20210527- Notulen van de raadsvergadering van 27 mei 2021

Kortom, laten we met deze energie alle onderzoek en innovatie in kaart brengen. Voorzitter, met betrekking tot de RES komen wij met twee moties. De eerste motie gaat erover dat de energietransitie soms op gespannen voet kan staan met kwetsbare natuurwaarde. Wij verzoeken het college, als dat geval is, het verlies van natuurwaarde als gevolg van de energietransitie te compenseren en daar ecologen en natuurorganisaties bij te betrekken. Die kunnen dan aangeven hoe een goede staat van instandhouding van soorten in Rotterdam en regio gestand kan worden gedaan. Dan hebben we nog een motie, ik pak hem er even bij. Dat betreft Palm Fatty Acid Distillate, afgekort PFAD. Het college heeft te kennen gegeven dat PFAD door producenten wordt beschouwd als een restproduct in de productie van palmolie. We krijgen hier in Rotterdam het bedrijf Neste, dat zich toelegt op het vervaardigen op brandstof op basis van PFAD. Milieudefensie

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1039

heeft er ook een rapport over geschreven en sinds gisteren weten we dat Milieudefensie dat niet zomaar doet. Wij verzoeken het college PFAD op dezelfde manier te benaderen als palmolie en dat betreft dat het onwenselijk is, en deze visie te delen met de projectorganisatie van de RES 1.0. Dat was het voorzitter. De VOORZITTER. De heer Van der Velden heeft de volgende moties ingediend. Motie 16. Compensatie verlies natuurwaarden door energietransitie "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van de Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag; constaterende dat - eventuele plaatsing van windmolens op Landtong Rozenburg inhoudt dat een waterpoel voor trekvogels zal verdwijnen; overwegende dat - de energietransitie soms op gespannen voet staat met kwetsbare natuurwaarden; - de ruimteclaim van fysieke toepassingen in de opwek van duurzame energie ertoe kan leiden dat natuur komt te vervallen; verzoekt het college - verlies van natuurwaarden als gevolg van de energietransitie te compenseren; - voor een afdoende compensatie ecologen of natuurorganisaties te betrekken, die kunnen aangeven hoe een goede staat van instandhouding van soorten in Rotterdam en regio gestand kan worden gedaan; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. R.T.J. van der Velden Motie 17.

PFAD geen onschuldig restproduct "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021, ter bespreking van het voorstel tot vaststelling van de Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam Den Haag; constaterende dat: - het college te kennen heeft gegeven dat 'Palm Fatty Acid Distillate' (PFAD), palmvetzuurdestillaat, door producenten wordt beschouwd als restproduct in de productie van palmolie; - onder andere biomassaproducent Neste zich in de Rotterdamse haven toelegt op het vervaardigen van brandstoffen op basis van PFAD; - Milieudefensie in haar rapport 'The Dark Side of Neste's Biofuel Production' uit november 2020 over PFAD schrijft: "Neste vehemently promotes the view that PFAD is a waste product" en vervolgt met: "In fact, PFAD is not waste or a residue, but a co~product of palm oil refining", om ten slotte te concluderen: "Diverting PFAD to biofuels is likely to result in increased palm oil use for these applications, replicating the environmental and social problems generated by turning palm oil into biofuels." overwegende dat:

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1040

- het college met het ondersteunen van de RES 1.0 stelling neemt tegen laagwaardige toepassing van biomassa als brandstof, met name biomassa die indirect leidt tot ander landgebruik ('high-lLUC'); - brandstoffen op basis van PFAD niet anders zijn dan andere 'high-ILUC'-biobrandstoffen zoals op basis van palmolie, die het college als onwenselijk ervaart; verzoekt het college - PFAD op eenzelfde manier te benaderen als palmolie, namelijk onwenselijk; - deze visie te delen met de projectorganisatie van de RES 1 .0; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. R.T.J. van der Velden. De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dank u zeer. De heer Van Noppen. De heer VAN NOPPEN (nida). Dank u wel voorzitter. Ja voorzitter, we leven in ongekende tijden en wat we zien is dat de voorliggende plannen er gewoon fantastisch uitzien. De RES ziet er goed uit. De regionale plannen, maar ook de lokale plannen zien er goed uit. Maar we zijn het wel echt eens met de oproep van de PvdA en ook van andere partijen om vooral meer daadkracht te laten zien in de uitvoering van al die mooie plannen. Er lijkt op papier heel veel te gebeuren. Ook in de terugkoppelingen van de wethouder zien we dat er veel lijkt te gebeuren, maar we bungelen als Nederland nog steeds altijd onderaan alle internationale lijstjes betreffende verduurzaming.

We zijn eigenlijk echt klaar met die houding, ook van dit college. Waar blijven dan toch die zichtbare resultaten? We zien vooral beloftes met weinig planning en klaarblijkelijk dus ook weinig uitvoering. Of zitten we er helemaal naast? In ieder geval zien we het te weinig. Tegelijkertijd zien we in de rapportages zoals de RES ook de verleiding terugkomen om in natuur- en recreatiegebieden of aan de randen ervan zonnepanelen en windmolens te plaatsen. De Partij voor de Dieren refereerde daar al aan. En ik heb het over verleiding. Omdat het hier vaak gemeentelijke grond betreft die uiteraard makkelijker te bestemmen is. We willen echt dat de gemeente, dat het college daarin wat terughoudender is, vandaar ook dat we op de motie van de VVD staan, waar opgeroepen wordt om hier vooral echt een goede leidraad voor op te stellen. Daarover gaan we uiteraard in de nabije toekomst graag in gesprek met de wethouder. Verder zijn we wel heel erg blij dat de motie van NIDA en D66 uit 2019 aangenomen is, om te onderzoeken hoe we zonne-energie op allerhande infrastructuur kunnen plaatsen. Het feit dat er nu weer in diverse moties en in bijdragen aan gerefereerd wordt, laat zien dat ook hier klaarblijkelijk echt te weinig lijkt te gebeuren. Wederom een roep om daadkracht. Het gaat inderdaad niet alleen maar om zonnepanelen op Rijkswaterstaatinfrastructuur. Daar riep de motie ook niet toe op.

Die riep op tot het plaatsen van zonnepanelen en zonne-energie op infrastructuur. De motie van GroenLinks hierop verwoordt dat enigszins anders. Uiteraard is deze oproep wat ons betreft gewoon goed, maar normaal gesproken roepen we de wethouder dan op om een betere uitvoering te geven aan de eerder aangenomen motie. NIDA zal wel ook mee tekenen met een aantal kritische moties, zoals 'Geen windmolens in de buurt van woningen', 'Terughoudendheid met zonneparken in recreatiegebieden' en zo verder. We denken dat het gewoon heel erg belangrijk is dat de wethouder zich prioriteiten stelt zoals de zonneladder, de landelijke zonneladder, zoals die opgesteld is. Daar werd ook aan gerefereerd in de commissiebehandelingen. Wij vinden dat ook heel erg belangrijk. Maar goed, maak daar dan ook actie van en zorg er ook voor dat er in de subsidieverstrekkingen waar wij als gemeente bij betrokken zijn, die prioriteit ook terugkomt. Dus eerst die daken

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1041

vol, dat is toch echt, echt de aller-, allereerste prioriteit die gesteld moet worden. Als ik om me heen kijk, ik zit hier hoog in Rotterdam, zie ik daar echt gewoon nog te weinig van terugkomen. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER. Dank u wel. Mijnheer Meeuwissen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Dank u wel voorzitter. Ja, veel goed nieuws deze ochtend. Allereerst dat we komend weekend goed weer krijgen. Verder kopt het AD: 'Verzet tegen duurzame energieplannen in de regio: Brielle stemt als eerste tegen'. Een forse tegenslag voor de omschakeling naar duurzame energie in de regio Rotterdam-Den Haag. Voorzitter, dat is heel erg goed nieuws. Dan het onderwerp Regionale Energiestrategie, waar we nu over debatteren. De PVV stemt tegen dit raadsvoorstel. Gezien de duidelijke verliezen op links bij de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen, er is geen landelijk draagvlak meer voor al deze klimaatonzininvesteringen, waar zowel het prachtige Nederlandse landschap als de Nederlandse burger zwaar onder moeten lijden. Weg met die vreselijke doodse zonneparken en weg met die vogelversnipperaars. Voorzitter, al dit soort zonnedingen en winddingen zijn heel schadelijk voor onze leefomgeving en voor de dieren gedurende de tijd dat ze operationeel zijn. En we weten allemaal dat het een verschrikkelijke milieubelasting is als dat soort dingen moeten worden afgebroken.

De wieken van die windmolens moeten worden begraven. Allerlei chemicaliën komen vrij bij het afbreken van die zonnepanelen. Bij dezen ook alvast mijn stemverklaring. De PVV zal tegen alle moties stemmen, omdat ze allemaal positief staan, op wat voor manier dan ook, ook al is het ver achter de horizon, tegen dit soort klimaatgekte. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER. We noteren dat u tegen die winddingen en zonnedingen bent mijnheer Meeuwissen, een prachtige, mooie tekst. Ik luister naar u, prachtige teksten. Dan gaan we naar wethouder Bonte. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja voorzitter, dank u wel. Dank voor alle bijdragen. Ik kan er volgens mij soepel doorheen, want een groot deel van de bijdragen en discussies hebben we ook al in de commissie met elkaar gedeeld, maar er liggen nu ook een aantal concrete moties voor. Mevrouw Van Wifferen geeft aan dat ze de RES ziet als een grote kans ziet ook voor regionale ontwikkeling van onze klimaataanpak. Steunt die van harte, maar geeft wel aan dat wat haar betreft, en ik steun haar daar helemaal in, zorgvuldige participatie erg belangrijk is. Als voorbeeld geeft ze daar Rozenburg, het windpark, de twee windmolens die daar erbij komen en de discussies die we ook gevoerd hebben over het groen houden van de landtong. Zij heeft daarvoor ook de motie van de ChristenUnie mee getekend.

Ik zal straks ook aangeven dat ik die motie van harte zou willen aanbevelen. Mevrouw Van Groningen geeft aan dat ze de RES en de energietransitie steunt, maar dat die wel haalbaar en betaalbaar moet zijn en zij roept ook op, zoals we van haar kennen, om ook de economische kansen van de energietransitie zoveel mogelijk te benutten. Daar heeft ze ook twee moties voor ingediend. Motie 10, 'Maak werk van duurzame zee- en binnenvaart', waar wij ook schepen energieneutraal en emissievrij maken, om daar ook te kijken hoe wij daar Rotterdamse bedrijvigheid en werkgelegenheid mee kunnen stimuleren. Dit motie zou ik van harte willen omarmen. Motie 9, 'Walstroom gewoon betaalbaar', om te onderzoeken wat nu het beste tarief is om walstroom uiteindelijk ook zo aantrekkelijk mogelijk te maken, zowel voor investeerders als voor gebruikers. Die motie zou ik ook graag willen omarmen. Ook mevrouw Van Groningen benadrukt het belang van goede participatie, vraagt ook of de belofte en ook de oproep die u eerder met motie Segers in de raad heeft gedaan, twee windmolens op de landtong en daarmee basta, of die nog steeds staat en dat kan ik bevestigen. Uiteraard zorgen wij ook, en anderen hebben daar ook aandacht voor

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1042

gevraagd, voor goede participatie, ook in het proces vanaf het moment dat er een marktpartij aan de slag gaat met het realiseren van deze twee windmolens. Dan heeft zij nog motie 12, 'Zon op de juiste plek', met een oproep voor een afwegingskader. Haar inzet, en dat is een inzet die ik steun, is om zoveel mogelijk zonnepanelen op daken en langs infrastructuur te realiseren en bij voorkeur niet op land of op recreatiegebieden. De VOOZITTER. Wethouder Bonte, mevrouw Van Groningen wil een vraag stellen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ja, dank voorzitter, ik ben natuurlijk blij dat u ons pleidooi voor de zon van harte ondersteunt. Ik wil nog heel even terugkomen op de windmolens en de landtong. U zegt: wij kunnen dat bevestigen. Mag ik dan ook noteren dat dat een toezegging is dat het er echt twee zijn en daarmee basta? Gewoon niets meer en niets minder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja. Dus die oproep vanuit uw raad, volgens mij is die bijna unaniem gesteund. De motie van de heer Segers, de windmolendeal en daarmee basta. Dus dat gaat om die twee extra windmolens. Dat moet ook het einde zijn en de rest van de landtong moet gewoon ook groen blijven. Dat is een heel heldere uitspraak die door uw raad is gedaan en die ik steun en die het hele college ook steunt. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Oké, dat is een topmotie van het CDA. Fijn dat u het hiermee dus toezegt. Dank u wel.

De heer BONTE (gl) (wethouder). Absoluut. De VOORZITTER. Prima. Wethouder, u kunt verdergaan. De heer BONTE (gl) (wethouder). Dan de heer Tak. Die geeft aan dat we de juiste koers hebben ingezet. Dat hij die steunt maar wel de oproep doet om die uitvoeringskracht nog verder te versterken en om vaart te maken. En net als in de commissie roept u het college nogmaals op om aan de motie 'Verduurzaam Rotterdamse daken in één klap' echt versnelling te geven. Ik wil u toezeggen dat ik samen met collega Kurvers, die over het vastgoed gaat, de uitvoering van die motie met gezwinde spoed zal oppakken. Dan de heer Koster. Hij geeft aan een andere positie te hebben dan andere partijen waar het gaat om de energietransitie. Hij is kritisch op windmolens en in het bijzonder als ze op land geplaatst worden. De VOORZITTER. Mijnheer Koster heeft een vraag. De heer KOSTER (lr). O ja, sorry, dank voorzitter. Ik zal een vraag stellen, ik denk mede namens mijnheer Tak, maar die zal wel vanuit de coalitie wat minder gemakkelijk die vraag kunnen stellen. Maar met gezwinde spoed wethouder, die motie roept dat er een businesscase ligt voor de zomer van 2020. Dat heeft u niet gehaald. En dat als die businesscase positief is, dat eind 2022 op alle gemeentelijke daken zonnepanelen liggen. Kijk, u zegt nu: gezwinde spoed. Daar hebben we weinig aan, u bent al te laat. We willen nu gewoon een datum horen.

En anders bespreek ik graag met u hoe we daar nog meer druk achter kunnen zetten, want op deze manier werkt het niet. De heer BONTE (gl) (wethouder). Volgens mij heeft u, maar dat heb ik niet helemaal scherp, van de heer Kurvers een uitstelbericht gehad, of althans heeft de heer Tak dat gehad. Ik weet niet of daar een datum in genoemd staat, maar neemt u van mij aan dat zowel de heer

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1043

Kurvers als ik de motie zeer serieus nemen en de kansen die in de motie benoemd zijn, zo snel mogelijk willen benutten. De heer KOSTER (lr). Ja voorzitter, ik begrijp dat de heer Kurvers nu de hete aardappel krijgt toegeschoven, zoals je dat noemt. Dan horen we nu graag van de heer Kurvers wanneer het wordt opgepakt. Ik vind dat er hier toch wel – er ligt een motie, daar had uitvoering aan moeten worden gegeven en we gaan nu niet hier omheen draaien. Ik wil gewoon een datum weten. En niet nog een keer een uitstelbericht, want dat is wel erg makkelijk. De heer BONTE (gl) (wethouder). Voorzitter, ik heb verwezen naar een uitstelbericht dat vanuit de heer Kurvers verstuurd is en ik heb niet precies scherp wat daarin staat, maar zoals dat normaal in uitstelberichten het geval is, staat daar een nieuwe beoogde datum. Kijk, daar kunt u het niet mee eens zijn, dat kan. Dan kunt u daar het gesprek over aangaan, maar de informatie over een nieuwe beoogde datum heeft u als het goed is gehad in het uitstelbericht van de heer Kurvers. De heer KOSTER (lr). Ja, het staat mij niet bij dat daar een datum in staat, maar ik zou graag aan de voorzitter willen vragen dat we de heer Kurvers hier nu om informatie vragen. Ik neem aan dat hij ook ingelogd is. De VOORZITTER. We laten even de wethouder zijn beantwoording afmaken en dan gaan we checken bij de heer Kurvers hoe hij hier in zit.

Dan gaan we checken of wethouder Kurvers is ingelogd. Wethouder Bonte, u kunt verdergaan. De heer BONTE (gl) (wethouder). Even kijken, de heer Koster geeft aan kritisch te staan tegenover windturbines, vooral als ze op land geplaatst worden. Hij heeft ook een groot aantal moties ingediend die het plaatsen van die windmolens zoveel mogelijk in willen perken. Die moties zou ik willen ontraden, motie 2 tot en met 6. Overigens, in een deel van de moties wordt ook gesproken over het inzetten op participatie, daar heeft u altijd mijn steun. U weet, zeker als het gaat om windprojecten, dat wij vanuit de gemeente, en dat is ook de lijn van de RES, maximaal inzetten op goede participatie, juist om te zorgen voor voldoende draagvlak, zoals ook mevrouw Van Wifferen en mevrouw Van Groningen benadrukt hebben. Dan heeft u nog een motie, motie 1, over het doorrekenen van de kosten van de RES. Daar hebben we een discussie over gehad in de commissie. Toen was uw vraag waarom er eigenlijk geen doorrekening bij zit. Dat heb ik u toen uitgelegd. De RES geeft het gezamenlijke programma van de regio aan, maar uiteindelijk gebeurt de invulling daarvan door elke gemeente voor zich. Waar wij er zelf invulling aan geven, bent u van ons gewend dat u daar altijd een financiële paragraaf bij krijgt. Het heeft dus geen meerwaarde om de RES an sich door te rekenen, dus die motie zou ik ook ontraden.

Dan mevrouw Mohamed-Hoesein. Zij geeft aan dat de duurzaamheidsambities wat haar betreft ook hand in hand moeten gaan met een verbetering van de Rotterdamse wijken en de gezondheid voor de Rotterdammers. Die ambitie zou ik van harte willen onderschrijven. En zij heeft een motie ingediend die ze ook al had aangekondigd in de commissie, om in het inkoopbeleid van de gemeente te voorkomen dat er dwangarbeid bij de productie van zonnepanelen wordt toegepast. Die motie zou ik van harte willen omarmen. Geen van ons wil dwangarbeid faciliteren, dus dit zal ook een belangrijk uitgangspunt worden in onze inkoopvoorwaarden. De VOORZITTER. De heer Koster.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1044

De heer KOSTER (lr). Ja voorzitter, dank. Ik schrik er toch wel van dat wethouder Bonte weigert om invulling te geven aan het participatiebegrip. Ik denk dat we daar juist wel heel veel behoefte aan hebben. En dat u de motie die daartoe oproept zomaar afwijst, dat vind ik toch wel jammer. Ik vind dat we meer moeten doen om te horen wat men wil. En niet zomaar doorgaan met de groene ambities aan iedereen op te leggen, zonder dat duidelijkheid is geschapen over de gezondheidseffecten. Dat u die motie niet eens serieus wilt bekijken, dat vind ik toch jammer. Dank voorzitter. En kwalijk. De heer BONTE (gl) (wethouder). De heer Koster geeft een samenvatting van een antwoord dat ik niet gegeven heb. Participatie is voor ons een zeer belangrijk uitgangspunt in de RES en een essentieel uitgangspunt in het gemeentelijk beleid. U weet, als het gaat over energietransitieprojecten die u misschien niet altijd steunt maar die wij als gemeente belangrijk vinden, dat participatie daar een zeer belangrijk uitgangspunt is. We zien er ook op toe dat, waar wij bijvoorbeeld zelf geen grondeigenaar zijn, of een externe partij een project ontwikkelt, dat zo'n partij ook de participatie op een maximale manier vormgeeft. De VOORZITTER. De heer Van Zevenbergen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Dank u wel voorzitter. Ik ben blij dat de wethouder het met mij eens is dat participatie superbelangrijk is.

Maar ik hoop ook dat hij met me eens is dat als je echt wilt participeren, het kennisniveau gelijkwaardig is. Zeker als het zo'n onderwerp is als met de RES. Dan heb je soms een heel deskundige gemeente voor je, en dan moet je als burger maar op een gelijkwaardige manier kunnen inspreken. We hebben in een motie gepleit om de gelijkwaardigheid van die burgers te bewerkstelligen. Dus dat die burgers ook goed ondersteund kunnen inspreken en kunnen participeren. Dan heb je pas echte participatie en gelijkwaardigheid is superbelangrijk. Bent u dat met me eens? De VOORZITTER. Wethouder. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja, dat ben ik volledig met u eens. Dat is ook de reden waarom ik de motie omarm die door de ChristenUnie en D66 is ingediend. Ik weet niet of u die ook mede had ondertekend, maar die roepen op om te zorgen dat, bijvoorbeeld bij beoogde windmolenparken, daar ook een up-to-date en goed digitaal dossier beschikbaar is, zodat inderdaad de informatiepositie aan de kant van burgers, die misschien kritisch staan tegenover zo'n project, in evenwicht is met de informatiepositie van een projectontwikkelaar of de overheid. Ik vind dat een goede motie en ik denk dat we er op dat punt nog wel schepje bovenop kunnen doen.

Maar ik houd overeind dat als het gaat, zeker om gevoelige projecten voor inwoners, wij vanuit de gemeente maximaal inzetten op het betrekken van inwoners en ook ruimte geven aan participatie. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Mag ik nog even voorzitter? De VOORZITTER. Ja, de heer Van Zevenbergen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Zou u ook zover willen gaan om in dit soort ingewikkelde trajecten ook de burgers te laten ondersteunen door een deskundige? Niet alleen het passief informatie geven, maar ook het actief laten ondersteunen door deskundigen, zodat ze wat sterker in hun participatie kunnen staan? De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja, ik vind het een interessante suggestie, die wij op onderdelen ook toepassen. Bijvoorbeeld rond windprojecten en zeker waar het gaat om bijvoorbeeld het instellen van een gebiedsfonds, dus de opbrengsten van een windproject

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1045

die ten goede komen aan het gebied. Daar maken we eigenlijk standaard gebruik ook van externe deskundigen die bewoners daarin ondersteunen. Maar om het generiek te doen zou ik te ver vinden gaan. Maar uw suggestie om daar, waar dat een toegevoegde waarde kan hebben, gebruik van te maken, wil ik graag overnemen. De VOORZITTER. Mijnheer Van Zevenbergen, was u klaar? De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Ja. De VOORZITTER. Dan gaan we naar de heer Koster. De heer KOSTER (lr). Ja, ik schrik er toch van hoe u participatie invult. Het betrekken van inwoners. Je moet inwoners ook daadwerkelijk zeggenschap geven en daartoe roept onze motie 4 op, 'Macht bij het college. Tegenmacht door de Rotterdammer'. Dus niet alleen bewonersavonden en informatiesessies. Niet alleen eenzijdige informatiestromen. Daadwerkelijke burgeronderzoeken, enquêtes, burgerpanels, jury's, focusgroepen, bent u daartoe bereid mijnheer Bonte? Bent u daadwerkelijk bereid te luisteren naar de inwoners van Rotterdam? Die vraag wil ik u graag stellen. De VOORZITTER. Wethouder Bonte. De heer BONTE (gl) (wethouder). Ja voorzitter, de heer Koster doet wederom alsof wij die instrumenten niet toepassen. Het is niet dat we bij elk project al die instrumenten toepassen, maar wij maken gebruik van enquêtes, wij maken gebruik van focusgroepen, we zijn regelmatig met onze inwoners in gesprek.

Maar het hangt er echt van af of we aan de slag gaan met het bouwen van een windmolenpark of een project met zonnepanelen op daken, welke vorm je daarvoor kiest. Dan heb ik nog niet eens gesproken over veel projecten die we in de haven uitvoeren, zoals bijvoorbeeld het aanleggen van waterstofinfrastructuur. Daarvoor zal bijna geen Rotterdammer warmlopen om daar in participatie mee te doen. Dus het hangt echt af van het project en hoe meer de impact aanwezig is op omwonenden van een project, hoe steviger wij ook de participatie vormgeven. De heer KOSTER (lr). Dank. Aan dat laatste ga ik u houden, want de impact van windturbines is bijzonder groot. Dat heeft u gezien in IJburg. Ik vertrouw erop dat u hiermee tegemoetkomt aan een stevige participatie. De VOORZITTER. Wethouder, u kunt verdergaan. De heer BONTE (gl) (wethouder). Even kijken, ik was bij mevrouw Mohamed-Hoesein gebleven en heb de motie omarmd om dwangarbeid bij de productie van zonnepanelen te voorkomen. De VOORZITTER. Ik ga zo even schorsen hoor. De heer BONTE (gl) (wethouder). Dan de heer Leewis die aangeeft dat een succesvolle energietransitie van levensbelang is. Die opvatting onderschrijf ik volledig. En hij noemt de RES daarbij een belangrijke stap.

Hij roept net als anderen op om ook te versnellen met het realiseren van wind- en zonneprojecten en vraagt in het bijzonder aandacht voor het benutten van kansen om zonnepanelen langs infrastructuur te realiseren. U weet dat ik daar met Rijkswaterstaat stevig over in gesprek ben. Daar lijkt inmiddels wat beweging de goede kant in te zitten. Maar de heer Leewis zegt terecht: we hebben ook gewoon als gemeente infrastructuur beschikbaar, dus zouden we niet in beeld kunnen brengen welke kansen wij

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1046

als gemeente daarbij kunnen benutten? En als die kansen er zijn, daar wellicht ook energiecoöperaties de mogelijkheid te bieden gebruik te maken van de duurzame energie die daar opgewekt wordt. Dat heeft hij verpakt in de motie 'Let the sun shine'. Die motie zou ik heel graag willen omarmen. Dan de heer Van Zevenbergen, die de RES prijzenswaardig noemt en ook de richting in de energietransitie steunt. En, dat heeft hij in de interruptie zo net ook nog extra onderstreept, wel participatie een cruciaal onderdeel daarin zegt te vinden. Daar heeft hij ook een motie over ingediend, motie 11. Die heb ik zijdelings eigenlijk net in de interruptie al beantwoord, want inderdaad, ook externe expertise ter beschikking te stellen. Ja, als dat zinvol is, maar dat zou ik niet generiek willen doen. Om die reden zou ik dus de motie willen ontraden, maar de gedachte erachter steun ik zeker. Dan motie 13, 'Behoed de landtong voor nog meer windmolens'. Dat is eigenlijk een overbodige motie, want we hebben de motie Segers, 'Windmolendeal en daarmee basta', dus er gaan naast die twee windmolens geen extra windmolens op de landtong komen. U heeft als raad uitgesproken dat het groene karakter van de landtong behouden moet blijven. Dat hebben wij als college bevestigd en dat is de belofte aan de inwoners van Rozenburg. Dus motie 13 zou ik daarmee willen ontraden. Dan de heer Segers.

Hij geeft aan de RES te steunen. Hij maakt hier ook de opmerking dat het wel belangrijk is om ook een goede verbinding tussen de RES en de CES, de Cluster Energiestrategie, van het havenindustrieel complex, te leggen. Hij vraagt zich af of die goed verbonden worden en hoe het college daarin optreedt. Ik ben vanuit de RES als bestuurder naar voren geschoven, juist om te zorgen dat die verbinding tussen die twee goed tot stand komt. Dat doe ik namens alle bestuurders in de RES-regio, maar uiteraard ook namens de gemeente Rotterdam. Ik zal er dus zeker op toezien dat daar een goede verbinding is aangebracht. U roept op, net als in de commissie, om de zonneladder, die onder andere in Zeeland gebruikt wordt, ook in Rotterdam te gaan gebruiken. Dus eerst zonnepanelen op daken en pas in allerlaatste instantie op land. Die toezegging heb ik gedaan en daar zal ik ook op korte termijn met een afdoeningsvoorstel komen. Dan geeft u aan de motie van de heer Tak te ondersteunen, dus zo snel mogelijk vastgoed vol te leggen met zonnepanelen. En u geeft aan wind op zee van groot belang te vinden en u vraagt zich ook af hoe we ons daarvoor inzetten. Vanuit de gemeente hebben wij, samen met veel bedrijven die in en om Rotterdam ook windmolens leveren of betrokken zijn bij het bouwen en onderhouden van windparken op zee, de Offshore Wind Coalition gevormd.

Met die Offshore Wind Coalition voeren we ook een stevige lobby richting het kabinet om vaart te maken met het realiseren van windparken op zee. Die hebben we namelijk niet alleen nodig voor de schone energie om de Rotterdamse haven te verduurzamen, maar het kan ook een nieuw economisch verdienmodel zijn voor de Rotterdamse haven. Ten slotte refereert u aan uw eigen motie die ook door collega's meerdere malen is aangehaald in dit debat, 'De windmolendeal en daarmee basta' in Rozenburg, dat er na deze twee windmolens geen extra windmolens meer bij komen en de landtong groen moet blijven. U benadrukt ook het belang van goede participatie daarin. Over die participatie gesproken, zeker ook in Rozenburg, kom ik bij de heer Vonk. Die geeft aan dat het belang van de RES enorm is. We zijn het verplicht aan de aarde en aan onze toekomstige generaties, maar ook de heer Vonk benadrukt dat participatie echt een cruciaal onderdeel is. Dat onderstreept u ook met motie 15, 'Zonder draagvlak draaien de windmolens niet', waarin u ook, naast die zorgvuldige participatie, aangeeft dat de informatievoorziening van groot belang is richting inwoners. Die motie zou ik graag willen ondersteunen. Dus motie 15 omarm ik. Dan de heer Van der Velden. We zitten midden in een klimaatcrisis, geeft hij aan, dus is het van het allergrootste belang dat we ook tempo houden in het opwekken van schone energie.

Maar hij geeft daarnaast ook aan dat er wel een spanningsveld zit tussen doelen in de energietransitie, het zoeken van locaties voor duurzame energie en natuurbehoud. Ik erken dat spanningsveld. Dat is overigens een spanningsveld dat we in de RES ook goed

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1047

geadresseerd hebben. Onder andere hebben we gezegd dat we geen windmolens in natuurgebieden gaan neerzetten. De zoekgebieden die in de RES zijn benoemd, zijn geen natuurgebieden. We zorgen ook dat, als er uit een MER-onderzoek blijkt dat er bijvoorbeeld sprake is van windmolens die in vogeltrekroutes staan, er dan inderdaad maatregelen genomen kunnen worden om daarop te anticiperen. Bijvoorbeeld, u noemde het zelf al, door een stilstand van de molens op bepaalde momenten dat die vogeltrek plaatsvindt. Dat zijn de maatregelen die in de RES verankerd zijn, maar die wij nog verder hebben aangescherpt in onze eigen Leidraad Windenergie. Die moeten ervoor zorgen dat we natuurbehoud en de energietransitie hand in hand kunnen laten gaan. Wat mij betreft zijn die natuurwaarden met die afspraken ook voldoende geborgd, en daarmee is uw motie 16 de facto overbodig. Ten slotte heeft u nog de motie 'PFAD geen onschuldig restproduct'. Dat het geen onschuldig restproduct is, dat uitgangspunt steun ik. Maar u wilt het een-op-een gelijkstellen met de definitie van palmolie. Nu zit daar nog wel een verschil tussen. U weet, in onze duurzame biomassavisie hebben wij een stoplichtmodel gehanteerd. Als het gaat om restproducten staan die standaard op oranje, maar het hangt natuurlijk ook nog wel van het restproduct af hoe wenselijk dat is en niet.

Laat één ding vooropstaan, dat als een restproduct indirect zou leiden tot het kappen van oerwoud aan de andere kant van de wereld, dan past dat uiteraard niet in onze visie duurzame biomassa. Maar wat mij betreft staat in dat stoplichtmodel ook onze visie op wat duurzaam is en wat wenselijk is en wat niet, helder uiteengezet en is deze motie daarvoor niet nodig. Die zou ik dus willen ontraden. Dan de heer Van Noppen, die aangeeft dat de RES er goed uitziet, maar ook wel aandringt op meer versnelling. Hij stelt ook de vraag waar de zichtbare resultaten blijven. Ik interpreteer die vraag even als resultaten in zijn algemeenheid, waar het gaat om de energietransitie. Want de RES moet u nog vaststellen en dan kunt u misschien over een jaar daarvan de eerste resultaten al zien. Maar als het gaat over onze klimaataanpak, dan hebben we daar al heel forse resultaten in geboekt in de afgelopen jaren. De meer dan vijftig projecten uit het Uitvoeringsprogramma Energietransitie hebben hun vruchten al afgeworpen. De klimaatdeals, inmiddels ook al meer dan vijftig, uit het Rotterdams Klimaatakkoord, zijn voor een groot deel ook al in gang gezet. U weet, dat zat ook bij de stukken die u in de commissievergadering heeft besproken, dat we inmiddels al de omslag hebben gerealiseerd van een jaarlijkse stijging van CO2 naar een jaarlijkse daling.

Dus de trendbreuk hebben we ingezet, maar die moet natuurlijk ook wel doorgetrokken worden, want uiteindelijk willen we binnen tien jaar onze CO2-uitstoot minimaal gehalveerd hebben. Maar dat er nog geen resultaten zijn, dat zou ik willen weerspreken. Want de resultaten zijn al zeer zichtbaar. Maar dat er nog meer versnelling in moet en dat we die lijn moeten doortrekken, dat ben ik van harte met u eens. U geeft aan de VVD-motie te steunen om terughoudend te zijn met zon op velden. Die motie heb ik omarmd. Dus dat ben ik met u eens. En u steunt ook de suggestie van de zonneladder van de heer Segers. Dan ten slotte de heer Meeuwissen, die een herkenbaar geluid laat horen. Hij is tegen de zonnedingen en de winddingen en geeft al een stemadvies tegen het raadsvoorstel en overigens ook tegen alle moties. Daarmee ben ik als het goed is aan het einde van de beantwoording gekomen. De VOORZITTER. Dank u zeer wethouder. Dan gaan we even wethouder Kurvers vragen om te reflecteren op de opmerking van de heer Koster ten aanzien van het uitstelbericht. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dank u wel voorzitter. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik begrijp waar het ongeduld van de heer Koster zit, want het idee om Rotterdamse daken beter te benutten voor zonnepanelen is natuurlijk een hartstikke goed idee.

We zien ook dat het echt kan, kijk bijvoorbeeld naar Ahoy, dat nu nieuw wordt opgeleverd, waar vernieuwbouw heeft plaatsgevonden en waar het volledige dak gebruikt wordt om energie op te wekken, ook in het kader van het programma RUGGEDISED. Ik

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1048

snap dus ook wel dat dat veel potentie heeft en dat je dan de vraag stelt waarom het niet opschiet. Laat duidelijk zijn dat we ermee aan de slag zijn, maar dingen zijn echt gemakkelijker gezegd dan gedaan. Wij hebben op dit moment de dertig grootste daken van het gemeentelijk vastgoed in onderzoek, waarbij we kijken of daar zonnepanelen op gemonteerd kunnen worden en of we daar energie-opwek mee kunnen gaan realiseren. Laat ik daaruit één voorbeeld nemen dat die daken daarvoor niet altijd geschikt zijn. Je moet dan een onderzoek doen naar de belastbaarheid van die daken, de constructie van de daken en of daar zonnepanelen op kunnen. Bij een van die daken kwam bijvoorbeeld naar voren dat de verzekeraar van mening is dat de brandgevoeligheid van het pand te hoog is, het dak eigenlijk niet brandwerend genoeg is, en daarom het risico van het leggen van zonnepanelen op die daken te groot is voor de omgeving, mocht er eventueel een brand ontstaan. De verzekeraar wil daarom niet meegaan in het verzekeren van eventuele zonnepanelen op het pand. Dan zou de vervolgvraag zijn: dan pas je het dak toch aan? Dat klopt, maar dat zijn heel kostbare, dure ingrepen. En in het geval van dit pand stond de vervangingsinvestering pas over tien jaar gepland, dus die zouden we dan helemaal naar voren moeten halen.

Je ziet dus gewoon dat we dit wel degelijk serieus in onderzoek hebben, maar dat we in de praktijk gewoon tegen heel veel mitsen en maren aanlopen. Daar hebben we mee te dealen en dat willen we ook zeker gaan doen, maar het betekent dus ook dat het gewoon meer tijd kost dan aanvankelijk gedacht. Het is geen kwestie van: zonnepaneel erop, stekker in het stopcontact en gaan met die banaan. Er komt gewoon veel meer bij kijken dan dat. De VOORZITTER. De heer Van Noppen heeft een vraag. De heer VAN NOPPEN (nida). Ja, ik heb een vraag aan wethouder Kurvers. Ik snap de opmerking die gemaakt wordt dat sommige daken niet geschikt zijn, maar hebben we daar dan een lijst of een inventarisatie van; wat hebben we dan al onderzocht en wat is er dan afgevallen om welke reden? Want ik denk dat daar toch wel een beetje naar gezocht wordt. We snappen het, daadkracht en zo, en we willen allemaal vooruit. We zien die daken niet vol liggen. Dit is natuurlijk best een goed argument, maar het is wel belangrijk om te weten waar we aan toe zijn. Hoe ver zijn we al met die onderzoeken? Zitten we al op 100%? Is alles onderzocht of zitten we nog maar op 1%? Dat verschil daartussen, ik denk dat het wel goed is om dat duidelijk te krijgen voor ons. Is dat mogelijk? De VOORZITTER. Wethouder? De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Ja, daar wil ik dan schriftelijk bij u op terugkomen. Ik begrijp uw vraag.

Ik kan nu zeggen dat we de dertig grootste daken hebben gepakt. Je moet ergens gaan beginnen, dus dan begin je bij de plekken waar je de meeste ruimte en de meeste kans hebt. Ik denk dat het goed is om daar dan ook bij u op terug te komen, van: waar staan we dan in ieder geval in dat onderzoek, zodat u ook meer beeld krijgt bij dat proces dat wij doorlopen, want wij leren daar zelf als gemeente ook van. De heer VAN NOPPEN (nida). Voorzitter? De VOORZITTER. Ja, gaat uw gang. De heer VAN NOPPEN (nida). Fantastisch. Ik denk dat dat heel goed is. Kan de wethouder er een termijn voor geven wanneer dat ongeveer onze kant op zou kunnen komen? De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Dat moet ik heel even terugnemen om te overleggen met de ambtenaren wat daarin haalbaar is, maar ik begrijp de urgentie vanuit uw raad. Die is vandaag nogmaals aangegeven, dus wat mij betreft komt er zo snel mogelijk een nadere

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1049

tussenstand daarin, maar een exacte termijn vind ik nu even ingewikkeld omdat ik niet de ondersteuning bij me heb. Ik weet dus niet wat ik precies vraag. Maar laten we afspreken: zo snel als mogelijk. De heer VAN NOPPEN (nida). We houden het in de gaten. Dank u wel. De VOORZITTER. Helder. Mijnheer Tak. De heer TAK (pvda). Dank u wel voorzitter. Trouwens, inderdaad ook dank aan alle raadsleden en ook aan de wethouder. Goed om te zien dat er hierop veel druk zit, want het is inderdaad zonde om kostbare tijd verloren te laten gaan. Waar mijn fractie ook gewoon behoefte aan zou hebben, is dat die inventarisatie afgemaakt wordt. Want volgens mij is dat, en dat beschrijft u denk ik terecht, een heel belangrijke eerste stap, zodat we daarna tempo kunnen maken. We moeten denk ik gewoon het totaalplaatje in beeld hebben. Als we dat als startpunt hebben, kunnen we daarna denk ik misschien ook wel als gemeenteraad collectief zeggen: we gaan nu ook echt aan de slag. Want ik zie veel bijval van collega's in de raad, dus volgens mij heeft u brede steun als u echt enthousiast met deze opdracht aan de slag gaat. De VOORZITTER. Wethouder. Wethouder KURVERS (vvd) (wethouder). Waarvan akte. Ik beschouw dat als steun en aanmoediging voor mij en collega Bonte om dit weer een stap verder te brengen de komende tijd. De VOORZITTER. De heer Koster. De heer KOSTER (lr).

Mooi wethouder Kurvers, dat u wethouder Bonte er ook weer bij trekt. Zo hoort dat. Ik zou toch graag willen weten met hoeveel man u dit onderzoek doet. De motie dateert uit februari 2020. We zijn ruim een jaar verder. Ik vind het goed dat u dertig daken heeft onderzocht. U noemt maar één dak waar het niet op zou kunnen. U zou nu toch onderhand wel een stuk verder moeten zijn? Wellicht is het nodig om daar meer mensen op te zetten. De motie roept ook dat er vaart wordt gemaakt. De motie is niet: begin maar en we kijken wel waar het schip strandt. De motie roept op: voor het zomerreces 2020 met die rapportage te komen. Eigenlijk hoor ik graag waarom u dat gewoon niet gedaan heeft. Er is gewoon een duidelijke opdracht gegeven. En de tweede bullet van de motie is: als het zo is het voor eind 2022 gereed hebben. Dat betekent dus dat als u maar één mannetje beschikbaar hebt, dan moet u er twee of drie of vier of vijf bij zetten, maar je moet wel die motie nakomen. Doe je dat niet, dan heeft het eigenlijk weinig zin dat wij u met zo'n motie op pad sturen. De VOORZITTER. Wethouder. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Ja helder, dank u wel. De heer Koster brengt nog meer scherpte in de opdracht. Volgens mij is dat hartstikke goed. De heer KOSTER (lr). Dat staat in de motie zelf, dat doe ik niet, dat staat in de motie. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Zeer zeker.

Met uw bijdrage bedoel ik, mijnheer Koster. Ik ken de motie natuurlijk, en het staat zeker ook in die motie. Ik wil u wel meegeven, ik heb net wat gezegd over wat praktische dingen die wij tegenkomen. De context waarbinnen we dit proberen te opereren, en het is toch wel goed om dat dan nog keer

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1050

duidelijk te maken, want dat is misschien bij de woordvoerders van EDEM minder bekend dan bijvoorbeeld bij de leden van de COR of de commissie BWB. We hebben te maken met een afdeling Vastgoed met een heel grote portefeuille van gemeentelijk vastgoed, waar de boel gewoon niet op orde was bij het aantreden van dit college. Dat is niet om dingen te relativeren, maar wel om even die context en dat bestuurlijke dilemma te schetsen. Dat betekent bijvoorbeeld dat niet van alle panden, ik noem maar wat, er een meerjarig onderhoudsprogramma was, dat er niet een ordentelijke begroting was waarop wij konden sturen. Dus ook daar hebben wij heel veel slagen moeten maken met elkaar om überhaupt grip te krijgen op het vastgoed, op de vastgoedbegroting en alle objecten die daar in zitten. Dat is inmiddels gelukt, daar hebben we heel grote stappen in gemaakt. Maar u kunt zich ook voorstellen dat als je van sommige panden gewoon geen beheersdata hebt, die waren er gewoon niet in de systemen. Het is dus niet zo dat wij een pc konden openen en zeggen: wij hebben deze panden en wat is de staat van het onderhoud, wanneer zijn ze gebouwd? Dat was er niet of niet volledig. Daar hebben we ook keihard aan moeten werken. Die basis is nu beter op orde. Dat betekent dus ook dat we hier beter mee uit de voeten kunnen.

Het had dus ook niet met een mannetje erbij gelijk opgelost geweest, omdat de onderliggende structuren en systemen van de gemeentelijke organisatie gewoon niet op orde waren. Daar hebben we een stap in gezet en we kunnen nu weer verder. De heer KOSTER (lr). Dank voorzitter, als ik het woord mag. De VOORZITTER. Jazeker mijnheer Koster. De heer KOSTER (lr). Dan ben ik blij dat we dat nu op orde hebben en vind ik wel dat we nu met een datum kunnen gaan werken. Ik zou dus graag van u willen vernemen wanneer we die businesscase krijgen. De VOORZITTER. Wethouder. De heer KURVERS (vvd) (wethouder). Die kan ik u nu echt niet geven omdat ik dat echt niet weet. Ik heb net toegezegd zo snel mogelijk met een voortgang te komen, ook om tussentijds kennis te delen. Dan nemen we elkaar ook mee in dat leerproces dat we doorlopen. Laten we daarin dan ook die datum communiceren waarop de dingen wel kunnen. De VOORZITTER. Ik ga dit beëindigen. De heer KOSTER (lr). Ik kan alleen maar verzuchten voorzitter. De VOORZITTER. U wilt vandaag een datum horen, maar de wethouder zegt: dat kan ik niet. Hij zal dat zo snel mogelijk met u communiceren. Mag ik u verzoeken wethouder om zo snel mogelijk zodra we zicht hebben op een datum, dat aan de raad te laten weten? Wethouder Bonte, was u klaar met de beantwoording? De heer BONTE (gl) (wethouder). Ik was klaar met de beantwoording. De VOORZITTER.

Is er wellicht behoefte aan een tweede termijn? Zijn er nog vragen blijven liggen? Ik vermoed van niet. Er is uitgebreid geantwoord over en weer. Dan beëindig ik de beraadslagingen op dit onderwerp. Er zijn heel veel moties ingediend die onderwerp zijn van stemming vanavond. We gaan straks naar agendapunt 12, maar daarvoor gaan we eerst lunchen. Ik stel u in de gelegenheid om te lunchen tot 13.30 uur. We nemen er een uur de

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1051

tijd voor, vijf minuutjes langer. Dan zie ik graag terug om 13.30 uur en dan beginnen we met agendapunt 12. Ik schors de vergadering.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1052

Notulen raadsvergadering

Notulen van de raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen van de raadsvergadering van 27 mei 2021 (middagzitting) Voor de agenda wordt verwezen naar volgnummer 7. Voorzitter: de heer ing. A. Aboutaleb. Voor de presentielijst wordt verwezen naar de ochtendzitting van deze vergadering. Namens het college zijn tegenwoordig mevrouw J. Bokhove, de heer A. Bonte, de heer A.H.P. van Gils, de heer M.K.A. Grauss, de heer S. Kasmi, de heer S.A. Kurvers, de heer S. de Langen, de heer R. Moti, mevrouw R.A. Vermeij en de heer B. Wijbengavan Nieuwenhuizen. Griffier: mevrouw I.C.M. Broeders, met dien verstande dat zij van 13.30 tot 13.55 uur en van 18.05 tot 18.10 is waargenomen door de heer A.C. de Bondt. Heropening De VOORZITTER. Hartelijk welkom terug bij deze vergadering van de gemeenteraad van Rotterdam. We hebben net geschorst. Ik hoop dat iedereen heeft kunnen lunchen. Ik check bij het begin van agendapunt 12 of wethouder Van Gils ingelogd is. Wethouder Van Gils, u bent ingelogd. 12.

Het voorstel met betrekking tot een kapitaalstorting in Stedin Holding N.V., alsmede tot vaststelling van het Publiek Kader voor de deelneming Stedin

De VOORZITTER. Aan de orde is het voorstel met betrekking tot een kapitaalstorting in Stedin Holding N.V., alsmede tot vaststelling van het publiek kader voor de deelneming Stedin. Mijnheer Verheij. De heer VERHEIJ (vvd). Voorzitter, dank u wel. De VVD is voorstander van de kapitaalstorting die gevraagd wordt in Stedin. Stedin beheert een belangrijke publieke infrastructuur waar wij onze verantwoordelijkheid in willen nemen. Er ligt een goed onderbouwd verhaal waarom dit een goede investering vanuit de gemeente Rotterdam is. We hebben discussie gehad over het al dan niet intekenen op meer van de aandelen dan ons huidige aandelenkapitaal van een kleine 32% is. Wij zijn er geen voorstander van om fors meer te gaan investeren, maar tegelijkertijd weten we ook dat bijna alle gemeenten meedoen aan deze kapitaalstorting, inclusief een aantal gemeenten dat bereid is om wat meer te doen. Dus de kans dat wij heel veel meer gaan investeren dan de € 62 à € 63 miljoen die we normaal gesproken zouden doen, is erg klein. Ik heb nog wel een vraag aan de wethouder.

Als er meer ingetekend wordt doordat een aantal gemeenten waaronder Rotterdam intekenen voor meer, wordt dan met de aandeelhouders gezamenlijk afgesproken dat er maximaal € 200 miljoen wordt opgehaald? Oftewel, gaan we niet meer dan € 200 miljoen gezamenlijk inleggen? Want dat zou onzinnig zijn, dat er op dit moment om € 200 miljoen wordt gevraagd. Voor de toekomst komen er misschien nog meer tranches, want op termijn heeft Stedin meer nodig om te investeren. Ik zou van de wethouder willen weten of hij

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1053

het niet als een automatisme ziet dat we daar dan weer op instappen. En als tweede, of hij wil waarborgen dat we ook dan sturen op zoveel mogelijk naar rato bijdragen. De VOORZITTER. De heer Simons heeft een vraag. De heer SIMONS (lr). Ik heb een vraag aan de heer Verheij. De heer Verheij zegt: we willen naar rato storten. Daar ben ik het ook helemaal mee eens. Dan is het voorstel van de wethouder dat nu voorligt op dit punt toch overbodig? De coalitiepartijen en zeker de VVD kennende, zijn toch tegen overbodige voorstellen? Hoe ziet u dat dan? De VOORZITTER. De heer Verheij. De heer VERHEIJ (vvd). Voorzitter, ik kijk ook naar wat er in de praktijk gebeurt. Ik geloof dat op vier gemeenten na, iedereen intekent. Dus 96% gebeurt sowieso naar rato. Er zijn een paar gemeenten die iets meer willen doen. Het kan betekenen dat wij een paar miljoen meer doen dan wat wij naar rato zouden doen. Dat afgezet tegen het risicoloos zijn van deze investering en het rendement dat erop zit, denken we dat dit op dit moment een prima investering is, waarbij ik wel vraag om niet meer dan die € 200 miljoen te doen. Want als er in totaal € 250 miljoen beschikbaar zou zijn, omdat meer gemeenten meer dan naar rato willen doen, ben ik daar dus geen voorstander van. Daarom vraag ik dus of de wethouder dat kan toezeggen. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Toch nog één vraag.

U huldigt het principe naar rato, maar u handelt er niet naar. Omdat u zegt: zoals nu bekend zijn er al vier gemeenten die niet meedoen. Dat zijn de freeriders, en die liften dus mee op het kapitaal dat wij storten. Dat moet je toch niet willen? Zodra dit bekend is, beslissen mogelijk nog wel meer gemeenten om niet mee te doen, want Rotterdam betaalt toch wel. Dat zouden we toch niet moeten willen? De heer VERHEIJ (vvd). Voorzitter, daarom vraag ik ook om in totaal niet meer dan die € 200 miljoen op te halen. Ten tweede, laten we ook kijken naar het advies dat is uitgebracht door de adviescommissie die we hiervoor hebben. Er wordt veel meer in Rotterdam geïnvesteerd dan wij als Rotterdam er zelf in leggen, dus freeridergedrag, het lijkt er eerder op dat wij freerider zijn omdat Stedin zoveel in Rotterdam gaat investeren. Dat vind ik helemaal niet erg, maar daarom vind ik het ook niet erg als wij net een procentpunt of twee meer investeren dan ons huidige aandelenkapitaal is. De VOORZITTER. De heer Simons. De heer SIMONS (lr). Voorzitter, dan afsluitend van mijn kant. Ik hoor de heer Verheij zeggen dat we naar rato willen meedoen, maar ondertussen doen we gewoon wat anders en gaan we toch gewoon een aantal gemeenten financieren. Ik begrijp deze redenatie niet helemaal, maar ik laat het graag bij de heer Verheij. De VOORZITTER.

Mijnheer Verheij, was u klaar? De heer VERHEIJ (vvd). Nee voorzitter, ik zou richting de heer Simons willen toevoegen dat luisteren ook een vak is, maar dat terzijde. Tot slot voorzitter, de adviescommissie die ons hierover adviseert, stelt dat voor de toekomst gekeken moet worden of ook andere financiers dan overheden kunnen instappen. De wethouder heeft in een brief aangegeven dat dat niet mag, want alleen overheden mogen aandelen hebben. Maar er kan ook op andere manieren

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1054

dan met aandelen geïnvesteerd worden, door bijvoorbeeld pensioenfondsen, door leningen. Is de wethouder bereid om die mogelijkheid voor de toekomst nader te onderzoeken, en ten tweede, is hij bereid om met het rijk te onderzoeken hoe andere financiers in kunnen stappen om toch deze ontwikkelingen van onze infrastructuur mogelijk te maken? Ik hoor het graag van de wethouder. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. De heer Postma. De heer POSTMA (gl). Ja, dank u wel voorzitter. Ik wil eigenlijk bij de bespreking van dit agendapunt één stapje terug doen, naar gisteren. Een historische dag, voorzitter. Een dag waarop de rechter verplichtte Shell te voldoen aan het Klimaatakkoord van Parijs en Shell verplichtte de uitstoot van CO2 daarmee sterk terug te dringen. De tijd waarin fossiele energiebedrijven straffeloos, willens en wetens, laten we dat niet vergeten, de aarde vervuilen en de samenleving schade toebrengen, loopt op zijn eind. Een grote stap in de transitie van fossiele brandstoffen als olie en kolen naar schone energie uit zon, wind en water. Het is daarom, voorzitter, een heel goed moment om als gemeenteraad van Rotterdam te besluiten voor ten minste € 23 miljoen aandelen in Stedin bij te kopen. Stedin, onze beheerder van het elektriciteitsnet, waarmee al die schone energie naar huizen en bedrijven wordt gebracht.

Onze aankoop van aandelen, samen met die van andere gemeenten, maakt het mogelijk dat Stedin de noodzakelijke miljarden gaat investeren in de netten, in de infrastructuur voor die schone energie. De aankoop van aandelen is ook nog eens heel direct gunstig voor Rotterdam met een rendement van 3%. Het is altijd fijn om dat als financieel woordvoerder te constateren. En een versterking van de positie van onze gemeente binnen de organisatie Stedin. Het verbaast GroenLinks dan ook niet dat de adviescommissie Enecogelden concludeert dat dit voorstel uitstekend past bij de doelen en de voorwaarden die deze gemeenteraad heeft gesteld. Voorzitter, let's go further met schone energie. Dank u wel. De VOORZITTER. Dank u wel. Mevrouw Zeegers. Mevrouw ZEEGERS (d66). Ja, dank u wel voorzitter. Nou, er is al wat gezegd. Het is ontzettend belangrijk dat wij een goede infrastructuur realiseren voor de energietransitie en dus ook om het elektriciteitsnet te verbreden en te versterken. Rotterdam is grootaandeelhouder van Stedin en het is dan ook logisch dat wij daaraan bijdragen. Het gaat om een behoorlijke investering van € 200 miljoen, waarvan wij dan een deel gaan doen en mogelijk iets meer dan naar rato. D66 kan zich daar iets bij voorstellen. Daar is al het nodige over gezegd door onder andere de heer Verheij en de heer Postma. Daar sluit ik mij bij aan.

Het is een goed rendement en het is voor een goed doel. En de kans dat we heel veel extra moeten gaan investeren valt ook mee, want er zijn heel veel gemeenten van de totaal 44 die dit ook gaan doen. Wat dat betreft is het dus een heel goed idee. Het heeft onze volle steun. Daarnaast is het natuurlijk ook erg belangrijk om te zien dat die adviescommissie Enecogelden een positief oordeel hierover heeft geveld. Ik vind het ook goed dat we dat ook tijdig hebben ontvangen en mooi hoe zij dat advies ook hebben opgeschreven. Dat is op een heel plezierige manier goed in de overwegingen te betrekken. Er staan ook een aantal aandachtspunten bij en daarop zou ik nog graag de reactie van de wethouder willen hebben. Dat gaat erover dat de onderhoudsverplichting daar niet uit zou moeten worden betaald. Ook gaat het over het goed regelen van het toezicht en over de toekomstige investering, als daar wederom om gevraagd gaat worden. Dit is dus geen vrijbrief voor toekomstige plannen, maar die zouden weer opnieuw moeten worden voorgelegd. Dat sluit natuurlijk ook aan op de opmerkingen van de heer Verheij dat de investering nu niet meer dan die € 200 miljoen zou moeten zijn. Dus D66 wil graag nog een reactie op de aanbevelingen van de adviescommissie, maar verder steun voor het voorstel.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1055

De VOORZITTER. Dank. De heer Simons. Ik heb u waarschijnlijk over het hoofd gezien. Nog een vraag aan de vorige spreker? De heer SIMONS (lr). Ik had inderdaad nog een vraag aan de vorige spreker en dat is de volgende. Kijk, de nieuwe groene Shells, die nu weilanden opkopen om zonneparken op te zetten en windmolenparken kopen, vindt u het dan van de nieuwe groene Shells, om het maar even zo te zeggen, ook belangrijk dat die een fair share financieel bijdragen aan de realisatie van de benodigde infrastructuur die daarvoor nodig is? Dat ze dus niet alleen de lusten hebben en dat de lasten bij de burgers komen, bijvoorbeeld via deze weg die we nu bespreken. Dat was de vraag aan de heer Postma. De VOORZITTER. De heer Postma. De heer POSTMA (gl). Ja voorzitter, volgens mij zijn de lusten van schone energie voor de samenleving als geheel. Als het gaat om grote energiebedrijven die investeren in schone energie, die dienen uiteraard hun fair share te betalen aan de infrastructuur daarvoor en de regels die daar op dit moment voor zijn. Die voldoen daar wat ons betreft prima aan. Dat laat overigens onverlet dat er nog wel wat meer mag gebeuren met het stimuleren van kleinere lokale energie-initiatieven, omdat we natuurlijk ook niet afhankelijk willen zijn van alleen maar grote en met name buitenlandse partijen. De heer SIMONS (lr). Dan toch even een vraag aan u.

Want die grote buitenlandse partijen, investeren hier volgens mij ook, ook in datacentra. Omdat ze dan kunnen gebruikmaken van de windmolens die voor een deel op subsidie draaien, de salderingsregeling bij zonnepanelen. Dat zijn allemaal subsidies die door de burgers worden betaald. Het zou toch gewoon redelijk zijn als die grote buitenlandse investeerders die zonneparken en die windmolenparken neerzetten, gewoon een evenredig groot deel betalen? Want volgens mij is de regelgeving daar juist nog niet op ingericht. Maar daar kan ik fout in zitten, volgens mij heeft de wethouder dat ook gezegd, maar die moet dat dan maar even toelichten. Want volgens mij betaalt de burger relatief veel meer dan die grote buitenlandse investeerders. De VOORZITTER. De heer Postma. De heer POSTMA (gl). Ja voorzitter, we dwalen volgens mij een beetje af van het onderwerp, maar als je kijkt naar de subsidies op fossiele brandstoffen zijn die een veelvoud van de subsidies op schone energie. Laten we wat ons betreft dus eens beginnen met het afschaffen van de subsidies op fossiele brandstoffen. En dat er soms wat subsidie naar schone energie moet, is geen enkel probleem als je ziet wat de enorme opbrengsten voor de samenleving zijn. De heer SIMONS (lr).

Dan moet ik toch concluderen dat GroenLinks zegt: laat de burger maar lekker betalen en de grote buitenlandse investeerders kunnen profiteren van het netwerk dat wordt aangelegd met het geld dat we vandaag aan Stedin gaan geven. Dat geld is opgebracht door de burgers en niet door de bedrijven. Dat vind ik een beetje jammer. En over afdwalen gesproken, volgens mij begon u uw bijdrage met iets wat er toch weinig mee te maken had. Maar goed, dat even terzijde. De VOORZITTER. De heer Postma. De heer POSTMA (gl). Ja voorzitter, de heer Simons maakt altijd veel opmerkingen terzijde. Ik heb daar eigenlijk niets aan toe te voegen. Dank u wel.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1056

De VOORZITTER. Dan gaan we naar de volgende spreker, de heer Tak. De heer TAK (pvda). Dank u wel, voorzitter. Zoals mijn fractie ook al tijdens de commissievergadering heeft aangegeven, ondersteunen wij van harte deze investering in Stedin. Wij zijn ook blij om te zien dat de adviescommissie positief heeft geadviseerd over eventueel investeren in Stedin. Ik denk dat het belangrijk is om deze investering te doen, met het oog op de energietransitie, maar ook vooral met het oog op de werkgelegenheid in Rotterdam. Stedin is een belangrijke werkgever in Rotterdam. Deze investeringen kunnen in die zin ook als een kleine banenmotor gebruikt worden voor de Rotterdamse energietransitie. We zijn ook blij dat Stedin er op tijd bij is, om te voorkomen dat onze netten straks overbelast raken. Ik denk dat we niet genoeg kunnen onderstrepen hoe belangrijk het eigenlijk is om tijdig te investeren in onze netten, zeker gezien de elektrificatie van onze voorzieningen, van onze huizen, die een veel groter beslag gaat doen op deze netwerken. Ik had in de commissie overigens al aan de wethouder een vraag gesteld over wat er nu precies gebeurt met het dividendrendement van Stedin.

Na zelf ook nog even het beleidskader voor de Rotterdamse Investeringsmonitor erop nageslagen te hebben, ben ik tot de conclusie gekomen dat we misschien niet scherp genoeg hebben opgeschreven wat we nu eigenlijk voornemens zijn te doen met regulier dividend. Mijn fractie was in ieder geval in de veronderstelling dat ook regulier dividend van deze investeringen ten goede zou komen aan de Rotterdamse Investeringsmotor, zodat het revolverende karakter in stand gehouden kan worden op een portefeuillebasis. Want dat is op dit moment volgens mij wel in het geding, als je ook investeringen gaat doen waar geen dividendrendement op gemaakt kan worden. Ik begrijp uit de brief die de wethouder nog naar de raad heeft gestuurd, dat de wethouder sympathiek staat ten opzichte van dit idee en het verder gaat uitzoeken. Maar ik lees wel dat in principe het dividend gewoon ten gunste komt van het algemene beeld. Ik heb dus eigenlijk de volgende vraag aan de wethouder. Kan de wethouder toezeggen om over dit betreffende punt terug te komen naar de commissie MPOF, met eigenlijk een verdere uitwerking hiervan? Dus wat als we met elkaar zouden afspreken dat ook regulier dividendrendement ten gunste komt aan de Rotterdamse Investeringsmotor.

Volg investeringen die we doen vanuit de RIM, dus investeringen die we al gedaan hebben vallen daar uiteraard buiten, zodat mijn fractie ook op dat moment kan wegen of we misschien dan toch een aanpassing moeten doen op het beleidskader van de Rotterdamse Investeringsmotor. Ik vind het overigens niet de meest schone route, aangezien we het net hebben vastgesteld. Maar ik denk dat dit een omissie is die ik in ieder geval op dat moment over het hoofd heb gezien, en naar ik begrijp ook meerdere collega's. De VOORZITTER. Helder. Dan gaan we naar de heer Simons. De heer SIMONS (lr). Ja, dank u voorzitter. Ook Leefbaar Rotterdam vindt het belangrijk dat het licht blijft branden in Rotterdam en daarvoor zijn investeringen nodig in het energienetwerk. Dat is de vraag die voorligt, dus dat kunnen wij ook steunen. Het is ook een veilige investering. De businesscase is gezond. We hebben nog wel drie opmerkingen. Zorgen eigenlijk, of wensen. Daarvoor hebben we één amendement gemaakt: 'Freeridergedrag is niet de bedoeling!' Dat is de discussie die we net hebben gevoerd. Wij vinden dat we gewoon naar rato € 64 miljoen kunnen bijdragen. Dan hoeven we geen cheque te geven aan de wethouder om nog eens € 40 miljoen extra te kunnen intekenen. Dat is volgens mij ook helemaal niet nodig. Het tweede punt is dat de zwaarste schouders de zwaarste lasten moeten dragen.