20211109 en 1111- Notulen van de raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2556

De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). In de rapportage van die monitor stond hoeveel van die woningen uit die categorie van die 18.000 is. Ik bedoel 18%. Nu begin ik ook te goochelen met de cijfers, laat ik dat vooral niet doen. Maar daarover werd gerapporteerd dat die boven die prijs zijn gestegen. Dat is gewoon transparant geweest, ook het percentage sociaal, het percentage dat particuliere verhuur is. Je kunt vinden dat het niet meer overeenstemt met het woonbeleid, dat kun je vinden. Maar dan kun je niet zeggen dat er gesjoemeld wordt. Dat is mijn punt. Er wordt gewoon over gerapporteerd. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, op de heer Cicek. We gaan het gewoon even doen zoals een interruptie zou horen. Bent u het eens dat we moeten bouwen naar behoefte? Dat is de eerste vraag. De heer CICEK (sp). Ik vind dat de natuurlijke prijsontwikkeling van de woningmarkt dusdanig onder druk staat dat we een aanzienlijk deel van onze bouwopgave, zelfs 80% sociaal moeten gaan. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Nee, bent u het met mij eens dat we moeten bouwen naar behoefte, ja of nee? De heer CICEK (sp).

Wij vinden dat we moeten stoppen met het onttrekken van woningen uit onze sociale voorraad en als we inderdaad gaan bouwen, dan kunnen we wat ons betreft 100% sociaal gaan bouwen, want die 20% duurder segment, is niet meer nodig. De woningen uit het middensegment gaan als warme broodjes over de toonbank. Dus er is flink wat behoefte en de grootste druk, dat laat ook de woonmonitor zien, zit in de sociale categorie en de middencategorie. Dat betekent dus wat ons betreft ook dat we daar het meest moeten gaan bouwen. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Dus de SP is voor het bouwen voor leegstand. Dat is wat ik van de heer Cicek hoor. Want hoeveel sociaal corporatiebezit hebben wij in Rotterdam? Ik maak het u makkelijk, dus dan pak ik niet die heel moeilijke groep van particulieren die ik er ook nog bij kan trekken, dat zijn er ongeveer 40.000. Maar ik wil even van u weten, hoeveel in de sociale sector, gewoon corporatiebezit. De VOORZITTER. De heer Cicek. De heer CICEK (sp). Daar kunt u het donderdag tijdens het debat met mij over hebben. Gezien mijn spreektijd wil ik tijd reserveren voor mijn eigen betoog, maar ik ga graag deze discussie met u verder aan. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Ik snap heel goed dat de heer Cicek omtrekkende bewegingen maakt. Het zijn er 126.000.

Ik ga u ook gelijk maar het antwoord geven op de

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2557

vervolgvraag die ik u in de interruptie wilde stellen. Hoeveel denkt u dat er nodig is op basis van inkomen aan sociale voorraad in Rotterdam? Gewoon op basis van inkomen. De VOORZITTER. De heer Cicek. De heer CICEK (sp). Ik denk dat de woningen die dit college heeft gebouwd voor 90% van de Rotterdammers financieel niet meer toegankelijk zijn. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Ja, en daar ziet u maar dat de SP geen oplossingen biedt maar bouwt voor leegstand en de problemen op de Rotterdamse woningmarkt niet oplost. Het zijn er 125.000. 125.000 mensen zouden volgens de regels die wij voor de sociale voorraad hebben, in aanmerking moeten komen voor sociale voorraad en de rest dus niet. Dus dan hebben we er te veel. Dat is punt één. Punt twee, al die mensen die u noemt, die hebben geen probleem. Die zitten thuis op ons te wachten tot we eindelijk het probleem van hen oplossen. Voor die starter en die middeninkomer heeft u geen oplossing. U zegt: bouw nog maar even heel goedkope woningen, maar die starter en middeninkomer hebben aan de SP niets, nada, niente. De VOORZITTER. De heer Cicek. De heer CICEK (sp). Ja, ik vind het een ongelofelijke conclusie, terwijl ik hier zeg: als we gaan bouwen in onze verdeelsleutel, laten we dan 80% in dat segment doen. En u zegt: u heeft niets aan de SP. De VOORZITTER. Ik wil terug naar de heer Achbar, mijnheer Lansink.

Ik probeer ook u te helpen richting de lunch. Mijnheer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, ik wil dan nog één laatste opmerking maken ten aanzien van het sjoemelen. Op het moment dat je al verschillende definities wilt gebruiken om iets aan te tonen, laten we dan op zijn minst zeggen dat dat dan toch de indruk wekt dat je een beeld wilt creëren naar de behoefte van het moment waarin je dat dan zou willen zeggen. Althans, dat vind ik. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Dat is inderdaad de strategie van DENK. Een beetje rook, dat doet u ook met het woonprotest. Dan doet u ook een beetje rook, het was allemaal politiegeweld. Een beetje rook. Maar dat bent u eigenlijk helemaal niet aan het doen. U wilt politiek bedrijven op uw eigen politieke idealen. Dat zeggen is de werkelijkheid, dan sjoemelt u ook niet. Maar niet sjoemelen noemen, niet rook en een beetje gevoel dat het sjoemelen is. Dat is niet netjes. U wilt gewoon politiek bedrijven en u wilt uw eigen punt maken. Doe dat dan, maar ga niet mensen van sjoemelen betichten mijnheer Achbar. Dat is niet netjes. De VOORZITTER. Ik wil dit hoofdstuk afsluiten. Mijnheer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ik heb toch een vraag. Hanteert de heer Lansink ook twee definities? De VOORZITTER. Of u twee definities hanteert.

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2558

De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Nee, ik hanteer definities zoals we die gewoon met elkaar ook in het coalitieakkoord hebben staan en die wij overigens stelselmatig elke keer ook weer in woonvisiedocumenten zetten, in amendementen op de Woonvisie. Dat die cijfers u niet aanstaan is iets anders mijnheer Achbar. Dat is echt iets anders. Dat is niet sjoemelen, dat is het oneens zijn. Dat is iets anders. Maar dat hebben we dan vandaag geleerd. Dan heeft u ook weer wat geleerd, ik ook. De heer ACHBAR (denk). Goed voorzitter, ik constateer dat het woonbeleid dat uitgevoerd wordt door middel van de Woonvisie gewoon een schande is voor onze stad. In Rotterdam hebben we niet alleen te kampen met de nadruk op minder, minder, minder sociale huurwoningen, maar diezelfde woningen worden ook nog eens enorm slecht onderhouden. Dit komt erop neer dat de echte Rotterdammer het veld moet ruimen. Het achterstallig onderhoud aan sociale huurwoningen is een waarachtig drama in Rotterdam. De VOORZITTER. De heer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Ja voorzitter, de heer Achbar doet nu voorkomen dat die onttrekking van de sociale voorraad door dit college komt. Klopt mijn conclusie? De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Het komt niet door mij. De heer LEEWIS (gl). Nee, dan zou er niks gebeuren, dus dat is op zich ook wel weer terecht.

Nee, kijk voorzitter, mijnheer Cicek vroeg het net aan mij en toen had ik de cijfers niet paraat maar dan kun je ze ondertussen even opzoeken. Er zijn 3600 woningen gebouwd in het sociale segment. Er zijn er 9000 gesloopt. Dus dat betekent dat er een enorme toevoeging is aan sociale woningen in deze stad. Dus dat dit college daar niets aan heeft gedaan, klopt niet. Wat wel klopt, is dat er een onttrekking is aan de sociale voorraad doordat de woningprijzen zo enorm stijgen. Als dat uw punt is, dan ben ik het helemaal met u eens. Dan moeten we daarvoor op de barricaden. Dat zeg ik ook in de richting van de heer Lansink. Dat is precies de reden waarom GroenLinks ook bij de woonopstand betrokken was. Daar moeten we volgens mij met elkaar een vuist over maken, maar dan moeten we wel goed houden waar het probleem nu ligt. Dat ligt niet bij de bouwvoorraad, dat ligt bij de regels die ervoor zorgen en het beleid dat er voornamelijk vanuit het rijk is, dat die woningprijzen zo enorm opdrijft. Daar moeten we heel snel met elkaar, volgens mij met elkaar hier in deze zaal, een einde aan maken. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Volgens mij heeft de heer Leewis mij goed gehoord, want dat is ook mijn punt geweest. Misschien dat u dat op een later moment in alle rust terug kunt luisteren, dan ziet u ook wat de bijdrage van DENK is geweest wat dat betreft.

Naar aanleiding van de actua die we hierover hebben gehad met de wethouder is voor mij alleen maar duidelijker geworden dat wij meer werk moeten maken van het probleem van achterstallig onderhoud van sociale huurwoningen. Wij pleiten dan ook voor een meldpunt voor achterstallig onderhoud, dat huurders ook begeleid kunnen worden richting de huurcommissie en/of de rechter. En in Rotterdam kampen we, zoals iedereen weet, met een nijpend woningtekort. Dit wordt alleen maar versterkt door de investeerders die uit Amsterdam vertrekken en hier aan de slag gaan. Dergelijke investeerders worden nu in Amsterdam geweerd met dank aan de wethouder van GroenLinks daar, om het mogelijk te maken om de koopmarkt in Amsterdam te reguleren. De uitzondering moet het mogelijk

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2559

maken dat Amsterdammers voorrang krijgen bij het aankopen van woningen in de hoofdstad. DENK pleit dan ook van harte voor een dergelijk plan om onze koopmarkt te reguleren naar het voorbeeld van Amsterdam. Voorzitter, helaas leven wij in een stad waar de menselijke maat soms ver te zoeken is. In Rotterdam worden inwonende kinderen hun woning uitgezet na het overlijden van een ouder of beide ouders, terwijl zij hun hele leven in dat huis hebben gewoond en als mantelzorger zorg hebben gedragen voor hun ouders. Is dit hoe wij omgaan met Rotterdammers die een tragische gebeurtenis in hun leven meemaken? Is al het leed en verdriet niet genoeg, dat dit college hen ook nog eens confronteert met dakloosheid? Want hoe moeten zij in hemelsnaam aan een woning komen in de oververhitte krappe Rotterdamse woningmarkt? DENK is van mening dat de Woonvisie een van de meest afschuwelijke dingen is die de burgers van Rotterdam is overkomen. Rotterdammers hebben te maken met jarenlange wachtlijsten en belachelijke huurstijgingen. Maar dit college gaat doodleuk door met de sloop en verkoop van duizenden sociale huurwoningen. Recentelijk heeft een meerderheid nog gestemd voor de sloop van Pompenburg. DENK kan de oproep die zij al jaren doet dan alleen maar herhalen. De Woonvisie moet in de prullenbak, die is aan een herziening toe. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd).

Voorzitter, hoorde ik collega Achbar nu zeggen: duizenden sloopwoningen? Duizenden, zei u dat? De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja, dat zei ik, dat klopt. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). U had het net over sjoemelen met cijfers. U vindt het belangrijk dat we niet sjoemelen met cijfers. Ik denk dat u dat verkeerd heeft genoteerd. Tot op heden zijn er 990 woningen van de 300.000 die we in Rotterdam hebben, gesloopt. Dat zijn er geen duizenden. De VOORZITTER. De heer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, selectief luisteren is denk ik een onderdeel van de heer Lansink, want als u goed had geluisterd. Ik zal de zin voor u herhalen. Maar dit college gaat doodleuk door met sloop en verkoop van duizenden sociale huurwoningen. Kunt u dan ook aangeven hoeveel sociale huurwoningen er verkocht zijn? De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK-BASTEMEIJER (vvd). Voorzitter, ik vind de boemerangtruc van de heer Achbar interessant, maar ik vroeg u nog letterlijk of ik goed gehoord had wat u zei en op basis daarvan heb ik u een getal genoemd, dus daar zou ik het graag bij willen laten. Ik wil ook nog wat tijd overhouden voor goede betogen. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). De afgelopen vier jaar zijn er 14.550 woningen uit de sociale voorraad verdwenen.

Daarvan waren er 12.000 in de sociale koop, 1600 in de particuliere voorraad en 950 corporatiewoningen. Dat is het antwoord, dat zijn er geen duizenden. De VOORZITTER. De heer Achbar.

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2560

De heer ACHBAR (denk). Zal ik maar doorgaan voorzitter? De VOORZITTER. Dat is uw goed recht. De heer ENGBERTS (pvda). Ik hoorde u inderdaad zeggen duizenden, en de heer Lansink stond eerder op. Maar het klopt niet, dus ik vind het ook wel zuiver dat DENK dan ook gewoon toegeeft dat de afname 950 is geweest in de sociale voorraad van de corporatiewoningen. Ik denk dat we daar dan ook wel eerlijk over moeten zijn. De heer ACHBAR (denk). Voorzitter, ik ga de zin nogmaals herhalen. Maar dit college gaat doodleuk door met de sloop en verkoop van duizenden sociale huurwoningen. De heer ENGBERTS (pvda). Maar ook als ik ze optel, kom ik niet op duizenden. Het saldo, de afname van de sociale voorraad, waar dus die sloop in zit, is 950. Het saldo is 950. Er zijn geen duizenden woningen van de corporatiewoningen verdwenen. Het is gewoon niet waar. Ik ga u niet betichten van sjoemelen, maar ik denk wel dat het goed is om de cijfers zuiver te houden. De VOORZITTER. U gaat elkaar niet overtuigen. Mijnheer Achbar, u kunt verdergaan. De heer ACHBAR (denk). Ik heb toch wel een vraag aan de heer Engberts. Hoeveel woningen zijn er uit de sociale sector onttrokken die vervolgens in de verkoop zijn gegaan? De heer ENGBERTS (pvda). Dat heb ik niet paraat voorzitter, maar het gaat mij erom wat de omvang van de sociale voorraad is.

Dat is relevant, want soms is het ook gewoon heel erg nuttig om een aantal woningen te liberaliseren en daar nieuwe voor terug te bouwen. Dat vind ik een belangrijk principe. Houden wij de sociale voorraad voldoende in stand? En ja, ik ben het er ook wel mee eens dat ik graag had gezien dat die sociale voorraad nog een stuk groter wordt. Daar hebben we ook een volgende periode voor om dat te proberen te realiseren. Maar het gaat om dat gegoochel met cijfers. Laat ik het dan zo maar noemen. Waar de voorzitter ook al van zei, pas nu op met al die cijfers te noemen. Het belangrijkste is wat de mensen ervaren. Hebben wij voldoende sociale voorraad? Dan kan het best zo zijn dat je een aantal woningen verkoopt om nieuwe toe te voegen. Het is belangrijk wat het saldo is. Het saldo is een afname van 950 in de sociale voorraad van de corporaties. 6% van de afname van de sociale voorraad is te wijten aan de afname van de sociale voorraad van de corporatiewoningen, 6%. Het allergrootste deel zit dus ergens anders. Ons probleem zit ergens anders. En dat vind ik belangrijk. Ons probleem zit bij die particuliere voorraad en bij het stijgen van de prijzen in de particuliere voorraad koop. Daar zit ons probleem en dat moeten we aanpakken. Wat DENK doet, is afleiden van het echte probleem en dan net doen of hij hem te pakken heeft. Maar u gaat daarmee niets oplossen. U gaat het niet oplossen.

We moeten ergens anders iets doen. De VOORZITTER. Heel lang geleden was ik nog communicatieadviseur en toen leerde ik dat als je in een betoog meer dan drie getallen noemt, ze niet worden onthouden. Dat is misschien een advies dat nog steeds niet aan waarde heeft ingeboet. Houdt u er nog even rekening mee. Mijnheer Achbar. De heer ACHBAR (denk). Ja voorzitter, eigenlijk wil ik reageren op de heer Engberts, maar ik laat dat voor nu. DENK kan de oproep die zij al jaren doet alleen maar herhalen. De Woonvisie moet in de prullenbak. Die is aan herziening toe. Wij pleiten dan ook sterk voor minder sloop en verkoop van sociale huurwoningen en meer bouw in het sociale en middensegment. Daar hebben Rotterdammers in crisistijd echt wat aan en daarom dienen

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2561

wij traditiegetrouw onze motie in 'Woonvisie door de shredder'. Voorzitter, dit college haat niet alleen starters en Rotterdammers die aangewezen zijn op een sociale woning, maar ook de automobilisten. In onze mooie stad hebben we namelijk een wethouder die een gruwelijke hekel heeft aan de automobilist. Dit zien we terug aan de verschrikkelijke wijze waarop de verkeersexperimenten blijven terugkomen. Dan komen we aan bij de problemen in het onderwijs. Het enorme lerarentekort in de stad. De enorme kansenongelijkheid tussen kinderen in het onderwijs. Onderadvisering. Het tekort aan studieplekken. Stereotiepe beelden in lesmateriaal en ga zo maar door. Voorzitter, hoe kunnen wij in hemelsnaam deze problemen oplossen als wij niet eens in staat zijn om kinderen van een ontbijt of lunch te voorzien, waarvan bekend is dat op sommige basisscholen 80% van de kinderen met een lege maag in de schoolbanken zit. Dat kinderen met een lege maag naar school gaan, is niet het enige armoedeprobleem in onze stad. Rotterdam is de armoedehoofdstad van Nederland, waarbij één op de vijf kinderen opgroeit in armoede.

Kunt u het zich voorstellen voorzitter, dat kinderen niet eens een winterjas kunnen kopen voor de aankomende koude en natte dagen, terwijl wethouder Karremans de luxe heeft om op zijn eerste werkdag meteen zijn dienstauto in de prak te rijden? Voorzitter, ik vraag me dan ook af hoe je in goed vertrouwen zo'n belangrijke begroting kan overnemen van dit college. Maar voorzitter, gelukkig hebben wij voorzieningen in de stad zoals de Voedselbank en de Kledingbank. Wij moeten deze instellingen blijven ondersteunen omdat het maatschappelijk werk dat zij in de stad doen, van ongelofelijk veel waarde is voor kwetsbare Rotterdammers. Wij dienen dan ook een motie in om de Kledingbank Rotterdam een eenmalige donatie van € 1000,00 te doen. Niet te veel gevraagd, vind ik, vooral wanneer het opgewogen wordt tegen een begroting van meer dan € 3,5 miljard. Om een begroting te maken die goed is voor alle Rotterdammers is diversiteit en inclusie een noodzakelijke voorwaarde en een groot goed. Zonder inclusie en diversiteit kan dit college gewoonweg niet een begroting maken die alle Rotterdammers aanspreekt. Diversiteit en inclusie begint bij de eigen organisatie voorzitter. En zo vindt DENK het onwijs teleurstellend dat er zelfs bij de politie nog geen plek is voor alle Rotterdammers, terwijl de gemeente Rotterdam zich opstelt als een groot voorstander van diversiteit en inclusiviteit.

Het is dan ook zaak om de grote ambities van de gemeente op dit vlak nu eindelijk eens in de praktijk te tonen. Want handhavers en toezichthouders die werkzaam zijn bij de gemeente Rotterdam mogen bijvoorbeeld nog steeds geen hoofddoek dragen en dit, terwijl het in landen als Engeland, Schotland, Canada, Zweden en Amerika al veel langer mogelijk is voor vrouwen om als agent een hoofddoek te dragen. Voorzitter, het is dan ook niet uit te leggen dat er legio aan medewerkers zoals inspecteurs, baliemedewerkers, juristen, bestuursadviseurs wel een hoofddoek mogen dragen, maar worden uitgesloten van functies binnen toezicht en handhaving. Wij vragen het college dan ook om daadwerkelijk inclusief te zijn en de daad bij het woord te voegen door het mogelijk maken van het dragen van een hoofddoek bij toezicht en handhaving. Om daadwerkelijk tot een inclusieve samenleving te komen, is het aanpakken van racisme en discriminatie van groot belang. De urgentie om dit veelkoppige monster aan te pakken, wordt landelijk gevoeld. Zo heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken een Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme aangesteld. Deze coördinator gaat aan de slag met diverse stakeholders op basis van bereidheid om een meerjarig plan op te tuigen tegen discriminatie en racisme.

Maar beste voorzitter, het is ook echt tijd dat wij in Rotterdam dit veelkoppige monster aanpakken, want Rotterdam heeft de meeste meldingen bij RADAR, het bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie, in de politie-eenheid Rotterdam. In Rotterdam verdienen wij de oneervolle plek nummer 1 in de hoeveelheid aan discriminatiegerelateerde meldingen. De politie noteerde maar liefst 470 klachten en het aantal meldingen bij RADAR is nog hoger, namelijk 674. Hierover dienen wij dan ook graag een motie in. Voorzitter, laten we gaan naar een begroting die alle Rotterdammers aanspreekt, zorgdraagt voor alle Rotterdammers, de bestaanszekerheid van alle Rotterdammers waarborgt, alle Rotterdammers een dak boven hun hoofd biedt en alle

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2562

Rotterdammers de ruimte geeft om zichzelf te zijn. Voorzitter, wij vragen om een begroting die alle Rotterdammers een menswaardig bestaan gunt. DENK wil een Rotterdam voor iedereen. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Ik heb geluisterd naar het verhaal van de heer Achbar en vond wel dat hij een beetje negatief was over de resultaten die we met ons armoedebeleid boeken. Natuurlijk is elk kind dat in armoede leeft er een te veel, maar we hebben wel een aantal trendbreuken daarin. Het aantal kinderen dat in armoede leeft is van 19 naar 17% gegaan. Het aantal huishoudens dat heel lang op 20% zat, dat daalt nu. Is de heer Achbar het ook met mij eens dat we met dit college op dit vlak eigenlijk heel goede stappen aan het zetten zijn? De heer ACHBAR (denk). Zeker. Als er een trots puntje te noemen is, is het zeker op dat onderwerp. Maar ik wel daarbij wel melden dat er nog een hele, hele lange weg te gaan is wat dat betreft. Vandaar dat ik het ook expliciet noem in het stuk. De VOORZITTER. De heer Engberts. De heer ENGBERTS (pvda). Dank u wel voorzitter, ik wil toch ook dat complimentje inderdaad even binnen hengelen voor wethouder Grauss. De VOORZITTER. De heer Achbar is klaar met zijn eerste termijn. Ik dank u zeer. Ik dank ook allen voor de bijdragen in de eerste termijn tot zover en voor het luisteren naar elkaar.

Dan schors ik de vergadering voor de lunchpauze. We hebben aan een uur genoeg, lijkt mij. Dan zou ik u graag om 13.50 uur terug willen hebben in de raadzaal voor het vervolg. Dan kunnen we verdergaan met de rest van de bijdragen in de eerste termijn van de zijde van de raad. De vergadering is geschorst. (De vergadering is geschorst.)

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2563

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2564

Notulen raadsvergadering

Notulen van de raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen van de raadsvergadering van 9 november 2021 (middagzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 15 Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb Voor de presentielijst wordt verwezen naar de ochtendzitting van deze vergadering. Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders Heropening 7.

Begrotingsdebat - vervolg

De VOORZITTER. Ik heropen de vergadering en geef graag het woord aan mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Dank u wel voorzitter. Vandaag bespreken we de begroting van het komend jaar, de laatste begroting van dit college en van deze raad. Dat nodigt natuurlijk toch ook een beetje uit tot een terugblik en daar begin ik dan ook mee. D66 is trots op wat we de afgelopen jaren hebben bereikt. Toen wij het college in gingen, wilden wij echt een groen en sociaal programma neerzetten en dat is wat ons betreft ook gelukt. We hebben een energietransitiefonds, we zijn grootschalig gaan vergroenen, er is ruimte voor de fiets, we hebben een stevige aanpak op schulden en extra onderwijsinzet in het NPRZ-gebied. En dat in een tijd dat corona ontzettend veel roet in het eten heeft gegooid. Daarom vanuit deze positie ook complimenten aan het college maar ook aan de ambtenaren voor al het harde werk dat is verricht. Maar ook een compliment aan onszelf; aan de griffie en ons als raad, want wij zijn ook niet stil blijven zitten. We hebben besluitvorming snel mogelijk gemaakt door digitalisering en we zijn bezig gebleven met het indienen van allerlei plannen. Dan wil ik er met name ook een aantal noemen.

De aanhoudende inzet van DENK voor warme lunches op school, de uitroep van de noodtoestand voor het klimaat door de Partij voor de Dieren, het plan Eén miljoen bomen van Leefbaar Rotterdam, de hulp aan de slachtoffers van de toeslagenaffaire door de SP en de cultuurinclusieve zorg van NIDA. Zo kan ik nog wel verdergaan, zoals schaken door 50PLUS en de VVD. Maar voorzitter, waar ik eigenlijk naartoe wil: er is heel veel veranderd in deze tijd. De maatregelen om wereldwijd het klimaat te redden, blijken echt ondermaats. De woningmarkt is compleet op hol geslagen en corona heeft een enorme impact op ons sociale leven. Daar wil ik het eigenlijk de rest van mijn betoog over hebben, want laten wij de wereld wel goed achter voor onze jongeren? Dat zou wat ons betreft ook de leidraad moeten zijn voor je denken en je handelen, en daar voorzitter, wringt toch wel een beetje de schoen. Is Rotterdam nog wel een stad voor jongeren? Hebben we begrip voor hen, bieden we ze voldoende perspectief en kansen? Jongeren hebben de toekomst, maar het zijn ouderen die deze toekomst grotendeels bepalen. Vanwege de groeiende kloof tussen wat jong en oud belangrijk vinden, gaat het steeds meer knellen. Rotterdam is een stad met veel jongeren, maar niet een stad voor jongeren. Wij willen dat daar verandering in komt. We moeten de kansen voor jongeren veilig stellen.

Het gaat hierbij over woningen, klimaat, onderwijs, veiligheid en levendigheid en

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2565

vooruitstrevendheid is daarbij bittere noodzaak. Dat betekent dus ook dat we ons los moeten maken van een conservatieve koers die uitgaat van gevestigde belangen. Want als we blijven doen wat we deden, dan krijgen we wat we kregen. Om te beginnen met de woningmarkt, het roer moet om. Te beginnen bij de woningmarkt dus. Oudere generaties worden slapend rijk, terwijl de nieuwe generatie door de hoge prijzen de stad uit wordt gedreven. Bij gebrek aan betaalbare woningen gaat de discussie al snel over het uitbreiden van sociale huurwoningen. Maar zolang er geen betaalbare huur- of koopwoningen zijn voor starters of modale inkomens, is sociale huur voor hen een eindstation. Die ongelijke verdeling van vermogen wordt dan alleen maar verder versterkt. Wat is dan het perspectief voor jongeren? Daarom wil D66 dat de bouw van woningen voor middeninkomens en studenten topprioriteit krijgt. Meer regie op realisatie van middenkoopwoningen door zelfbewoningsplicht, opkoopbescherming en inzet van de doelgroepenverordening. Daar zijn we mee bezig, maar daar zullen we ook hard verder aan moeten trekken. We hebben het daar donderdag verder over, dus ik houd het hier nu even bij. Wij zullen in ieder geval ook nog een motie indienen om extra studentenhuisvesting versneld mogelijk te maken, want dat blijft nu nog achter. Dan voorzitter, het klimaat.

Als mijn kinderen en kleinkinderen dan eindelijk een huis hebben kunnen vinden, dan houd ik mijn hart vast of ze op termijn hun voeten droog kunnen houden in Rotterdam. Want zoals het er nu uitziet, halen we in Rotterdam ons klimaatdoel niet en dat is zeer ernstig. De haven moet sneller verduurzamen. Kolencentrales moeten eerder dicht en de stad moet volop vergroenen. Daar hebben wij natuurlijk plannen voor met dit college, maar wat ons betreft gaan we daar volop mee verder in de toekomst. Ook willen we een verscherping van onze luchtkwaliteitsdoelen en dienen daarvoor ook nog een motie in. Kortom, het toekomstperspectief van jongeren staat echt onder druk. Bij sommigen zelfs meer dan bij anderen, bijvoorbeeld door de kansenongelijkheid in het onderwijs. Onderwijs is de motor van de samenleving, maar onderwijs staat voor veel meer dan gewoon maar een beetje naar school gaan. Onderwijs staat voor brede persoonlijke ontwikkeling op inhoud, op sociale vaardigheden. Helaas zien we dat sommige kinderen veel minder kans hebben op deze persoonlijke ontwikkeling.

Als je thuis met je broertjes en zusjes in een kamer je huiswerk moet doen, als je geen computer hebt of niet met de fiets naar school kan gaan, hoe kun je dan op gelijke voet meedoen met de rest? Is Rotterdam dan wel een stad voor alle jongeren? Tegelijkertijd, en daar hebben we het vanochtend ook over gehad, is het oordeel over jongeren vaak hard. Mijn punt is dat we verder moeten kijken dan onze neus lang is. Waarom hangen jongeren te veel op straat? Waarom zijn er drop-outs, waarom lonkt soms het grote geld? Dan kom ik op mijn volgende punt voorzitter, en dat is veiligheid. Bij veiligheid hoort een andere visie dan de huidige conservatieve agenda waar jongeren worden gezien als lastpakken die overlast veroorzaken voor ouderen. Deze huidige agenda vertaalt zich naar een soort ontmoedigingsbeleid. We hebben het er vanochtend over gehad. Cameratoezicht, preventief fouilleren en tegenwoordig zelfs Mosquito’s om jongeren letterlijk als lastpakken weg te zetten. Dat vinden wij veelzeggend voor hoe er naar jongeren wordt gekeken. Het is niet alleen geen oplossing omdat jongeren een stukje verderop gaan staan, maar het is ook respectloos en criminaliserend. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK (vvd). Ja voorzitter, kan D66 wel situaties bedenken waarin juist preventief fouilleren, cameratoezicht ertoe doet, of is het njet, altijd njet? Mevrouw ZEEGERS (d66).

We hebben altijd gepleit voor proportionaliteit van die middelen. Er zijn situaties waarin je cameratoezicht kan toepassen. Het gaat ons met name ook om die Mosquito’s. Je moet je ook realiseren dat dat echt geen oplossing is. Je jaagt jongeren weg. Zeker met Mosquito’s is dat zeer respectloos. Je jaagt jongeren weg, zij gaan ergens anders

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2566

staan en je doet helemaal niets aan de oorzaak. Wat ons betreft gaan wij gewoon aan de slag met die jongeren: hoe kunnen wij het leven voor jou meer perspectief bieden zodat dit allemaal niet nodig is? Want we begrijpen ook echt heel goed dat als mensen overlast ervaren, dat dat heel hinderlijk kan zijn. Daar hebben we ook begrip voor. Maar alleen Mosquito’s plaatsen is wat ons betreft echt een njet. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK (vvd). Voorzitter, toch zegt u eigenlijk meer dan dat. U zegt eigenlijk: nooit Mosquito’s en we pakken het aan de preventieve kant aan, want we moeten het voor de jongeren opnemen. Ik snap best dat u het voor de jongeren wilt opnemen, maar ik vind dat in uw betoog juist het verhaal van die andere kant wel heel erg onderbelicht blijft. Je zal maar in een wijk wonen waar de jongeren continu in de portieken hangen en de zaak onderpissen en voor geluidsoverlast zorgen, terwijl jij probeert te slapen om de volgende dag weer naar je werk te gaan. Wat zegt mevrouw Zeegers? Eigenlijk wil ik het niet, we moeten het aan de kant van de jongeren allemaal maar even regelen. Dan laat u die huisbewoner die gewoon een rustige nacht wil wel flink in de kou staan. Bent u dat dan met mij eens? Mevrouw ZEEGERS (d66).

Nou, ik ben het met u eens dat het voor mensen heel hinderlijk is als zij niet kunnen slapen en als jongeren de hele tijd in hun portiek hangen. Absoluut, dat ben ik zeker met u eens. Dan zou ik zeggen: laten we dan met politie en jeugdwerkers aan de slag gaan met die jongeren. Maar Mosquito’s lossen echt niks op. Dat is het probleem. Dat is het verjagen van jongeren naar een andere portiek. We kunnen onmogelijk in alle portieken Mosquito’s plaatsen; dat lijkt me ook zeer onwenselijk. Dus ga nu wat dieper kijken naar die problematiek. Help jongeren met perspectieven. De jongerenhubs zijn al genoemd. Maar Mosquito’s zijn echt geen oplossing voor dit probleem. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK (vvd). Voorzitter, dat is het dus wel. Het is voor die buurten waar het echt uit de klauwen loopt een moment om gewoon weer even rust te hebben en even gewoon te kunnen slapen. Dat ding staat ook niet de hele tijd aan. Het is nu juist een manier waarop de bewoners als het hun echt even te veel is, dat ding aan kunnen zetten op tijden waar er niemand is die voor hen het probleem kan oplossen. Dat is wat die Mosquito’s doen. De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja, met het risico dat ik in herhaling val, het heeft geen enkele zin, want dan gaan ze in een andere portiek hangen. Daar los je het probleem niet mee op.

Het zit alleen op die repressiekant en wat ons betreft ga je gewoon met die jongeren in gesprek, en ga je ook met die bewoners in gesprek om hiervoor een betere oplossing te vinden. Het gesprek levert zoveel meer op dan zo’n Mosquito, die echt alleen maar een schijnoplossing is. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK (vvd). Dat is toch het verschil met D66, want wat mij betreft is het gewoon echt én, én. Volwaardig én, én. U sluit de Mosquito’s feitelijk gewoon helemaal uit en ik zeg dat het onderdeel is van de oplossing, naast dat we natuurlijk moeten kijken naar wat de reden is dat de jongeren in de portieken hangen. Wat hebben ze nodig, waarom zoeken ze hun vertier in die portieken en niet ergens anders? Het is én, én, mevrouw Zeegers. Wat doet D66? Die zegt: of. U zet er uiteindelijk een 'of' tussen. U sluit die Mosquito’s volledig uit.

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2567

Dat vind ik jammer in de discussie die D66 altijd bij veilig neerzet, namelijk dat het alleen preventie is. En dat is het dus niet. We hebben juist ook die repressie nodig in de hele keten om het veilig te maken in Rotterdam. Dat wilt u niet zien en dat is jammer en dat is zonde voor Rotterdam. De VOORZITTER. U kunt verdergaan mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Dank u wel. Nou, dat is geen goede weergave van onze inzet op veilig. Wij zijn een ontzettende voorstander van de inzet van wijkagenten die juist op menselijke maat dit soort problemen gaat oplossen. We zijn voor allerlei maatregelen om die veiligheid te versterken in wijken en daar hoort ook repressie bij, daar horen ook straffen bij. Daar loopt D66 echt niet voor weg. Wij zijn echt een partij die de politie in de stad ontzettend belangrijk vindt. Maar de inzet van Mosquito’s is echt criminaliserend naar jongeren, want die hebben gewoon meer last van dat geluid dan ouderen. Dat is gewoon een heel criminaliserende maatregel. De VOORZITTER. De heer Lansink. De heer LANSINK (vvd). Het is niet criminaliserend naar jongeren, het is probleemoplossend voor de personen die daar wonen. Voor die personen helpt het echt. Als je die mensen vraagt of het heeft geholpen, dan zeggen ze dat het echt geholpen heeft.

En zij zitten echt niet elke dag op die knop te drukken, maar het idee dat ze iets hebben voor het probleem dat zij ervaren, de andere kant van het verhaal, dat is wat hen rust geeft in die avond. Ze hebben die knop niet 24/7 aanstaan mevrouw Zeegers, dat is alleen als het echt te veel is. Het gevoel dat je dat kan toepassen, dat is wat u die bewoners geeft. Dat wilt u ze gewoon ontnemen en dat is echt jammer en dat is in ieder geval niet waar de VVD voor staat. De VOORZITTER. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Nee, uw partij staat voor andere dingen dan waar D66 voor staat. Dat is heel helder, zeker als het gaat om veiligheid. Wat ons betreft gaan we echt met mensen in gesprek, gaan we zorgen voor alternatieve manieren om perspectief in het leven te hebben en gaan we ze niet wegjagen met Mosquito’s. Volgens mij is het heel helder hoe wij erin staan. Maar goed, wat ik al wilde zeggen, is dat het college nu dus ook werkt aan een goed alternatief, de jongerenhubs. Dat lijkt ons een veel betere weg om te gaan. Geef die jongeren een stem in de realisatie erin en laten we hiervoor ook ambassadeur zijn. Tot slot, hiermee zijn we er natuurlijk nog niet. In een stad voor jongeren moeten zij zichzelf kunnen zijn en eruit halen wat erin zit. Hier hoort een levendige stad bij, waarbij niet een woud aan regels maar mogelijkheden centraal staan.

Mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, te recreëren en uit te gaan. Zoals bijvoorbeeld de nachtmetro bij oud en nieuw, waarvoor wij een motie zullen indienen. Maar het gaat natuurlijk om het daadwerkelijke leven in de stad, op de straten, pleintjes en in de parken. Of het nu gaat om voetballen, skaten of rondhangen met vrienden. Laten we vooral stoppen met het criminaliseren van de jongerencultuur en voor voldoende gelegenheid zorgen om hier uiting aan te geven. Om de kansen voor jongeren veilig te stellen, is hun inspraak essentieel en er is een andere houding nodig vanuit de gemeente waarbij we uitgaan van vertrouwen en meer mogelijkheden voor hun ontplooiing. Vooruitgang op het gebied van woningen, klimaat, onderwijs en veiligheid, bereiken we alleen door op te komen voor de nieuwe in plaats van voor de gevestigde belangen. Want als we blijven doen wat we deden, krijgen we wat we kregen. D66 wil van ontmoediging naar aanmoediging. Voor een stad van de toekomst voor Rotterdamse jongeren. Dank u wel.

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2568

De VOORZITTER. D66 heeft de volgende moties ingediend. Motie 15A. Jongerenhubs voor en door de wijk! "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 9 november en 11 november 2021, ter bespreking van de begroting 2022; constaterende dat: - het college middels de Herstelaanpak “Rotterdam sterker door jongeren” investeert in het organiseren van activiteiten voor jongeren in de wijken; - het realiseren van laagdrempelige en zichtbare jongerenhubs in de wijken onderdeel uitmaakt van deze Herstelaanpak; - de ontwikkeling van jongerenhubs moet passen binnen de context van de nieuwe aanbesteding voor Huizen en Kamers van de Wijk in april 2022; - het college met de jongerenhubs eindelijk inzet op het bieden van een alternatief voor de straatcultuur, in plaats van enkel het plaatsen van Mosquito’s om jongeren weg te jagen; overwegende dat: - de behoefte van jongeren voor een fysieke ontmoetingsruimte in de wijken groot is; - het voor kleinere lokale initiatieven, met een groot bereik onder jongeren, lastig kan zijn om aansluiting te vinden bij de aanbestedingseisen; - een koppeling van de jongerenhubs met de preventieve veiligheidsaanpak grote kansen biedt om de veiligheid op straat te vergroten; - het vergoten van de bekendheid van de jongerenhubs van groot belang is voor het succes van de jongerenhubs; verzoekt het college: - binnen de jongerenhubs aandacht te besteden aan

het bereiken van kwetsbare jongeren en daarmee bij te dragen aan preventie; - samen met initiatiefnemers op zoek te gaan naar ambassadeurs voor de jongerenhubs om de bekendheid van de jongerenhubs te vergroten; - binnen de gemeente één aanspreekpunt te benoemen om jongerenhubs te ondersteunen bij het vergoten van de bekendheid; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. N. Arsieni, S.F. Lammering en T.J. Vonk Motie 16A. Volle focus op studentenhuisvesting "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 09 en 11 november 2021 ter bespreking van de begroting 2022; constaterende dat: - de voortgangsrapportage van de Woonvisie laat zien dat de trend waarin steeds meer studenten willen wonen in Rotterdam stevig doorzet; - recentelijk de Erasmus Universiteit, Hogeschool Rotterdam en Inholland gezamenlijk de noodklok hebben geluid over het groeiende probleem rond studentenhuisvesting; - het Akkoord Studentenhuisvesting 2020-2025 afspraken bevat over maatregelen die onderwijsinstellingen zullen nemen op het moment dat de druk op de woningmarkt voor (internationale) studenten te hoog oploopt;

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2569

- de realisatie van de 2000 extra studentenkamers, zoals is opgenomen in het collegeakkoord "Nieuwe energie voor Rotterdam", ver achterblijft; overwegende dat: - de druk op de woningmarkt voor (internationale) studenten alsmaar oploopt en het hoogtepunt nog altijd niet bereikt is; - jong talent in Rotterdam moet kunnen komen wonen en blijven wonen; - zorgen voor voldoende betaalbare studentenhuisvesting daarmee een belangrijke prioriteit is binnen ons woonbeleid en daarmee in de Woonvisie; - onderwijsinstellingen zelf ook een belangrijke rol hebben in de huisvesting studenten in onze stad; verzoekt het college: - op korte termijn samen met onderwijsinstellingen aan de slag met het nemen van extra maatregelen zoals is opgenomen in het Akkoord Studentenhuisvesting 2020- 2025; - met studentencorporaties in gesprek te gaan over extra maatregelen die zij kunnen nemen om een groter woningaanbod voor studenten te realiseren; - bij toekomstige voortgangsrapportages over de Woonvisie expliciet in te gaan op de toestroom van studenten in relatie tot het beschikbare woningaanbod voor studenten; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. C.M. Zeegers, R.C.J. de Roon en T.J. Vonk Motie 17.

Aan het einde van de tunnel komt de metro "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 9 november 2021 ter bespreking van de begroting 2022; constaterende dat: - met oud en nieuw er veel Rotterdammers op de been zijn; overwegende dat: - na wederom een jaar vol coronamaatregelen er met oud en nieuw hopelijk zowel binnen als buiten feest gevierd kan worden; - indien er sprake zal zijn van festiviteiten er veel Rotterdammers vervoer nodig zullen hebben; - de metro de veiligste manier is om grote groepen Rotterdammers te vervoeren; verzoekt het college: - als de coronamaatregelen festiviteiten met oud en nieuw toestaan te zorgen dat er weer een oud-en-nieuwmetro rijdt; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. I. van Wifferen Motie 18. Er is een vuiltje aan de lucht

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2570

"De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 9 november 2021 ter bespreking van de begroting 2022; constaterende dat: - de luchtvervuiling in Nederland jaarlijks zorgt voor 3% van de totale ziektelast (150.000 Daily Adjusted Life Years), 11.000 sterfgevallen en 500 miljoen aan kosten; - er steeds meer bekend wordt over de schadelijkheid van luchtvervuiling en de grote gevolgen voor de volksgezondheid, zoals bijvoorbeeld de link tussen luchtkwaliteit en corona; - de World Health Organisation (WHO) daarom zeer recentelijk haar richtlijnen, de Air Quality Guidelines, voor de luchtkwaliteit heeft bijgewerkt; overwegende dat: - Rotterdam de afgelopen jaren goede stappen heeft gezet om aan de Europese normen voor luchtvervuiling te voldoen; - Rotterdam de ambitie heeft om in 2025 aan de WHO-normen uit 2005 te voldoen; - nu de WHO-normen uit 2005 door de WHO zijn bijgesteld het niet meer dan logisch is om de bijgestelde normen als ambitie te stellen; verzoekt het college: - te inventariseren wat er nodig is om aan de nieuwe WHO Air Quality Guidelines (2021) te voldoen; - deze inventarisatie klaar te hebben voordat het volgende college aantreedt; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. C.M. Zeegers, I. van Wifferen en J.P. Postma De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Dan gaan we naar de heer Van Noppen. De heer VAN NOPPEN (nida).

Voorzitter, dit is voor NIDA de laatste begrotingsbehandeling. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dank daarvoor. Maar niet getreurd. De inspirerende boodschap van NIDA leeft voort al zij het straks op een andere manier. Nu kan een gemeentebegroting best inspirerend en tot op zekere hoogte zelfs profetisch zijn waar het gaat om de verdeling van de middelen in de komende jaren. Maar in plaats van in de cijfers te duiken en passages uit de begroting te quoten, leek het ons ook goed om eens wat meer uit te zoomen, vanuit een meer hemels perspectief zo je wilt, en daarvoor de boodschap van profeten er nog eens bij te halen. De steen die de bouwlieden afwezen, is uiteindelijk de hoeksteen geworden. Dit is een passage uit een van de psalmen van profeet David. Deze psalmen leren ons net zoals de geschiedenis ons leert, dat de gevestigde orde en machthebbers zich in eerste instantie afwijzend opstellen tegenover de verandering die een stad of land zo nodig heeft, voordat ze haar op waarde weten te schatten. Vaak beseft men pas later hoe waardevol en essentieel de vernieuwing of boodschap die in eerste instantie nog werd afgewezen, hoe onmisbaar die boodschap uiteindelijk is voor de toekomst van stad en land. De afgelopen twintig jaar zien we dat de politiek in Nederland culturele diversiteit en de islam in het bijzonder vooral afwijst als een probleem.

Een hele generatie is opgegroeid in een politiek klimaat waarin hun afkomst en geloof zijn geproblematiseerd of zelfs gecriminaliseerd. Acht jaar geleden wilden we dit met NIDA vanuit Rotterdam doorbreken. Als NIDA zien wij de culturele diversiteit als een verrijking en zien we de islam niet als een probleem maar als inspiratiebron voor de oplossing, juist ook voor de maatschappelijke oplossingen. Als je de partijprogramma’s tot en met 2014 ziet, zelfs in een

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2571

superdiverse stad als Rotterdam, zie je dat de culturele diversiteit vrijwel nergens wordt benoemd als kracht, als een verrijking. Voor zover religie of de islam ter sprake komen, worden ze genoemd als een zorg, als bron van radicalisering. Maar nooit als iets positiefs. En als men al sprak van discriminatie, dan ging het vooral over homofobie en antisemitisme. Het benoemen van islamofobie en racisme was toen nog taboe en was niet politiek correct. Dit alles is godzijdank inmiddels acht jaar later echt wel anders. We zijn er nog zeker niet hoor, maar er zijn een hoop mooie stappen vooruit gemaakt, zowel in de raad als in de stad. Dat VVD-wethouders in Rotterdam vandaag de dag de culturele diversiteit in de stad een verrijking noemen, is echt een stap vooruit. De vredesmanifestatie van NIDA, op een vol Vredesplein voor de Essalam Moskee, als eenheid in diversiteit, een dominee, een humanist, een rabbijn, een imam hand in hand; een stap vooruit. Dat Leefbaarwethouder Eerdmans hand in hand met – hun quote – ‘shariapartij’ NIDA de stad vergroent met babybomen en dat de islam daartoe inspireert, is een stap vooruit. Een volle Erasmusbrug met meer dan tienduizend Rotterdammers vol internationale solidariteit voor de bevrijding van Palestina; een stap vooruit. Miljoenen extra in de strijd tegen armoede; een stap vooruit. Subsidies voor de islamitische voedselbank; een stap vooruit.

Dat van links tot rechts partijen zien dat we de woningmarkt zouden kunnen hervormen met rentevrije en schuldenvrije koopvormen, is een stap vooruit. Acht jaar geleden stak de politiek nog haar kop in het zand voor zwartepiet. Inmiddels beseft ook deze gemeenteraad dat zij met subsidies zwartepiet zelf in stand heeft gehouden en dat we dat niet meer kunnen maken. Het gaat lang niet zo snel als we zouden willen, maar het is een stap vooruit. Honderden aangenomen moties, allemaal stapjes vooruit. Acht jaar geleden was het onvoorstelbaar dat de PvdA, SP en GroenLinks voor de verkiezingen een verbond zouden sluiten met NIDA, met een politieke partij op islamitische grondslag. Dit verbond was een mooie stap vooruit. Maar ook de realiteit is dat de gevestigde orde, de machthebbers, de landelijke afdelingen van deze partijen landelijk helemaal nog niet zover waren en het ook niet begrepen en er een samenleving was die het niet begreep. Er werd een stok gezocht om dit verbond mee kapot te slaan. Zo geldt het ook voor zoveel zaken. Zeker waar het gaat om religie en islam in de politiek en samenleving is nog niet zoveel onbegrip, angst, afkeer, haat, onduidelijkheid en onzekerheid vanuit alle kanten. We hebben met NIDA als politieke partij veel impact kunnen maken om dit te kunnen verbeteren, alleen niet zoveel als we zouden willen, maar wel zoveel als we konden.

Binnen alle mogelijkheden, ruimte en ook beperkingen van het zijn van een politieke partij. We hebben hiervoor nog een motie, een stapje vooruit, die we als politieke partij hiervoor nog willen indienen, voor meer levensbeschouwelijk begrip, nuance, dialoog, samenwerking en waardering. We zien nieuwe wegen, vormen en manieren waarin we in meer rust en met meer nuance, diepgang en wederzijds begrip en ook meer impact samen meer kunnen bereiken. We hebben als NIDA zoveel bereikt en geleerd, dankzij zowel de steun, samenwerking alsook de weerstand met eenieder van jullie in dit stadhuis. De burgemeester, de wethouders, de journalisten, de griffie en al jullie politieke kleuren. Dank jullie wel daarvoor. Samen bouwen we door, met alle stenen en hoekstenen die daarvoor nodig zijn. Ik sluit dit hoofdstuk van NIDA graag af met een kort en krachtig hoofdstuk uit de Koran, De tijd. Dit zijn Koranverzen waar we als NIDA veel vanuit onze vergaderingen hier op het stadhuis mee zijn begonnen en waar we NIDA’s laatste begrotingsbehandeling graag mee afsluiten. ‘Bij de tijd, zeker, de mens is in verlies, behalve degenen die geloven, die het goede doen en elkaar aansporen tot geduld.’ Dank jullie wel. De VOORZITTER. De heer Van Noppen heeft de volgende motie ingediend. Motie 3B.

Acceptatie levensbeschouwelijke diversiteit "De Gemeenteraad van Rotterdam in vergadering bijeen ter vaststelling van de begroting 2022, de laatste begrotingsbehandeling van de fractie NIDA Rotterdam;

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2572

constaterende dat: - uit de omnibus enquête blijkt dat de acceptatie van levensbeschouwelijke diversiteit achterblijft; - uit nadere onderzoeken van IDEM en Labyrinth blijkt dat zowel Rotterdammers als experts aangeven dat meer kennis van diverse levensbeschouwingen, dialoog en ontmoeting van jong tot oud bijdragen aan de meer relaxe stad die we willen zijn; verzoekt het college: - in lijn met genoemde inzichten en adviezen een voorstel te doen hoe wederzijds begrip voor levensbeschouwelijke diversiteit in Rotterdam door de gemeente gefaciliteerd kan worden; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. E. Büyükçifci, T.J. Vonk en F. Achbar De VOORZITTER. Dank u wel. Ik krijg nog een motie van u, de motie ‘Acceptatie levensbeschouwelijke diversiteit’. De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De heer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Collega’s en mede-Rotterdammers. We staan op een kantelpunt in onze samenleving. In de komende jaren en decennia zal Rotterdam ingrijpend moeten veranderen en dat vraagt om stevige politieke keuzes, nu en in de komende jaren. De klimaatcrisis, de biodiversiteitscrisis, de wooncrisis, de doordenderende digitalisering en automatisering, onze toenemende kennis over gezondheid, samen zorgen ze ervoor dat verandering onontkoombaar is. We moeten zuiniger met energie leven en energie duurzaam opwekken.

Daarom is GroenLinks ook zo trots op de 37 projecten uit het Klimaatakkoord. Onze straten moeten groener, met meer ruimte voor planten, bomen, om hittestress te voorkomen, om meer ruimte te bieden aan planten en dieren. Daarom is GroenLinks ontzettend trots op dit college en deze begroting, dat er grootscheeps wordt geïnvesteerd in vergroening, met 20 hectare groen erbij in de stad en met de zeven grote stadsprojecten. Uniek. We gaan steeds meer wandelen, we gaan met de fiets en het openbaar vervoer. Zo verplaatsen we ons door de stad en zo hebben we meer ruimte, leven we gezonder en houden we onze schone lucht. Daarom is GroenLinks ook ontzettend trots op het feit dat we de afgelopen periode fietspaden hebben verbreed en de inrichting van onze straten hebben veranderd en we eindelijk binnen de Europese norm voor luchtkwaliteit komen. Werk, winkelen en ontspanning doen we steeds meer digitaal, en daardoor veranderen onze winkelstraten en werkplekken en moet onze infrastructuur steeds beter zijn om al dat digitale verkeer aan te kunnen. De toenemende automatisering en de scheefgroei van vermogen, zorgt ervoor dat onze samenleving steeds meer uiteenvalt in winnaars en verliezers. Dat vraagt om herverdeling van bezit en vermogen. Hogere belastingen op inkomens, investeringen in armoedebeleid en onderwijs en zeker het beroepsonderwijs.

En opvang, aandacht en kansen voor mensen waar het leven even tegenzit. Al deze zaken eisen een fundamentele wijziging van hoe onze stad en hoe onze samenleving te organiseren. Maar als we het goed doen, dan betekent dat dat onze stad wel mooier is. Nog fijner, nog gezonder, nog eerlijker. Dat zijn dus niet dingen die van vandaag op morgen gebeuren. Ze zijn vaak ingewikkeld; het zijn processen waarvoor je even de tijd moet nemen, die door moeten werken, waar de samenleving op moet pruttelen. Dat soort ontwikkelingen heeft ook vaak een kantelpunt. Een punt waarna de verandering steeds sneller gaat, de oplossing steeds meer in zicht komt. Als je maar doorzet. Voorzitter, GroenLinks is trots op deze begroting en ook algemeen, op dit college en deze coalitie. Ondanks alle inhoudelijke verschillen hebben we op een aantal punten laten zien dat wij over dat kantelpunt heen

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2573

kunnen komen en dat die versnelling in zicht komt. Op het klimaat. Voor het eerst in zestig jaar daalde de CO2-uitstoot van onze stad. In plaats van klimaatverandering te ontkennen, hebben we een uitgebreid programma om die klimaatverandering te bestrijden. Luchtverontreiniging, voor het eerst, ik zei het al, halen we de Europese norm. Op armoedebeleid is het eindelijk zover dat er minder kinderen opgroeien in armoede dan meer. De menselijke maat is weer terug. Er is aandacht voor langdurige armoede. De bijstand zien we niet langer als een hangmat maar als een recht. En op algoritmes zijn we kritisch geworden, op de effecten die ze hebben en de manier waarop we naar Rotterdammers kijken. Naar schulden zijn we fundamenteel anders gaan kijken. De psychologische component bij schulden is nu echt een serieus onderdeel van het beleid. Op diversiteit is in deze periode een slag geslagen. We kijken serieus naar de zwarte bladzijde in onze geschiedenis die het slavernijverleden heet en er wordt geïnvesteerd in antiracisme en diversiteitsbeleid. Voorzitter, wat de wooncrisis betreft, zijn we nog niet over een kantelpunt heen, maar er worden belangrijke stappen gezet. Meer dan 10.000 woningen in start bouw waarvan 30% sociaal en het instellen van de zelfbewoningsplicht op heel veel plekken.

Op de klimaatcrisis hebben we natuurlijk goede stappen gemaakt, maar er is echt nog veel meer nodig. Een plan is goed, de eerste projecten zijn goed, maar het komt neer op hoe we die projecten ook allemaal uitvoeren. Want pas als we het allemaal goed doen, dan halen we ook de klimaatdoelen. Daarvoor moeten we nu doorzetten. En dat er minder kinderen in armoede opgroeien is natuurlijk ontzettend goed, maar dat er kinderen opgroeien in een stad in een van de rijkste landen ter wereld, blijft een gotspe. Meer groen is mooi, maar op veel plekken is Rotterdam nog van gevel tot gevel steen en asfalt. En dat we succesvol zijn begonnen aan verduurzaming van woningen is bijna uniek te noemen, maar er zijn ook nog heel veel woningen niet duurzaam. En voor de wooncrisis is er nog veel meer nodig. Veel meer dan alleen het bouwen van woningen. Te beginnen met het landelijk afschaffen van de verhuurdersheffing, het beëindigen van de hypotheekrenteaftrek en de jubelton, maar ook in Rotterdam moeten we doorwerken. Meer bouwen en vooral betaalbaar bouwen. Dan voorzitter, zijn er nog een aantal specifieke onderwerpen waarop GroenLinks wil doorpakken in deze begroting. Te beginnen met de georganiseerde misdaad in onze stad. We zien de afgelopen jaren dat de georganiseerde misdaad steeds zichtbaarder wordt, in onze stad en in onze haven.

We horen steeds vaker over mensensmokkel, over berichten van corruptie door douanes, op terminalwerkers. Met andere woorden, de georganiseerde misdaad krijgt steeds meer grip op onze haven en invloed in onze stad. En voorzitter, het opsporen van drugs in onze haven alleen, heeft niet of nauwelijks zin. Wat echt werkt is het ontrafelen van de structuren die erachter zitten, de geldstromen, of zoals ze in Amerika zouden zeggen: follow the money. Daarom dient GroenLinks een motie in die het gemeentebestuur oproept om meer te investeren in het opsporen van geldstromen van de georganiseerde misdaad en vervolgens te zorgen dat dat opgespoorde geld ook echt gebruikt kan worden om de Rotterdamse samenleving te versterken, zodat we de oorzaken wegnemen waardoor mensen kiezen voor criminaliteit. Toegankelijkheid van onze stad is nog beperkt en laat echt te wensen over. Daarvoor hebben we aanstaande donderdag een initiatiefvoorstel. Maar niet alleen binnen de publieke delen van onze stad is er nog veel te winnen op toegankelijkheid. Ook in ons lokale mkb en bij de maatschappelijke organisaties is er echt nog veel te winnen. We willen horecagelegenheden, winkels en verenigingen helpen om hun panden goed toegankelijk te maken.

Daarom vragen we het college om net als in Amsterdam en Utrecht een gezamenlijk budget te realiseren om problemen te kunnen oplossen en hiervoor de nodige voorbereidingen te treffen richting de Voorjaarsnota van 2022. Dan het Rotterdams Scholingsfonds, een mooi fonds, dat ervoor zorgt dat Rotterdammers zich makkelijker kunnen laten omscholen, bijscholen of herscholen. Om te zorgen dat een andere, leukere, betere baan binnen bereik ligt en om het omscholen naar sectoren die staan te springen om mensen, makkelijker te maken. Helaas wordt dit fonds nog niet genoeg gebruikt. Daarom onze motie om aandacht te vragen voor het organiseren van meer aandacht bij het

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2574

Rotterdamse middenveld voor dit fonds. En last, maar zeker not least, wij als raad zelf. We hebben de afgelopen jaren enorm veel taken erbij gekregen, met op sommige terreinen wel 40% meer stukken om te lezen en om te controleren. Dat vraagt een steeds grotere inzet van ons als raadsleden en dat maakt het werk soms lastig en bijna onuitvoerbaar. De heer Simons had in de vorige raad al een voorstel daarvoor en wij doen deze raad nog een duit in het zakje, met als doel om samen met ons als raad en ondersteund door de griffie, in het laatste deel van onze periode een concept met serieuze aanbevelingen uit te werken voor de volgende raad, over welke aanpassingen, investeringen en veranderingen van het werkproces er nodig zijn. Tot zover. De VOORZITTER. De heer Leewis heeft de volgende moties ingediend. Motie 26A. Kwaliteitsimpuls besluitvorming "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen 9 en 11 november 2021, ter bespreking van ‘begroting 2022 en tweede herziening 2021; constaterende dat: - er vanuit het Rijk veel taken zijn overgedragen naar de gemeente; - de complexiteit van de problematiek groter is geworden, zoals bijv. wonen, klimaat, corona, energietransitie, et cetera; - de governance complexer is geworden door bijv.

publiek-private samenwerking of regionale samenwerkingsverbanden; - de fragmentatie in het politieke landschap groter is geworden; - burgers mondiger zijn geworden; - de vergaderdruk, de stukkenstroom en het aantal vergaderuren de afgelopen jaren fors is toegenomen; - het voor raadsleden steeds moeilijk is door deze toegenomen hoeveelheid werk en complexiteit het raadslidmaatschap goede invulling te geven naast hun reguliere baan; - dat de gemiddelde zittingsduur van een raadslid steeds korter wordt, waardoor kennis en ervaring bij iedere nieuwe verkiezing verloren gaat; overwegende dat: - de gemeenteraad te allen tijde in staat moet worden gesteld om de kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende taken goed uit te kunnen voeren; - de kwaliteit van besluitvorming ernstig onder druk staat; - de gemeenteraad door middel van bijvoorbeeld de werkgroep ‘van groei naar bloei’ en door middel van het aannemen van de motie Stadsparlement zich al vaker heeft uitgesproken om de handen ineen te slaan om dit tij te keren; van mening dat: - de ervaringen die in de afgelopen raadsperiode zijn opgedaan door zowel de gemeenteraad zelf als de griffie ingezet moeten worden voor de nieuwe gemeenteraad; besluit: - de raad te vragen uit zijn midden een werkgroep samen te stellen die samen met de griffier op zoek gaat naar alle mogelijkheden en middelen om de kwaliteit van de

besluitvorming zo maximaal mogelijk te kunnen waarborgen, en hierover concrete aanbevelingen te doen aan de nieuwe raad; en gaat over tot de orde van de dag."

raadsvergadering van 9 en 11 november 2021

Notulen pagina

2575

w.g. J. Smet, R.A.C.J. Simons, S.F. Lammering, R.T.J. van der Velden en A. van Zevenbergen Motie 27. Uit je eigen koker "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen 9 en 11 november 2021, ter bespreking van ‘begroting 2022 en tweede herziening 2021; constaterende dat: - de tussentijdse doelstellingen voor het Rotterdams Scholingsfonds ruimschoots niet gehaald worden en dat dit fonds onderbenut wordt; overwegende dat: - scholing het sociaal kapitaal van de stad vergroot en bijdraagt aan de participatie; - onderbenutting van regelingen te maken kan hebben met gebrek aan vertrouwen in de overheid; - meedoen aan een scholingstraject voor veel deelnemers een investering vraagt die voor hen pas op langere termijn baten oplevert; - de WRR in het rapport “Weten is nog geen doen” aanbevelingen doet hoe te communiceren met mensen in langdurige armoede; - een van de conclusies uit dat rapport is dat voor mensen die te maken hebben met armoede lange termijn baten lastig te overzien zijn; - werving van deelnemers aan scholingstrajecten soepeler verloopt als er wederzijds vertrouwen is; - mondelinge communicatie het meest effectief is, ondersteund door schriftelijk materiaal; - organisaties uit het maatschappelijk middenveld als kerken, moskeeën, groenprojecten, en voedselbanken naast deelnemers ook veel vrijwilligers kennen die gebruik zouden kunnen maken van de regeling; - de