20210527- Notulen van de raadsvergadering van 27 mei 2021

De richting die wordt opgegaan, namelijk dat we moeten gaan naar een systeem waarbij hemelwater op een andere manier wordt afgevoerd, is met het zicht op de klimaatdoelstellingen et cetera een goede ontwikkeling. Alleen heeft de fractie van DENK ernstig bezwaar en ook grote zorgen over het feit dat dit voor particuliere huishoudens tot kosten zal gaan leiden terwijl zij met veel plannen omtrent verduurzaming al op kosten gejaagd worden. Daar komt dit bedrag van € 500,00, dat in het voorstel staat, nog eens bij. De kan-bepaling die in het voorstel staat, namelijk dat het college ontheffing daarvan kan verlenen, vinden wij onvoldoende waarborgen bieden dat dit in de toekomst er niet toe gaat leiden dat mensen die € 500,00 gewoon echt niet kunnen betalen, en daar zijn er veel van in onze stad, dadelijk op kosten gejaagd worden. Om die reden kunnen wij op dit moment niet instemmen met het voorstel dat op dit moment voorligt. Daarvoor hadden er meer waarborgen in moeten staan om met name mensen met een kleine portemonnee de 100% garantie te bieden dat het niet tot problemen gaat leiden in de toekomst. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Wenst verder nog iemand het woord op dit onderwerp? Ik check het nog even op de lijst. Dat is niet het geval. Wethouder Wijbenga.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1019

De heer WIJBENGA (vvd) (wethouder). Dank u wel voorzitter. Ik ben blij dat de raad van mening is het voorstel om bij nieuwbouw het dubbel afvoeren van hemelwater ten opzichte van afvalwater meteen regel te laten zijn in Rotterdam. Ik vind dat een hartstikke mooi moment. Het is gewoon een stap vooruit in ons circulair en handig en verstandig omgaan met de afvoer van water. Het is ook een heel goed punt voor het rioleringssysteem, want dat wordt daar robuuster van. We kunnen het beter afvoeren, met minder energie, met minder schoonmaakkosten en -activiteiten. Dan de bestaande bouw, want een deel van onze rioleringsaanpak betreft natuurlijk gewoon bestaande woningen. Als dat woningen zijn van woningcorporaties of particuliere verhuurders met meerdere woningen, dan denk ik niet dat we praten over de zorg van Leefbaar Rotterdam en DENK, maar het zou dan gaan om particuliere eigenaren van woningen voor wie € 499,00 het probleem is. Want vanaf € 500,00 leggen we de verplichting niet op, dat wil ik toch even zeggen. Dat is dus een duidelijke streep. Dat vinden we dan eigenlijk een goede grens. Ik ben ook blij dat heel veel fracties dat steunen. Even over de eigenaren. De eigenaren hebben natuurlijk altijd een verplichting voor hun eigen huishouden, hun huis, de kwaliteit van hun huis.

Dat gaat over het zorgen dat het verfwerk op orde is, het gaat over de fundering, de riolering, gewoon de algehele staat van het huis. Dat kan ook om het dak gaan. Als je eigenaar van een huis bent, moet je iedere maand in plaats van huur een beetje geld opzijzetten om je huis te onderhouden. Als dat in VVE's gebeurt, dan denk ik ook niet dat we het probleem zien, want dan doet de VVE dat in het collectief, dus we hebben het over een heel klein van het woningbezit in Rotterdam van particuliere huizen die ermee te maken krijgen. Over die groep, de kleine inkomens gaat het dan. Maar die kleine inkomens moeten, in plaats van huur te moeten betalen, gewoon onderhoudskosten nemen. Ik vind, wij vinden als college die € 500,00 het maximum, dus dat zal eerder over € 400,00 of € 200,00 gaan. Wij gaan die mensen ook helpen dat ze het zo goedkoop mogelijk kunnen doen. We zullen ze adviseren en suggesties doen. Buren mogen het ook samen doen om de kosten te drukken. Maar zolang het onder die € 500,00 is, vinden we het heel reëel om dat aan een eigenaar op te leggen. Het hoeft ook niet in één keer betaald te worden. We hebben het er ook over gehad dat je tegen allerlei specifieke situaties kunt aanlopen.

Het is een bedrag dat op de lange termijn werkt, dus je moet het bedrag in die zin ook delen door een periode van misschien wel dertig jaar dat je even niets meer aan het riool hoeft te doen. Dan vind ik het alleszins een verantwoord bedrag. We gaan ervaring opdoen, dus als de zorg van Leefbaar Rotterdam en DENK zich in de praktijk voordoet, dat mensen laten zien: wat u me nu vraagt, dat kan ik niet betalen, nogmaals, ik zou dat onwaarschijnlijk vinden in deze categorie van Rotterdammers, maar dan heb ik toegezegd in de raad om in de voortgangsberichten over het GRP u te laten zien dat zich dat voordoet en tot welke problemen dat leidt. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER. Helder wethouder. Is er nog iemand die een vraag heeft of een opmerking wil maken? Dat is niet het geval. Er is een motie ingediend en die zien wij straks tegemoet bij de stemmingen. 10.2 Het voorstel tot wijziging van de Verordening Beheer Ondergrond Rotterdam De VOORZITTER. Ook hier is wethouder Wijbenga de portefeuillehouder. Ik heb als eerste spreker op de lijst de heer Achbar. Of de heer Van Baarle. Wie van u? De heer WIJBENGA (vvd) (wethouder). Dat is verbazend. De VOORZITTER. Wethouder, uw microfoon staat open. De heer VAN BAARLE (denk). Voorzitter, dank. Ik dacht dat deze onderwerpen samengenomen zouden worden.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1020

De heer WIJBENGA (vvd) (wethouder). Ja, dat dacht ik ook. De VOORZITTER. O, zo had ik het niet meegekregen. Het spijt me. De heer VAN BAARLE (denk). Voor wat betreft de verplichting voor nieuwbouw is de fractie van DENK de mening toegedaan dat dat wel een goede ontwikkeling is. De VOORZITTER. Helder, oké. De andere sprekers vonden dat ook. 11.

Het voorstel tot vaststelling van de Regionale Energiestrategie RES 1.0 Rotterdam Den Haag

De VOORZITTER. Dan gaan we naar agendapunt 11, het voorstel tot vaststelling van de Regionale Energiestrategie RES 1.0 Rotterdam Den Haag. Wethouder Bonte is hier portefeuillehouder en we luisteren als eerste naar mevrouw Van Wifferen. De heer Bonte is niet ingelogd. Ik check, een ogenblik graag. Nogmaals het verzoek aan de wethouders om wel ingelogd te zijn omdat we de dynamiek en het tempo van de agenda niet kunnen voorspellen. Het leidt tot nodeloos tijdverlies. De wethouder is ingelogd. Dan kunnen we beginnen met de behandeling van het onderwerp. Mevrouw Van Wifferen. Mevrouw VAN WIFFEREN (d66). Voorzitter, D66 is blij met deze Regionale Energiestrategie. Het is goed dat we op dit gebied regionaal samenwerken en dat we invulling geven aan deze verplichting van het rijk, maar dat we dit ook echt zien als een kans om dit regionaal op elkaar af te stemmen. D66 had in de commissie nog wel wat vragen over windmolens in Rozenburg. We zijn ook blij dat de wethouder duidelijk heeft toegezegd om van een poel die veel gebruikt wordt door bijzondere en minder bijzondere trekvogels, te waarborgen dat deze er blijft op de landtong, ook op een veilige manier voor deze vogels. Waar we ook nog wel wat moeite mee hadden, is de manier waarop in Rozenburg de participatie rond de windmolens is gegaan.

De wethouder heeft daar ontzettend veel energie in gestoken en daar vertrouwelijk veel met de gebiedscommissie over gesproken, maar dat heeft er wel voor gezorgd dat de gebiedscommissie niet de handen vrij had om ook de bewoners erbij te betrekken. Vandaar dat wij ons hebben aangesloten en samen met de ChristenUnie-SGP een motie hierover hebben ingediend. Tot zover. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Mevrouw Van Groningen. Mevrouw VAN GRONINGEN (vvd). Ja voorzitter, dank u wel. De energietransitie moet, wat de Rotterdamse VVD betreft, concreet, haalbaar en zoveel mogelijk betaalbaar zijn. Met ook oog voor onze internationale concurrentiepositie. Onze Rotterdamse haven speelt hierbij een heel belangrijke rol, want zij zorgt voor onze werkgelegenheid en economische welvaart. Ze toont lef, investeert in de nieuwe economie en het resultaat is zelfs een daling van de CO2uitstoot. Daar zijn we oprecht trots op. De Rotterdamse walstroomstrategie draagt hier ook aan bij. Het succes van walstroom is wel afhankelijk van zowel de infrastructuur alsook de mate waarin we daarvan gebruik gaan maken. En daarom nog wat puntjes op de i voorzitter. Veel oude schepen zijn nog niet toegerust op walstroom en onze VVD-Europarlementariër Caroline Nagtegaal heeft hier in Europa ook aandacht voor gevraagd. En vandaag doen wij dat hier in Rotterdam.

Samen met de PvdA en Leefbaar Rotterdam dienen we de motie 'Maak werk van duurzame zee en binnenvaart' in, om de werkgelegenheid verder te stimuleren en de innovatiekracht van onze haven te behouden. Een aantrekkelijk walstroomtarief helpt daar ook bij, voorzitter, want we willen de concurrentiepositie van onze haven niet aantasten. Ook samen met de PvdA en Leefbaar Rotterdam dienen we de motie 'Walstroom, gewoon betaalbaar' in, waarmee we in kaart kunnen brengen welk tarief

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1021

aantrekkelijk is en wat er nog nodig is om walstroom succesvol uit te rollen. Van de wal varen we door naar onze groene landtong in Rozenburg. Mijn collega van D66 heeft er net ook al aandacht voor gevraagd. Voorzitter, het voelt alsof Rozenburg een beetje in een verdomhoekje zit. Elke keer worden de Rozenburgers voor het blok gezet met de rode draad: geen participatie. Of het nu om een distributiecentrum gaat, stofoverlast of windmolens op die landtong. Vanuit Rotterdam denken we wellicht dat alles op rolletjes loopt, terwijl dat niet altijd het geval is. Wat gaat de wethouder doen om de participatie nu echt vlot te trekken? De Rotterdamse VVD is kritisch op wind op land en helemaal in de natuur. We zouden daarom ook graag van de wethouder horen dat er maximaal twee windmolens op de landtong komen. Twee stuks en daarmee basta. Wat is uw reactie? Voorzitter, tot slot. U weet, de zon schijnt hier altijd in Kralingen en dat is gunstig. Want zonne-energie is een belangrijk onderdeel van de energietransitie. Alleen wat de Rotterdamse VVD betreft, leggen we ze dus graag op het dak of op de infrastructuur en dus niet in het groen, niet in recreatiegebieden, niet in dichtbevolkte gebieden of zelfs niet op de grond die vervuild is zoals de Oranjebonnenpolder.

Het is belangrijk dat we hier een duidelijk afwegingskader voor krijgen, want ruimte is schaars en groen moeten we in deze stad toch wel koesteren. Daarom de motie, samen met DENK en NIDA, 'Zon op de juiste plek'. Dank u voorzitter. De VOORZITTER. Mevrouw Van Groningen heeft de volgende moties ingediend. Motie 10. Maak werk van duurzame zee en binnenvaart "De gemeenteraad, in vergadering bijeen op donderdag 27 mei 2021, ter bespreking van vaststelling RES en voortgang Klimaatakkoord; constaterende dat: - de energietransitie moet bijdragen aan de werkgelegenheid en behoud van de economische concurrentiepositie; - Rotterdam op het gebied van scheepsbouw en innovatie in de voorhoede vaart; - walstroom een belangrijke bijdrage levert aan de energietransitie doelstellingen; overwegende dat: - het succes van walstroom niet alleen afhankelijk is van de infrastructuur maar ook van de mate waarin daarvan gebruik kan worden gemaakt; - nieuwe schepen zodanig worden ontworpen dat ze van walstroom gebruik kunnen maken, terwijl bestaande schepen nog niet walstroomproof zijn; - het reviseren (ombouwen van schepen) een kostbare exercitie is; - er verschillende regionale als ook Europese duurzaamheid subsidies op het gebied van verduurzaming van de scheepvaart beschikbaar zijn; - de Rotterdamse regio de kennis in huis heeft voor duurzame scheepsbouw en ombouw; - dat duurzame innovatieve talent

aantrekt en daarbij een positieve bijdrage levert aan de werkgelegenheid; - we bij de uitrol van walstroom gebruik moeten maken van onze koploperspositie, ten einde die te behouden; verzoekt het college om: - vaart te maken met het creëren van werkgelegenheid door revisering van schepen en duurzame scheepsbouw in de regio te promoten; - te helpen bij het aantrekken van Europese en regionale duurzame scheepvaart subsidies;

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1022

- een actieve rol te spelen in samenwerking met de sector bij het aantrekken van pilots waarbij revisering van schepen, innovatieve scheepsbouw of alternatieve brandstoffen wordt gestimuleerd; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. D.A. van Groningen, D.P.A. Tak en G.F.E. Koster Motie 9. Walstroom, gewoon betaalbaar 'De gemeenteraad, in vergadering bijeen op donderdag 27 mei 2021, ter bespreking van vaststelling RES en voortgang Klimaatakkoord; constaterende dat: - de Rotterdamse haven werkt aan een transitie naar duurzame energie, waar walstroom een belangrijk onderdeel van is; - het gebruik van Walstroom een positief effect heeft op de luchtkwaliteit en vermindering van geluidsoverlast. overwegende dat: - Rotterdam met haar walstroom beleid vaart maakt in de uitrol aan landzijde; - de Rijksoverheid heeft aangekondigd tot eind juni 2027 geen energiebelasting op walstroom te heffen om gebruik van walstroom in de scheepvaart aan te moedigen; - dit walstroom een aantrekkelijker alternatief kan maken, mits de prijs dat ook is; - momenteel de tariefstelling voor walstroom nog niet aantrekkelijk is; - het verplicht stellen van walstroom zonder aantrekkelijk alternatief de economische concurrentiepositie van de haven kan aantasten; - er een financiële stimulans nodig is om de binnenvaart en zeevaart gebruik te laten maken van walstroom.

verzoekt het college om: - in samenwerking met het Havenbedrijf Rotterdam en de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Reders te onderzoeken welke tariefprijs de aantrekkelijkheid van walstroom stimuleert; - op basis van dat tarief de walstroommarkt verder te ontwikkelen en hierbij aan te geven welke (financiële) instrumenten er vervolgens nodig zijn; - te inventariseren wat er vanuit alle overheidslagen nodig is om het gebruik van walstroom te stimuleren; - de resultaten hiervan met de raad te delen. en gaat over tot de orde van de dag." w.g. D.A. van Groningen, D.P.A. Tak en G.F.E. Koster Motie 12. Zon op de juiste plek 'De gemeenteraad, in vergadering bijeen op donderdag 27 mei 2021, ter bespreking van vaststelling RES en voortgang Klimaatakkoord; constaterende dat: - de startnota versnelling zonne-energie vier mogelijkheden beschrijft om de opwekking van zonne-energie op te schalen;

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1023

- In de startnota ruimte blijft om zonnepanelen op land en water te plaatsen; overwegende dat: - er veel uiteenlopende ruimteclaims zijn op Rotterdams grondgebied; - woningbouw, recreatie en natuur belangrijke doelen zijn om de grond voor te bestemmen; - vervuilde grond niet bij voorbaat alleen voor zonneparken bestemd hoeft te zijn omdat de grond na sanering ook voor andere bestemmingen geschikt is, zoals recreatie; - veel Rotterdamse daken nog niet voorzien zijn van zonnepanelen; - de zonnepanelen techniek in snel tempo ontwikkelt, waardoor verwerking in infrastructuur aantrekkelijker en betaalbaarder wordt; verzoekt het college om: - bij voorkeur zonnepanelen aan te leggen op daken alsmede waar mogelijk te verwerken in de infrastructuur; - voorts recreatiemogelijkheden mee te nemen in het afwegingskader voor zon op velden in de leidraad zonne-energie; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. D.A. van Groningen, N.D.Z.R. Mohamed-Hosein en B. van Noppen De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De heer TAK (pvda). Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER. Nou, u bent nog niet aan het woord. Ik wilde nog een paar dingen aan mijn lijst toevoegen, maar u bent nu wel aan het woord mijnheer Tak. De heer TAK (pvda). Kijk, dank u wel. We spreken over de Regionale Energiestrategie.

En zoals mijn fractie al eerder heeft aangegeven, de visie in deze strategie onderschrijft de PvdA van harte. Het ontbreekt wat ons betreft ook niet aan de juiste visie op de energietransitie. Waar het op dit moment wel aan ontbreekt is uitvoeringskracht, uitvoeringsvermogen. We hebben er in de commissie al meerdere keren onze teleurstelling over uitgesproken dat we weer een lijvig rapport hebben, helaas zonder uitvoeringsstrategie. Wij weten dat wethouder Bonte er in de Rotterdamse context hard mee aan het werk is om juist die klimaatdoelstellingen vorm te geven, maar ik zou toch wederom deze boodschap willen herhalen. Wat de energietransitie nu nodig heeft, is uitvoeringskracht. Dat betekent gewoon werk gaan maken van de plannen die we hebben bedacht. Het is dus mooi dat we in de regio nu nog meer plannen hebben, maar echt, onze hartenkreet is: ga daar alstublieft ook echt mee aan de slag en werp niet te veel barrières op, ook niet als het gaat over wind op land. Een aantal partijen is inderdaad van mening dat we daar op de rem moeten trappen. Helaas, die luxe hebben we niet. We hebben nog maar een paar jaar de tijd om echt tempo te maken om onze klimaatdoelstellingen te halen.

En als we het hebben over tempo maken, tijdens de commissievergadering heb ik de wethouder er ook aan herinnerd dat de PvdA met steun van veel raadsfracties een motie heeft aangenomen – alleen de PVV was destijds tegen, geloof ik – om versneld de gemeentelijke daken te voorzien van zonnepanelen. Dit zou toch een fantastisch voorbeeld zijn aan onze stad als u daar weer snel werk van zou willen maken. Ik zou dus nogmaals ook deze hartenkreet willen herhalen richting de wethouder. Maak daar alstublieft werk van en laat zien dat wij als Rotterdam wel kunnen wat de Regionale Energiestrategie niet kan, en dat is versneld werk maken van de energietransitie. Dank u wel voorzitter.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1024

De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Mijnheer Koster. De heer KOSTER (lr). Ja voorzitter, dank u wel. Leefbaar Rotterdam kijkt anders dan de wethouder en vele partijen in de raad naar dit onderwerp. Concreet willen wij geen zonnepanelen in weilanden, parken of groenstroken, maar op daken. Windturbines als het moet, ver op zee, in plaats van op land. Ik ben het niet vaak eens met collega Tak, maar vandaag ondersteun ik hem van harte. Leefbaar Rotterdam vindt het buitengewoon kwalijk dat de wethouders Bonte en Kurvers de motie 'Verduurzaam Rotterdamse daken in één klap' nog niet hebben uitgevoerd. De VOORZITTER. Mijnheer Koster, ik heb een vraag voor u van mijnheer Meeuwissen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Ja, dank u wel voorzitter. Ik heb het recentste filmpje van professor Geert Fileert van Leefbaar Rotterdam weer bekeken. Daar heeft hij het, zoals iedereen tegenwoordig, over windturbines. Ik heb eigenlijk liever dat hij het heeft over vogelversnipperaars of vogelmoordmachines. Ik vroeg me af of de heer Koster heeft gezien waar De Telegraaf gisteren mee kopte. Dat ging over een heel zeldzame lammervogel. Even kijken, ik haal het bericht er nog even bij. Het gaat over een lammergier die helemaal is vermoord door zo'n ding. Leefbaar Rotterdam kennen we als dierenvriend. In de raad werd er nog uitgebreid gepleit voor hondenzwemstrandjes overal in de stad.

Blijkbaar kan dierenleed achter de horizon, ver op zee, Leefbaar Rotterdam dus helemaal niets schelen. Ik zou aan de heer Koster willen vragen om hierop te reflecteren. De heer KOSTER (lr). Dat wil ik best doen. Zoals ik net zei, windturbines liever niet, maar als het moet, dan ver op zee. Ik ben het helemaal met u eens. Ik heb ook die foto in De Telegraaf zien en dat vond ik niet fijn om te zien. De heer MEEUWISSEN (pvv). Dan concludeer ik dus bij dezen dat Leefbaar Rotterdam voor dierenleed binnen het zicht is en wat er verder elders in de wereld ver achter de horizon gebeurt, dat boeit Leefbaar Rotterdam dus helemaal niets. Dus Leefbaar Rotterdam is geen dierenvriend. Tot zover. De VOORZITTER. Had mijnheer Leewis een vraag aan de heer Meeuwissen? De heer LEEWIS (gl). Ja, ik had een vraag aan de heer Meeuwissen. Ik vroeg me af of de heer Meeuwissen weet wat de topdoodsoorzaken van vogels zijn. De heer MEEUWISSEN (pvv). Ja, ik ga hier niet met GroenLinks in discussie. We weten allemaal dat al die GroenLinksers achter deze klimaatlobby zitten. Er zijn allemaal GroenLinksbobo's die bakken met geld hieraan verdienen en ondertussen verpest GroenLinks de hele wereld. Straks is er overal plastic gras, plastic planten. Echte planten kun je alleen nog maar internet op Wikipedia zien. Ik laat het hierbij voorzitter. De VOORZITTER. De heer Leewis. De heer LEEWIS (gl).

Ja voorzitter, het is toch echt de PVV die constant pleit om dit land vol te plaveien met asfalt omdat er zo nodig weer een auto overheen moet. Maar voorzitter, de belangrijkste doodsoorzaak van vogels, met afstand, echt tien, nee honderd keer zoveel, nee tienduizend keer zoveel, zijn huiskatten. Pleit de heer Meeuwissen nu ook voor een verbod op huiskatten als hij zo tegen windmolens is? De VOORZITTER. De heer Meeuwissen.

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1025

De heer MEEUWISSEN (pvv). Daar ga ik niet op in voorzitter. De VOORZITTER. De heer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Ja voorzitter, dat is dus uitermate zwak van mijnheer Meeuwissen en dat toont maar weer eens aan hoe ontzettend weinig hij van dit onderwerp weet en gewoon heel hard roept. Hij is namelijk een dierenvriend als het hem uitkomt, namelijk als hij iets kan zeggen over windmolens. Maar als het dan gaat over het werkelijke probleem, dan is mijnheer Meeuwissen natuurlijk nergens te vinden. De heer MEEUWISSEN (pvv). Voorzitter, nogmaals, dat is natuur. Maar goed, natuur voor GroenLinks is plastic kunstgras en dat zijn kunstplanten, dus helaas. De heer LEEWIS (gl). Voorzitter, dan zal ik mijnheer Meeuwissen nog één puntje meegeven, namelijk dat de vervuiling die ontstaat door chemische fabrieken, kolencentrales en dat soort dingen, ook nog steeds tienduizend keer meer vogels doodt dan windmolens doen. Laten die windmolens nu juist zorgen dat die vervuiling stopt. Dus ja voorzitter, aan een windmolen gaat weleens een vogel dood. We zullen met innovatie moeten zorgen dat dat flink minder wordt, maar windmolens leveren de facto meer vogels op dan minder. De heer MEEUWISSEN (pvv). Voorzitter, ik zie in het chatvenster een vraag van de heer Van Zevenbergen. Hoeveel lammergieren zijn slachtoffer van katten? Die vraag heb ik nu aan GroenLinks. De VOORZITTER.

Het wordt steeds interessanter. Mijnheer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Ik kan me voorstellen dat een lynx of een poema best wel regelmatig een lammergier pakt. De heer MEEUWISSEN (pvv). Dat kunt u zich voorstellen, maar u heeft geen bewijs. Hoeveel poema's zijn er in Nederland? De heer LEEWIS (gl). Nou, best wel een paar. De heer MEEUWISSEN (pvv). In de dierentuin. De heer LEEWIS (gl). Ja precies. De VOORZITTER. Ik ga een einde maken aan dit mooie, interessante onderonsje. Ik ga terug naar de heer Koster. De heer KOSTER (lr): Dank u wel voorzitter. Mijnheer Meeuwissen, ik denk dat ik u genoeg geantwoord heb. Zoals een wijs man ooit tegen mij zei: "Never argue with an idiot. They will track you down to their level and then beat you with experience." Ik had het over de wethouders Bonte en Kurvers, die de motie 'Verduurzaam de Rotterdamse daken in één klap' nog niet hebben uitgevoerd. Dat vind ik buitengewoon kwalijk. Volgens de tekst van de motie had de businesscase al voor 2020 bij de raad moeten liggen. Tijdens de commissie hoorde ik een zwak verhaal van de heer Bonte dat de bestuursopdracht zou zijn uitgezet.

Waarom ligt er geen businesscase voor de zomer van 2020, wethouders Bonte en Kurvers, zoals de motie u oproept? Waarom doet u gewoon eigenlijk niet wat de raad u opdraagt? Voorzitter, ik permitteer me dit, want dit zien we helaas vaker, dat moties van de raad niet worden uitgevoerd. Mijn collega Jami diende de motie in:

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1026

'Eerst de raad, dan de media'. Gisteren lazen we om 17.00 uur al in de krant dat er nieuwe plannen zijn voor Boijmans. De motie 'Eerst de raad, dan de media' wordt gewoon door uw college aan de laars gelapt. Ik vind dat buitengewoon kwalijk. We waren te laat voor een interpellatiedebat, maar ik overweeg dat serieus op dit punt. Wij dienen zeven moties in die ik nog even kort zal bespreken. Wij vinden het onjuist dat de kosten van de RES niet zijn doorgerekend. Ook al zijn het slechts plannen, dat kan niet. Geen luchtfietserij mijnheer Bonte. De tweede motie is, waar de meerderheid van de omwonenden tegen is, geen windturbines. De derde motie, in navolging van Enschede stellen wij voor dat eerst de resultaten worden afgewacht van het GGD- en het RIVMonderzoek. Er moet meer oog zijn voor de gezondheidseffecten van windturbines. Nogmaals, voor Leefbaar Rotterdam is draagvlak een must. Wij dienen hier ook een motie op in, want we willen dat burgers een gelijkwaardige actor zijn in dit proces. Serieus werken aan participatie is niet alleen door middel van Zoomsessies. Motie 5, wij vinden dat er meetbare kaders voor het participatieproject opgesteld dienen te worden. En mijnheer Meeuwissen, ik kom u hierbij duidelijk tegemoet, geen windturbines op land.

Als er dan toch windturbines moeten komen, dat is subsidiair, dus als ze toch komen, dan moet er ook duidelijk gewerkt worden met een afstandsnorm van tien keer de ashoogte. En de laatste motie: geen Groningse taferelen voorzitter. De waardedaling van de woningen moeten meegenomen worden in de kostenanalyse. Dat was het wat Leefbaar Rotterdam betreft. Dank voorzitter. De VOORZITTER. De heer Koster heeft de volgende moties ingediend. Motie 1. Financiële toetsing van de gehele RES "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Vaststelling RES, constaterende dat: - de RES 1.0 het antwoord van onze regio is voor de energietransitie; - de RES 1.0 geen inzicht biedt in de totale kosten van de RES; - het raadsvoorstel niet stilstaat bij de financiële consequenties van de RES; overwegende dat: - haalbaarheid en betaalbaarheid belangrijke aspecten van de energietransitie zijn; - bovengenoemde componenten niet benoemd worden; - hierdoor de gemeenteraad een besluit moet nemen omtrent de RES zonder kennis te nemen van de kosten hiervan; - de kosten van de projecten in het kader van de RES mogelijkerwijs impact hebben op het draagvlak van de Rotterdammer; verzoekt het college: - de kosten van de RES door te laten rekenen door een onafhankelijk onderzoeksbureau; - dit rapport te behandelen in de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g.

G.F.E. Koster Motie 2. Geen draagvlak, geen windturbines

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1027

"De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Vaststelling RES; constaterende dat: - de RES 1.0 spreekt van de intentie om 27 extra windturbines te plaatsen; - hierbij vier afwegingskaders een rol spelen bij de totstandkoming hiervan: - ruimtelijke kwaliteit; - brede haalbaarheid en doelbereik; - draagvlak; - netimpact en systeemefficiëntie; overwegende dat: - de gemeente Enschede recentelijk heeft aangegeven te stoppen met het vergunnen van windturbines vanwege de grote weerstand van bewoners; - enkel is uitgesloten dat windturbines worden geplaatst in Natura 2000-gebied en Natuurnetwerk Nederland gebieden; - op figuur 4.3, pagina 49, diverse zoekgebieden zijn aangegeven, welke in de buurt komen van gebieden van fysieke woonlocaties; - Op pagina 50 wordt gesproken over het uitsluiten van omliggend woongebied bij het zoekproces van windturbines; - hierdoor meerdere potentiële gebieden voor windturbines onderhevig zullen zijn aan participatie, acceptatie en draagvlak; - geen draagvlak in de woonomgeving niet terzijde geschoven moet kunnen worden geschoven; verzoekt het college: - geen windturbines te plaatsen in een gebied waar de meerderheid van de omwonenden tegen de plaatsing van windturbines is; - hierbij proactieve participatieprocessen conform de motie "Macht bij het college? Tegenmacht door de Rotterdammer!" te gebruiken; - deze

participatieprocessen expliciet te betrekken bij omwonenden binnen het zoekgebied, niet erbuiten; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. G.F.E. Koster en N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein Motie 3. Geen vergunningen voor windturbines in de nabije leefomgeving "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Vaststelling RES; constaterende dat: - de RES 1.0 verscheidene zoekgebieden heeft aangewezen voor mogelijke windturbines; - de RES 1.0 de intentie uitspreekt om 27 extra windturbines te plaatsen welke vooralsnog niet vergund zijn; - in veel gemeenten, waaronder Amsterdam en Enschede, enorme weerstand (geen draagvlak) is tegen de plaatsing van windturbines in de nabije leefomgeving; overwegende dat: - de gemeente Enschede recentelijk heeft aangegeven te stoppen met het vergunnen van windturbines totdat men zeker weet wat de gezondheidsgevolgen zijn hiervan;

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1028

- de GGD/RIVM een uitstekende instantie is om nader en diepgaand onderzoek te doen naar de effecten van windturbines op de volksgezondheid; - de Rekenkamer recentelijk op de alarmknop heeft gedrukt en zich afvraagt of de genomen maatregelen met betrekking tot de energietransitie wel doelmatig en effectief zijn; verzoekt het college: - per direct te stoppen met de vergunning van windturbines in de nabije leefomgeving; - zich bij de gemeente Enschede aan te sluiten en met een open houding en faciliterend de GGD/RIVM te ondersteunen bij het onderzoek naar de gezondheidseffecten van windturbines; - de raad te informeren over de voortgang van dit onderzoek en dit onderzoek na publicatie te behandelen met de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. G.F.E. Koster Motie 4.

Macht bij het college? Tegenmacht door de Rotterdammer! "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Vaststelling RES; constaterende dat: - de RES bewoners wil betrekken bij de totstandkoming van concrete acties in de leefomgeving; - een van de afwegingskaders draagvlak is; - dit op verschillende manieren gedaan kan worden, van bewonersavonden tot referenda; overwegende dat: - participatie een groot goed is; - de huidige RES 1.0 participatie vooral ziet om draagvlak en acceptatie te genereren; - de huidige participatieparagraaf op pagina 31 spreekt van twee soorten communicatie, waarbij de indirecte (niet-rechtstreekse) communicatie gericht is op bewoners, waarin wordt gesteld: "ofwel ten behoeve van het regionale proces ofwel om informatie te verstrekken over energiegerelateerde onderwerpen"; - de directe (rechtstreekse) communicatie gaat tussen ambtenaren en bestuurders van gemeenten, waterschappen en provincie én volksvertegenwoordigers ten behoeve van democratische besluitvorming; - hieruit blijkt dat bewoners niets in te brengen hebben over het daadwerkelijke besluit om over te gaan tot plaatsing van bijvoorbeeld windturbines, aangezien zij geen actor zijn bij de democratische besluitvorming; - dit gegeven onacceptabel is en het participatieproces onderhevig is aan een upgrade teneinde meer invloed bij bewoners neer te leggen;

verzoekt het college: - bewoners te betrekken bij directe (rechtstreekse) communicatie; - dit te doen door bewoners niet enkel meer te betrekken bij bewonersavonden en informatiesessies, maar te werken met: - burgeronderzoeken; - enquêtes; - burgerpanels- en jury's;

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1029

- focusgroepen; - deze componenten expliciet mee te laten wegen en tevens te borgen bij de besluitvormingsprocedure; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. G.F.E. Koster en N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein Motie 5. Duidelijke kaders voor het participatietraject "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Vaststelling RES; constaterende dat: - In januari 2020 een motie in de Eerste Kamer is aangenomen die overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) verplicht om participatiebeleid op te stellen waarin wordt vastgelegd hoe participatie wordt vormgegeven en welke eisen daarbij gelden; - dit participatiebeleid moet worden vastgesteld door desbetreffende gemeenteraad; overwegende dat: - burgerparticipatie een belangrijk instrument is om draagvlak te toetsen; - draagvlak de vereiste is tot doorgang van dergelijke projecten met betrekking tot de plaatsing van windturbines in de nabije omgeving; - participatie ten alle tijden onderhevig is aan toetsing en lering; verzoekt het college: - kaders op te stellen die de uitkomsten van participatietrajecten meetbaar en interpreteerbaar maken, waar de mogelijkheid bestaat tot de kwalificatie "voldoende" of "onvoldoende draagvlak"; - deze kaders te delen en bespreken met de raad; en gaat over tot de orde van de dag." Motie 6.

Leefbare woonomgeving prioriteit van de RES 'De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Vaststelling RES; constaterende dat: - de RES 1.0 haar inzet baseert op de draagkracht van het landschap welke is uitgewerkt op basis van een afwegingskader met vier componenten te weten: - ruimtelijke kwaliteit; - brede haalbaarheid en doelbereik; - draagvlak; - netimpact en systeemefficiëntie; overwegende dat: - de gemeente Enschede recentelijk heeft aangegeven te stoppen met het vergunnen van windturbines totdat men zeker weet wat de gezondheidsgevolgen zijn hiervan; - mogelijke gevolgen en implicaties voor omwonenden van nieuw te plaatsen windturbines niet genoemd worden;

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1030

- mensen die momenteel in de buurt van windturbines wonen kampen met hardnekkige slaapproblemen; - de WHO in 2018 heeft gepleit voor strengere geluidsnormen om inwoners te beschermen tegen toenemend omgevingslawaai; - de gezondheidsimplicaties van windturbines voor Rotterdammers geheel onduidelijk zijn; - in het huidige afwegingskader geen aandacht is voor omwonenden van windturbines; - het derhalve onwenselijk is om windturbines op land te plaatsen, met name op gevoelige gebieden waar mensen wonen; - experts spreken over een minimale afstand van tien keer de ashoogte van de windturbine tot gevoelige bestemmingen (zoals woningen) om eventuele negatieve effecten voor de leefbaarheid tegen te gaan; - windturbines het best tot hun recht komen op zee; verzoekt het college: - een vijfde afwegingskader toe te voegen aan de RES, namelijk; Leefbaarheid omwonenden: bij het plaatsen van windturbines een minimale afstandsnorm van tien keer de ashoogte aan te houden van de betreffende windturbine tot gevoelige bestemmingen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. G.F.E. Koster Motie 7.

Geen Groningse taferelen bij de Rotterdamse RES 'De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Vaststelling RES; constaterende dat: - de RES 1.0 verscheidene zoekgebieden heeft aangewezen voor mogelijke windturbines; - de RES 1.0 de intentie uitspreekt om 27 extra windturbines te plaatsen; - waardedaling van woningen op de loer ligt wanneer er in de directe omgeving windturbines worden geplaatst; - deze waardedaling bewoners in hun portemonnee raakt; overwegende dat: - Rotterdammers het recht hebben om de kosten van de energietransitie helder te hebben; - bewoners mogelijkerwijs in hun vermogen worden aangetast zonder daar zelf schuld aan te hebben; - compensatie in dat geval fair, sociaal en rechtvaardig is; verzoekt het college: - de mogelijke waardedaling van woningen mee te nemen bij de totale kosten van de energietransitie in de regio Rotterdam; - kaders op te stellen voor het compenseren van bewoners die te kampen hebben met waardedaling van hun woning als gevolg van de plaatsing van windturbines in de nabije omgeving; - deze kaders voor te leggen aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag.' w.g. G.F.E. Koster

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1031

De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Mevrouw Mohamed-Hoesein. Mevrouw MOHAMED-HOESEIN (denk). Voorzitter, door middel van de RES wordt er lokaal invulling gegeven aan de internationale CO2-doelen. DENK Rotterdam is van mening dat duurzaamheidsambities hand in hand gaan met dat wat Rotterdammers even zo belangrijk vinden, namelijk haalbaarheid, betaalbaarheid en toegevoegde waarde voor onze wijken en stad. Voorzitter, nu zien wij een vreselijke ontwikkeling. Want voorzitter, uit onderzoek van Horizon Advisory blijkt dat Oeigoeren ook voor de productie van zonnepanelen worden ingezet in werkkampen. Een Oeigoerse moslimminderheid wordt hierbij onderdrukt waarbij zij gedwongen worden om arbeid uit te voeren. Grote kans op genocide en andere vormen van mensonterend werk. We noemen dit een zeer onwenselijke ontwikkeling. Voorzitter, toch blijft het merendeel van alle grote Chinese zonnepanelenfabrikanten contacten aangaan met verdachte brandstofleveranciers. DENK is van mening dat het gebruik van deze foute zonnepanelen onacceptabel is. Wij dienen dan ook een motie in waarin we de raad vragen om zich uit te spreken tegen elke wijze van dwangarbeid.

Hierbij vinden wij het uitermate belangrijk dat bij de inkoopprocessen rondom zonnepanelen actief aandacht wordt besteed aan het tegengaan van dwangarbeid door kritisch zonnepanelen in te kopen. Leveranciers moeten inzicht geven in de wijze waarop risico's op het gebied van mensenrechten in de productieketens worden beheerst. Het tegengaan van dwangarbeid moet in alle productieketens worden voorkomen. Daarom zullen wij de wethouder ook verzoeken om in gesprek te treden met het rijk, aan te sluiten bij een internationaal convenant om dwangarbeid in de productieketens rond zonnepanelen tegen te gaan. Voorzitter, het idee achter de RES is een zo gelijkwaardig mogelijke participatie en draagvlak te creëren. Dus geen nepinspraak, geen nepvormen van het creëren van draagvlak. Op dit punt tekenen wij mee met de moties van collega Koster en steunen wij moties van collega's met deze strekking. Voorzitter, we kijken uit naar de uitvoering van heel veel plannen, maar met mooie plannen alleen komen we er niet. En zonder draagvlak komen we er ook niet. Voorzitter, tot zover. De VOORZITTER. Mevrouw Mohamed-Hoesein heeft de volgende motie ingediend. Motie 8.

Voorkom dwangarbeid bij productie zonnepanelen "De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op donderdag 27 mei 2021, ter bespreking van het agendapunt 11 Vaststelling Regionale Energietransitie; constaterende dat: - onderzoek van Horizon Advisory aantoont dat de Chinese grondstoffenindustrie voor zonnepanelen aansprakelijk is voor wijdverbreide dwangarbeid door Oeigoeren; - de Oeigoerse moslimminderheid onderdrukking ondervindt alsmede gedwongen wordt om de arbeid uit te voeren met de kans op genocide; - het merendeel van alle grote Chinese zonnepaneelfabrikanten contracten hebben met verdachte grondstofleveranciers; van mening dat: - er ook in Zuid-Holland mogelijk zonneparken worden of zijn aangelegd met 'foute' zonnepanelen van de desbetreffende fabrikanten; - er vooralsnog geen toezicht is op de herkomst van de zonnepanelen waarmee de door de overheid gesubsidieerde zonneparken gebouwd worden;

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1032

- er aandacht moet komen voor "ethisch inkopen", waarbij leveranciers inzicht moeten geven in de manier waarop risico's op gebied van mensenrechten in de productieketen worden beheerst; - dwangarbeid in alle productieketens voorkomen moet worden; spreekt uit dat: - elke wijze van dwangarbeid onacceptabel is; verzoekt het college: - om in de inkoopprocessen rondom zonnepanelen het tegengaan van dwangarbeid mee te nemen waarbij er aandacht komt voor "ethisch inkopen"; - in gesprek te treden met het Rijk om aan te sluiten bij een (inter)nationaal convenant om dwangarbeid in productieketens van zonnepanelen tegen te gaan; - hierover te rapporteren aan de raad; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. N.D.Z.R. Mohamed-Hoesein, G.F.E. Koster, D.A. van Groningen en D.P.A. Tak De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. DE VOORZITTER. Ik dank u zeer. Mijnheer Leewis. De heer LEEWIS (gl). Voorzitter, de RES is heel belangrijk. Een succesvolle energietransitie is letterlijk van levensbelang. Want als we dat niet doen, en niet snel doen, dan kunnen we onze manier van leven en dat van heel veel planten en dieren wel vergeten. Dat betekent vol inzetten op zon- en windenergie. Duurzame bronnen, wind en zon, gaan nooit op en zijn veilig. Dat betekent ook wind op land.

Net zoals Nederlanders al eeuwenlang windmolens bouwen om onze polders droog te houden, hebben we deze molens nu nodig op zorgvuldig gekozen plekken om te zorgen dat we duurzame stroom hebben en opnieuw onze voeten droog houden. Maar er moet ook versneld worden, met windmolens op zee en versneld met zon. Zon op daken, maar ook zon langs onze infrastructuur. En voorzitter, het irriteert mij mateloos dat wij geluidsschermen, geluidswallen en andere plekken langs rijkswegen nog niet vol gelegd hebben met zonnepanelen. Gelukkig gaf de wethouder aan dat Rijkswaterstaat er nu eindelijk op gaat bewegen, maar ik zou wel graag zien dat die beweging sneller gaat. Goed, daar kan het stadsbestuur niets aan doen, maar ik wil het toch gezegd hebben. Waar we wel wat aan kunnen doen zijn de zonnepanelen op onze eigen infrastructuur. Daar is in mijn beleving gewoon best wel wat ruimte voor. Denk aan al onze straatlantaarns, die digitale reclameborden die we nu in de stad hebben. Ook verkeerslichten en ook de zonkant van metrobanen en viaducten. Er is nog een heleboel ruimte in de stad. Daarom dien ik een motie in die vraagt om die ruimte en mogelijkheden verder te verkennen en ook ruimte te bieden aan energiecoöperaties om die ruimte te kunnen gebruiken. Dan als laatste zou ik daaraan willen toevoegen dat ik de motie van DENK echt een bijzonder goede motie vind en die graag omarm.

Want als we die zonnepanelen inkopen, dan kunnen dat natuurlijk nooit met slavenarbeid gemaakte zonnepanelen zijn. Ook voor die business geldt dat dat eerlijk en op een fatsoenlijke manier moet gebeuren. De VOORZITTER. De heer Leewis heeft de volgende motie ingediend. Motie 14. Let the sun shine

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1033

"De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 27 mei 2021, bij de bespreking van de vaststelling van de regionale energiestrategie RES 1.0 Rotterdam-Den Haag; constaterende dat - onze elektriciteitsopwek nog lang niet klimaatneutraal is; - de vraag naar elektriciteit de komende jaren naar grote waarschijnlijkheid verder zal groeien; - zonnepanelen de afgelopen jaren sterk in prijs zijn gedaald en in opwek zijn verbeterd; overwegende dat - we binnen de gemeentegrenzen van Rotterdam veel infrastructuur hebben die uitgerust kan worden met zonnepanelen, denk daarbij aan: zonkanten van viaducten en metrobanen, lantaarnpalen, verkeerslichten en reclameborden; - we hiermee als stad een extra bijdrage doen aan de opwek van duurzame energie; verzoekt het college - in kaart te brengen welke infrastructuur binnen de stadsgrenzen uitgerust kan worden met zonnepanelen en waar het kansrijk is om dit toe te passen; - hierbij de mogelijkheid te onderzoeken deze locaties beschikbaar te stellen aan energie coöperaties; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. S. Leewis en D.P.A. Tak De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Ik dank u zeer. Mijnheer Segers-Hoogendoorn. Mijnheer Van Zevenbergen, excuus. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Het maakt niet uit voorzitter. Kan ik beginnen? De VOORZITTER. Ga uw gang. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp).

Dank u wel. Voorzitter, was u ook zo blij, en ik hoop een heleboel collega's met mij in de raad, om die uitspraak gisteren van de rechter? Shell moet niet alleen maar rekening houden met zijn aandeelhouders nu, maar ook met de maatschappij en met de samenleving. Eindelijk, eindelijk rechtvaardigheid. Wat mij betreft, en wat heel de SP betreft, hebben we staan juichen. We zijn nog een beetje schor van het roepen van: stop met debiele en houd op met dat fossiele. Kortom, zo gaat het ongeveer. Begrijpelijk dus dat ik die Regionale Energiestrategie wel prijzenswaardig vind, de strekking althans. Ik ben voor elke vorm van groene energie. Maar we moeten ook het groen sparen. Ik snap de hebzucht soms. Ik heb het wel eens met GroenLinks zo besproken, grappig gezegd, gadget links genoemd: als er windmolens of warmtepompen komen, dan zijn de GroenLinksers vaak niet meer te houden. Maar ik kijk ook naar het andere groen. Dat is ook kostbaar in onze samenleving. En ik kijk ook naar participatie. Dat is voor mij ook heel belangrijk. U snapt het al. We mogen het kind met het badwater niet weggooien. We hebben veel groen. En ik heb het nu ook een beetje over de landtong, want daar ben ik meerdere malen op werkbezoek geweest. En het doet me toch pijn om de uitputting van die landtong te zien. Die zijn het slachtoffer geworden van het Havenbedrijf.

Ik heb gisteren en eergisteren nog met mensen uit Rozenburg zitten praten. Potverdikkie, dat legt toch wel een schaduw op die Regionale Energiestrategie, waar ik zo blij mee was. We hebben er toen ook een motie

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1034

over ingediend, gelukkig gesteund door 50PLUS en Leefbaar Rotterdam, waarin wij gezegd hebben: joh, luister eens, dit kan toch niet. Je kunt dit toch geen participatie noemen? Ik dacht dat in september 2018 er een voorlichtingsbijeenkomst is geweest, in december ook nog een keer een voorlichting. Toen is het over repowering gegaan van bepaalde dingen. Toen zijn de Rozenburgers echt overvallen. Toen daarna, met de laatste commissie, is er in besloten kring gesproken. Ik zou dat nooit geaccepteerd hebben als ik in de gebiedscommissie zit, maar ja, dat hebben ze blijkbaar wel gedaan. In besloten kring is besproken wat er ging gebeuren. En daardoor konden die mensen het niet delen met de Rozenburgers. En nu zitten de Rozenburgers, die zijn al bekneld in de industrie. Ik weet niet of u er weleens geweest bent. Aan de ene kant is het prachtig, maar aan de andere worden ze helemaal, dus ik hoop oprecht dat even gestopt wordt met het plaatsen van die windmolens daar, en gekeken wordt of we op een fatsoenlijke wijze de participatie kunnen hervatten. Dat chaotische wat er gebeurd is, daar moeten we echt even terug op de plaats. Mijn pleidooi aan de wethouder: zet uzelf even over uw gelijk heen. Het is hier geen rechtbank van: we hebben gelijk of we hebben geen gelijk. Het gaat erom even in het belang van die Rozenburgers te denken, om het draagvlak steviger te maken.

Tot zover mijn beperking tot Rozenburg. Voor de rest een verzoek om het groen een beetje in de gaten te houden. Voor de rest is het natuurlijk prima zoals we met het milieu sprongen moeten gaan maken. Gelukkig, Shell heeft het nu gevoeld en dan gaan wij verder. De VOORZITTER. De heer Van Zevenbergen heeft de volgende moties ingediend. Motie 11. Echte tegenmacht "De gemeenteraad van Rotterdam bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van het agendapunt 11 'Het voorstel tot vaststelling van de Regionale Energiestrategie RES 1.0'; constaterende dat: - de RES een instrument is om gezamenlijk te komen tot keuzes voor de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de daarvoor benodigde opslag en energie infrastructuur; - in de RES staat dat de oplossingen voor de klimaattransitie gedragen moeten worden door de betrokkenen in de omgeving; - huurdersorganisaties en bewoners vaak niet op de hoogte zijn van plannen en niet de expertise hebben om mee te doen aan informatiesessies of besluitvorming; overwegende dat: - huurdersorganisaties en bewoners alleen kunnen participeren in de besluitvorming als zij volledige informatie en deskundige ondersteuning krijgen; verzoekt het college om: - huurdersorganisaties en bewoners volledig te ondersteunen in het verkrijgen van informatie en het maken van beslissingen met betrekking tot de RES; - deze volledige

ondersteuning te organiseren door bijvoorbeeld onafhankelijke experts ter beschikking te stellen aan bewoners en huurdersorganisaties; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. A. van Zevenbergen Motie 13. Behoed de Landtong voor nog meer windmolens

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1035

"De gemeenteraad van Rotterdam bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van het agendapunt vaststelling Regionale Energiestrategie; constaterende dat: - er geen afdoende participatie is geweest met de Rozenburgers; - besprekingen veelal in niet-openbare bijeenkomsten zijn geweest; - daardoor delen met inwoners niet kon plaatsvinden; - de windmolens in de begrazingsweide van de landtong worden geplaatst; - de modelvliegclub moet verplaatsen; - de tussenlandingsplaats voor trekvogels in gevaar komt; overwegende dat: - participatie altijd in het openbaar moet plaatsvinden; - gebiedscommissies alleen dan hun werk kunnen doen; - publiek belang van participatie in dit geval groot is; - de belofte na de plaatsing van walstroomelementen is gedaan om de natuurfunctie van de landtong niet verder uit te hollen; - Rozenburgers al in een uitermate geïndustrialiseerd gebied leven; roept het college op: - de plannen omtrent plaatsing windmolens op de Landtong in de wacht te zetten; - aan het werk te gaan met openbare participatie; - aanbieders hiervan op de hoogte stellen; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. A. van Zevenbergen, P.J.H.D. Verkoelen en G.F.E. Koster De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dank mijnheer Van Zevenbergen. En u was al flink door uw spreektijd heen voor dit onderwerp.

Dan gaan we naar de heer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Dank u voorzitter. Die Regionale Energiestrategie is een heel belangrijke stap en zoals het CDA steeds heeft gezegd, het is van belang om ambitieuze doelen te stellen, maar ook realistische wegen daarnaartoe te schetsen. Wij zien daar in deze Regionale Energiestrategie veel van terug. En er ligt ook al heel veel. Er liggen al een heel aantal moties en toezeggingen, vandaar dat wij het niet nodig vinden om er extra aan toe te voegen. Ik wil wel een aantal punten even noemen die van belang zijn. Het is van groot belang, zo werd in de commissie gezegd, we missen het hele havenindustrieel complex. Die zitten in een zogenaamde CES, in plaats van een RES. Dus het Cluster Energiestrategie. Maar het is wel heel erg van belang dat die twee met elkaar verbonden worden. Dat zou dus ook mijn eerste vraag aan de wethouder zijn, om te laten zien wat hij daarvoor gaat doen. Wij hebben eerder gezegd dat wij moeten inzetten op beproefde methoden van energie opwekken op een duurzame manier. En dat is natuurlijk gewoon zon, wind en bijvoorbeeld ook restwarmte, die steeds duurzamer wordt. Voor zon geldt wat ons betreft heel simpel: gebruik de zonneladder. Dat betekent: eerst op de daken en dan pas op het allerlaatst in het groen.

Ik heb van de wethouder in de commissie een toezegging gehad dat de zonneladder ook terecht gaat komen in de uitvoeringsstrategie voor zonne-energie. Ik wil het appel van de heer Tak met kracht ondersteunen, dat het echt tijd wordt dat de motie van de PvdA over 'Verduurzaam Rotterdam in één klap' echt uitgevoerd gaat worden. Leg ons gemeentelijk vastgoed prop- en propvol met zonnepanelen en zo snel

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1036

als mogelijk. Voor wind nog een opmerking. Het is mij opgevallen dat België Nederland behoorlijk naar de kroon steekt. De windparken op zee in België zijn talloos en Nederland komt daar maar moeizaam achteraan. Het is dus ook van belang dat we die wind inderdaad zoveel als mogelijk, zoals de heer Koster al zei, op zee zetten, zo ver mogelijk uit de kust. Dat is the way to go. Dat wil nog niet zeggen dat er nooit meer een turbine op land komt, en dat brengt mij bij mijn laatste punt voorzitter. De landtong in Rozenburg. Onze motie, 'De windmolen en daarmee basta' moet nog steeds uitgevoerd worden. Voor het CDA is het klipen-klaar dat de landtong groen moet blijven. We hebben dus ook maar één doel en dan pas zijn wij tevreden. Aanpassing van het bestemmingsplan, zodat er nooit meer iets extra's gebouwd kan worden op die landtong. De participatie heeft nogal wat haken en ogen gehad, zo heb ik ook uit het gebied begrepen. Ik dacht dat het ermee te maken had dat de turbine op rijksgrond terecht zou komen. Mogelijkerwijs is dat een reden waarom de participatie niet echt in handen van de gemeente was. Maar daar hoor ik de wethouder ook graag over. De VOORZITTER. U heeft een vraag van de heer Koster. De heer KOSTER (lr). Ja, ik zou graag willen weten hoe het CDA en eigenlijk ook de VVD aankijken tegen windturbines die geplaatst worden als er geen draagvlak is.

U heeft net een tipje van de sluier opgelicht door over de landtong te spreken. We hebben een motie hierover ingediend. Dat is motie 11.2. Een vergelijkbare motie heeft uw fractie in Amsterdam gesteund alsook de VVD in Amsterdam. Ik ben heel benieuwd hoe u daar tegenaan kijkt. De VOORZITTER. Mijnheer Segers-Hoogendoorn. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). Ja, ik vind dat een heel sympathieke motie. Ik denk alleen niet dat ik hem kan steunen en dat is om twee redenen. De belangrijkste reden is dat je geen draagvlak uiteindelijk niet echt kwantitatief kan maken. Want geen draagvlak, je weet niet wanneer het ook echt geen draagvlak is. Dus dat is het allerbelangrijkste probleem in de uitvoering. Het tweede is, en mijnheer Koster en ik verschillen daarover mogelijkerwijs van mening, voor ons is het heel helder wat de richting moet zijn. Dus zo min mogelijk op land en zoveel mogelijk op zee. Maar we hebben ook aan die Regionale Energiestrategie te voldoen, we hebben ook aan onze duurzaamheidsdoelstellingen te voldoen. En dan zeg ik niet bij voorbaat: het is nooit meer mogelijk om op land een windturbine te plaatsen. De VOORZITTER. Mijnheer Koster. De heer KOSTER (lr). Ja, dat is een teleurstellende reactie. Ik ben het wel met u eens dat er duidelijke kaders moeten komen voor het participatietraject.

We hebben in de commissievergadering een paar keer commissieleden horen zeggen dat er geen sprake kan zijn van een veto. Ja, dan is een participatietraject gewoon weinig waard, als het blijft bij eenzijdig informeren. Ik reken dan eigenlijk op uw steun bij mijn vijfde motie, dat er duidelijke kaders moeten komen voor een participatietraject. Dank voorzitter. De heer SEGERS-HOOGENDOORN (cda). En ik ook dank voorzitter, want ik hoef hier geloof ik niet meer op te reageren. Ik ga goed naar de motie van de heer Koster kijken. De VOORZITTER. Goed zo. Dan gaan we naar de heer Vonk. De heer VONK (cu-sgp). Dank u wel voorzitter. Over de RES. Vooropgesteld, het belang is enorm om samen, rijk, gemeente, bewoners, bedrijven, allemaal bij te dragen aan de verduurzaming. We zijn het verplicht aan de aarde en ook aan deze en vooral de

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1037

toekomstige generaties. De RES levert daarbij voor ons een belangrijke, noodzakelijke bijdrage. Vanwege dat 'samen' is het van groot belang dat bewoners voldoende worden meegenomen, juist bij zaken die grote impact hebben op de woonomgeving en de natuur in de directe nabijheid. Want voorzitter, de RES en vooral de uitvoering ervan, staat of valt met acceptatie van bewoners. Zij moeten de stap zetten om hun gasaansluiting in te ruilen voor warmteaansluitingen, of hun woning all electric te maken. Zij zijn degenen die de windmolens in hun achtertuin krijgen. Dat betekent dat we niet duidelijk en niet zorgvuldig genoeg kunnen zijn. Mevrouw Van Wifferen en ook mevrouw Van Groningen hebben hier al het nodige over gezegd. Als het gaat over de kwaliteit van de participatie, maakt het nogal uit of je met de wethouder praat of met de gebiedscommissie op Rozenburg. En die laatste is voor ons van groot belang. Daarom dienen we, samen met D66 en de VVD de motie in 'Zonder draagvlak draaien de windmolens niet'. De uitbreiding windpark Landtong Rozenburg gaat een volgende fase in. Maar de MER, waarop deze gebaseerd is, is inmiddels nauwelijks terug te vinden.

Hoe gaat de exploitant om met de verplaatsing van het modelvliegveld? Wat betekent die voor de vogels, die een plas in de buurt als rustplek gebruiken? We willen dat daar zorgvuldig naar gekeken wordt, in samenspraak met bewoners en dat de basale informatievoorziening verbeterd wordt. Zonder die elementen loopt de motor van energietransitie vast en draaien de molens niet of pas jaren later. Over de garantie dat er niet meer dan twee windmolens komen op Rozenburg heeft het CDA wat mij betreft net al voldoende gezegd. Daar sluit ik mij bij aan. Ten slotte dank aan de fractie van DENK om te wijzen op de mensenrechten die, hoewel ver weg, door de internationale samenwerking op het gebied van zonnepanelen wel heel dichtbij komt. Steun dan ook voor deze motie van DENK op dit punt. Tot zover, dank u wel. De VOORZITTER. De heer Vonk heeft de volgende motie ingediend. Motie 15.

Zonder draagvlak draaien de windmolens niet "De gemeenteraad van Rotterdam bijeen op 27 mei 2021 ter bespreking van Regionale Energiestrategie; constaterende dat: - het plaatsen van windmolens en andere energie-opwekkers flinke impact heeft op de omgeving en haar bewoners; - goede participatie en communicatie vooraf over de uitgangspunten daarom van groot belang is; - het Rijksvastgoed bedrijf via biedboek.nl de 'Ontwikkellocatie windturbines op Landtong te Rozenburg' aanbiedt ter openbare inschrijving die sluit op 2 juli 2021; - er eerder een Milieueffectrapportage (MER)is uitgevoerd voor herplaatsing (repowering) van andere windmolens samen met deze ontwikkellocatie; - in dit traject de uitbreiding gemaximeerd is tot twee windmolens; - de ontwikkellocatie later is losgekoppeld van de herplaatsing; - op de projectpagina wel uitleg gegeven wordt over procedures, maar dat sommige relevante stukken, zoals de MER ontbreken; overwegende dat: - op de projectpagina 1 van Windpark Landtong Rozenburg nog steeds te lezen is dat voor de ontwikkellocatie mogelijk een apart procedure wordt opgestart; - de (ruimtelijke) uitgangspunten voor deze twee extra windmolens niet vindbaar zijn voor bewoners, behalve dan als zich als potentiële exploitant melden op biedboek.nl; - het voor hen niet duidelijk is waarde extra windmolens nu gaan komen en wat de gevolgen zijn voorbewoners, gebruikers,

flora en fauna;

raadsvergadering van 27 mei 2021

Notulen pagina

1038

- bewoners behoefte hebben aan goed ontsloten, duidelijke en complete informatie; verzoekt het college: - in het vervolgproces rondom (de uitbreiding van) Windpark Landtong Rozenburg, maar ook op mogelijke andere locaties, als uitgangspunt te hanteren dat de gemeente en de exploitant samen verantwoordelijk zijn om communicatie en participatie in te richten om maximaal draagvlak en acceptatie van het beoogde windpark te creëren, zoals bedoeld in de Leidraad Windenergie 2021; - dit zo snel als mogelijk te starten na bekendmaking van de geselecteerde exploitant; - in bijeenkomsten en (online) communicatie ook de geschiedenis en uitkomsten van eerdere participatie rondom de Nota Reikwijdte Detail en de eerdere MER van Windpark Landtong Rozenburg mee te nemen, zoals de beoogde locaties; - door de exploitant te laten vastleggen dat effecten op flora en fauna worden meegenomen bij het definitieve plan, inclusief de verplaatsing van de drinkwaterpoel en te laten toetsen of dit past binnen de kaders van de MER of dat een aanvullende MER noodzakelijk is; - voor deze en andere windenergieprojecten te zorgen voor een beter toegankelijk en actueel onlineprojectdossier met alle relevante openbare stukken; en gaat over tot de orde van de dag." w.g. T.J. Vonk, I. van Wifferen en D.A. van Groningen De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. De VOORZITTER. Dank.

De heer Van der Velden. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Dank u wel voorzitter. Voorzitter, zoals iedereen weet zitten we midden in een klimaatcrisis. Het was gisteren ook te zien en te horen natuurlijk bij de rechtszaak van Milieudefensie tegen Shell. Klimaatcrisis betekent dat we de opgave hebben om grootschalig zon- en windenergie op te wekken. Maar we hebben natuurlijk ook een opgave om de natuur te beschermen. Mijn fractie wil heel graag beide, maar is gewoon reëel en ziet ook dat er een spanning tussen die twee kan ontstaan, met name natuurlijk waar het gaat om het plaatsen van windturbines bij natuurgebieden. Daar zijn we dan ook geen voorstander van. Die zorg hebben we met betrekking tot de windturbines. Niet alleen met betrekking tot de biodiversiteit, want als ze eenmaal draaien kan die slagschaduw natuurlijk nest- en broedbereidheid van vogels dwarszitten. Maar het maakt ook slachtoffers onder vogels, vleermuizen en insecten en dat is niet alleen funest voor die biodiversiteit, maar ook voor de slachtoffers zelf. Is dat dan een reden om maar helemaal af te zien van windmolens? Nee, absoluut niet, want we kunnen bijvoorbeeld door onderzoek en innovatie serieus het aantal slachtoffers eventueel beperken door bijvoorbeeld stilstand- en pauzefuncties, cameraherkenningstechnieken, het zwart verven van een wiek en door de trekroutes goed in kaart te brengen.