden. Roofvogels en windturbines zijn geen goede combinatie, kan GroenLinkswethouder Bonte een toelichting geven op hoe hij daar tegenaan kijkt en of er dadelijk heel veel roofvogels in dat gebied vermorzeld worden. Tot zover. De VOORZITTER. De heer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Ja voorzitter, ook voor GroenLinks is het belangrijk dat er op dit soort punten een zorgvuldig proces wordt gevoerd, maar dat punt is al veel gemaakt. Daar wordt vaak het draagvlak bij genoemd en daar ben ik het ook van harte mee eens. Ik zou wel nog een lans willen breken voor een andere vorm van draagvlak. Er is ook een grote groep Rotterdammers die zich zorgen maakt over het klimaat en over de snelheid van de energietransitie en die zich zorgen maakt over het feit dat de energietransitie niet snel genoeg gaat. Ook dat is draagvlak, ook de angsten en de zorgen van die Rotterdammers moeten we meenemen op het moment dat het gaat om het zorgen voor draagvlak. Deze locatie is al heel lang geleden aangewezen, in de RES die eigenlijk al lang afgerond had moeten zijn, en ik vraag de wethouder of snelheid ook een onderdeel kan zijn, ook met die blik op het verkrijgen van draagvlak. De VOORZITTER. Dank. Andere sprekers? Mevrouw Mohamed-Hoesein. Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk).

Ja voorzitter, het voordeel van de laatste spreker zijn is natuurlijk dat er al heel veel gezegd is en ik me daarbij kan aansluiten. Het is duidelijk dat de ontwikkelingen geen schoonheidsprijs verdienen. De wethouder kent mij als een voorvechter voor inspraak van bewoners en wijkraden. Voorzitter, goede eerlijke informatie aan bewoners is een basisvoorwaarde, we hebben het genoeg gehad over draagvlak creëren, maar die eerlijke informatie, ook als we het zelf niet helemaal goed weten, moet ook worden verstrekt en voorzitter, hoe gaat de wethouders dit vertrouwen herstellen? Dat is nu wel enorm geschaad. Inspraak geven ging nu ook weer niet goed. Er zijn veel vragen gesteld en ik sluit me aan bij de vragen die over het aspect van inspraak zijn gesteld. De VOORZITTER. Dank u. Andere sprekers? Wethouder Bonte. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja voorzitter dank, dank voor de gestelde vragen en ook de meegegeven aandachtspunten. We hebben het eind 2021 ook over het windpark Benelux gehad naar aanleiding van drie bijeenkomsten met de bewoners, die toen noodgedwongen digitaal waren, en de kritiek daarop, onder andere op het feit dat daar niet alle vragen gesteld konden worden en dat bewoners daar ook niet de ruimte voelden om op de onderzoeken van Pondera in te gaan.

Die bijeenkomsten verdienen niet de schoonheidsprijs en dat is ook de reden dat ik in de afgelopen tijd zowel met gebiedscommissies als met enkele bewoners heb gereflecteerd op hoe dat is gegaan en op basis daarvan ook toewerk naar drie bewonersbijeenkomsten waarin die ruimte er wel is, waarin we ook ingaan op de afweging, die door een aantal van u ook is benoemd, om van drie molens naar twee hogere molens te gaan en op de overwegingen die daar in de verschillende onderzoeken aan ten grondslag liggen. Een aantal van u refereerde aan het onderzoeksbureau dat die onderzoeken heeft uitgevoerd en ook aan de manier waarop dat onderzoeksbureau negatief in de publiciteit is gekomen wat betreft de situatie in Barendrecht, op het Vaanplein. De situatie die zich daar voordeed, en ik hecht eraan om dat hier ook te benadrukken, is er een die in Rotterdam absoluut niet aan de orde is. Wat in Barendrecht fout is gegaan is dat het bureau Pondera in de aanloop naar de aanbesteding heeft geadviseerd aan de gemeente Barendrecht en dat die na de gunning ook de adviseur van de exploitant die de aanbesteding gewonnen had

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

310

bleek te zijn. Dat is een situatie die we in Rotterdam koste wat het kost moeten voorkomen en die we gelukkig ook voorkomen. We hebben in het traject bij het windpark Beneluxplein nadrukkelijk ook met Pondera afgesproken dat zij niet betrokken mogen zijn bij een toekomstige exploitant en dat zij ook niet, want Pondera heeft naast de adviestak ook zelf een exploitatietak, vanuit de exploitatietak zullen meedoen. Een deel van de informatie, van de analyse die Pondera voor ons heeft uitgevoerd, die marktanalyse, is vertrouwelijke informatie en die is niet voor niets vertrouwelijk want daar kunnen eventuele marktpartijen hun voordeel mee doen en het is natuurlijk niet de bedoeling dat die informatie, hetzij door Pondera als adviseur van een andere exploitant hetzij door hun exploitatietak wordt gebruikt want dan zouden ze een voorsprong hebben ten opzichte van anderen die aan de aanbesteding meedoen. Dat willen we koste wat het kost voorkomen en dat hebben we ook zo dichtgelegd met Pondera. Dan kom ik op de vragen van de heer Koster die gaan over twee verschillende windparken. Ik begin bij windpark Landtong Rozenburg, uitbreiding Landtong Rozenburg. Daar heeft inderdaad de exploitatietak van Pondera de aanbesteding gewonnen, dat was overigens de enige partij die daarop had ingeschreven en daar was geen sprake van enige informatievoorsprong van Pondera.

De onderzoeken die u laat zien zijn de onderzoeken uit 2016 die ter voorbereiding op het bepalen van de Landtong als VRM-locatie, en u weet dat er op dat moment nog sprake was van een heel groot gebied op de Landtong waar windmolens ontwikkeld zouden worden, input hebben gegeven in het kader van toen het stadsregionale convenant en later de VRM-locaties die in 2017 door de provincie zijn bepaald, of dit ruimtelijk gezien een locatie is waar windenergie ontwikkeld kan worden. De conclusie was toen van wel en daarom is de Landtong Rozenburg ook als een VRM-locatie opgenomen. Dat staat los van de aanloop naar de aanbesteding die uiteindelijk door de exploitatietak van Pondera is gewonnen. U weet ook dat de tussenstap die we daar hebben gezet is dat we het zoekgebied, het VRM-zoekgebied, veel meer hebben ingeperkt en hebben beperkt, ook mede aan de hand van de motie die de heer Segers in deze raad heeft ingediend, tot maximaal twee windmolens. De molen die daar door Pondera gewonnen is, is uiteindelijk één molen. Dus als het gaat om de Landtong Rozenburg is er absoluut geen sprake van een informatievoorsprong van Pondera, op welke wijze dan ook. De VOORZITTER. De heer Koster. De heer KOSTER (lr). Ja voorzitter, als ik dan toch naar de door de heer Tak gestelde vragen kijk, dan hebt u daar geen antwoord op gegeven.

U hebt die twee rapporten niet in die brief genoemd en tijdens de vergadering op 3 februari jl. hebben we u daar expliciet naar gevraagd. U draait nu, u zegt dat het niet van belang was bij het uitbrengen van de aanbesteding, maar Pondera heeft wel degelijk advies aan Rotterdam uitgebracht over de milieuanalyse en de uitbreiding externe veiligheidsanalyse. Als u dat nou in die brief had gezet, maar dat hebt u niet gedaan. Ik heb u daar op 3 februari naar gevraagd: ontkennend antwoord, toen heb ik nog een keer doorgevraagd en toen zei u 'Pondera heeft in Rozenburg geen adviserende rol gespeeld'. Ja voorzitter, ik weet dat u niet toelaat dat ik hier het woord 'liegen' gebruik, maar u hebt daar toch wel in strijd met de waarheid gesproken. De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Er is geen sprake van een informatievoorsprong van de exploitatiekant van Pondera en in de aanloop naar de aanbesteding, als we het vergelijken met het Beneluxplein, is de marktanalyse niet door Pondera gemaakt. U hebt gelijk dat dit voor de volledigheid inderdaad ook in die vragen opgenomen had kunnen worden, maar dan hebben we het over de periode 2016-2017. In de aanloop naar de keuzes van VRM-locaties heeft Pondera inderdaad deze twee onderzoeken uitgevoerd, maar dat gaat puur over de keuze van de VRM-locatie, of dat überhaupt een geschikte locatie is, en niet over de

raadsvergadering van 24 februari 2022

Notulen pagina

311

marktanalyse met gevoelige informatie waar ook die belangenverstrengeling zou kunnen ontstaan. Dat is hier absoluut niet aan de hand. De VOORZITTER. De heer Koster. De heer KOSTER (lr). Ja nu gaan we gewoon schuiven, er wordt nu weer gewoon een onderscheid opgetuigd tussen de exploitatietak en de consultancytak. Wij weten niet hoe Pondera eruitziet, voor ons is het gewoon één bedrijf en dat u nu dat onderscheid maakt, ik vind het ongeloofwaardig dat die beide takken geen contact met elkaar hebben. U hebt ons in de brief gewoon niet goed geïnformeerd en ook hier in de raad niet. Ik heb nog een keer doorgevraagd, u was gewaarschuwd dankzij Barendrecht. Ik denk dat we een schorsing moeten hebben. De VOORZITTER. Wenst u nu direct een schorsing? Dan luister ik eerst even naar de heer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Ja, ik heb nog wel een aanvullende vraag voordat we aan een schorsing toe komen. De VOORZITTER. Oké, die laat ik toe. De heer LEEWIS (gl). Die aanvullende vraag is de volgende. Ik begreep volgens mij van de wethouder dat er een onderzoek van Pondera naar de algemene zoeklocatie is geweest met daaruit komend de openbare informatie en dat Pondera zich niet heeft bemoeid met de exploitatieopdracht die is uitgevoerd. Volgens mij zit daar het cruciale verschil. Begrijp ik het dan goed? De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder).

Ja, daar heeft de heer Leewis gelijk in. Als de heer Koster zegt 'u maakt een onderscheid tussen de adviestak en de exploitatietak', die maakt Pondera zelf wel, maar dat is wat mij betreft hier niet aan de orde. Wat relevant is, is dat als wij een aanbesteding in gang zetten en we, zoals bijvoorbeeld bij het Beneluxplein, een marktanalyse laten uitvoeren met informatie die wij deels om goede redenen niet openbaar maken, dan wil je natuurlijk niet hebben dat die informatie exclusief terechtkomt bij Pondera als exploitant of bij Pondera als adviseur van een andere exploitant. Dat was bij Rozenburg absoluut niet aan de orde en wij hebben met Pondera ook harde afspraken gemaakt dat dit bij andere windparken niet aan de orde kan zijn. Dus die dubbele pet zoals bij Barendrecht, bij het Vaanplein, is opgetreden kan hier absoluut niet aan de orde zijn. De VOORZITTER. Dit lijkt me een goed moment om de schorsing toe te kennen. Hoeveel tijd hebt u nodig? Een kwartier. Dan laat ik de schorsing samenvallen met de gebruikelijke theepauze rond dit tijdstip. Het is nu 16.10 uur en ik ben wat ruimer, om 16.30 uur starten we onze vergadering weer. Ik schors voor politiek overleg en ik laat dat samenvallen met de theepauze. De vergadering is geschorst. (De vergadering is geschorst.) Heropening De VOORZITTER. Ik heropen de vergadering. Mijnheer Koster.