20211216- Notulen van de raadsvergadering van 16 december 2021

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3212

belang vind. Voorzitter, het uitbrengen van een zienswijze moet spoedig gebeuren. Het samen optrekken met een eventuele buurgemeente daarin ook en vandaar dat ik nu ook een motie indien, namelijk 'Als het je raakt, heb je ook inspraak!'. De VOORZITTER. Mevrouw Mohamed-Hoesein heeft de volgende motie ingediend. Motie 2. Als het je raakt heb je ook inspraak! "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 december 2021, ter bespreking van agendapunt 16.1 Debat over 'Oliewinning door de NAM onder Charlois'; constaterende dat: - de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) sinds 1984 aardolie uit een olieveld in Rotterdam haalt; - de NAM voornemens heeft om langer aardolie te putten uit ditzelfde olieveld met een nieuwe techniek om in elk geval meer productievolume te halen; van mening dat: - nog onvoldoende duidelijk is wat de effecten en gevolgen van deze voornemens zijn op de Rotterdammers en de buurtgemeenten, waaronder Barendrecht; - inzichtelijk moet worden gemaakt hoe buurtgemeenten denken over de voornemens van de NAM om meer aardolie te winnen onder het gebied dat loopt van Charlois tot Schiemond; verzoekt het college: - in gesprek te treden met de direct nabijgelegen buurtgemeenten om te vragen naar hun zienswijze over de voornemens van de NAM om langer aardolie te winnen uit het olieveld in Rotterdam; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de

orde van de dag." w.g. N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Voorzitter dank. Het is wat mij betreft heel duidelijk dat dit een totaal ridicuul en onzalig plan is. Het is net zo ridicuul en onzalig als de voorgenomen gaswinning in Pernis, waar we met precies dezelfde organisaties te maken hebben. Die organisaties communiceren ook steeds op dezelfde manier. Nee, kijkt u maar eens even, we hebben het allemaal onderzocht en het valt allemaal binnen de normen. Gaat u maar weer rustig slapen. Ik vraag me af of de baas van de NAM of de Shell zelf graag zijn of haar huis zou willen hebben boven een gas- of olieveld. Ik denk het niet. Ik denk ook niet dat je dan tekent voor een paar centimeter bodemdaling, want ook die paar centimeter zijn veel te veel. Het is dus een totaal onzalig plan, maar we weten ook van de gaswinning in Pernis dat we er als gemeente maar een klein beetje over te zeggen hebben. Maar tegelijkertijd, als we een klein beetje ergens iets over te zeggen hebben, dan moeten we het ook zeggen en dan moeten we het ook keihard durven zeggen. En ik ben heel blij om te zien dat deze raad hierover totaal niet verdeeld is. Dus als er een moment was om een duidelijk Rotterdams signaal te geven dan is het wel nu.

Wij hadden overigens ook op die motie

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3213

moeten staan. Daar kan de heer Leewis helemaal niets aan doen, want ik heb het gewoon een beetje te druk gehad deze week, dus ik heb hem niet laten weten dat wij eronder willen staan. Hij heeft gezegd dat hij dat alsnog gaat regelen, dus dat zou mooi zijn, maar dan is het hier in ieder geval maar gezegd. Ik wil nog één punt benadrukken en daarover heb ik ook vragen aan de wethouder. Wat we hier weer meemaken is ook hetzelfde als bij de gaswinning in Pernis. Er wordt niet of heel slecht gecommuniceerd. En als er gecommuniceerd wordt, wordt er gecommuniceerd in de trant van wat ik net al zei, gaat u maar weer rustig slapen. Hoe kan het nu zo zijn dat de mensen zelfs tot in de gebiedscommissie hierover verrast zijn? Dat kan niet waar zijn. Volgens mij hebben we daar wel een rol te pakken en kunnen we die ook vervullen en moeten we die vervullen. Dus mijn vraag aan de wethouder is: kunt u meer doen op het vlak van informatie en participatie als dit soort dingen spelen, ook als het over andere organisaties gaat? En zo ja, kunt u dan de toezegging doen dat we daar een heel forse stap extra zetten? En voorzitter, de heer Van Zevenbergen heeft mij uitgedaagd en ik ga reageren.

Want ik heb namelijk een quote van paus Franciscus uit zijn encycliek Laudato Si, die gaat over een duurzame wereld: "De hoop nodigt ons uit te erkennen dat er altijd een uitweg is, dat wij altijd van koers kunnen veranderen en dat wij altijd iets kunnen doen om de problemen op te lossen." Dank. De VOORZITTER. Ik zeg niets. Wie wenst nog het woord? NIDA. De heer VAN NOPPEN (nida). Ja, dank u wel voorzitter. Nou, het zal geen verrassing zijn want wij staan ook op de motie. Het is natuurlijk een heel erg bizar verhaal. Ik ben blij dat alle raadsleden, in ieder geval degenen die ik gehoord heb, zich hier ook tegen uitspreken en vragen om invloed richting het rijk. In ieder geval via de zienswijze die we zelf kunnen indienen. Maar wat me wel verbaast, of niet verbaast, maar eigenlijk raakt dit alle wethouders. Het is niet alleen maar de usual suspect wethouder die hier zit. Maar als dit doorgaat, als dit zou doorgaan, en we hebben een bodemdaling, dan hebben we ook de wethouder Wonen, bouwen, buitenruimte nodig. Als we gezondheidsklachten krijgen door trillingen, dan hebben we de wethouder Zorg nodig. We hebben ook de wethouder Onderwijs nodig, want hoe gaan we dit uitleggen aan onze kinderen? Jullie moeten allemaal klimaatneutraal zijn, maar wij gaan hier nog eventjes wat olie uit de grond boren onder je school.

Hoe ga je dit uitleggen? Dus ik snap dat deze wethouder hier nu zit, maar eigenlijk is dit een opdracht aan alle wethouders en vooral ook, ik sla eventjes aan op de bijdrage ook van mevrouw Van Groningen van de VVD, die zegt: we gaan hier niet over. Dat klopt, dat is natuurlijk zo, als raad gaan wij niet over deze beslissing, maar het is wel het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, met twee VVD-bewindslieden die daarop zitten. Ik roep dus ook echt onze eigen partijen op die hier zitten met die korte lijntjes richting hun eigen partijen, trek alsjeblieft aan die bel met je eigen korte lijntjes. Dat geldt ook voor onze burgemeester, die toch wel vaak zegt: achter de schermen werk ik ook aan het een en ander. Misschien is dat ook nog wel een vraag aan onze burgervader, om te zeggen: zou u ons daarover kunnen inlichten of dan een oproep bij dezen, alstublieft, alstublieft, wend uw invloed aan om ook achter de schermen dit toch echt te voorkomen. Dank u wel. De VOORZITTER. Dank. Nog iemand die het woord wenst? De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u voorzitter. Ik hoorde verschillende partijen de vraag stellen aan de wethouder: wat kunnen we doen om dit tegen te houden? Nou, het is eigenlijk heel erg simpel om het tegen te houden.

Want de gemeente kan heel simpel publiekrechtelijk sturen op het onmogelijk maken van oliewinning onder Charlois, namelijk heel simpel met een wijziging van de twee bestemmingsplannen. Dat is het bestemmingsplan Wielewaal, die dit mogelijk maakt, zoals vervat in artikel 16 van de bestemmingsregels. En het bestemmingsplan Waalhaven en Eemhaven, zoals dat een

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3214

onderdeel is van artikel 9. Met andere woorden, eigenlijk hebben we dit zelf mogelijk gemaakt door onze eigen planologische regels. Dus vandaar zou ik willen vragen: steun allemaal onze motie, die ik nu ga indienen om de bestemmingsplannen Wielewaal en Waalhaven en Eemhaven gewoon aan te passen zodat het niet meer kan. De VOORZITTER. De heer Van der Velden heeft de volgende motie ingediend. Motie 3. Maak oliewinning planologisch onmogelijk "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 december 2021, ter bespreking van het debat over oliewinning van de NAM onder Charlois, aangevraagd door het lid Leewis, constaterende dat: - het bestemmingsplan Wielewaal oliewinning vanaf de locatie Rotterdam Meetstation-1 aan de Korperweg mogelijk maakt, middels de bestemming 'Voorzieningen voor energiewinning en -verwerking' zoals vervat in artikel 16 van de bestemmingsregels; - het bestemmingsplan Waalhaven en Eemhaven oliewinning vanaf de locatie Rotterdam5/6 aan de Nijmegenstraat mogelijk maakt, middels de bestemmingsregel over 'gas- en aardolie exploratie en -exploitatie met de bijbehorende be- en verwerking', onderdeel van artikel 9; overwegende dat: - oliewinning haaks staat op de uitdagingen waar we in deze klimaatcrisis voor staan; - Rotterdam haar verantwoordelijkheid moet nemen om deze crisis te lijf te gaan, inclusief het stoppen met faciliteren van de fossiele

industrie; - de gemeente eigenlijk heel simpel publiekrechtelijk kan sturen op het onmogelijk maken van oliewinning onder Charlois, namelijk met een wijziging van twee bestemmingsplannen; verzoekt het college: - het bestemmingsplan Wielewaal zodanig aan te passen dat voorzieningen voor energiewinning en -verwerking planologisch onmogelijk wordt gemaakt; - het bestemmingsplan Waalhaven en Eemhaven zodanig aan te passen dat gas- en aardolie-exploratie en exploitatie met de bijbehorende be- en verwerking planologisch onmogelijk wordt gemaakt; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. R.T.J. van der Velden De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Volgens mij hebben we zo alle fracties gehad. Wethouder Bonte. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja voorzitter, dank u wel. Ik heb volgens mij nog nooit zo'n eensluidende raad gehoord over een onderwerp en een onderwerp dat ook Rotterdammers beroert. Een aantal van u, te beginnen met de heer Leewis, heeft gerefereerd aan de brief die vanuit het ministerie van Economische Zaken bij veel bewoners op Zuid is bezorgd, waarin wordt aangekondigd dat het ministerie voornemens is om een nieuwe vergunning af te geven voor de oliewinning onder een groot deel van Rotterdam. De heer Leewis spreekt over 70.000 Rotterdammers die boven de beoogde oliebron wonen en hij noemt dat een

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3215

slecht idee om een aantal redenen, waaronder het feit dat we ons midden in een klimaatcrisis bevinden. Maar hij refereert ook aan de effecten die de bodemdaling in Rotterdam teweeg kan brengen. Hij heeft een aantal vragen aan het college, onder andere de vraag wat precies de klimaateffecten zijn van de oliewinning. Er zijn natuurlijk directe effecten van het winnen zelf. Maar er zijn ook indirecte effecten, namelijk dat die olie die gewonnen is, ook uiteindelijk tot een hogere CO2-uitstoot leidt. En beide effecten vindt het college, juist vanwege het feit dat we ons in een klimaatcrisis bevinden, onwenselijk. De inzet van Rotterdam is dat we minder fossiele brandstoffen gaan gebruiken in plaats van meer, en daar past in onze ogen oliewinning niet bij. Dat sluit volgens mij ook niet aan bij de onlangs, gisteren, aangescherpte nationale klimaatdoelen. Dat is een argument dat wij eerder ook in ons negatieve advies over die oliewinning richting het ministerie hebben uitgebracht en dat we in de door u gevraagde zienswijze ook stevig zullen herhalen. Ik vraag me ook af of het nieuwe kabinet, een nieuwe minister die op deze post komt te zitten, of die daar niet opnieuw naar kan kijken, juist vanwege de klimaatdoelen die we hier met alle inzet die ons voorhanden is, samen met bedrijven, organisaties, met Rotterdammers met heel veel pijn en moeite voor elkaar proberen te krijgen.

Gelukkig zijn we erin geslaagd om in de afgelopen jaren de stijgende CO2-uitstoot om te buigen in een dalende trend en daar staat dit helemaal haaks op. Dus dat zal een argument zijn dat wij vanuit het college ook nadrukkelijk naar voren zullen brengen in de gesprekken die we daarover met de nieuwe bewindspersoon zullen hebben. U vraagt naar de milieuschade. Wat is het effect van de winningsmethode en welke andere schade zou zich voor kunnen doen? Er is een nieuwe winningsmethode die wordt voorgesteld. Wat wij in ons advies hebben aangegeven richting de minister is dat de effecten van de winningsmethode, als je dan al voornemens bent om een winningsvergunning af te geven, eerst goed onderzocht moeten zijn. Dus of dat per definitie negatieve effecten heeft, dat weet ik niet, want ik heb er zelf ook geen onderzoek naar gedaan, maar dat moet op zijn minst uitgezocht worden. Wat we wel weten is dat, als er een daling van de bodem plaatsvindt, dat naar alle waarschijnlijkheid in ieder geval negatieve natuureffecten heeft op de bomen, bijvoorbeeld in het Zuiderpark. Dus dat zijn effecten waarvan we weten dat het risico daarop nadrukkelijk aanwezig is en dat is ook een van de aspecten waarop we ons negatieve advies hebben gebaseerd.

Dan vraagt u naar de juridische aansprakelijkheid als er sprake zou zijn van bodemdaling en dat ook schade met zich meebrengt; wie is er dan juridisch aansprakelijk? Nou, ik denk dat daar geleerd is van Groningen. Het ministerie geeft aan dat in dat geval er één juridisch aansprakelijke is en dat is de NAM. Dus mocht er schade optreden, dan weten we in ieder geval bij wie we moeten zijn, maar ik hoop dat we kunnen voorkomen dat er zich überhaupt schade gaat voordoen. U vraagt, de gemeente heeft voor de zomer al een negatief advies uitgebracht en dat is niet overgenomen door het ministerie. Vandaar dat nu ook het voornemen tot het afgeven van de vergunning is gecommuniceerd. Daarmee is die nu nog niet definitief, dus er liggen nog mogelijkheden om dat bij te sturen. We zitten nu in de situatie dat er zienswijzen kunnen worden ingediend. Dat kunnen alle betrokkenen doen. Dus dat kunnen inwoners doen, maar dat kunnen wij als gemeente ook doen. De heer Leewis vraagt het college in een breed ondertekende motie ook om daar gebruik van te maken als gemeente en dat zullen we als college zeker doen.

Dus op die punten waarvan wij vinden dat die slecht onderbouwd zijn door het ministerie, zullen we in de zienswijze ook ingaan, en nadrukkelijk ook dat punt dat het winnen van meer fossiele brandstoffen, van olie, echt haaks staat op de ambitie die niet alleen wij als Rotterdam hebben, maar die het nieuwe kabinet gisteren vol overgave naar voren heeft gebracht. Dus ik hoop ook dat een nieuwe minister opnieuw zal kijken of dit echt een verstandig idee is. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen.

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3216

Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ja voorzitter, goed om te horen dat u dat negatieve advies heeft uitgebracht, maar ik kan me als raadslid niet meer herinneren – ik lees niet alles hoor – dat we daar bericht over hebben gehad, terwijl het toch best een heel belangrijk dossier is. Zelf voel ik me best wel overvallen hierdoor. Het kan aan mezelf liggen, dat ik bepaalde bronnen had moeten checken die ik niet heb gecheckt, maar als het bestuur van onze stad zo'n belangrijk advies geeft, hoe kan het dan dat ik er niets van weet. Ligt dat aan mij of is dat ons niet medegedeeld? De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Nee, dat ligt niet aan u. Mijn hoop is ook altijd geweest dat het ministerie wel ons advies zou opvolgen. Het ligt wel in de gebruikelijke gang van zaken dat je eerst ook het ministerie de mogelijkheid geeft om op zo'n advies te reageren. Dat heeft het inmiddels gedaan. Ons advies is ook openbaar. Maar het getuigt van fatsoen om als je een advies uitbrengt, zeker als dat een negatief advies is, dan ook in dit geval het ministerie de mogelijkheid te geven om daarop te reageren voordat dat openbaar wordt. En u weet, het ministerie heeft op dit moment een begin gemaakt met het informeren van de inwoners, waar overigens ons advies ook onderdeel van uitmaakt, dus wat betreft delen zij ook wel breed de tegenargumenten die naar voren zijn gebracht.

U en anderen hebben ook gevraagd: hoe staat het nu met die informatievoorziening, hoe staat het met de participatie? De proof of the pudding zijn wat mij betreft ook de informatiebijeenkomsten die daar binnenkort georganiseerd zullen gaan worden. Dus ik zal me ook op de hoogte laten stellen hoe die verlopen, of daar inderdaad ook de informatie gedeeld wordt die gevraagd wordt vanuit de inwoners. De inwoners moeten ook voldoende informatie hebben om zelf in staat te zijn om hierover een zienswijze uit te brengen. Even terug op de motie van de heer Leewis. Het zal u niet verbazen dat ik die motie graag omarm en dat wij graag aan de slag gaan met het opstellen van een zienswijze om het kabinet alsnog op andere gedachten te brengen. Dan kom ik bij mevrouw Van Groningen, die ook refereert aan de brief en vooral de onrust die dat heeft veroorzaakt. Ze spreekt vooral haar zorgen uit over mogelijke verzakkingen of bevingen die plaats zouden kunnen vinden. Zij spreekt uit, en dat onderstreept het college van harte, dat elke Rotterdammer het verdient om veilig te wonen in de stad en zich geen zorgen te hoeven maken. Ja, en u stelt eigenlijk de retorische vraag wat ons dit als Rotterdam oplevert. Ook u refereert aan de ambities die niet alleen wij hier hebben om de energietransitie tot een succes te maken, maar die op landelijk niveau er ook zijn.

Daar ben ik het van harte mee eens en dat zal ook een belangrijk argument zijn in onze zienswijze waarom we het kabinet ontraden om deze vergunning af te geven. U vraagt of er dan metingen plaatsvinden, of het goed zou zijn om een nulmeting te laten plaatsvinden. Ja, Staatstoezicht op de Mijnen, dat is de instantie die dat ook monitort en die dat in de gaten houdt, voert permanent metingen uit. Daar weten we ook door dat er bodemdaling als gevolg van oliewinning plaats kan vinden. Oliewinning heeft natuurlijk ook de afgelopen tijd al plaatsgevonden. Daardoor is de bodem met 5 centimeter gedaald en de inschatting is dat daar met deze hernieuwde oliewinning nog maximaal 2 centimeter bij zou kunnen komen. Het is Staatstoezicht op de Mijnen die dat ook monitort en in de gaten houdt of dat tot eventuele schade leidt. Verloopt de communicatie goed? Dan geef ik hetzelfde antwoord als in de richting van mevrouw Van Wifferen. Wij zullen dat goed in de gaten houden, maar de communicatie is eigenlijk nu pas op gang gekomen. Dus pas vanaf het moment dat de brief bij de betrokken Rotterdammers is bezorgd, is ook de website met informatie gedeeld en er zullen binnenkort ook informatiebijeenkomsten plaatsvinden. Wij zullen in de gaten houden of dat inderdaad voorziet in de behoefte. Het is wel het ministerie dat daar in de lead is.

We gaan daar dus niet als gemeente doorheen lopen, en dat zou ik ook niet netjes vinden, maar we zullen wel vinger aan de pols houden of dat op een nette manier gebeurt. Mocht dat niet het geval zijn, dan zullen we dat ook aanhangig maken bij het ministerie. Waar kunnen

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3217

Rotterdammers terecht met klachten? Het hangt er natuurlijk van af waar de klachten over gaan. Bij de NAM als degene die de winning uitvoert, maar uiteraard ook bij het ministerie zelf als er zich zaken voordoen. De heer Van Zevenbergen, aan Marx ga ik me niet wagen, maar uw vragen. U spreekt zich faliekant tegen de oliewinning onder Rotterdam uit, net als veel of alle anderen in deze raad. U vraagt expliciet aan mij als wethouder hoe ik daartegen aankijk en of ik het ermee eens ben dat de vergunning niet verleend zou moeten worden. Nou, het zal geen verrassing zijn dat ik die opvatting deel. Dat is inderdaad onverstandig als het rijk die vergunning afgeeft. De vraag is of we verslag willen doen van de informatiebijeenkomsten daar. Het is natuurlijk zo dat het ministerie ze organiseert en dat zal daar ook verslaglegging van doen. Maar zoals ik ook in de richting van mevrouw Van Wifferen en mevrouw Van Groningen heb aangegeven, zullen wij een vinger aan de pols houden of die informatievoorziening ook voldoet aan de wensen en behoeften die daar bij bewoners zijn. Dat is een beetje de toetssteen die ik daarvoor hanteer, dat ze ook de juiste informatie krijgen om in staat te zijn om zienswijzen in te kunnen dienen. Dan vraagt u of er al gevolgen van de bodemdaling bekend zijn.

In de afgelopen jaren, sinds de jaren tachtig, heeft er al oliewinning plaatsgevonden en in die tijd is de bodem met 5 centimeter gedaald. De inschatting van Staatstoezicht op de Mijnen is dat die nieuwe vergunning kan leiden tot nog 5 centimeter extra daling. De VOORZITTER. De heer Leewis. De heer LEEWIS (gl). We weten dat we op basis van klimaatverandering en andere dingen ook al bodemdaling hebben op wat je dan een natuurlijke manier zou kunnen noemen. Gaat dat dan nog een keer op die 7 centimeter die nu dus al is berekend op basis van de oliewinning? De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja, er is inderdaad ook sprake van natuurlijke inklinking en die staat daarnaast. Dat hangt van de locatie af hoe groot dat is en hoe groot die effecten zijn. Overigens zegt Staatstoezicht op de Mijnen, dat misschien ter nuancering, dat zij verwachten dat de impact van die bodemdaling op de woonwijken zeer beperkt zal zijn. Zeer beperkt is niet nul. Maar dat hij zeer beperkt zal zijn, neemt niet weg dat de impact… Enkelen van u vroegen ook naar de impact op de klimaatweerbaarheid. Volgens mij vroeg de heer Koster daar ook naar, nee iemand anders, de heer Tak. De buitendijkse gebieden bevinden zich natuurlijk al laag en met een stijgende zeespiegel worden die alleen nog maar kwetsbaarder als die verder zakken.

Hetzelfde geldt ook voor de zeeweringen, dus de dijken die we hebben. Dat betekent dat als je een verzakking hebt en boven op die 5 centimeter daar nog 2 centimeter bij, dat je eerder op het moment bent dat die niet hoog genoeg zijn en dat je die moet gaan ophogen. Dat heeft dus ook een enorme ruimtelijke impact. Dus wat dat betreft is misschien het risico op bevingen zoals Groningen beperkt, althans volgens Staatstoezicht op de Mijnen, maar er zijn wel degelijk veel andere negatieve effecten die als gevolg van de bodemdaling kunnen optreden. De VOORZITTER. De heer Van Zevenbergen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Dank u voorzitter, volgens mij had ik ook nog iets gevraagd over die afvalwaterinjecties, zoals in Schoonebeek. Dat doet de NAM ook. Heb ik dat antwoord gemist of heb ik dat niet gekregen? De VOORZITTER. Wethouder.

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3218

De heer BONTE (gl) (wethouder). Nee hoor, die had u niet gemist. Daarvoor geldt dat een van de zorgpunten is die wij in ons advies ook naar voren hebben gebracht. Ik weet niet, dat is ook het antwoord dat ik in de richting van de heer Leewis aangaf, of daar een negatief effect is en hoe groot dat negatieve effect is. Maar voordat je daar toestemming voor geeft, moet je dat eerst onderzocht hebben. Dus dat is het verzoek dat we ook aan de minister hebben gedaan, als er tenminste doorgezet wordt om die verdere oliewinning toe te staan. Dan ben ik aangekomen bij de heer Koster die zich net als anderen ook zorgen maakt over de situatie en zich afvraagt of er nog een mogelijkheid is om dit te voorkomen. Ja, die mogelijkheid is er natuurlijk altijd, maar we hebben dat niet alleen als gemeente in de hand. We hebben de eerste poging gedaan door in onze ogen een goed onderbouwd advies uit te brengen, maar dat is door het ministerie niet opgevolgd, of dat heeft althans niet geleid tot het niet aankondigen van een verlenging van deze vergunning. Maar zienswijzen zijn er natuurlijk niet voor niets.

Dus wij zullen daar nog steviger onderbouwen waarom dit wat ons betreft een slecht idee is en ik denk dat als er heel veel Rotterdammers ook zienswijzen zullen indienen, en zeker gezien het feit dat het huidige kabinet of het aankomende kabinet, moet ik zeggen, ook heeft aangekondigd fors in te zetten op klimaatmaatregelen, kan ik me eerlijk gezegd niet voorstellen dat zij met droge ogen nog deze verdere oliewinning kunnen voortzetten. Dan mevrouw Van Wifferen, zij geeft aan ook geschrokken te zijn en spreekt zich ook stevig uit tegen dit plan om verder olie te winnen en vraagt zich af wat we als Rotterdam nog in handen hebben. Nou, dat is in eerste instantie natuurlijk het indienen van die zienswijze en verder ook het goed articuleren van het feit dat dit compleet haaks staat op de ambities die wij hier ook op het gebied van klimaat hebben in Rotterdam, maar die landelijk ook worden uitgesproken. Dan de heer Tak, die aangeeft het onbestaanbaar te vinden dat de olie onder onze stad gewonnen gaat worden. Hij geeft als suggestie mee om in de zienswijze ook te benadrukken dat het ministerie hiermee eigenlijk ook een dure fout begaat. Want als je die vergunning tot 2050 afgeeft, dan mag je hopen dat de NAM dan misschien eerder ermee stopt, maar als je dat tussentijds alsnog wilt beëindigen, dan loop je een mogelijkheid dat je dan ook een schadevergoeding zou moeten betalen.

Dat bedoelt u ongetwijfeld met een dure fout, dus ik vind dat een goede suggestie. Die nemen we mee in de zienswijze. Dan geeft u een aantal van die bezwaren aan. Hoe zit dat dan met die winningsmethode? Dat is inderdaad een van de punten waar we grote vraagtekens hebben bij wat daar de effecten van zijn. En hetzelfde op het gebied van de klimaatweerbaarheid. Er zijn twee gebieden onder het olieveld die buitendijks liggen. Het Charloisse Hoofd en Schiemond. Dat zijn al kwetsbare gebieden als het inderdaad gaat om bescherming tegen het water. Als die nog verder naar beneden zakken, vergroot je daarmee die kwetsbaarheid. U noemt ook het punt van de geothermie. Dat is ook een van de punten die we in ons negatieve advies naar voren hebben gebracht. Want we hebben toch, op middellange termijn althans, ook de ambitie om geothermiebronnen onder Rotterdam te gaan gebruiken voor onze warmtevoorziening. Nou, deze oliewinning kan dat in de weg zitten. Dus eigenlijk zit je op die manier op twee manieren de energietransitie in de weg. Dan de heer Vonk, die ook geschrokken is van de brief die is bezorgd. Hij refereert aan twee rollen die we als gemeente of als overheid kunnen innemen. De bevoegde overheid, we hebben hier niet direct bevoegdheden om dit tegen te houden, dat ligt toch op landelijk niveau.

Maar u refereert ook aan de rol die wij hebben als betrokken overheid en die rol willen wij als college ook graag invullen. Mede omdat u raadsbreed ook die oproep doet, omdat wij ook weten dat er onrust onder Rotterdammers is en omdat deze oliewinning compleet haaks staat op de klimaatambities die wij als Rotterdam hebben en waarvan we ook vinden dat het rijk ons daarin moet helpen in plaats van tegenwerken. Mevrouw Mohamed-Hoesein kijkt nog even terug in de geschiedenis, dat eigenlijk sinds 1984 de NAM hier al olie heeft gewonnen, maar dat nu het voorstel is om meer putten te introduceren, meer volume te winnen en ook nog eens een nieuwe techniek te gebruiken waarvan de vraag is wat daar uiteindelijk de effecten van zijn. Nou, al die zaken staan haaks op onze ambities om juist minder fossiele

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3219

brandstoffen te gebruiken, meer duurzame brandstoffen en zou in ieder geval in Rotterdam niet plaats moeten vinden. U doet eigenlijk ook de oproep er als gemeente op toe te zien dat de informatievoorziening richting de bewoners, die primair onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Economische Zaken plaatsvindt, goed gebeurt. Als dat niet zo is, trekken we bij het ministerie aan de bel. En de oproep die u ook in een motie heeft vastgelegd om daar samen met buurgemeenten op te trekken. Het is Barendrecht als buurgemeente waar het olieveld ook een klein stukje onder zit. Ik weet niet of we een gezamenlijke zienswijze in zullen dienen, maar we zullen ze in ieder geval op elkaar afstemmen en in gesprekken en andere acties die we richting het ministerie ondernemen zullen we daar ook waar dat kan en waar dat effectief is, ook samen optrekken. Dus de motie zou ik graag willen omarmen. Dan de heer Segers. Hij noemt het een ridicuul en onzalig plan en refereert eigenlijk aan dezelfde organisaties die ook betrokken zijn bij de gaswinning onder Pernis, waarvan u weet dat het college dat ook geen goed idee vindt. Met iets andere argumenten, maar ook daar zouden we graag gezien hebben dat het ministerie daarvan af zou zijn gestapt.

U zegt dat we als gemeente hierover helaas maar een klein beetje te zeggen hebben, maar wat we dan te zeggen hebben, moeten we in ieder geval zo luid en duidelijk mogelijk doen. Daar willen we in ieder geval de zienswijze voor benutten, maar ook andere mogelijkheden die we daar hebben. Dus eigenlijk alle gesprekken die ik de komende tijd ook zal hebben met de nieuwe bewindslieden die over klimaat gaan, zal ik ook gebruiken om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. Ook u geeft aan om zicht te houden op de goede informatievoorziening en participatie. Het is in eerste instantie het ministerie dat daarvoor verantwoordelijk is, maar wij zullen daar als gemeente goed een vinger aan de pols houden. De VOORZITTER. De heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja dank, ik had hem eigenlijk iets anders bedoeld, dus ik had eigenlijk het punt waarom het ons iedere keer overvalt. Dus ik snap dat het communicatie van de NAM is, maar kunnen er niet bijvoorbeeld afspraken gemaakt worden dat de NAM niet eerder communiceert dan dat de gemeente bijvoorbeeld geïnformeerd is, om maar eens iets te noemen. Want dan kunnen wij ook gebiedscommissies informeren. U ontvangt binnenkort informatie van de NAM enzovoort. En dan valt het minder rauw op het dak. Dat was eigenlijk vooral mijn punt en daar hoop ik een toezegging op te krijgen. De heer BONTE (gl) (wethouder).

Ja kijk, uw punt snap ik. Ik kan namens de NAM geen toezeggingen doen en u weet ook in het dossier Pernis dat de NAM niet uitblinkt in de meest tactische communicatie. Het is wel zo dat we ook naar aanleiding van dat dossier met het ministerie gesproken hebben. Dat het ministerie in zijn algemeenheid ook heeft toegezegd dat het daar zelf ook op toe zal zien en dat zullen we hier ook voor ogen houden. Ja, het had netter, handiger geweest vanuit het ministerie als wij als gemeente en ook gebiedscommissies even iets eerder waren geïnformeerd voordat die brief bezorgd werd. Dan hadden we ons ook kunnen voorbereiden op vragen die er gesteld waren. Dus dat is wat mij betreft ook wel een punt dat ik in de evaluatie met het ministerie mee zal nemen. Maar het allerbelangrijkste, en daar zullen we op toezien, is dat de informatiebijeenkomsten die binnenkort gaan plaatsvinden in ieder geval voorzien in de informatiebehoefte van de Rotterdammers. De VOORZITTER. De heer Vonk. De heer VONK (cu-sgp). Ja, toch nog even hierop door, want eigenlijk bleef er bij mij ook nog een vraag een beetje liggen. Want los even van wat het ministerie doet, voorziet u ook een moment, binnenkort wellicht, waarop u vanuit het college ook de raad weer kan

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3220

informeren? Zodat we een beetje in de gaten kunnen houden wanneer we weer even moeten opletten dat er weer informatie ook vanuit u komt, zodat we scherp zijn en daarop kunnen reageren? De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja, wat mij betreft doen we dat op alle relevante momenten. Het eerste moment zal in ieder geval zijn op het moment dat wij de zienswijze uitbrengen. Ik ga ervan uit dat het moment dat we de zienswijze uitbrengen, uit mijn hoofd is de deadline daarvoor eind januari, ergens in januari zal zijn. Dat is ook het moment waarop ik u zal informeren, ook over eventuele andere stappen die we dan al gezet hebben. Kijk, als er al een nieuwe minister voor Klimaat en Energie is en het is gelukt om in de eerste week al een afspraak te maken, wellicht dat dit al wat opgeleverd heeft. Maar ik zal u in ieder geval dan van de laatste stand van zaken op de hoogte brengen. Dan de heer Van Noppen, die dit ook een bizar verhaal noemt en de oproep doet om naast de zienswijze, de motie die u ook heeft ondersteund, alle invloed aan te wenden om dit te voorkomen. Ten slotte de heer Van der Velden, die ook zichzelf de vraag stelt: wat kunnen we eigenlijk doen en zouden we hier niet de weg van het bestemmingsplan kunnen kiezen? Eigenlijk zegt u dat we het misschien als Rotterdam ook wel zelf mogelijk hebben gemaakt.

Deels klopt dat, want die twee winningslocaties in de twee gebieden die u noemt – een bij de Waalhaven en een in de Wielewaal – staan dat winnen toe. Vandaar dat dat ook vanaf de jaren tachtig al winningslocaties zijn. Het aanpassen van het bestemmingsplan betekent niet dat direct daarmee de winning stopt. Dat zou een manier kunnen zijn om nieuwe winningslocaties tegen te gaan, maar op deze locaties zal de winning ook worden aangepast. Vergelijk het met het bestemmingsplan in uw woonwijk. Wij kunnen als gemeente de bestemming van wonen veranderen in industrie, maar dat betekent niet dat u gelijk morgen uw huis moet afbreken. Dus of dit het middel is om nu te voorkomen dat de uitbreiding van de oliewinning plaatsvindt, dat is helaas niet het geval. Daarvoor zullen we toch echt de minister op andere gedachten moeten brengen. De VOORZITTER. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Ja voorzitter, hierop zou ik graag willen aanhaken, want oké, dan is het niet voor onmiddellijk resultaat, maar is het voor de toekomst en de langere termijn dan niet alsnog verstandig om het wel te doen? De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Nou, in zijn algemeenheid voor heel Rotterdam, want wellicht hebben we op andere locaties een bestemming aangewezen. Meestal gaat het dan om energieproductie. Dus ik denk dat dat wel een goede is.

Die wil ik ook wel met collega Kurvers opnemen, om in het kader van de omgevingsvisie ook te kijken, te inventariseren: laten wij hier nu mogelijkheden om op nieuwe locaties, de NAM of anderen, activiteiten te laten ondernemen die we niet willen? Dan moeten we even goed kijken dat we dat ook niet te generiek doen, want als we letterlijk de motie zouden uitvoeren die de Partij voor de Dieren indient, zouden we hier bijvoorbeeld ook geen geothermie kunnen gebruiken. Dus wat dat betreft, we passen natuurlijk sowieso geen bestemmingsplannen aan bij motie, dus uw motie zou ik om die reden willen ontraden. Maar ik wil u wel de toezegging doen om samen met collega Kurvers in beeld te brengen, en dat kunnen we op korte termijn doen, of wij elders in de stad nu wellicht mogelijkheden laten die we eigenlijk willen voorkomen. Als die mogelijkheden er ongewild zijn, dan ligt voor de hand dat we dan ook met een voorstel komen om het bestemmingsplan daarop aan te passen.

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3221

De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, want dat kan met een simpele percelenherziening. Maar kijk, als we nu gewoon een interventie plegen, dan haal je ook de legitimering van oliewinning weg. Daarmee geef je een heel belangrijk signaal als gemeente Rotterdam en je laat dus ook zien dat je publiekrechtelijk wel degelijk kan ingrijpen. Ik zou het dus toch willen adviseren om deze motie te omarmen. De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Nee, maar nogmaals, per motie passen we niet een bestemmingsplan aan. Als we dat al wel zouden doen, zou dat ook ongewenste neveneffecten hebben, want ik zou niet de geothermie tegen willen houden. Maar uw denkrichting vind ik wel een goede. Maak even die scan over heel Rotterdam. Kijk, deze locaties kunnen we daarmee niet tegenhouden, maar wellicht op andere plekken wel, dus daar heeft u een punt dat we dat natuurlijk in de toekomst ook niet zouden willen. Dus dat we een scan zouden maken over heel Rotterdam om te kijken of we eventueel op plekken het bestemmingsplan moeten aanpassen om nieuwe plekken voor oliewinning tegen te gaan. De VOORZITTER. De heer Van Noppen. De heer VAN NOPPEN (nida). De wethouder geeft aan dat de motie zoals die nu verwoord is ook geothermie zou tegengaan. Daar kan ook een argument voor zijn om daartegen te zijn.

Maar hoe zou je dan het wel kunnen verwoorden om geothermie wel toe te staan maar oliewinning niet toe te staan? Want dat is eigenlijk ook een beetje waarnaar we op zoek zijn met zijn allen. U geeft aan: we willen wel gaan onderzoeken hoe dat op andere plekken zit. Daar loop je natuurlijk tegen dezelfde vragen aan, hoe je het dan gaat verwoorden. Ik zou graag van de wethouder willen weten, ook even voor het toekomstdenkbeeld, hoe we dat dan moeten verwoorden om dat wel tegen te gaan, maar wellicht geothermie wel toe te staan. Energiewinning is natuurlijk heel breed, dat kan natuurlijk ook een zonnepaneel zijn, dus graag toch wel iets meer inzicht om dat luikje wat verder open te trekken alstublieft. De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja, ik zou dat graag willen meenemen in de toezegging die ik in de richting van de heer Van der Velden ook heb gedaan, om samen met collega Kurvers op zeer korte termijn die inventarisatie te doen. Bij die inventarisatie hoort wat mij betreft ook dat als er aanleiding is om op plekken het bestemmingsplan aan te passen, dat op zo'n manier te doen dat we wel de winning van olie en gas voorkomen, maar dat we niet andere of duurzame energiebronnen tegenhouden. Dat nemen we dan mee in die verkenning. Het wordt dan een wat brede toezegging.

Ik weet niet of de griffier daar chocola van kan maken, maar die scan voeren we in ieder geval uit en dan komen we over de implementatie daarvan op korte termijn te spreken. De VOORZITTER. We hebben een notulist die meeschrijft. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, ik hoor de goede bedoelingen van de wethouder. Ik hoor ook de verontwaardiging als u over dit onderwerp praat en de goede wil om eigenlijk samen met de hele raad hier iets tegen te doen. Maar als we nu eerlijk terugkijken, heeft de gemeente, hebben wij dan niet zelf eigenlijk iets laten liggen door dit mogelijk te houden in onze bestemmingsplannen? Is het niet ook een fout die wij zelf hebben gemaakt?

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3222

De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Nou ja, in zekere zin wel. Dat is het antwoord dat ik ook in de richting van mevrouw Mohamed-Hoesein gaf. Als in 1980 het bestemmingsplan dit niet had toegestaan, was er in 1984 niet begonnen geworden met boringen. Dus in die zin hadden we dit in het zeer verre verleden kunnen voorkomen. Dat is wat anders dan als we nu het bestemmingsplan zouden aanpassen dat dat ook per direct zou betekenen dat daarmee de oliewinning zou stoppen. De VOORZITTER. De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja voorzitter, de antwoorden gehoord hebbend moet ik er even over nadenken of ik de motie enigszins ga aanpassen, ook met betrekking tot die geothermie, dus ik kom daar later vandaag op terug. De VOORZITTER. Helder. Wethouder, u was klaar? Nee, de heer Van Noppen. De heer VAN NOPPEN (nida). Sorry, toch nog even een aanvullende vraag, want ik ken de situatie gewoon niet goed genoeg. U reikt terug naar de jaren tachtig en dat we al begonnen waren met. Is dat de reden waarom we dit bestemmingsplan dan niet kunnen aanpassen? En wellicht andere wel omdat daar nog niet begonnen is met boren? Dat is misschien de eerste vraag. Nee, laat dat even de enige vraag zijn. De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Dat is in ieder geval de reden dat daar al die tijd al oliewinning heeft kunnen plaatsvinden.

Wat ik nu aangeef is dat we elk bestemmingsplan kunnen aanpassen, maar dat dit niet direct effect heeft op de oliewinning. Terwijl dat bij toekomstige putten wellicht wel het geval kan zijn. Ik houd daar ook een kleine slag om de arm, maar dat kan wellicht wel het geval zijn. En dat is wat mij betreft waarom het zinvol is om die inventarisatie voor heel Rotterdam uit te voeren, dus om in beeld te brengen: staan we dat op andere plekken ook toe? En zo ja, wat zouden we daar moeten aanpassen en hoe zouden we dat bestemmingsplan moeten aanpassen zodat we winning van fossiele brandstoffen voorkomen, maar het gebruik van duurzame methoden gewoon beschikbaar houden? De VOORZITTER. De heer Van Noppen. De heer VAN NOPPEN (nida). Maar we zijn daar nu al olie aan het boren, op dit moment? Vanwaar dan de brief? Is het een grote uitbreiding? Oké, dat is het punt. De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Er is in het verleden al naar olie geboord en dit gaat om een vergunning, althans een voorgenomen vergunning voor een verdere, of eigenlijk een uitbreiding van die boringen, een voortzetting daarvan tot aan 2050. Van het verleden kun je zeggen: oké, dat is gebeurd.

Dat hadden we misschien ook beter niet kunnen doen maar dat is gebeurd, maar laten we dat, in ieder geval met het oog op de ambities die we hebben op het gebied van klimaat, onze energietransitiedoelstellingen, vooral niet meer doen. Laten we ons concentreren op het winnen van duurzame energiebronnen. Dus dat zal met de brede oproep vanuit uw raad in het achterhoofd vanuit het college ook de dringende boodschap zijn richting de nieuwe minister van Klimaat en Energie. Concentreer je, en daar vindt de nieuwe

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3223

minister ons als grote medestander, concentreer je op die energietransitie. Zet in op die duurzame energiebronnen, maar neem afscheid van fossiele bronnen, dus geef geen vergunning af voor deze olieboringen. De VOORZITTER. Dank u zeer. De heer Van der Velden bezint zich nog op de motie. U kunt eventueel in de loop van vandaag als u dat wilt, de voorzitter vragen om heropening van het debat op dit punt te organiseren. Dan kunt u nog een bijdrage leveren. De heer Van Noppen heeft de burgemeester aangesproken om te ondersteunen. Ik zal de wethouder waar hij mij nodig heeft, steunen en naast hem, achter hem en voor hem staan. Naast de zienswijze wil ik u erop wijzen dat burgers, omdat het orgaan dat hier besluit het kabinet is, ook formeel in de positie zijn om niet alleen een zienswijze in te dienen, maar dat de hele gang van bezwaar en beroep nog mogelijk is. Wellicht dat de bewoners daarbij enige ondersteuning zouden kunnen verdienen. In het debat is de rol van de Tweede Kamer nog niet aan de orde geweest. Want uw raad kan de minister natuurlijk niet terugfluiten. De Tweede Kamer kan dat wel. Dus het is misschien zinvol om ook die route gezamenlijk te bewandelen de komende tijd. Dus ik pak die handschoen op; als de wethouder mij nodig heeft, zal ik hem daarbij steunen. De heer Leewis. De heer LEEWIS (gl).

Ja voorzitter, de motie was al breed ondertekend, maar ik heb ondertussen een nog breder ondertekende versie. De VOORZITTER. De heer Leewis heeft de volgende motie ingediend. Motie 1. Nee tegen nieuwe olieboringen onder Charlois en Schiemond "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 december 2021, bij de bespreking van het beleid Rotterdam Internationaal 2021-2024; constaterende dat: - de Nederlandse Aardoliemaatschappij Maatschappij (hierna: NAM) voornemens is om langer, met andere technieken naar olie te boren onder het gebied Charlois, de Waalhaven en de wijk Schiemond; - het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (hierna: EZK) hiervoor een vergunning moet afgeven; - TNO heeft aangegeven dat deze vorm van olieboring kan leiden tot scheurvorming en seismische activiteit; overwegende dat: - het opboren van meer olie terwijl het klimaat al snel verandert onder druk van alle fossiele uitstoot zeer onverstandig is; - er ruim 70.000 Rotterdammers wonen in het gebied waaronder de NAM wil boren; - veel Rotterdammers nu al te maken hebben met funderingsproblemen; - de gemeente Rotterdam direct betrokken is bij dit besluit en daarmee ook recht heeft om een zienswijze in te dienen; verzoekt het college: - bij het ministerie een negatieve zienswijze in te dienen op het voorgenomen besluit om een nieuwe mijnbouwvergunning af te geven voor deze boringen; - direct

in contact te treden met de minister en deze te verzoeken deze vergunning niet af te geven; en gaat over tot de orde van de dag."

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3224

w.g. S. Leewis, T.J. Vonk, D.A. van Groningen, D.P.A. Tak, P.J.H.D. Verkoelen, A. van Zevenbergen, B. van Noppen, R.G.C. Segers-Hoogendoorn, I. van Wifferen en R.T.J. van der Velden De motie is breed ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Helder. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ja dank voorzitter. Voor de volledigheid: ik had nog een openstaande vraag en ik vind het voor de volledigheid van het debat wel goed om die nog eventjes aan de wethouder mee te geven. Ik had ook gevraagd naar de kostenbatenanalyse. Het was niet gekscherend bedoeld, maar ik denk echt dat het goed is om als we überhaupt over dit soort dingen spreken, dat helder in beeld te hebben, dus dat is nog de vraag die openstaat. De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja kijk, de kosten-batenanalyse hangt natuurlijk af vanuit welk perspectief je het bekijkt. Als je het vanuit de NAM bekijkt, zijn er vooral baten en weinig kosten. Als je het vanuit Rotterdam bekijkt, dan kan ik zo wel zeggen dat er veel meer nadelen dan voordelen aan zitten. Nog even los van het feit of we überhaupt wel die olie willen winnen, maar ik noemde al de kwetsbaarheid van buitendijkse gebieden. Ik noemde al de kwetsbaarheid van ook dijklichamen, dus die zouden eerder opgehoogd moeten worden dan anders. Dat heeft ook een ruimtelijke impact.

De negatieve effecten op de natuur, nou, noem maar op. Dus wat dat betreft, zonder daar nu een heel uitgebreide analyse van te maken, kan ik u nu al zeggen dat die weegschaal zwaar in het negatieve uitslaat. In ieder geval vanuit het Rotterdamse perspectief. De VOORZITTER. Helder. Ik sluit de beraadslagingen op dit punt af. Mevrouw Verkoelen, mag ik u erop wijzen dat agendapunt 15, dat op uw verzoek verdaagd is, zal worden geplaatst voor agendapunt 9.2. Dan hebben wij min of meer, denken wij, dezelfde woordvoerders en ook dezelfde wethouder bij elkaar. Dan kunnen we met elkaar dan ook de onderwerpen doen, dus dat zal zijn voor 9.2. 16.2 Debat over 'Het college van burgemeester en wethouders maakt achter de rug van de Rotterdammer excuses voor het slavernijverleden', aangevraagd door het lid Hoogwerf De VOORZITTER. Dan is nu aan de orde agendapunt 16.2, het debat met het college van burgemeester en wethouders over de excuses voor het slavernijverleden. Ik vraag wethouder Karremans om te komen en de vicevoorzitter om behulpzaam te zijn. De VOORZITTER (de heer Verheij). We gaan verder met agendapunt 16.2. Dat is het debat over 'Het college van burgemeester en wethouders maakt achter de rug van de Rotterdammer excuses voor het slavernijverleden', aangevraagd door het lid Hoogwerf. De eerste spreker op mijn lijstje is mevrouw Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr).

Hier moet je leiden, zei de burgemeester vorige week, tijdens de nationale excuses over het slavernijverleden tijdens een interview op Rijnmond. Hij zei letterlijk dat de regering dit niet aan de burger moet vragen, laat staan overlaten. Wat had u dan gehad willen hebben?, aldus de burgemeester. Nee, mijnheer Aboutaleb zei: hier moet je leiden. Dat zijn wat ons betreft echt ondemocratische teksten die symbool staan, ook voor het proces van de Rotterdamse excuses voor het slavernijverleden. Want wie zaten er vooral

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3225

aan tafel? De usual suspects, het woke kringetje rondom het college. De man en vrouw op straat wist niet eens van excuses, of hoorde het een keer in de media en dacht: waarom?, getuige ook alle reacties die vervolgens op de socials terechtkwamen. De linkse partijen zijn natuurlijk maar wat blij met deze excuses. Waar het stil is, is bijvoorbeeld bij de VVD. Ze hebben deze excuses mede mogelijk gemaakt, maar willen liever geen gezichtsverlies met de campagne natuurlijk zo direct om de hoek. Dus ja, hoe maakt het college, want uiteraard moest er over onderhandeld worden, dan toch excuses zonder al te veel gezichtsverlies voor de VVD? Stiekem natuurlijk. Ze sturen gewoon een brief over het besluit en een uurtje later maakt de burgemeester in een volle Laurenskerk excuses voor het slavernijverleden, zonder debat over dat uiteindelijke besluit. Zo krijgen raadsleden en vooral ook Rotterdammers geen mogelijkheid meer om erop te reageren of om er überhaupt iets van te vinden. Dus gepland tijdens een mooie bijeenkomst waar ik geen uitnodiging voor gezien heb. Ik weet niet hoeveel van jullie wel. Een Rotterdammer een uitnodiging sturen was natuurlijk al veel te veel gevraagd, maar de pers was er wel, ongetwijfeld aangestuurd met een mooi tijdig persbericht onder een redelijk strikt embargo. En dit is alweer.

Dit is de bekende werkwijze van dit college bij ieder lastig maatschappelijk debat waarvan de verwachting is dat de Rotterdammer een minder politiek correcte keuze zal gaan maken. Ze consulteren de usual suspects, negeren de doorsnee-Rotterdammer en het kritische deel van de raad en overvallen iedereen compleet met wat zij het juiste besluit achten. De rest heeft het nakijken en blijft achter met een gevoel van onbegrip, onbehagen en opgezadeld te zijn met een norm die niet die van hen is. Weg vrije keuze, weg eigen vrijheid, weg vrijheid van meningsuiting en vooral weg onderling begrip en medeleven. Hallo polarisatie. Is dat nu leiden? Of is het anderen laten lijden onder je eigen besluit? Wij willen door nu een motie in te dienen degenen die zijn genegeerd wel die stem geven. Wij vragen nu om excuses richting hen. Wij, Rotterdammers van nu, eisen een stem en een beetje eerlijke democratische inspraak. De VOORZITTER (de heer Verheij). Mevrouw Hoogwerf heeft de volgende motie ingediend. Motie 1.

College maakt over de hoofden van de Rotterdammers excuses voor het slavernijverleden "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 december ter bespreking van 'de Rotterdamse excuses voor het slavernijverleden'; constaterende dat: - het college aan het begin van het proces zei dat het alle meningen en argumenten, van zowel voor- als tegenstanders van excuses, wilde inventariseren en wegen. Vervolgens zijn er diverse wetenschappers en Rotterdammers gesproken, maar de inhoud van deze gesprekken en de balans tussen voor- en tegenstanders is helaas voor de gemeenteraad niet te controleren geweest; - de motie 'Wees transparant over het betrekken van voor- en tegenstanders van excuses' van Leefbaar Rotterdam op 4 februari 2021 werd weggestemd door de gemeenteraad1; - het college op 10 december 2021 op geheel ondemocratische wijze met het statement kwam om excuses aan te bieden voor het slavernijverleden en enkele uren later direct tot uitvoering overging. Zo hebben de gemeenteraad en de Rotterdammers niet de mogelijkheid gekregen om van tevoren op dit besluit te reageren; overwegende dat: - we wel weten dat vooral het bekende woke kringetje van het college aan tafel zat, terwijl de meeste Rotterdammers, de man en de vrouw op straat, totaal geen weet hebben gehad van op handen zijnde excuses. Leefbaar Rotterdam vindt dat het college dit

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3226

zwaarwegende besluit over wel of geen excuses, aan alle Rotterdammers over hoort te laten. Een digitaal referendum was op z'n plaats geweest; - het college in de aanloop van de excuses meerdere keuzes heeft gemaakt die hebben aangestuurd op deze uitkomst. Zo is het grootste gedeelte van de drie dikke boeken over het slavernijverleden geschreven door Alex van Stipriaan, die in 2012 in een interview zei dat hij Zwarte Piet wil afschaffen, niet bang is voor het etiket 'politiek correct' en Surinamers en Marokkanen de zondebokken van deze tijd noemde; - het proces niet transparant is geweest. Met wie en waarover is gesproken is nooit duidelijk geworden, behalve dat het bekende woke kringetje wel aan tafel zat. De gemeenteraad werd zo niet goed in staat gesteld om haar controlerende taak uit te voeren; verzoekt het college: - excuses aan te bieden aan alle Rotterdammers voor de ondemocratische werkwijze bij de excuses voor het slavernijverleden; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T.C. Hoogwerf 1

https://rotterdam.raadsinformatie.nl/document/9740571/1/21bb1425

De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER (de heer Verheij). Het woord is aan mevrouw Roest. Mevrouw ROEST (gl). Dank voorzitter. GroenLinks Rotterdam is blij met de excuses voor het slavernijverleden van onze stad, die de burgemeester vorige week heeft gemaakt, heel passend op de Internationale Dag van de Mensenrechten. Deze erkenning vormt volgens ons een goede basis om verder te werken aan een gezamenlijke en gelijkwaardige toekomst. Voorzitter, ik wil wel zeggen dat ik werkelijk niet snap hoe Leefbaar Rotterdam erbij komt dat dit stiekem is gebeurd. We hebben het hier afgelopen jaar minimaal vier keer over gehad in de commissies en een aantal keer in de raad. We hebben met elkaar afgesproken dat we een goed proces zouden doorlopen en dat het college daarna een besluit zou nemen. Dat is hoe wij het met elkaar hebben afgesproken. Bovendien heeft Leefbaar Rotterdam ongeveer een jaar geleden een motie ingediend die zegt: Geen excuses voor het slavernijverleden. Daar waren precies twee partijen die daar voor stemden. Leefbaar Rotterdam en de PVV, dus ik snap werkelijk niet hoe dit een verrassing kan zijn. De VOORZITTER (de heer Verheij). Mevrouw Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr).

Nou voorzitter, volgens mij hebben we hier een aantal weken geleden met elkaar nog een debat gehad waar DENK onder andere een aantal moties wilde indienen, die heel, heel snel door de coalitie zijn weggestemd, omdat het op dat moment niet helemaal gelegen kwam. Toen heeft de wethouder nog gezegd: nee, daar gaan we het nog over hebben, het proces loopt nog. Dat proces liep ook nog, maar dat proces was iedereen uit te nodigen in de Laurenskerk en dit er even snel doorheen jagen, zonder dat we er nog gewoon een open debat over hebben kunnen voeren. Dat noem ik stiekem en dat noem ik behoorlijk stiekem. De VOORZITTER (de heer Verheij). Mevrouw Mohamed-Hoesein.

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3227

Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk). Ja voorzitter, Leefbaar Rotterdam snijdt een punt aan waar DENK zich inderdaad ook aan heeft geërgerd en zich zorgen over heeft gemaakt, maar ook een motie over heeft ingediend, namelijk het zuivere proces bewaken. Maar het was ook Leefbaar Rotterdam, mevrouw Hoogwerf, die daartegen heeft gestemd. Dus ik vind het wel een beetje een heel flauwe opmerking die u nu maakt. De VOORZITTER (de heer Verheij). Mevrouw Hoogwerf. Mevrouw HOOGWERF (lr). Ja voorzitter, die motie hadden we namelijk zelf al ingediend, en die was toen ook weggestemd. Of jullie daar toen voor gestemd hebben, dat weet ik eerlijk gezegd niet meer, het doet er ook niet toe, want niemand was van plan om dat proces op een eerlijke manier te voeren. We hebben er ook over nagedacht om vandaag nog een motie over een onderzoek naar het proces te doen. Het heeft geen zin, want het moest er komen. Het was gewoon simpelweg een coalitieafspraak die dusdanig uitgewrongen en uitgekauwd is dat die er eindelijk, op een vrij slapjes dan wel, manier, is gekomen, maar het moest en zou gebeuren. En het liefst zonder gezeik, op z'n Rotterdams gezegd. Nou, ze hebben het voor elkaar. De VOORZITTER (de heer Verheij). Dat was geen vraag. Mevrouw Roest, was u klaar met uw betoog? Dan gaan we naar de heer Meeuwissen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Voorzitter, excuses.

Wat heeft het voor zin wanneer een bestuurlijke elite, in dit geval de burgemeester en tien wethouders, excuses maakt voor de eventuele betrokkenheid bij een slavenhandel en kolonialisme van een andere bestuurlijke elite, eeuwen geleden? Wat houden die excuses dan in en wat zijn de gevolgen van die excuses? Voor veel Rotterdammers zullen deze excuses loze woorden zijn en blijven. Veel Rotterdammers hebben waarschijnlijk helemaal geen behoefte aan die excuses. Het is namelijk nogal wat, wanneer je excuses aanbiedt voor iets waarbij je zelf niet betrokken bent geweest. Bovendien bied je excuses aan mensen aan die zelf ook niet direct slachtoffer zijn geweest. Voorzitter, allemaal erg theoretisch dus, deze excuses. Nu we het toch over theoretische excuses hebben, wanneer gaat dit stadsbestuur excuses maken voor het toelaten en de betrokkenheid bij de uitbuiting van duizenden haven- en fabrieksarbeiders die onder mensonterende omstandigheden moesten werken voor een schamel loon? Daartoe dient de PVV de volgende motie in. De VOORZITTER (de heer Verheij). De heer Meeuwissen heeft de volgende motie ingediend. Motie 2.

Excuses voor uitbuiting duizenden haven- en fabrieksarbeiders "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 december 2021 ter bespreking van de gemaakte excuses voor het slavernijverleden; constaterende dat: - het Rotterdamse stadsbestuur de uitbuiting van duizenden haven- en fabrieksarbeiders heeft toegestaan, er betrokken bij was en er mogelijk van profiteerde; overwegende dat: - pas in de jaren vijftig van de vorige eeuw grote stappen zijn gemaakt met de verbetering van de positie en werkomstandigheden van haven- en fabrieksarbeiders; - deze haven- en fabrieksarbeiders voor die tijd systematisch werden uitgebuit en onder erbarmelijke omstandigheden werk voor een schamel loon moesten verrichten;

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3228

- werkdagen van 14 uur per dag, zes dagen per week, heel normaal waren; - kinderarbeid geen uitzondering was; - de nazaten van deze arbeiders nog steeds een groot deel van de Rotterdamse bevolking uitmaken; verzoekt het college: - excuses te maken voor het toelaten van, de betrokkenheid bij en het profiteren van de jarenlange systematische uitbuiting van haven- en fabrieksarbeiders; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.J.P. Meeuwissen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Dan voorzitter, wanneer komen er excuses voor het uitbuiten van de arbeiders die met gevaar voor eigen leven dit prachtige stadhuis en andere gemeentewerken hebben gebouwd. Daartoe dient de PVV de volgende motie in. De VOORZITTER (de heer Verheij). De heer Meeuwissen heeft de volgende motie ingediend. Motie 3.

Excuses voor woonomstandigheden arme Rotterdammers "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 december 2021 ter bespreking van de gemaakte excuses voor het slavernijverleden; constaterende dat: - het Rotterdamse stadsbestuur de uitbuiting van duizenden arme Rotterdammers in krottenwijken heeft toegestaan, er betrokken bij was en er mogelijk van profiteerde; overwegende dat: - pas in de jaren dertig van de vorige eeuw grote stappen met de verbetering van de woonen leefomstandigheden van arme Rotterdammers zijn gemaakt; - arme Rotterdammers voor die tijd systematisch werden uitgebuit en onder erbarmelijke omstandigheden in ziekmakende krottenwijken leefden; - de nazaten van deze arme Rotterdammers nog steeds een groot deel van de Rotterdamse bevolking uitmaken; verzoekt het college: - excuses te maken voor het toelaten van, de betrokkenheid bij en het profiteren van de jarenlange systematische uitbuiting van arme Rotterdammers in ziekmakende krottenwijken; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.J.P. Meeuwissen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Voorzitter, wanneer komen de excuses van dit stadsbestuur voor de kindslaven in Afrika die de grondstoffen voor het elektrische wagenpark van de

raadsvergadering van 16 december 2021

Notulen pagina

3229

wethouders bij elkaar mijnen? Ja, daarstraks in de wandelgangen was wethouder Karremans alles al een beetje aan het weglachen. Excuses hier, excuses daar. Ik zou nog even specifiek aan wethouder Karremans willen vragen hoe het voelt om in een BMW-limousine door Rotterdam te rijden als u weet dat daar heel veel kindslaven zwaar onder geleden hebben? Daartoe dient de PVV de volgende motie in. De VOORZITTER (de heer Verheij). De heer Meeuwissen heeft de volgende motie ingediend. Motie 4. Excuses aan Afrikaanse kindslaven voor gebruik elektrisch wagenpark "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 16 december 2021 ter bespreking van de gemaakte excuses voor het slavernijverleden; constaterende dat: - het Rotterdamse stadsbestuur de uitbuiting van duizenden Afrikaanse kindslaven indirect stimuleert door het gebruik van een elektrisch wagenpark; overwegende dat: - veel grondstoffen voor de accu's van het elektrische wagenpark van de gemeente Rotterdam door kindslaven in Afrika worden gewonnen; - deze kindslaven onder erbarmelijke toestanden gedwongen worden te werken; - veel van deze kinderen nooit een volwassen leeftijd bereiken en worden beroofd van hun toekomst; verzoekt het college: - excuses te maken voor het indirect stimuleren van kinderslavernij in Afrika door het gebruik van elektrische auto's; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. M.J.P.