20210128- Notulen van de raadsvergadering van 28 januari 2021
Tekst van het document
Ik hoop dat we deze heldenspeld in het leven zullen gaan roepen met het verzoek aan de burgemeester om de eerste spelden uit te reiken aan de tien politiemensen die gewond zijn geraakt gedurende deze ellendige tijd van deze rellen. Tot zover voorzitter. Ik hoop dat een ieder vindt dat wij een heldenspeld aan onze helden moeten gaan geven. Dank u wel. De VOORZITTER (de heer Verheij). Mevrouw Verkoelen heeft de volgende motie ingediend. Motie 7. Geef uw held een Heldenspeld! ‘De gemeenteraad van Rotterdam in vergadering bijeen op 28 januari 2021 ter bespreking van het debat over de gebeurtenissen op d.d. 25 januari 2021 op de Beijerlandselaan en omgeving;
Constaterende dat: - de zorghelden, de brandweerhelden, de BOA- en politiehelden. Maar ook de Rotterdamse helden met hartverwarmende initiatieven. En alle andere Rotterdammers die zich inzetten voor anderen. Zij verdienen allemaal onze waardering; - mensen die in deze coronatijden zo hard werken in de vitale beroepen, in het vrijwilligerswerk, die belangeloos helpen in de buurten, die boodschappen doen voor een ander, een belletje en een praatje hebben voor de buren, al die mensen die het zo ontzettend hard verdienen om in het zonnetje te worden gezet; Overwegende dat: - het ongelofelijk leuk is om iemand met een groot hart, iemand die aan een ander denkt, iemand die voor een ander klaar staat, iemand die een ander helpt en iemand die voor een ander zorgt te verrassen met een Rotterdams kleinood; - het ontzettend waardevol is om mensen te eren en te bedanken middels een Rotterdams kleinood in de kleine en grote dingen die ze doen; - het de stad Rotterdam weinig kost; - het een positieve sfeer creëert in onze stad Rotterdam waar corona ons allemaal al zo zwaar en hard raakt; Draagt het college op: - ‘wie steekt u een hart onder de riem, en welke held gunt u een speld’-campagne op te zetten; - een Rotterdamse Heldenspeld te ontwerpen; - een postercampagne ‘Hou Van Je Held’, voorbeelden en de afbeelding van het Rotterdamse Heldenspeldje in de stad op te zetten; - daarbij aan te
geven hoe de Heldenspeld met de tekst #Houvanjeheld aangevraagd kan worden; - een website ‘Geef uw Held een Rotterdamse Heldenspeld’ op te zetten; - de spelden namens Burgemeester en Wethouders uit te reiken; En gaat over tot de orde van de dag.’ w.g. P.J.H.D. Verkoelen
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
44
De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen. Dank u wel mevrouw Verkoelen. Dan is het woord aan mijnheer Lammering. Ik krijg door dat mijnheer Eerdmans eerst nog een interruptie heeft. Gaat uw gang. De heer EERDMANS (lr). Op mevrouw Verkoelen. Er is een heldenspeld. Die heb ik namelijk zelf in het college geïntroduceerd, dus ik zag die motie, maar er is een heldenpenning in het college beschikbaar om uit te delen aan dit soort mensen. Dus ik dacht: misschien moet u dat even achter de schermen checken bij de collega’s en dan is hij overbodig. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Ik had erover geïnformeerd en ik heb daar niet van gehoord, maar ik ga daarnaar kijken mijnheer Eerdmans, want dat zou dan zonde zijn, maar ik heb ernaar gevraagd. Dit is voor mij een heldenspeld voor iedereen, niet alleen voor een bepaald soort mensen. Ik kan hem iedereen uitreiken als ik dat wil. De heer EERDMANS (lr). Die van ons was ook niet voor een bepaald soort mensen hoor. Die is voor elke held die iets bijzonder doet. Maar goed, check het even en dan komen we erop terug. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Oké. De VOORZITTER (de heer Verheij). Dank. Mevrouw Verkoelen gaat dat checken. Dank voor het punt. Dan toch echt het woord aan mijnheer Lammering. De heer LAMMERING (pvda). Dank u wel voorzitter. Op maandagavond ging tijdens de fractievergadering mijn telefoon af.
Het was mijn broertje Tiago. Een 24-jarige jongen die twee en een half jaar geleden vanuit Kaapverdië naar Nederland is verhuisd om zijn kansen te vergroten. Hij werkt om zijn studie te bekostigen als operator in de voedselindustrie in Barendrecht en gaat dagelijks op zijn scootertje op en neer. Steve, ze hebben
mijn scooter in de fik gestoken. Wat gebeurt hier? Waar slaat dit op? Nou voorzitter, leg het maar uit. Wat bezielt deze zeer jonge doelgroep om dit soort gedrag te vertonen? Het leed van mijn broertje is nog relatief klein als je dat vergelijkt met de schade van de winkeliers. De PvdA wenst alle getroffen mensen dan ook sterkte. Ik kan u vertellen: ik kookte van woede en schaamde mij tegelijkertijd kapot. Niet alleen vanwege de relschoppers, maar ook vanwege het feit dat we dit niet hebben kunnen voorkomen. Voorzitter, u weet dat ik een zuiderling ben, opgegroeid in Charlois in de jaren negentig. Mijn straat, de Pompstraat, was zo gelegen dat je drie garanties had: een onveilig gevoel, geluidsoverlast en luchtverontreiniging. Het was zwaar maar dan ook zwaar verpauperd. Maar toch was het een straat waar ik met trots woonde. Als ik iets flikte wat niet door de beugel kon, dan kon ik rekenen op een standje van mijn moeder, de buurvrouw, de buurman of buurjongen. De hele straat droeg de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van de kinderen. We stonden in contact met elkaar en wisten precies wat er bij wie speelde. En op maandagavond schaamde ik mij kapot, omdat ik dacht dat we die verbindingen op Zuid helemaal waren verloren. Maar ik zat er gelukkig naast, want een dag later zag ik die veerkracht van Rotterdammers. Ik zag buurtgenoten puinruimen.
Ik zag winkeliers die vanuit alle hoeken steunbetuigingen en donaties krijgen. Ik zag in de avond buurtvaders en buurtmoeders de straat op gaan om hun kinderen aan te spreken, jongeren werden thuisgehouden. Ik zie bewoners opstaan en zich uitspreken tegen geweld en de misstanden. Wij dienen dan ook een motie in om dit verder te versterken. Wij geloven namelijk dat preventie in de wijken begint. Zet ze in hun kracht. In Utrecht schijnt het enorm effectief te zijn. Voorzitter, die kracht moeten we de komende tijd vasthouden. Laat de Rotterdamse wijken die verbonden wijken
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
45
zijn waar we weten wat onze jongeren uitspoken, waar ze positief gemotiveerd worden, waar ze ook een standje kunnen krijgen door buurtgenoten. En dat betekent dat we volop moeten investeren in onze wijken. Het contact opbouwen, daar waar we het zijn verloren. Sociale infrastructuur aanleggen en verbindingen maken. Zorgen dat de politieagent gerespecteerd wordt, door de wapenstok waar het moet, maar vooral door met beide benen volop in de wijk te staan. Ik wil hier echt nog een heel ander en belangrijk punt maken. Iets wat dwars door alle wijken heen gaat. Voorzitter, als u het mij vraagt, schuilt er een groter gevaar op dit moment in social media. Het kan een enorme katalysator voor ongewenst en gevaarlijk gedrag. Jongeren zien de content die ze maken als statusverhogend, als sensatie. Je ziet het ook bij het messengeweld. Dat in combinatie met de beperkende maatregelen maakt dat dit soort aanstootgevende content nog goed bekeken wordt ook. In sommige gevallen zelfs aangemoedigd. Dat is de schaduwzijde en meest donkere kant van social media. De PvdA maakt zich hier ernstig zorgen over en heeft de volgende vragen voor de burgemeester. Social media, het internet, zijn wat ons betreft publieke domeinen waar mensen vrijblijvend lijken aan te kunnen zetten tot geweld en haat. We lijken hier maar geen grip op te krijgen.
Is de burgemeester bereid een lobby richting het Rijk te starten om meer grip op deze ontwikkeling te krijgen? En daarmee zeg ik niet dat we de vrijheid van social media moeten inperken, maar wel alles op alles zetten om die haat en die opruiing tegen te gaan. Ik vraag me dan ook af: wordt het niet tijd voor een multidisciplinair social mediateam dat signaleert, dat interacteert en opspoort, aangedreven door de gemeente? Want hoe zag die situatie er online nou eigenlijk uit? Zoals ik net al eerder aangaf, ik zat in een livestream met 10.000 mensen en er werd aangemoedigd. Hoe zag dat sentiment er online uit? Al vroeg op de dag zag ik via verschillende social mediakanalen, Instagram, Snapchat, ik
hoorde ook berichten op Telegram, dat er oproepen waren tot rellen en de locatie Beijerlandselaan was de eerste die ik in ieder geval zag. Het kwam dus niet helemaal als een verrassing volgens mij, ook gezien de rellen in andere steden. Wat heeft de burgemeester gedaan om de rellen te voorkomen? En welke partijen zijn destijds ingeschakeld? En wat ik me ook afvraag is: hoe kunnen op zo’n korte termijn zoveel relschoppers en sensatiezoekers zich hebben weten te mobiliseren? Hebben we ons dan laten verrassen? Op de tweede dag was er drie keer zoveel politie op de been. Het leek alsof de politie van tactiek was gewisseld. Klopt dat beeld? Wat was het grote verschil met die dag ervoor? En wat ik ook op die tweede dag zag, was dat buurtbewoners en jongerenwerkers actief de straat op gingen om jongeren aan te spreken. Bent u hier blij mee? Ziet u hier waarde in? En dan tot slot voorzitter. De dag na de avondklokrellen ontmoette ik een dame die de stenen aan het opruimen was. Ze vertelde diep verdrietig te zijn, maar positief te willen blijven. En aan het eind van het gesprek wilde ze mij iets geven. Ze gaf mij dit stoepkrijtje. Het is een stoepkrijtje waarmee ze eerder deze week agenten een hart onder de riem had gestoken. Ik beloofde haar met dat stoepkrijtje een constructieve boodschap achter te laten. Ik hoop dat dat bij dezen is gelukt. Tot zover voorzitter.
De VOORZITTER (de heer Verheij). Mijnheer Lammering heeft de volgende motie ingediend. Motie 10. Zet jongeren in om onrust te voorkomen ‘De gemeenteraad van Rotterdam, in raadsvergadering bijeen op 28 januari ter bespreking van het debat naar aanleiding van de ordeverstoring op Zuid; Constaterende dat: - de rellen diepe maatschappelijke sporen trekken, qua veiligheidsbeleving, materiële
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
46
schade en in de relatie tussen burger en overheid; - het een relatief jonge doelgroep is die deelneemt aan de rellen; - er een groep burgers is opgestaan, bestaande uit jongerencoaches, ouders en wijkmanagers, die hun steentje bij willen dragen in het tegengaan van de rellen; Overwegende dat: - er is aangetoond in verschillende onderzoeken dat de inzet van bekenden en rolmodellen een effectief middel is in het de-escaleren van situaties waarin jongeren dreigen over te gaan tot excessief geweld en/of gedrag; - de politie expliciet heeft vermeld te vrezen voor het wekenlang aanhouden van onrust en rellen; - mensen zich ten opzichte van zowel de maatregelen als de rellen machteloos voelen, terwijl ze zich wel willen inzetten voor hun stad en eigen welzijn; - veel mensen, waaronder jongeren, gefrustreerd, eenzaam en depressief zijn geworden door en in de coronacrisis; - het belangrijk is voor mensen om een handelingsperspectief voor ogen te hebben wanneer zij zich bedreigd voelen in hun objectieve en subjectieve veiligheid; - het tevens belangrijk is om de behoefte aan een uitlaatklep te respecteren; - er genoeg jongeren zijn die een positieve bijdrage willen leveren aan hun directe leefomgeving; Verzoekt het college om: - op wijkniveau preventie te organiseren met jongeren uit de wijk, jongerencoaches, ouders, wijkmanagers en betrokken buurtbewoners die zich hiertoe geroepen
voelen; - deze groep te faciliteren zodat zij gecontroleerd in de vroege avonduren (tot max. 21.00 uur) kunnen bijdragen aan het tegengaan van overlast en zorgen voor een positieve veiligheidsbeleving; En gaat over tot de orde van de dag.’ w.g. S.F. Lammering en E. Büyükçifci De motie is voldoende ondersteund en maakt deel uit van de beraadslagingen.
Dank u wel mijnheer Lammering. Dan gaan we naar de termijn van mijnheer Meeuwissen. De heer MEEUWISSEN (pvv). Ja voorzitter, dank u wel. Rellen RotterdamZuid. De rellen en plunderingen van deze week op Rotterdam-Zuid geven wat de PVV betreft aan dat de avondklok zoals verwacht een slecht idee is en dat het multiculti-experiment totaal is mislukt. De aangestoken brand in het Plaswijckpark door jongeren spreekt natuurlijk ook boekdelen. Na het instellen van een sadistische avondklok vond demissionair minister Grapperhaus het nodig de Rotterdammers nog verder te schofferen door zijn voorstel om Duitse ME in te zetten voor handhaving. Knettergek voorzitter. Het is natuurlijk ook knettergek dat wanneer Rotterdamse ondernemers hun bedrijf proberen te beschermen ze daarvoor worden beboet. De daders moeten worden aangepakt, niet de onschuldige ondernemers die het slachtoffer zijn. De PVV dient nu een tweetal moties in: ‘Stop avondklok Rotterdam’ en een motie ‘Geen Duitse ME in Rotterdamse straten’. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER (de heer Verheij). Mijnheer Meeuwissen heeft de volgende moties ingediend. Motie 3.
Stop avondklok Rotterdam ‘De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 28 januari 2021; Constaterende dat: - onze stad sinds de invoering van de sadistische avondklok een oorlogszone is geworden; - dit Nederland hatend tuig massaal de straat op gaat om te rellen en plunderen; Overwegende dat: - remigratie en/of heropvoeding van dit Nederland hatend tuig niet op zeer korte termijn realiseerbaar is; - politie en handhaving door structurele bezuinigingen de boel niet in bedwang kunnen houden; Verzoekt het college:
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
47
- met spoed bij de regering in Den Haag erop aan te dringen dat Rotterdam per direct uitgezonderd wordt van de avondklok; En gaat over tot de orde van de dag.’
De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Mag ik?
w.g. M.J.P. Meeuwissen
De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Oké. Voorzitter, als we de voorman van het NPRZ moeten geloven wonen er op Zuid een hoop mensen waar een steekje bij loszit, las ik in de krant. Daarmee individualiseert hij de rellen op Zuid en schuift hij de bestuurlijke verantwoordelijkheid slim van zich af. Ten overvloede misschien, maar laat duidelijk zijn: de SP keurt plunderingen en geweld af en vindt de uitbarsting van opgeklopte woede op straat absoluut afkeurenswaardig. Vergeef me dat ik niet meedoe met het schreeuwen van wat voor tuig er op Zuid en in de rest van Nederland woont, omdat je daarmee de polarisatie alleen maar aanwakkert. Al die mensen die hebben gereageerd op mijn begrip voor die jongeren laatst op Rijnmond en die reacties, geloof me, waren vaak niet mals, luister goed mensen: ik had wat meer balans moeten brengen in mijn commentaar, maar ik laat onze jongeren, en ik noem het in mijn leven vaak nog kinderen, nooit in de steek. En ik verklaar ze ook niet voor idioot. En ik wil ze ook niet op een boot zetten et cetera. U begrijpt allemaal wel wat voor commentaar ik gekregen heb.
De VOORZITTER (de heer Verheij). Gaat uw gang mijnheer Van Zevenbergen.
Motie 6. Geen Duitse ME in Rotterdamse straten ‘De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 28 januari 2021 ter bespreking van de ordeverstoringen in Rotterdam-Zuid; Constaterende dat: - demissionair CDA-minister Grapperhaus voorstelt Duitse ME in ons land te laten marcheren om zo ‘rellende’ ‘jongeren’ in toom te houden. (Zie Telegraaf-artikel vandaag 27 januari 2021); - onze eigen Mariniers nog niet worden ingezet; - onze Rotterdamse voetbalsupporters ook staan te springen om onze straten veilig te houden; Overwegende dat: - het voor de oorspronkelijke Rotterdammers uitermate schokkend is dat onze stad, die zo erg onder de Duitse bezetting heeft geleden, straks mogelijk Duitse ME toelaat en dit extra escalerend dus averechts werkt; - de voorlaatste avondklok in Rotterdam door de Duitse bezetter werd ingesteld; Verzoekt het college bij de regering in Den Haag erop aan te dringen: - geen Duitse ME in te zetten en zeker niet in onze Rotterdamse straten; - om de mogelijkheid van inzet Mariniers en voetbalsupporters te onderzoeken; En gaat over tot de orde van de dag.’ w.g. M.J.P. Meeuwissen De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. Dank u wel mijnheer Meeuwissen. Dan gaan we naar mijnheer Van Zevenbergen.
Ik heb heel veel behoefte nu om naar het grote plaatje te kijken. Ik was ook heel blij met het betoog van mijnheer Lammering. Wij hebben te maken met een escalatie, tijdens een coronacrisis nog wel. Een geregisseerde strategie van ontwrichting en ondermijning. Er is een reden waarom de jongeren zich bevinden op social medianetwerken waar ze op elkaar kunnen vertrouwen, want wie vertrouwt hen anders tegenwoordig? De politiek en de media proberen ze alleen te categoriseren en er goed garen bij te spinnen. Onze huidige verzorgingsstaat en maatschappij hebben gefaald. Het is tijd dat we dat echt onder ogen moeten zien en een begin gaan
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
48
maken met het herstellen van vertrouwen en het bieden van betere mogelijkheden voor onze jongeren. Onze jongeren zijn opgehitst en doelbewust misleid door met name extreemrechtse politici. Ja, politici. Extreemrechtse politici. De ondernemers die slachtoffer zijn geworden van de escalatie helpen we echt niet door alleen maar met verontwaardiging te reageren. Mijn voorstel is ze snel te helpen vanuit de gemeente om hun zaakjes weer op orde te krijgen en de politie die zo geweldig werk doet, helpen we ook niet alleen maar met applaus, zoals bij onze zorgmedewerkers, en met mooie woorden, we hebben gezien dat de zorgmedewerkers daar achteraf niet blij mee waren. Nee, die moeten betaalbaar kunnen wonen in Rotterdam. En hun CAO moet snel worden aangepast. Dat is helpen. Dat is nog eens waardering voor onze helden. Dus het probleem ook hier bij de wortel aanpakken. Als laatste, want de tijd is kort. Laten we meer zicht krijgen op de slechte elementen die onze bevattelijke jongeren, en nogmaals in mijn ogen nog kinderen, negatief beïnvloeden. We zitten allemaal achter digitale schermen, beheerd door multinationals. Ik las vorig jaar een artikel over dat Google extremisme in de hand werkt door algoritmes van YouTube. En dat YouTube dan heel snel kijkers naar steeds extremere filmpjes leidt. Algoritmes werken zo. Te ingewikkeld om dat nu allemaal uit te leggen.
De onzichtbare hand plundert onze maatschappij dagelijks en extreemrechts blijft selectief winkelen om haat aan de man te brengen. Hopelijk kunnen wij het tij keren. De vragen van mijnheer Lammering onderschrijf ik. Voor de rest heb ik geen andere vragen meer. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER (de heer Verheij). Dank voor uw bijdrage mijnheer Van Zevenbergen. Dan gaan we naar mijnheer Leewis toe. De heer LEEWIS (gl). Voorzitter, het is logisch dat we dit debat hebben vandaag, want het heeft heel veel Rotterdammers
beroerd. Het heeft mij ook enorm beroerd. Tegelijkertijd is het ook een lastig debat, want we weten zo weinig. We weten wat er is gebeurd, maar we weten niet precies wie hierachter zat en waarom. Voorzitter, ik wilde eigenlijk concluderen dat de beste bijdrage aan dit debat al lang geleverd is. Dat was de bijdrage van de burgemeester die direct de jongeren aansprak op hun gedrag. Dat vond ik een zeer terechte aanspraak en een goede. Ik wil vooral mijn steun uitspreken richting wijkbewoners die enorm veel over zich heen hebben gehad, waarbij spullen in de brand zijn gestoken en die een nacht lang in angst hebben gezeten, voor ondernemers die het al zo moeilijk hebben en hun zaak in vlammen op zagen gaan. En vooral ook steun voor de politie die daar heeft gestaan. Ik heb zelf vrienden bij de politie en je maag knijpt samen als je de beelden ziet van een politiebus die wordt belaagd met wat je niet anders dan mortieren kan noemen. Ik heb ook begrip voor moties die in zijn gediend over het steunen van ondernemers. Die zullen wij ook steunen, maar tegelijkertijd heb ik ook wel het gevoel dat ons college en ons gemeentelijk apparaat hier al lang bovenop zat. Voorzitter, laat ik ook zeggen dat ik absoluut niets begrijp van dit geweld. Ik ben zelf opgegroeid in de Afrikaanderwijk.
Mijn hangplek was veel de Beijerlandselaan, zeker toen ik zestien was en voorzitter, ik heb ook niet altijd netjes binnen de lijntjes gekleurd, maar rellen, plunderen en vooral ook het vernietigen van je eigen wijk, je eigen straat, voorzitter daar heb ik geen begrip voor. Daar kan ik geen begrip voor opbrengen. Wat ik me vooral dus afvraag is: hoe ontstaat zo’n massapsychose waarbij het morele kompas van zoveel jongeren in één keer weg is? Want ik maak me toch hard dat een heleboel van dit soort jongeren als je ze individueel spreekt dit eigenlijk helemaal niet hadden bedacht en ook niet goed vinden. Maar toch hebben ze het gedaan. En voorzitter, dat geldt al helemaal voor de ouders en de wijk om die jongeren heen die dit ook absoluut niet willen en toch is
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
49
het gebeurd. Dat roept dus de vraag op: wat is hier gebeurd en waarom is het gebeurd? Dat is een vraag die we hier niet vandaag in dit debat gaan beantwoorden, maar een vraag waar we wel de komende tijd met elkaar heel hard over moeten gaan nadenken. Dat is niet alleen een probleem van Rotterdam. Dit is namelijk in het hele land gebeurd. Wat is er in onze Nederlandse samenleving gebeurd dat dit plotseling overal is losgebarsten? Daar moeten we volgens mij met elkaar heel hard over gaan nadenken en antwoorden op verzinnen. Ik wil nog één ding toevoegen aan het debat over het ophalen van de kosten of het vergoeden van de kosten door de daders. Ja, natuurlijk hebben de ouders een verantwoordelijkheid voor wat ze doen en als er een steen door de ruit gaat heb je die te betalen, maar ik maak me met mijnheer Van Baarle heel veel zorgen als ouders die het al moeilijk hebben, die nu geen grip hebben op jongeren, ook nog eens een enorme rekening voor zich krijgen die een gezin jarenlang in de schulden zal storten. Ik vraag me af, nee voorzitter ik weet eigenlijk wel zeker, dat dat de opvoeding van jongeren ook niet ten goede komt en dat dat onze samenleving misschien wel meer schade oplevert dan dat we schade verhalen. Ik zou ook graag van het college willen weten hoe men daarnaar kijkt en hoe we daar op een goede en verstandige en rechtvaardige manier mee om kunnen gaan.
De VOORZITTER (de heer Verheij). Dank u wel mijnheer Leewis. De vragen zijn genoteerd. Ik zie de burgemeester druk schrijven naast mij. Mijnheer Büyükçifci voor zijn termijn. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Ja, dank voorzitter. Voorzitter, heel veel is gezegd, maar het is zo’n belangrijk vraagstuk, dus ik heb ook een uitgebreide bijdrage. Voorzitter, sinds de avondklok is ingevoerd, zijn meerdere steden opgeschrikt door rellen, vernielingen en plunderingen. Maandagavond was helaas Rotterdam aan
de beurt. Als Rotterdammer, als kind van Zuid, op een steenworp afstand van de Beijerlandselaan raakt het mij diep. Velen zijn de dupe van de rellen: omwonenden, ondernemers, ouders, agenten en eigenlijk wij als stad in zijn geheel. Respect voor agenten en hartverwarmend om te zien hoe Rotterdammers ondernemers te hulp schieten en vrijwilligers van bijvoorbeeld moskeeën de straten schoonvegen. De rellen lijken weinig te maken te hebben met het grondrecht te demonstreren tegen de avondklok, Tegelijkertijd kunnen we de ongeregeldheden niet helemaal los zien van de avondklok en andere maatregelen. Rellen elders lijken als katalysator te hebben gewerkt. Er is een waaier aan factoren te benoemen. Die zijn door mijn voorgangers ook al benoemd. Denk aan de verslechterende condities waaronder vele Rotterdammers zich bevinden: armoede, schulden, onderwijsachterstanden, institutioneel racisme. Verzet tegen de coronamaatregelen in combinatie met bestaand verzet tegen autoriteiten door jongeren, aangewakkerd door groeiend wantrouwen ook jegens instituties, maar ook simpelweg verveling, spanning, status, sensatiezucht. Dit alles biedt op geen enkele manier rechtvaardiging, wel mogelijke verklaringen voor de escalatie. Repressie op korte termijn is belangrijk, maar preventie is beter. We moeten deescalerend te werk gaan.
Zet voor nu maximaal in op contact met die jongeren, om te achterhalen wat er speelt. Zet daarbij een leger in. Een leger aan jongerenwerkers. Voorzitter, zojuist in het debat met mijnheer Karremans heb ik ook al benadrukt: ik vind het echt kwalijk dat sommige politici direct met hun xenofobische zondebokpolitiek weten toe te staan zodra jongeren van kleur de straat op gaan. Met zondebokpolitiek proberen politici de diepere problemen in de samenleving af te schuiven op de ander. Voorzitter, de daders hebben schade verricht en geplunderd in een winkelstraat waar veelal migrantenondernemers het zwaar hebben vanwege corona.
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
50
De VOORZITTER (de heer Verheij). Mijnheer Büyükçifci, u heeft een vraag van mijnheer Karremans.
jongens. Jongens van wie het relgedrag op geen enkele manier toelaatbaar is.
De heer KARREMANS (vvd). Ja, ik was benieuwd waar hij dat xenofobe vandaan haalde uit mijn betoog. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Voorzitter, ik verwijs daar automatisch uiteraard mee naar het Forum voor Democratie en de PVV. Dus niet naar mijnheer Karremans die de xenofobische zondebokpolitiek uit de kast haalt. Het gaat dus om andere politici. De heer KARREMANS (vvd). Goed om dat even helder te hebben voor de notulen. Dank u wel. De VOORZITTER (de heer Verheij). Gaat u verder mijnheer Büyükçifci. De heer BÜYÜKÇIFCI (nida). Voorzitter, de daders hebben schade verricht en geplunderd in de winkelstraat waar veelal migrantenondernemers het zwaar hebben, vanwege corona. Wanneer het gaat om de achtergrond van de slachtoffers is deze kennelijk minder relevant voor die politici. Opmerkelijk was ook een reactie van een politieagent op sociale media die zich als het ware een heilige taak heeft toegeëigend om met een rechte rug, zoals hij dat vermeldt, met een rechte rug en vertrouwen de schapen tegen de hyena’s te blijven beschermen. Voorzitter, spierballentaal draagt naar mijn idee ook niet bij aan de de-escalatie. Kwalijk dat velen termen als tuig bezigen. Het zijn mensen voorzitter. Hun gedragingen zijn op geen enkele wijze goed te praten, maar het zijn mensen. En we moeten deze mensen niet met de-humaniserende termen van ons afstoten.
Voorzitter, we zijn niet bij gebaat bij simplistische, eenzijdige duidingen van wat zich maandagavond in Rotterdam-Zuid heeft afgespeeld. Ja, de relschoppers waren vooral jongeren. En laten we ook het beestje bij de naam noemen: het waren vooral jongens. Rotterdamse jongens, onze Rotterdamse
Voorzitter, enkele vragen aan het college. De vraag is al gesteld, maar ik wil hem toch even aanstippen: hadden de rellen van maandagavond ook voorkomen kunnen worden? Want de dag ervoor, op zondag, leek het ook uit de hand te lopen en onder meer jeugdwerkers zaten er toen bovenop. Ze volgden wat er op de social media gebeurde. Ze zijn de straat opgegaan en probeerden de jongeren voor de rellen te behoeden. En daarmee werd voorkomen dat de jeugd zich verzamelde bij het Centraal Station. En mijnheer Westerbeke geeft aan dat het dinsdagavond een stuk rustiger bleef en dat dat met name ook te maken had met een grondige voorbereiding, zoals hij dat zelf aangeeft. Dus het lijkt me toch een terechte vraag: hadden de rellen van maandagavond op de een of andere manier ook voorkomen kunnen worden? Een tweede vraag: er zouden in Rotterdam de meeste arrestaties verricht zijn, in totaal 81 mensen werden opgepakt. Klopt het dat er in Rotterdam de meeste arrestaties zijn verricht? Welke verklaring kan de burgemeester hiervoor geven? Even in vergelijking met andere steden waar zich ook ongeregeldheden hebben voorgedaan. De derde vraag: kan het college aangeven welke extra inzet er nu is in de preventieve sfeer? Denk aan contact met jongeren in de wijken, met jeugdwerk en met scholen.
Vierde vraag: kan de burgemeester beloven dat niet het leger ingezet zal worden? Dat we te allen tijde de-escalerend te werk zullen gaan? En het leger is daar niet bekwaam in. Die discussie is wel gaande, ook in de Tweede Kamer is die er geweest. Het lijkt erop dat het niet die kant op zal gaan, maar kan de burgemeester ook beloven in ieder geval dat dat niet zal gebeuren? Vraag vijf: kan het college toezeggen om sociologisch onderzoek te laten doen naar de huidige maatschappelijke ongeregeldheden? Dit is niet een nieuw fenomeen. Die maatschappelijke ongeregeldheden zijn van alle tijden. Wel nieuw zijn de condities die de coronamaatregelen nu momenteel
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
51
scheppen. Een andere vraag: de relschoppers, de wens is in ieder geval om de relschoppers te berechten via snelrecht. Dus de wens is echt een snelle reactie op de maatschappelijke onlusten. Daar kan ik me iets bij voorstellen, de afschrikwekkende werking daarvan. Echter, deskundigen waarschuwen ook voor oneerlijke processen en weinig inzicht in de personen zelf. Dus de echte achterliggende motivatie. Vanwege de snelle afhandeling van zaken. En we zitten tegelijkertijd met z’n allen wel met de vraag wat deze mensen nou bezielt, dat ze over zijn gegaan op dit type daden. Dus we willen ook gewoon weten wat nou de motivatie is geweest. Het lijkt me in ieder geval om daar ook zicht op te hebben. Kan het college daarop reflecteren? En als laatste voorzitter, wij hebben enkele moties ingediend voor onder meer hulp en ondersteuning gericht op ondernemers en de maatschappelijke organisaties. Dank voorzitter. De VOORZITTER (de heer Verheij). Mijnheer Büyükçifci heeft de volgende moties ingediend. Motie 4.
Ondersteunen getroffen ondernemers en maatschappelijke organisaties avondklokrellen ‘De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 28 januari 2021; Constaterende dat: - in Rotterdam veel ondernemers en diverse maatschappelijke organisaties slachtoffer zijn geworden van vernieling en plundering van hun winkels en kantoren tijdens de avondklokrellen; Verzoekt het college: - alles in het werk te stellen om ondernemers die zijn getroffen door de avondklokrellen, in samenwerking met verzekeraars en andere betrokkenen, te helpen de schade te herstellen en zo snel mogelijk hun zowel economisch als sociaal boven op te helpen; - alles in het werk te stellen om ook aan maatschappelijke organisaties hulp te verlenen, te ondersteunen en te faciliteren
in de wederopbouw, te helpen de schade te herstellen en hun zo snel mogelijk zowel economisch als sociaal boven op te helpen; En gaat over tot de orde van de dag.’ w.g. E. Büyükçifci Motie 11. Bescherm essentiële gebouwen meer ‘De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 28 januari 2021 Constaterende dat: - avondklokrellen ook plaatsvinden rondom en bij maatschappelijke organisaties, ziekenhuizen en overige essentiële gebouwen; - het Ikazia Ziekenhuis haar bezoekers vanwege de avondklokrellen heeft geadviseerd niet op bezoek te komen in het ziekenhuis; - maatschappelijke organisaties, ziekenhuizen en overige essentiële gebouwen vrezen voor hun veiligheid en de veiligheid van hun bezoekers; - in deze tijden van eenzaamheid, mogelijkheid om bij elkaar te komen, zoals in maatschappelijke organisaties en bij ziekenhuisbezoeken, extra gekoesterd en beschermd moet worden; Verzoekt het college: - de maatschappelijke organisaties, ziekenhuizen en overige essentiële gebouwen meer te beschermen en te beveiligen zodat samenkomen in deze gebouwen mogelijk blijft; En gaat over tot de orde van de dag.’ w.g. E. Büyükçifci Motie 12.
In gesprek met rellende jongeren ‘De gemeenteraad van Rotterdam, in vergadering bijeen op 28 januari 2021; Constaterende dat: - het erop lijkt dat veel van diegenen die in Rotterdam meedoen aan de avondklokrellen en plunderen jongeren zijn; - volgens hoogleraar sociologie rellen, niet los kunnen worden gezien van sociologische factoren en mede te
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
52
verklaren zijn door maatschappelijke en kansenongelijkheid; - veel mensen, waaronder jongeren, gefrustreerd, eenzaam en depressief zijn geworden door en in de coronacrisis; - mensen, waaronder jongeren, hierdoor een uitlaatklep nodig kunnen hebben; Verzoekt het college: - onderzoek te doen naar het ontwikkelen van bijvoorbeeld een Coronaproblematiek Communicatie Toolkit, die helpt bij communicatie over specifieke problematiek met onder andere jongeren, waardoor gemeente en partners beter in gesprek kunnen treden over huidige problematiek en spanningen, en zo beter kunnen inspelen op hulpvragen; En gaat over tot de orde van de dag.’ w.g. E. Büyükçifci De moties zijn voldoende ondersteund en maken deel uit van de beraadslagingen. Dank u wel mijnheer Büyükçifci. Ik heb nog twee sprekers op mijn lijstje. Mijnheer Van der Velden als eerste. De heer VAN DER VELDEN (pvdd). Ja, dank u wel voorzitter. Het geweld, de plunderingen en vernielingen die we afgelopen maandag in Rotterdam zagen, keuren wij als Partij voor de Dieren natuurlijk ten zeerste af. En wij leven mee met de slachtoffers van het geweld, de getroffen ondernemers en de bewoners. Zoals gebruikelijk reageren sommige politici zoals ze altijd reageren als er rellen zijn. Ze zijn geschokt en strooien dan met de gebruikelijke retoriek: stelletje criminelen, tuig, ontoelaatbaar et cetera, et cetera.
Voorbeelden: daders moeten te kijk worden gezet met een hesje, je moet ze tot op het bot vernederen, ze moeten de straat poetsen, de giertank moet erop, politiehonden moeten erop, heropvoeding. Tja voorzitter, we hebben het allemaal gehoord. Dat nota bene uit de mond van een politicus die recent nog Donald Trump de morele winnaar vond van de Amerikaanse verkiezingen. Voorzitter, in Nederland kennen we de rechtspraak en
het recht zoals ze hun werk doen. En ik zou de politici dan ook echt willen oproepen: reflecteer ook eens op je eigen rol als politicus. En waak er ook voor om op de stoel van de rechter te gaan zitten. Voorzitter, het helpt niet om de rellende jeugd weg te zetten als criminelen. Het leven van veel jongeren staat al bijna een jaar op zijn kop. En er is geen volwaardig debat over de gevolgen van de coronamaatregelen voor jongeren. Er is geen gebalanceerde discussie over de moeilijke positie waarin zij zitten. Enorme beperkingen van de vrijheid vergen gewoon veel van onze jeugd. De scholen zijn gesloten, terwijl scholen nu juist de broodnodige structuur bieden, zeker in dit soort wijken. Er zijn geen stageplekken of er zijn stageplekken met enorme wachtrijen. Er zijn geen banen. De bijbaantjes zijn er allemaal niet meer. Er is geen perspectief. Ze hebben ook te maken met een zeer moeilijk toegankelijke huizenmarkt. Voorzitter, het is langzamerhand een uitzichtloze positie. Zij kunnen straks wel de enorme schuldenberg gaan aflossen. Veel jongeren voelen zich langzamerhand tweederangsburgers en in buurten waar de rellen plaatsvinden heerst al langer het gevoel dat ze in de steek gelaten worden, waarbij ze geen vertrouwen meer hebben in de heersende politieke partijen. En na het debat van vandaag denk ik al helemaal niet meer. Harde taal helpt niet.
Het zet mensen alleen maar tegen elkaar op. En voorzitter, je kan het elastiek telkens blijven oprekken, maar er komt een moment dat het elastiek knapt. En dan krijg je dat elastiek recht in je smoel. Laten we nu eindelijk eens een keer een volwassen discussie starten over de positie van onze jongeren tijdens deze coronapandemie. En luister nou ook eens een keer naar gedragswetenschappers, psychiaters en jeugdwerkers. Hopelijk kan dat de angel een beetje uit de toekomstige rellen halen. Ik hoop het. Dank u. De VOORZITTER (de heer Verheij). Dank u wel mijnheer Van der Velden. Als laatste heb ik mijnheer Vonk.
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
53
De heer VONK (cu-sgp). Ja, dank u wel voorzitter. Ja, er is veel gezegd en ik denk ook terecht. Alle emoties die langskomen zijn terecht. De woede, de verbijstering, het ongeloof, het verdriet, de onmacht, maar ook de trots op de mensen die pal stonden voor onze veiligheid en de trots op de mensen die de volgende dag gewoon de handen uit de mouwen staken om weer te helpen puinruimen. We hebben waardering voor de manier waarop de burgemeester heeft gereageerd in de media. De bijtende toon richting de daders, ook de vragen aan de ouders, het dankwoord aan de politie en alle hulpverleners en de steun aan de ondernemers. Dat was even in het kort zijn reactie. Wat ons betreft zijn dat precies de zaken die aan de orde moesten komen. Ik heb daar zelf nog een paar opmerkingen over en een enkele vraag na alles wat er al gezegd is. Ja, het oppakken van daders met alle mogelijke middelen heeft wat ons betreft de hoogste prioriteit. Er zijn geen verzachtende omstandigheden of vergoelijkende woorden op zijn plaats. Niemand komt hiermee weg. En de straffen horen zwaar te zijn. Wat ons betreft trekken we de daders uit de anonimiteit. Even los van de straf waar het OM over gaat. Ze hebben een verhaal te vertellen. En het is goed als dat in de spotlights komt. De schade moet zo veel mogelijk verhaald worden op de daders. Dat is een goed principe.
Dat zeg ik niet omdat het al uitgebreid in ons verkiezingsprogramma stond, maar ik zeg dat omdat het recht doet aan een stuk genoegdoening, vooral richting de slachtoffers en de winkeliers en omdat we denk ik allemaal willen dat mensen ontdekken dat ze er niet mee wegkomen. Dus mijn vraag is wat er nu te zeggen is, op dit moment, naar aanleiding van de eerste aanhoudingen, over de mogelijkheid om die schade te verhalen en hoe wij daar in een later stadium ook meer informatie over krijgen. Dan de rol van de ouders. Ja, waar zijn ze? En hoe worden zij ter verantwoording geroepen? En tegelijk ook ondersteund,
want de ouders die onverschillig zijn, of het zelfs wel prima vinden, moeten ook stevig worden aangepakt. Welke instrumenten hebben we daarvoor, is mijn vraag. Maar er is ook wanhoop bij ouders die de controle kwijt zijn en enorm verdriet hebben over wat hun kinderen doen. Hoe kunnen we ze helpen naar aanleiding van deze gebeurtenissen? Hoe lastig op dit moment ook voor te stellen, samenleven doe je ook met de mensen die je soms wel kunt uitkotsen. Je moet met elkaar verder. Het uitsluiten van mensen voor de lange termijn is geen oplossing, hoewel het voor even lekker voelt. Dus wij doen niet mee aan het goedkoop wegzetten van mensen als tuig of idioten. Als het alleen maar idioten waren, dan kunnen ze er ook niets aan doen dat ze zich zo gedragen. Het punt is dat ze zich wel zo gedragen, maar dat ze niet alleen maar zo zijn. Dus kun je ze wel degelijk aanspreken, bestraffen en met ze verdergaan. We blijven dan ook zoeken naar manieren om samen verder te gaan, ook al hebben we daar nu even helemaal geen zin in. Laten we de mensen eren die zich inzetten voor onze veiligheid en onze gezondheid, ter bescherming van onze stad. En die beroepsmatig of vrijwillig de handen uit de mouwen steken om de stad ook na zulke gebeurtenissen weer op te bouwen. Laten we het kwade overwinnen door het goede.
Laten we dus nu het goede eren, daar woorden aan geven, dat zichtbaar maken en alle ruimte geven. Juist nu. De stad is sterker dan onze agressie. De VOORZITTER (de heer Verheij). Dank u wel mijnheer Vonk. Daarmee hebben we alle sprekers in de eerste termijn vanuit de raad gehad en kijk ik naar de burgemeester of hij direct de beantwoording kan doen. Dat is het geval. Dan geef ik het woord aan de burgemeester. De heer ABOUTALEB. Voorzitter, ik wil u hartelijk dankzeggen, aan de raadsleden voor de inbreng voor vandaag op dit toch belangrijke onderwerp voor de stad. Ik denk dat velen in onze stad belangstelling hebben voor wat we met elkaar uitwisselen op een dag als vandaag. Ik denk dat het
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
54
goed is om te weten dat de wethouder Jeugd meeluistert en een aantal vragen die raken aan opvoedingsvraagstukken en allerlei andere zaken voor haar rekening zal nemen en de wethouder Economie ook beschikbaar is voor vraagstukken over de ondernemers en de rol van de stad richting de ondernemers de komende dagen en de komende uren. Voorzitter, een aantal vragen leent zich voor een algemene reactie. Er is heel veel gezegd over de preparatie van de zijde van de politie. Er is veel gezegd over: hoe is het mogelijk dat dit is gebeurd? En is er een link met corona? U bent daar niet helemaal eenduidig over. Zo is het in de Nederlandse samenleving ook, dus dat is een goede reflectie, uw inbreng, als reflectie van de samenleving als geheel. Het is natuurlijk langere tijd gaande, de wens om je te willen verzetten tegen de coronamaatregelen. Nou, er waren allerlei verschillende demonstraties die de afgelopen weken hebben plaatsgevonden. Ook hier bij ons in Rotterdam, ook voor het stadhuis waarbij de anderhalvemetermaatregel nauwelijks werd gerespecteerd. Er is toen ook tegen opgetreden. Laat ik het nog één keer zeggen voorzitter: onze eenheid, de politie-eenheid, is een van de eerste eenheden in Nederland die jaren geleden het uitstekende systeem van intelligence via social media heeft opgepakt.
De vraag is alleen: meelezen en weten wat er zo ongeveer gezegd wordt, is één, maar kun je bij degenen die die posts maken, kun je er ook tegelijkertijd bij komen om ze dan ook uit te schakelen? Soms wel en dat is ook gebeurd de afgelopen dagen. Er zijn meerdere mensen aangehouden die aan die posts hebben deelgenomen. En soms kan dat niet. U heeft de frustratie van de minister van Justitie afgelopen dagen, ook gisteren in de Tweede Kamer, kunnen horen over het dubbele slot dat op whatsapp is neergezet, met alle beste bedoelingen voor de privacybewaking. En tegelijkertijd zie je dat er dus ook misbruik van is. En Telegram,
dat inmiddels in het Midden-Oosten gevestigd is, van Russische origine, dat heel lastig of niet meewerkt aan het opsporen van mensen die daar hun posts maken. Dus daarmee wordt die anonimiteit ook enorm bevorderd. Maar het meelezen en het in beeld hebben van wat daar gebeurt, en overigens heel veel burgers die mij en de politie afgelopen dagen ook geïnformeerd hebben over wat zij zelf hebben waargenomen, de jongerenwerkers die vandaag zoveel genoemd zijn en die heel veel waargenomen hebben, zijn ook belangrijke bronnen geweest de afgelopen tijden om ons te waarschuwen voor wat daar gebeurde, maar helemaal uitsluiten lukt dat helaas niet. Mijnheer Lammering sprak over de donkere kant van de social media. Dat hebben we natuurlijk ook gezien bij een andere vergelijking van het gebruik van social media, niet zozeer een inhoudelijke vergelijking, maar bij IS die op zijn hoogtijdagen de social media op een hele treffende manier gebruikte om zijn propaganda wereldwijd te maken. Ook dat hebben we toentertijd bestempeld als de donkere kant van social media. Iedereen die mij vraagt om daar een lobby voor te voeren om te kijken hoe wij beter kunnen opsporen, ik kan u geruststellen, die lobby is niet nodig. Het leeft in de Tweede Kamer en de minister van Justitie heeft daar echt een punt van gemaakt en studeert erop en bekijkt wat de mogelijkheden zijn.
Dat heeft natuurlijk enorm accelererend gewerkt voor het optrommelen van mensen. En daar zit ook een tactiek achter. In de aanloop naar de maandag zagen we dat degenen die die berichten verspreidden moedwillig niet alleen de Beijerlandselaan noemen of het gebied rondom het Centraal Station, maar tien of twaalf locaties aanwendden. En waarom doen ze dat? Dan hopen ze dat wij de schaarse politiecapaciteit over tien locaties kunnen gaan verdelen en we weten uit hooliganisme hoe dat werkt. Dan staat een groep mensen op een bepaalde plek en die kijkt naar de aanwezige politiemensen. Allereerst stellen ze vast: wat voor soort agenten zijn het? Zijn het gewoon platte petten of is het de ME? Twee: hoeveel zijn het er? En kunnen we
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
55
die aan? Dat heeft u overigens ook gezien bij de bestorming van het Capitool. Ook daar hoort u in beeld iemand roepen: ze zijn met te weinig, we kunnen ze aan. Eén, twee drie: hup. En dan naar voren. Dus daar zat een tactiek achter. Door heel veel locaties te noemen waar niets gebeurde, hoopte men dat uiteindelijk de politie verslapt zou zijn en met weinigen op een locatie zou zijn. Daar zijn we niet ingetrapt, want bij de politie is men ook een stuk slimmer dan deze lieden denken. Maar serieus hielden wij rekening met de mogelijke aanwezigheid rondom het Centraal Station en het winkelgebied Centrum en de Beijerlandselaan. Van meet af aan zat de Beijerlandselaan in de plannen van de politie. De aanwezige ME die we tot onze beschikking hadden werd dan ook verdeeld over de noordkant rondom het Stationsgebied en het Centrum en over Zuid. Toen bleek dat Noord geen serieuze optie was, omdat daar weinig mensen verschenen, en die zijn vrij snel de kop ingedrukt en gearresteerd, konden wij ietsje later met enige vertraging, en dat verklaart ook het feit dat er aan het begin van de rellen maandag op de Beijerlandselaan de capaciteit van de ME wat aan de lage kant was, later is er uiteindelijk aansluiting gevonden bij de collega’s uit Noord.
En in de loop van die avond zijn er ook allerlei reservisten, zoals dat dan heet, bij de ME opgeroepen en in de loop van de avond was de politiecapaciteit vrij goed. Het probleem was alleen dat de mobilisatiekracht van de social media en het feit dat er op zich heel veel mensen wonen, die mensen hoeven dan ook niet van heel ver te komen, op de hoek gingen ze naar buiten en vervolgens zagen we wat er gebeurde. Niet iedereen is overigens uit op rellen geweest die avond, om en bij de tachtig, misschien honderd mensen wel, maar heel veel anderen waren een soort ramptoeristen, mensen die naar buiten gingen om te kijken, om filmpjes te maken. Ik zag zelfs vanuit het beleidscentrum mensen die met hun hondje rondliepen tussen de stenengooiers om op die manier toch te kunnen kijken en als ze gepakt zouden worden door de
politie een alibi hadden van: ik mag toch mijn hondje uitlaten na 21.00 uur? Dus er zaten heel veel filosofieën achter. Dat maakt het vrij lastig om een goede taxatie te maken van waarom de mensen zo naar buiten gaan. Ik wil nog één ding duidelijk zeggen over die rellende jongens. Het zijn allemaal jongens en jonge mannen. Er zaten veel minderjarigen tussen helaas. Als we het stellen op honderd en we stellen het aantal inwoners op Zuid op 200.000 dan mogen we zeggen dat het over-, over-, overgrote deel van de inwoners van Zuid deugt. Volgens mij doen we er verstandig aan om niet te generaliseren en om duidelijk te maken dat er echt sprake is van een superkleine minderheid. De ministerpresident sprak in de Tweede Kamer: 99 procent van de Nederlanders deugt op dit punt. Ik wil het hem graag nazeggen. Volgens mij heeft hij daar ook hartstikke gelijk in. Dus oppassen daarvoor. Voorzitter, aan het begin van de avond, daar wil ik u nog iets zeggen over een tactisch punt. Er is nogal wat politie-inzet gepleegd om een grote elektronicazaak aan de kop van de Beijerlandselaan te beschermen. Het vermoeden bestond dat men wellicht die als aantrekkelijk object zou willen inzetten. Dus wij hebben de politie ook ingezet om die zaak te beschermen. Het is ook daar waar toch sommige lieden dachten: we breken toch door de linies heen. En ze dachten toch het gebouw aan te zullen vallen.
Het is daar overigens, voorzitter, waar een politieman besloten heeft om een waarschuwingsschot te lossen om uiteindelijk degenen die het gebouw wilden aanvallen op een afstand te houden en dat is gelukt, want het gebouw is gelukkig ongeschonden uit de strijd gekomen. De VOORZITTER (de heer Verheij). Een vraag van mijnheer Van Zevenbergen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Ja, dank u voorzitter. Ik ben oprecht blij met de woorden van de burgemeester dat een heel groot deel van de mensen op Zuid deugt. Maar veroordeelt hij dan, of laten we
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
56
zeggen, reflecteert hij dan op mijn wens, de woorden van de voorman van het NPRZ in de krant van gisteren dacht ik, waarin hij zegt dat er bij veel mensen een steekje los zit of idioten zelfs wonen op Zuid. Dus graag daar een reactie op.
De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Oké.
gaat en denken: hé, hier is iets niet pluis. En dan gaat het heel snel rond in zo’n omgeving: in die familie is er blijkbaar iemand aangehouden. Nou, dat is een vorm van sociale aanwijzing, maar dat moeten we wel doen, want we willen heel graag met die ouders wel spreken en die wijkagenten hebben inmiddels allemaal lijsten gekregen van mensen die ze gisteren en in de komende dagen gaan bezoeken en gaan spreken, zeker als het gaat om minderjarigen. Maar het zal u niet zijn ontgaan dat de snelrechtzitting die gisteren heeft plaatsgevonden, als eerste in Nederland, dat dat een jongeman betrof met een IQ van 57. Dat heeft hij zelf verklaard. Dat zijn natuurlijk zeer ernstige vraagstukken, iemand die waarschijnlijk niet vermogend genoeg is met zijn verstandelijke vermogens om een leidende rol te hebben, maar zich wel mee heeft laten slepen en achter zijn computer blijkbaar opgeroepen heeft tot geweld en zich daar waarschijnlijk niet eens van bewust was dat dat een strafbaar feit is.
Ik sluit ook helemaal niet uit dat onder de aangehouden personen in Rotterdam ook dit soort lieden te vinden zouden zijn, al moet ik erbij zeggen dat de wijkagenten die de mensen kennen, van wie ze de namen hebben gekregen van het Openbaar Ministerie voor verdere gesprekken aan huis, dat de politie tegen mij zegt: ik heb geen getallen, maar nogal wat van die jongeren zijn niet voor het eerst in aanraking geweest met justitie. Dat zegt wel iets over een kennelijke hardnekkigheid van een aantal van die jongeren als het gaat om dingen doen die leiden tot aangehouden worden door de politie.
De heer ABOUTALEB. Ik was inmiddels mijn draad kwijt. Nee, ik wilde zeggen dat de eerste exercitie die de wijkagenten gepleegd hebben, die nu overigens lijsten hebben met namen van jongeren die ze gaan opzoeken en de eersten zijn gisteren al bezocht en daarmee krijgt eigenlijk ook naming and shaming in zijn moderne vorm wel gestalte, de mensen in de buurt zien namelijk de politieauto voor de deur staan van een familie, waar de politie naar binnen
Voorzitter, ik moet u tot mijn spijt bekennen dat ik met pijn in het hart op enig moment besloten heb om de politie toestemming te geven traangas te gebruiken. Dat was op het moment dat de situatie bijna onafwendbaar dreigde te worden in de richting van de Slaghekstraat. Ik wilde niet dat er voor 21.00 uur daarmee gedreigd zou worden, maar om 21.30 uur heb ik daartoe toestemming gegeven. En dat is in mijn twaalfjarig bestaan als burgemeester
De heer ABOUTALEB. Daar zal eventueel wethouder Moti iets over zeggen vanuit zijn rol in het college rondom het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid. Maar de eerste exercitie die de wijkagenten gepleegd hebben, ik sprak gisteren met ze, samen met de minister-president en een aantal mensen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Voorzitter? De VOORZITTER (de heer Verheij). Burgemeester, voordat u verdergaat mijnheer Van Zevenbergen wil volgens mij graag een reactie horen. De heer VAN ZEVENBERGEN (sp). Ja, ik begreep dat u de voorzitter was van het project NPRZ. Is dat niet zo? De heer ABOUTALEB. Zeker. Ik ben voorzitter van het Nationaal Programma Rotterdam-Zuid, maar wethouder Moti is daar vanuit het college de politieke vertegenwoordiger in het systeem. Dus wij hebben afgesproken dat hij die vraag zal beantwoorden. En los daarvan: er liggen inmiddels ook schriftelijke vragen van de raad die beantwoord zullen worden, maar dat neemt hij voor zijn rekening.
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
57
een pijnlijke beslissing, want dat associeer ikzelf altijd met oorlogsgebieden in de wereld, maar ik moest daarvoor toestemming geven om eventueel politieagenten af te kunnen schermen en de menigte uit elkaar te drijven. Gelukkig, was er de wijsheid van de politiecommandant ter plaatse, die eerst zijn manschappen liet beschermen en vervolgens aankondigde dat er traangas zou worden ingezet, die dreiging was blijkbaar voldoende om de menigte uit elkaar te drijven en de inzet van traangas is ons gelukkig bespaard gebleven. Ik zeg u er even bij wat mijn gevoel daarbij is. Ik vind dat een hele lastige beslissing, maar ik deel aan u mee dat ik die beslissing die avond wel heb genomen en als het nodig was dan werd het ingezet. Mijnheer Eerdmans sprak met name over een patiënt en een gehandicapte die niet bereikt konden worden. Gelukkig is het op enig moment alsnog gelukt om de ambulance en de brandweer ter plaatse te laten komen om de nodige zorg te verlenen en dat is gelukkig ook gebeurd. Voorzitter, de vraag hoe groot de schade is, dat kan ik u nog niet zeggen. Dat moet geïnventariseerd worden. Wethouder Kathmann zal straks iets zeggen over de rol die de gemeente speelt bij de ondernemers en de stadsmarinier ter plaatse om daar inzicht in te krijgen. Het is ook goed inderdaad om ons te realiseren dat deze ellende enorm veel solidariteit teweeg heeft gebracht.
Heel veel solidariteit. Ik ben in de loop van gisteren en zelfs op maandagavond bedolven door heel veel mailtjes en andere typen berichten van mensen die solidair zijn, die graag de handen uit de mouwen willen steken, graag dingen willen doen, maar vooral ook de politie prijzen voor hun geweldige inzet op beide avonden. Ik denk dat het goed is om dat ook aangetekend te krijgen. De inzet van het leger is wat ons betreft geen hobby. Ik heb eerder in de gemeenteraad gezegd, voorzitter, dat de inzet van het leger toch een vrij principiële
kwestie is die ook nog voorligt bij de Tweede Kamer en bij de minister, maar ja, de inzet van Defensie is op maandag en dinsdag aan de orde geweest, namelijk in de vorm van de Marechaussee. We zijn dankbaar dat de Marechaussee bereid is geweest om een peloton ME beschikbaar te stellen, zowel op maandag als op dinsdag. Mijnheer Lammering, dat er op dinsdag meer beschikbaar was, heeft natuurlijk te maken met hoe wij in de loop van dinsdag de schatting van de risico’s elders in de stad hebben gepleegd. We waren dus in staat om eerder te concentreren, mensen te concentreren op één plek, namelijk de Beijerlandselaan en we hebben niet de capaciteit hoeven te verdelen. Dat is denk ik een belangrijk uitgangspunt. Wij hebben wel gezegd, en dat is een goede inzet van de politie, wij zullen ervoor zorgen op die dinsdag dat we vrij vroeg elke vorm van groepsvorming uit voorzorg uit elkaar drijven. Niet alleen om redenen van coronamaatregelen natuurlijk, of de avondklok, dat kan ook nog een reden zijn, maar ook uit voorzorg om te vermijden dat er toch later in de avond een grotere groepsvorming ontstaat waardoor vervolgens de inzet van geweld nodig zou zijn. Ik denk dat het goed is om ook een beetje stil te staan bij de schade, het zijn twee verschillende soorten schade, de schade aan eigendommen van de gemeente en schade aan de kant van de ondernemers.
Die van de ondernemers weten we nog niet, maar aan de kant van de gemeentelijke eigendommen wordt dat geschat op zo’n 60.000 euro. Dan is het natuurlijk de vraag: kun je die verhalen? Als het even kan wel. En iedereen die zegt: wees daar zich voorzichtig mee, je kunt daar gezinnen kapot mee maken: eens. Dat zal ook altijd worden meegewogen door de daarvoor aangewezen instanties als de rechter bijvoorbeeld. Maar als het even kan gaan we dat wel doen. Dat vraagt overigens wel een zorgvuldige afweging, want je moet uiteindelijk toch een kapotte lantaarnpaal of een kapotte camera kunnen linken aan een dader. Het moet één op één
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
58
zijn. Dus als je het kunt linken aan een groep, is het ingewikkeld, maar het Openbaar Ministerie is toch hoopvol gestemd. Er zijn heel veel camerabeelden beschikbaar, ook beschikbaar gesteld door burgers en bedrijven. Maar we hebben ook onze eigen camerabeelden. Ik heb u verteld in een brief dat er sprake is van een groot onderzoeksteam van de politie, dat al die camerabeelden aan het onderzoeken is om ook te kijken of de mensen die bijvoorbeeld wegens gebrek aan stevig bewijs inmiddels naar huis zijn gestuurd in afwachting van verdere berechting, om te kijken of ook dit soort wandaden één op één gekoppeld kunnen worden aan iedereen die is aangehouden. Het aantal aangehouden personen is inderdaad fors. De eerste avond 59, de tweede avond 81 en gisteravond 25. Dus we zitten om en bij de 160 arrestanten en dat is een fors aandeel van alle mensen die in Nederland zijn aangehouden. Dat is wel het beleid in Rotterdam, omdat we dan wel op heterdaad dan wel nadien alsnog mensen willen berechten. Het zou natuurlijk heel raar zijn om zoveel schade op straat te hebben en dat je die avond alleen maar inzet op de-escaleren en niet op het aanhouden van verdachten. Dat is in Rotterdam wel staande praktijk. We willen wel aanhoudingen verrichten. Voorzitter, al die berichten over dat het te maken zou kunnen hebben met de avondklok, ik geloof er geen snars van.
Volgens mij heeft mevrouw Arsieni daar het een en ander over gezegd, maar ook iemand anders. Ik heb dat even niet paraat. We hebben een vorm van een gezagscrisis in Nederland en dat heb ik al eens eerder gezegd, een soort verzet tegen de autoriteit. Dat zagen we bij de boerenprotesten. Dat zagen wij bij het verzet tegen de coronamaatregelen. En dat parlementair genomen besluiten waarvan je in het verleden zei: nou, die worden gerespecteerd, want die rusten op een meerderheid, ja dan zie je nu toch dat er ook soms in politieke bewegingen wordt gezegd: ga je wel daartegen verzetten. Wat betekent dat dan als je zegt: ik verzet mij
daartegen en ik roep mijn achterban op om zich daartegen te verzetten? Achteraf kun je stellen dat het naar mijn stellige overtuiging wel gevaarlijke opmerkingen zijn, nadat er parlementaire besluiten zijn gevallen. Het zou een goede zaak zijn om zowel bij het lokale parlementaire stelsel als in een nationaal parlementair stelsel als er meerderheidsbesluiten zijn genomen wij ons dan onthouden van het oproepen van mensen om vervolgens tegen legitiem, volstrekt rechtmatig genomen besluiten dan alsnog de mensen op te roepen om je daartegen te verzetten. Het probleem dat ik ook overigens met deze jongeren heb, dat doet me pijn en mijnheer Lammering sprak daar heel veel over, maar ook mijnheer Leewis, kijk deze jongeren hebben al iets op hun kerfstok en twee: na eergisteren lopen ze het risico op een strafblad. Met een strafblad loop je het risico geen VOG te kunnen krijgen. En met een VOG die je niet krijgt loop je later het risico geen baan te krijgen om vervolgens, ik zeg dat toch maar in alle openheid, dan te zeggen: ik voel me gediscrimineerd op de arbeidsmarkt.
Als je aan deze rellen op deze manier hebt deelgenomen en zoveel schuld op je schouders hebt, ik heb het niet over iedereen, maar op deze manier, om vervolgens later toch uiteindelijk tegen de lamp te lopen als je gesetteld bent en getrouwd bent en je wilt op die manier normaal deelnemen aan het maatschappelijk verkeer, dan kom je jezelf tegen. Voorzitter, het doet me pijn dat ik dat moet constateren, want deze jongeren van veertien, vijftien zijn straks gewoon twintig, eenentwintig, tweeëntwintig en die willen dan een baan hebben. En dan komen ze zichzelf tegen. Iedereen die zegt: zullen we alsjeblieft kijken wat we daaraan kunnen doen om te verhinderen dat dat gebeurt, die heeft gelijk, want je wilt toch niet dat een veertienjarige of vijftienjarige reeds nu een stempel krijgt waar hij later geweldig last van zou hebben? Ik doe dit vanuit mijn verantwoordelijkheid voor de openbare orde en ik ga ervan uit dat wethouder Bokhove straks daar nog uitvoerig op zal ingaan, ook op uw wens
raadsvergadering van 28 januari en 4 februari 2021
Notulen pagina
59
om de ouders van deze kinderen te spreken. De VOORZITTER (de heer Verheij). Een vraag van mevrouw Verkoelen. U bent niet te verstaan. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Sorry, sorry, sorry. Ik wil graag van de burgemeester toch een nadere toelichting hebben over wie hij nu bedoelt met de oproepen, want ik ben het namelijk geheel niet met u eens en dat dit wel degelijk iets te maken heeft met de parlementaire besluiten en met de avondklok, dus daar hebben we een andere mening, maar wie bedoelt u nou precies met dat u vindt dat er niet opgeroepen mag worden tot? Wie bedoelt u dan? Bedoelt u dan politici? Want dat gevoel kreeg ik even. De heer ABOUTALEB. Ik ben er voorzichtig in voorzitter, maar ik heb in dit geval met ontsteltenis kennisgenomen van een lid van de politieke partij PVV op Urk die de mensen ook heeft opgeroepen om in verzet te gaan. Ik heb daar moeite mee. We zijn allemaal rechtgeaarde democraten. Een parlementair besluit is een parlementair besluit. Dat voeren we in Nederland uit, ook als je behoort tot de minderheid en je zin niet hebt gekregen. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Oké. Dank u wel. U legde het verband zo met de avondklok. Daar ben ik het namelijk in het geheel niet met u eens. Daar mag je best met elkaar het debat over blijven voeren, ook al is het besluit gevallen. De heer ABOUTALEB. Zeker. Mevrouw VERKOELEN (50plus). Maar dit is een andere situatie.