Bijlage 2 Economische visie Roosendaal Achtergrondrapportage 20240627.pdf

17 Welkom | Majoppeveldgeeftenergie.nl (roosendaalgeeftenergie.nl) 18 Nieuw waterstoftankstation in Zuidwest Nederland geopend - Alles over Waterstof

31/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

opzetten van een plan van aanpak om 650 ha natuur toe te voegen en de verduurzaming van bedrijventerreinen. Voor de transitie van de landbouw en het landelijk gebied sluit de gemeente aan bij het Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG) en de Groenblauwe gebiedsgerichte aanpak (GGA ) Brabantse Wal. Concreet betekent dit op dit moment dat onderzocht wordt op welke duurzame wijze natuur, water, landbouw en andere ruimtelijke opgaven verbonden kunnen worden. De Economische Visie onderschrijft deze harmonie met kansen voor vrijetijdsbesteding in de aantrekkelijke groene parel en mogelijkheden voor duurzame landelijke bedrijfsvoering die past binnen de regionale circulaire economie.

1.4 Arbeidsmarkt en onderwijs 5.5 Arbeidsmarkt en onderwijs De Roosendaalse economie is sterk in de kern, maar op onderdelen kwetsbaar. De arbeidsparticipatie is de afgelopen jaren gestegen, maar is nog altijd 2% lager dan het landelijk gemiddelde, terwijl de arbeidsmarktregio West-Brabant-West in de top 5 van online vacatures staat (bron UWV, feb. 2024) en op vele fronten kampt met tekorten aan werknemers. Er is een mismatch tussen de beroepsbevolking en de vraag naar arbeid. Arbeidsmarktspanning is er in elke sector, maar vooral aan mbo-ers, de gouden handen, is een groot tekort in de regio. Daarentegen zijn er veel laag opgeleide mensen. 18% van de werkenden in WestBrabant is laag opgeleid, terwijl het aantal laagopgeleide inwoners 27% is. Dit is fors hoger dan het landelijk gemiddelde van 23%. In Roosendaal ligt het percentage laagopgeleiden met 30,3% nog hoger. De arbeidsmarkt in Roosendaal wordt benaderd vanuit drie perspectieven, namelijk jeugd en onderwijs, de beroepsbevolking en bestaanszekerheid. 1.

Jeugd en onderwijs

Een goede kansrijke start De toegang tot kwalitatief goed onderwijs en eerlijke kansen voor ieder kind in de gemeente Roosendaal is de basis voor de toekomst van de gemeente. Met andere woorden: de jeugd heeft de toekomst! Het primair- en voortgezet onderwijs hebben een cruciale rol in het leren van basisvaardigheden op het gebied van taal, rekenen en burgerschap. Dat is het fundament om kinderen voor te bereiden op maatschappelijke verantwoordelijkheden en het werkzame leven. Daarnaast is het ook belangrijk dat kinderen hun talenten ontdekken en de kans krijgen om het beste uit zichzelf te halen. De borging van deze kansrijke start voor ieder kind vraagt om brede samenwerking, ook op politiek-bestuurlijk vlak (zie onderstaande figuur).19 Daarnaast speelt ook het maatschappelijke middenveld een belangrijke rol, denk bijvoorbeeld aan partijen als CultuurCompaan, Sport Service Noord-Brabant en Jongerenwerk.

19 https://open.overheid.nl/documenten/ronl-ca88c083d07b9cadbd09838725e51932970e9d2a/pdf

32/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Beroepsonderwijs Het aandeel mbo-opgeleiden in Roosendaal is hoger dan in de rest van Nederland, waarmee Roosendaal een groter beroep kan doen op de “gouden handen” die noodzakelijk zijn om de transities, bijvoorbeeld op het gebied van zorg en duurzaamheid, mogelijk te maken. Toch zijn de voorspellingen minder gunstig. Volgens de prognoses van DUO daalt het aantal mbostudenten in West-Brabant in 15 jaar (’23 – ’38) met 7%. Voor de sector techniek en gebouwde omgeving verwacht men een nog forsere daling, van 16%. Voor de zorg, welzijn en sport verwacht men een daling van 5,5% over 15 jaar. Dit terwijl we juist in deze sectoren gouden handen kunnen gebruiken om de transitie naar een duurzame wereld te kunnen maken en om al onze inwoners de zorg te kunnen bieden die zij nodig hebben in een samenleving die vergrijst. Ook het hbo in de regio krimpt de komende jaren met 12,5% (’23 – ’36)20. Roosendaal kan met de grotere populatie mbo-ers een voortrekkersrol in te pakken in de transitie. Dat maakt Roosendaal ook voor de “knappe koppen” interessant: Roosendaal als een plek waar theoretische kennis ook daadwerkelijk omgezet kan worden in de praktijk en waar experimenteren mogelijk is. Om dit te realiseren zetten we in op de verbetering van voorzieningen voor studenten. We streven naar een aantrekkelijke gemeente om te studeren, te experimenteren en verblijven.

Verbinding onderwijs- arbeidsmarkt Passend en goed onderwijs in Roosendaal is onderwijs dat aansluit bij kansen op de arbeidsmarkt en aansluit bij de doelgroepen die we hebben, zowel voor de jeugd als voor volwassenen. Dit jaar wordt de Aanpak Roosendaals beroepsonderwijs 2024 gepresenteerd met concrete acties die voortbouwen op de keuzes die worden gemaakt in deze economische visie en voortkomen uit regionale en lokale trends en ambities. Samen met onderwijsinstellingen wordt onderzocht in hoeverre entree- en niveau

20 Prognose ho - Hoger onderwijs - DUO Open Onderwijsdata

33/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

2 opleidingen aan het Roosendaalse curriculum op het gebied van zorg en techniek toegevoegd kunnen worden om de aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt verder te verbeteren en om het arbeidspotentieel van onze gemeente beter te benutten

2.

De werkzame bevolking

Een leven lang leren De gemeente wil een goede, kansrijke start op de arbeidsmarkt voor iedereen die wil werken faciliteren door competenties van inwoners te laten aansluiten bij de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en toekomstige economie. Ook na het behalen van een startkwalificatie als jongere of volwassene, blijven we leren. We ontwikkelen ons een leven lang. Zo blijven we aansluiten op de veranderende vraag vanuit onze arbeidsmarktregio. Hybride onderwijs Door samen met ondernemers te zorgen voor toegankelijke en interessante stage- en werkplekken is het mogelijk om (toekomstige) arbeidsvraag en arbeidsaanbod zo zichtbaar mogelijk bij elkaar te brengen. Dit vertaalt zich in het zogenaamde hybride onderwijs en het leren in de praktijk. Hybride onderwijs biedt kansen tot her- en omscholing, maar ook om leerlingen en studenten juist te laten zien welke beroepsmogelijkheden en -kansen er zijn. De keuze voor een profiel moet immers al op vroege leeftijd worden gemaakt, waardoor toekomstige beroepskeuzes worden uitgesloten of bemoeilijkt.21 Het is een kans om het onbekende ook in mindere mate onbemind te maken. Arbeidsmigratie Voldoende hoogwaardig aanbod van arbeidskrachten is nodig om de economie draaiende te houden. De grote vraag naar personeel zorgt voor de inzet van de arbeidsmigranten in het arbeidsproces.

Waar arbeidsmigranten grote economische waarde toevoegen, vraagt arbeidsmigratie ook om beleidskeuzes en handhaving. Zo brengt arbeidsmigratie ook uitdagingen met zich mee voor onder andere de woningmarkt, het onderwijs, de leefomgeving en niet in de laatste plaats de gezondheid van de arbeidsmigranten zelf. Werkomstandigheden arbeidsmigranten Regio West Brabant is als één van de koplopers in Nederland gestart met een aanpak om de werkomstandigheden en levenskwaliteit voor arbeidsmigranten in de regio te verbeteren. Er is een informatiepunt opgezet waar arbeidsmigranten terecht kunnen voor advies en ondersteuning. Ook is er een afsprakenkader van overheden, werkgevers en maatschappelijke organisaties opgesteld om de arbeidsmigratieproblematiek integraal aan te pakken. De inzet op het toevoegen van werkgelegenheid in Roosendaal 2040 maakt dat we ook met deze visie goed zicht moeten houden op de woon- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten. 3.

Bestaanszekerheid

Armoedebestrijding De Rijksoverheid heeft als doel om het aantal mensen dat in armoede leeft in 2030 te verlagen naar ongeveer een half miljoen mensen. Armoede heeft immers ongewenste en negatieve persoonlijke en maatschappelijke gevolgen en werkt generaties door. Daarom zet de Rijksoverheid in op een 21 De relatie tussen de arbeidsmarkt en studie inschrijvingen (cpb.nl)

34/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

voldoende en stabiel inkomen en kansengelijkheid in het onderwijs, waardoor iedereen kan meedoen en zich kan ontwikkelen. De gemeente Roosendaal zet zich actief in om armoede te bestrijden en huishoudens te ondersteunen. Ten opzichte van 2020 is het aantal minimahuishoudens in Roosendaal gedaald. Ook wordt ingezet preventieve armoedebestrijding, door onder andere vroegsignalering van betalingsachterstanden en de AandebakGarantie vanuit het Nationaal Programma Roosendaal.

1.5 Ruimtelijke ordening Het gebruik van ruimte vraagt om afwegingen: hoe gaan we de schaarse ruimte op nationaal, regionaal en lokaal niveau optimaal benutten? De ruimtelijke opgaven waarmee Nederland geconfronteerd wordt zijn namelijk groot en hangen nauw samen met de trends en ontwikkelingen die in paragraaf 3.3 genoemd worden. Zo doen de toename van de bevolking, de omschakeling naar een klimaatbestendige leef- en werkomgeving en de verbetering voor natuur en landbouw alle een beroep op ruimtegebruik. Om deze ruimteclaims zo goed mogelijk met elkaar in verbinding te brengen, heeft de Rijksoverheid eind 2023 de contourennotitie voor de Nota Ruimte opgesteld. De ambitie uit het Collegeprogramma Zij aan Zij om de kwaliteitssprong in Roosendaal te maken, is in 2022 de aanleiding geweest tot het vaststellen van Rondje Roosendaal. Dit ontwikkelplan, inclusief het uitvoeringprogramma R.O.O.S., biedt de handvatten voor de ruimtelijke door- en herontwikkeling van Roosendaal. Binnen het brede welvaartsperspectief benadrukt ook de provincie Noord-Brabant het belang van het toevoegen van ruimtelijke kwaliteit als drijfveer om te komen tot een gezond woon-, leef- en vestigingsklimaat in Brabantse steden, waaronder Roosendaal.

De Nota Ruimte, en de regierol die Rijksoverheid herneemt in de ruimteverdeling binnen Nederland, kondigt het opzetten van een ruimtelijk-economische strategie aan. Daarbij wordt op basis van een economische visie voor Nederland in 2050 bekeken hoe de ruimte gezien de trends en ontwikkelingen ingevuld zou moeten worden. Essentieel daarbij is hoe Roosendaal naar haar eigen economische ontwikkeling kijkt, om dat ook naar buiten op het juiste niveau uit te kunnen dragen. Deze economische visie is daarvoor de basis.

35/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Appendix 2 Beleidsdocumenten Economisch koersdocument 2019-2022 Verbinden, Vernieuwen, Uitdagen •

De gemeente stelt de ondernemer centraal en past haar faciliterende rol aan op de behoefte van die ondernemer.

•

De gemeente wil de ondernemer beter kennen en samenwerking stimuleren.

•

De ondernemer wordt uitgedaagd om wilskracht, leiderschap en lef te tonen.

•

De gemeente geeft ruimte geven aan innovaties, onder andere via een hoogwaardige kennisinfrastructuur, living labs of proeftuinen en een focus op de circulaire economie.

•

De gemeente benadrukt het belang van toekomstbestendige werklocaties, met aantrekkelijke stedelijke werkmilieus rond de binnenstad en het station en parkmanagement op de bedrijventerreinen.

•

Compactere en relevantere winkelgebieden moeten zorgen voor gezonde detailhandel en een aantrekkelijk horeca- en vrijetijdsaanbod. Leisurepark Roosendaal en het daar aanwezige ondernemerschap gelden daarbij als troef.

•

Het doorontwikkelen van logistieke hotspot Roosendaal tot een innovatief ecosysteem wordt apart benoemd, waarbij voor de vraag naar grootschalige logistieke kavels wordt doorverwezen naar Logistiek Park Moerdijk.

•

De infrastructuur moet ondersteunend zijn aan toekomstige ontwikkelingen, zoals elektrificatie en digitale connectiviteit.

•

Op het gebied van arbeidsmarkt zet de gemeente in op de lijnen iedereen werkt, matching van onderwijs en arbeidsmarkt en het ontwikkelen van kennis en vaardigheden bij inwoners.

Gemeente Roosendaal Ambitieakkoord/Collegeprogramma 2022-2026 -Roosendaal bevindt zich op een kruispunt: er zijn belangrijke keuzes te maken voor de toekomst -Ambitie: Roosendaal groeit fors, met bijpassend voorzieningenniveau -Samenwerking, zij aan zij, is essentieel -15 speerpunten, waaronder: •

Een goede toekomst voor onze kinderen

•

Versnellen van de energietransitie en klimaatadaptatie

•

Talenten, gouden handen en knappe koppen

•

Stimulans voor kunst en cultuur

•

Ruimte voor ontspanning en vrije tijd

36/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Omgevingsvisie Roosendaal: De Verbonden Stad -Verbinding tussen stad en dorpen, met omliggende gemeenten, Brabantse Stedenrij en metropolen Rotterdam, Antwerpen en Brainport Eindhoven -Leidende principes: •

Stad en dorpen van de menselijke maat

•

Balans tussen mens en natuur

•

Ruimte voor talent en ondernemerschap

-Overkoepelende opgaven: 1.

Inspelen op extra groei, waaronder ruimte voor versterking van de economie

2.

Inzetten op klimaatmaatregelen en positieve gezondheid, waaronder ruimte in de stad en in het buitengebied

3.

Werken aan een inclusieve stad

-Roosendaalse economie sterk in de kern, op onderdelen kwetsbaar: •

Lage arbeidsparticipatie in combinatie met dreigende tekorten aan werknemers in zorg, techniek, bouw

•

Mismatch tussen beroepsbevolking en vraag naar arbeid, bijvoorbeeld oververtegenwoordiging van mensen met een MBO administratieve opleiding

•

Landbouw belangrijk, maar onder druk. Hetzelfde geldt voor detailhandel voor nietdagelijkse goederen

-Strategische ligging als kans: regionale opgave Sterke Steden. Roosendaal, Bergen op Zoom, EttenLeur, Breda en Oosterhout kunnen elkaar versterken en agglomeratiekracht van de regio naar een hoger niveau brengen -Kansen voor economische groei en innovatie in sectoren logistiek, techniek en zorg -Hoogwaardige MBO en Associate Degree opleidingen zorgen ervoor dat innovaties snel in praktijk gebracht kunnen worden -Nieuwe vestiging van het regionale Bravis ziekenhuis biedt een concrete kans voor toegepaste en praktijkgerichte zorginnovaties -Vrijetijdsvoorzieningen, zoals Leisurepark Roosendaal, zijn een troef om het recreatieve aanbod in de regio verder te verbeteren

Stedelijke Regio West-Brabant West De Stedelijke Regio West-Brabant West wordt gevormd door de gemeenten Roosendaal, Halderberge, Woensdrecht, Steenbergen, Bergen op Zoom, Moerdijk en Rucphen, het waterschap Brabantse Delta en de agenda-leden Tholen, Etten-Leur en Zundert. De Stedelijke Regio West-Brabant West heeft een ontwikkelingsvisie opgesteld die de krachten en uitdagingen voor ondernemers in de regio benoemt.

37/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Ontwikkelingsvisie West-Brabant West -Het ondernemers DNA van West-Brabant West is doen, toepassen en innoveren -West-Brabantse bedrijven zijn van oudsher ondernemend en innovatief -Ondernemers in de regio passen zich makkelijk aan aan veranderende omstandigheden, en weten innovaties praktisch te maken en te vermarkten -Ondernemers benutten uitstekende regionale, nationale en internationale verbindingen -West-Brabant West heeft vijf kloppende harten die samen een vruchtbare voedingsbodem voor innovatie en triple helix samenwerking zijn. Hier zijn de economische topsectoren agrofood (plantbased en eiwittransitie), groene chemie, circulaire economie, luchtvaartmaintenance en logistiek goed vertegenwoordigd. De vijf kloppende harten zijn een vruchtbare voedingsbodem voor verdere innovatie en triple-helix samenwerkingen: •

In Roosendaal en Bergen op Zoom zijn veel van de regionale voorzieningen en beide steden zijn goed verbonden via het spoorwegennet

•

Daarnaast zijn er drie krachtige economische clusters: Haven- en Industrieterrein/ Powerport Moerdijk, het Agro Food Cluster Dinteloord en Aviolanda Business Park Woensdrecht.

-Er is meer samenwerking binnen ketens en tussen sectoren nodig: verbinden, verduurzamen verslimmen -Technologisering, innovatie, gerichte opleidingen bieden kansen voor de economie van de toekomst -Economische opgaven: •

Uitbreiden, herstructureren en verduurzamen van bedrijventerreinen. Logistiek Park Moerdijk is de voorkeurslocatie voor zware industrie en grootschalige logistiek. In Roosendaal worden nieuwe bedrijfslocaties op beperkte schaal ontwikkeld, zoveel mogelijk in aansluiting op bestaande bedrijventerreinen. Aandachtspunten zijn schoon, heel en veilig, leegstand, veroudering, klimaatadaptatie, energievoorziening en net- en andere infrastructuur.

•

Evenwichtige detailhandelsstructuur. In dorpen en wijken moet er voldoende aanbod van winkels voor dagelijkse boodschappen zijn. De binnenstad van Roosendaal en Leisurepark Roosendaal/De Stok heeft aanbod voor de regio. De binnenstad moet een aantrekkelijke mix van voorzieningen en functies worden. In Leisurepark Roosendaal en De Stok is ruimte voor uitbreiding van het aanbod, in Oostpoort is ruimte voor onder meer woongerelateerde winkels.

•

Het stimuleren en faciliteren van groei en innovatie. Er is behoefte aan vernieuwend ondernemerschap. MKB en start-ups worden ondersteund, er worden kennisdiensten ontwikkeld en er is ruimte voor campussen en proeftuinen. Verduurzamen is een randvoorwaarde, bijvoorbeeld door het stimuleren van circulariteit en vergroening van energie, projecten, vervoer en bouw.

•

Goed onderwijs dat aansluit bij de arbeidsmarkt. Er worden kansen gezien voor MBO, Associate Degree en HBO opleidingen in Roosendaal, op het gebied van cultuur en sport en

38/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

zorg- en bedrijvensector. Samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs moet zorgen voor nieuwe opleidingen die aansluiten bij de vraag. Economic Board West-Brabant De Economic Board West-Brabant is een netwerkorganisatie voor de samenwerking tussen overheid, bedrijfsleven en onderwijs- en kennisinstellingen in de regio. Dit soort samenwerking wordt ook wel de triple helix genoemd. West-Brabant in transitie naar de nieuwe economie - Economische Agenda 2023-2026 -Ambitie: in 2030 is West-Brabant dé voorloper in de transitie naar de nieuwe economie en de plek voor innovatieve ondernemers die daaraan bijdragen -Nieuwe economie: duurzaam en sociaal inclusief. Uitgangspunt is economische ontwikkeling als middel voor meervoudige waardencreatie -Speerpunten nieuwe economie: •

Nieuwe rijkdom

•

Echte prijzen

•

Inclusief ondernemen

•

Transparante ketens

•

Groene energie

•

Biodiversiteit

•

Circulaire economie

-Kenmerkend voor West-Brabant: •

Zeer sterke vertegenwoordiging MKB

•

Relatief veel start-ups en scale-ups

•

Sector Agrofood en Biobased heeft goede uitgangspositie voor nieuwe economie

•

Veel bedrijvigheid in robotisering, digitalisering en dataficatie

•

Circulaire economie nog niet zo sterk vertegenwoordigd

•

Kwaliteit ecosysteem is ondergemiddeld, met name verbetering nodig op leiderschap, netwerken en kennis

-Economische agenda is basis voor regionale samenwerking. Twee thema’s 1.

Duurzame economie

2.

Innovatief ondernemen

-Er zijn programma’s voor start-ups en scale-ups en innovatief MKB en voor circulair en plantbased ondernemen

39/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Appendix 3 Het ondernemersperspectief Deze bijlage bevat de verantwoording en de belangrijkste resultaten van het online ondernemersgesprek en de verslagen van de MKB en CEO tafels.

40/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

41/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

42/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

43/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Verslag overleg Economische gebiedsvisie, bijeenkomst 1 d.d. 16 januari 2024 Aanwezig: B. Bakkeren (Inofec), J. van den Oord (JTC), G. van de Horst (SOFR), R. Thompson (VNO NCW West), E. Schelling (Snowworld), F. Peeters (DOR), W. Nuboer (Duo Penotti), Bas Moens (Aan de Stegge), W. Koens (Every Day), H. Klaucke (Gemeente Roosendaal), J. Antonissen, (Buitenhof tuinmeubelen) M. Huijsman (Sensus), J. van Esch (Logistic Capital Partners), S. Dircken (Every Day), C.J. Danen (TWB), C. Cornet (ING bank), C. Beyers (ADA) Esther van der Valk namens TransitieFocus, moderator Cathelijne Hermans namens Rebel Group Namens gemeente Roosendaal: Sanneke Vermeulen (Wethouder) Willemijn van den Eijnden (Accountmanager Bedrijven), Erik Harting (Accountmanager Bedrijven), Pascal Vermeulen (Strategisch Adviseur Economie), Anniek Goris (Sr. Beleidsadviseur Economie), Gabriel Jas (Programmamanager Schaalsprong), Monique Kok (Projectassistent) Afwezig: C. Endepoel (BÜFA), A.J. Mante (Bravis Ziekenhuis), D. van der Heijden (Van Wely Optiek), J. Buijs (BBQ Experience Center), T. van Tilburg (AVT Group), E. Vreman (Rabobank), D. van Loon (Recon Polymers), R. Neutelings (Curio), B. Oomen (HZ), M. de Leeuw – Reulen (OMO Scholengroep Tongerlo), E. Kempenaars (Kempenaars Recycling)

Onderwerp

Economische gebiedsvisie

1

Opening en mededelingen: Sanneke opent het overleg en heet iedereen welkom. Ze legt uit waarom wij hier bijeen zijn, dat de gemeente graag een langdurige relatie met de ondernemers opbouwt en dankt op voorhand iedereen voor zijn/haar aanwezigheid.

2

Anniek geeft een korte toelichting op het doel van de avond. De gemeente wil graag met ondernemers in gesprek om een basis te leggen voor toekomstig economisch beleid. Anniek vertelt over het online ondernemersgesprek dat de gemeente sinds een paar weken in rondes voert met ondernemers uit de gemeente Roosendaal. In het online ondernemersgesprek wordt gevraagd om op 15 vragen antwoorden te geven en in een vervolgronde elkaars reacties te waarderen (positiefneutraal-negatief). De belangrijkste reacties zijn samengevat in enkele sheets (zie bijlage). Vraag uit de zaal: Is er bij ondernemers om hun leeftijd gevraagd? Antwoord: Nee hier is niet om gevraagd. Er is wel gevraagd waar de hoofdactiviteit van de ondernemer plaatsvindt, welke omvang de onderneming heeft en in welke branche de ondernemer werkzaam is.

44/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

De gemeente Roosendaal is op zoek naar de langere termijnvisie van ondernemers op de economie. De vragen “Wat gebeurt er om ons heen op middellange en lange termijn”? en “ Hoe wordt er gekeken naar regionale ontwikkelingen?” bleven vooralsnog vrijwel onbeantwoord in het online ondernemersgesprek. Wij staan vanavond bij deze vragen daarom graag extra stil. Esther legt deze vragen voor aan de aanwezigen, reacties: • • •

Schaalsprong 2040, dit is zo ver weg, zorg voor een stip op de horizon: wat is deze? Wat zijn de kaders, wat is de plek van gemeente Roosendaal? Het is belangrijk om deze zichtbaar te krijgen.

Esther geeft aan dat dit kan kloppen: de schaalsprong is nog niet af. Gabriel Jas: onze gemeente bepaalt niet eigenstandig de koers: •

Wij zijn in gesprek met onze inwoners, we zijn momenteel inzichten aan het ophalen. We doen het met z’n allen, we bepalen onze toekomstvisie met elkaar. Juist ook de ondernemers hebben daarin een belangrijke rol.

Esther vraagt aan aanwezigen: wat zien jullie vanuit je rol als werkgever? Vraag uit de zaal: Wat is het beleid zolang de visie nog niet is neergelegd? Reactie: we focussen ons op de nieuwe koers vanaf dit jaar. W e vragen daarin concreet: • •

Welke regionale ontwikkelingen zien jullie, binnen welke thema? Waar willen we heen met elkaar?

Reacties: In West-Brabant-west weten besturen elkaar steeds beter te vinden in verband met tekort aan personeel. Dit speelt bijvoorbeeld sterk in de zorg, waar Roosendaal en Bergen op Zoom samen het ziekenhuis delen. Er is een groot verschil tussen bedrijven die vanuit hier een groot bereik hebben en bedrijven die juist lokaal opereren. Er wordt door veel mensen negatief gepraat over het grote aandeel logistiek in Roosendaal. We moeten oppassen dat we de “dozen” niet weg doen maar juist omarmen; zie het als een kans, je hebt een unieke locatie, en soms een leiderschapsrol in de regio. Wat betekent dit voor Roosendaal als stad? Je moet alles in samenhang zien, het één kan niet zonder het ander! (b.v. hier wonen zonder hier te werken en andersom).

Neem verbeteringen mee, groene zones en aansluiting van het wegennet. Zorg dat je doet waar je goed in bent.

45/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

De ambitie 100.000 inwoners is prima maar zorg dat je het niet alleen roept. Kanttekening, er is angst voor het aantrekken van arbeidsmigranten. Willen we dit? Voor de visie 2040 is verduurzaming van belang. Ondernemers hebben hulp nodig om te verduurzamen. Onze regering of gemeente kunnen wel subsidies beschikbaar stellen maar als er geen elektriciteit beschikbaar is, hebben ondernemers een groot probleem. Immers als je met je bedrijf wilt landen in Roosendaal, dan heb je ook behoefte aan een goede elektriciteitsaansluiting. Hoe kan Gemeente Roosendaal hiermee helpen, bemiddelen? Onbekend maakt onbemind. Is er een optie dat onze lokale opgewekte energie geleverd kan worden aan onze (nieuwe) ondernemer? Met andere woorden kunnen bestaande ondernemers bijvoorbeeld via zonne-energie energie leveren voor nieuwkomers? Aandachtspunten:

Arbeidsmarkt: • • •

•

Het is belangrijk om als ondernemer scherp te hebben welke type arbeid je organisatie aan kan en nodig heeft. We moeten steeds verder buiten de regio gaan zoeken om vacatures in te vullen. Als bepaalde opleidingen hier worden aangeboden, dan is het van belang om te zorgen dat studenten ook hier komen wonen. Zorg dat Roosendaal aantrekkelijk is t.o.v. Breda b.v. Zorg dat onderwijs hier wordt gegeven, zorg voor een opleiding, gebouwen en zorg dat ze hier blijven na het halen van hun diploma. Zorg dat Roosendaal aantrekkelijk is om te wonen.

Verduurzaming: •

Verduurzamen is van belang, maar het moet ook kunnen.

Focus: •

Heel breed zo een vraag, maar ik kan er niets mee.

Wat doen deze vraagstukken met de ondernemers die hier zitten? • •

•

De vraagstukken zijn heel herkenbaar, veel ondernemers worden hier niet blij van. Bedrijven die hier al jaren zijn, hebben een gezicht: ze zijn zichtbaar bij de lokale (sport)clubs, leveren een bijdrage aan de maatschappij. Nu is de situatie: zodra je Borchwerf oprijdt zie je de bedrijven niet omdat ze geen “gezicht” hebben. Ze moeten “van Roosendaal” worden. Nog een ergernis: hoe serieus neemt Roosendaal zichzelf? Als je stad binnenkomt is de uitstraling verre van serieus. Het is van zo’n vreemd laag niveau. Maak een keuze en ga hier ook volledig voor. Nu zijn het allemaal

46/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

•

van die nietszeggende “stand alone” projecten die geen meerwaarde hebben en voor een buitenstaander niet te volgen zijn en dus niet overkomen. Onze Roosendaalse jeugd gaat naar Breda, Tilburg of een weekendje Den Bosch of Bergen op Zoom.

Dit is zorgelijk. Zorg dat je omarmt wat Roosendaal uniek maakt. Er liggen genoeg mooie plekken verscholen, zorg dat het zichtbaar/vindbaar is. Wat wil Roosendaal nu eigenlijk zijn? Reacties uit de zaal:

Kies een identiteit Roosendaal, is een prima stad maar heeft helaas geen uitstraling. Wat willen we zijn? MBO stad bijvoorbeeld? Maar dan wel de beste van Brabant of Nederland. • • •

•

Als je niet kiest word je gekozen. Maak een keuze, en versterk wat je al goed doet. Als je amusement wilt, zorg dat je uniek bent. En kies hier dan ook voor ongeacht wat er van gedacht wordt. We zijn van alles en van iedereen en vervolgens wordt er geen keuze gemaakt. Roosendaal is in basis een charmante stad, maar er nog veel werk aan de winkel. Denk aan het Optium hotel als is een goede aanvulling en daarbij Center Parcs in Bergen op Zoom om de hoek.

Onbekend maakt onbemind • •

Er is behoefte aan lijnen, keuzes. Herkennen jullie de nu uitgezette lijnen? Bijvoorbeeld Winy Maas is hij bekend? Voor velen niet. Schaalsprong is bij veel aanwezigen niet bekend.

Goed voorbeeld doet goed volgen: • •

Eindhoven is zoveel anders dan rond 1995. Rotterdam is ook mooi voorbeeld, andere stad met uitstraling geworden

Samenvattend: kies! • •

Veel betrokkenheid over verbeteren van stad, zet het charmante van deze stad goed neer. Als je kiest wees dan consequent.

Vraag wordt teruggelegd bij deze ondernemers: Als de stip helder is, gaan jullie deze commitment aan? •

Ondernemers willen best commitment afgeven, maar dan verwachten ze datzelfde commitment van de gemeente. Gaat onze gemeente commitment met onze ondernemers ook aan? (andere gemeentes doen dit beter volgens een aantal aanwezigen)

Aandachtspunten:

47/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

• •

• • •

•

Zorg dat je de identiteit van gemeente Roosendaal vindt en de rest gaat volgen. Ga eens met de jeugd praten naast de bewoners die al bevraagd zijn. Dit gaat je goede ideeën opleveren. Maak hun stem belangrijk in het vinden van de stip. Kom als Gemeente Roosendaal met een idee en ga dit met verschillende groepen toetsen. Maar let op: je kunt nooit iedereen tevreden stellen. En dat is niet erg. Ook een optie is: ga na wat destijds de basis is geweest van Gemeente Roosendaal. En maak dan een keuze: willen we (opnieuw) de logistieke hotspot zijn van West-Brabant? Veel mooie bedrijven die typerend waren voor onze gemeente zijn er helaas niet meer. Welke bedrijven nemen deze rol over?

De gemeente gaat aan de slag en legt in de loop van 2024 een streefbeeld neer bij de ondernemers. Deze groep wordt uitgenodigd om hierover het gesprek aan te gaan met de gemeente en met elkaar. Wacht hier niet te lang mee, is een veelgehoorde reactie! Tot slot krijgt iedere aanwezige de gelegenheid om één aspect mee te geven aan de gemeente Roosendaal dat in hun ogen van belang is voor de Roosendaalse economie: • • • • • • • • • •

• • • •

Zorg dat de mensen hier blijven en naartoe komen. Roosendaal als MBOstad is een optie. Pak het tafelzilver en houdt het vast. Versterk wat we hebben Wees trots op Roosendaal. Consistent verhaal voor meerdere jaren; bij overdracht van wethouders volg de uitgezette lijn. Kies, wees niet meer de every-man. Logistiek hier houden en dan nieuwe partijen aantrekken. Zorg dat je hierin de beste wordt. Duurzaamheid zorgt voor mogelijkheden tot groei: ga uit van je kracht en wees trots. Vraag aan de inwoners van de toekomst (cq. jeugd) wat die toekomst moet zijn. Frame ‘Dozendaal’ ook positief, wees daar trots op. Maak het realistisch, 2040 is te ver weg. Bepaal daarom ook wat de tussenstappen zijn die iedere paar jaar gezet moeten worden. Ga met ondernemers in gesprek over deze tussenstappen. Toets tussentijds, gaan we goed? Zo niet, wees dan bereid om tussentijds bij te sturen. Maak duidelijke keuzes en communiceer dit op een manier dat je iedereen bereikt (niet alleen via social media). Maak het concreet, zodat iedereen het begrijpt, Maak de stip concreet, wellicht samen met deze groep. Zegt wat je doet doe wat je zegt: wees trots op wat er wél is EN DEEL DIT. Maak iets iconisch in de stad (bv. De Zwaan en Willemsbrug in Rotterdam). Kiezen en wees consequent.

48/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

• • • •

•

• •

3

4 miljoen bezoekers voor de Designer Outlet Roosendaal: profiteer allemaal mee en gemeente participeer ook. Stip is niet moeilijk, eigenlijk is deze er al. Maak een keuze en maak vaart! En deel 2040 op in periodes van 5 jaar of 10 jaar. Kijk wat je hebt, waar ben je goed in en ontwikkel dit verder. Ontwikkel talenten. Allereerst compliment aan de gemeente om samen met deze ondernemers te willen denken. Denk vanuit je kracht! Zie de schakel met Rotterdam – Antwerpen en Vlissingen – Breda. In je achtertuin heb je mooie (Belgische) steden liggen. Ga uit van eigen kracht. Pragmatisme toepassen, zoals bijvoorbeeld wonen en ondernemen combineren. Allereerst een compliment hoe de gemeente de Roosendaalse ondernemers opzoekt. Drie benamingen: Stad der verbinding - Schakelstad – Chainport. Pak een bindend begrip en zorg dat het landt in onze gemeenschap zodat je het kunt verkopen. Zorg dat de jeugd hier graag wil wonen. Maak een nieuw werkplan in onze gemeente: waar moet wat zitten. Maak keuzes als iets niet meer past en herstel dit indien mogelijk. Denk na waar je wat gaat zetten (bv. geen bejaarde inwoners naast SPOT huisvesten)

Sluiting Sanneke bedankt iedereen voor hun bijdrage en betrokkenheid. Ze heeft veel geluisterd en mooie betrokken gesprekken gehoord. Het is goed om doelen en tussendoelen te stellen en daarop te focussen.

49/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Verslag overleg Economische gebiedsvisie, bijeenkomst 2 d.d. 23 januari 2024 Aanwezig: T. de Groen (taxibedrijf De Groen), N. Broos (Playdôme), M. van Overveld (Boerenwinkel van het Land), C. Goossens (Gova/Varta), K. van Hassel ( Hofkabelfabriek), R. Breedveld (Kraftwell), P. van Zuilen (Bibliotheek West-Brabant afd. Roosendaal), K. Bakker (Koninklijke Horeca Nederland), N. Willemse (Ambulante handel), J. Laros (Altorffer BV), P. Hoogerhuis (Start to Grow), M. van der Bol (Maatschap Van der Bol)) Esther van der Valk namens TransitieFocus, moderator Cathelijne Hermans namens Rebel Group Namens gemeente Roosendaal: Willemijn van den Eijnden (Accountmanager Bedrijven), Erik Harting (Accountmanager Bedrijven), Pascal Vermeulen (Strategisch Adviseur Economie), Anniek Goris (Sr. Beleidsadviseur Economie), Gabriel Jas (Programmamanager Schaalsprong), Monique Kok (Projectassistent) Afwezig: J.Starrenberg (PhD, Tilburg Universiteit), M. Kaas (FreeStyle Sport), P. van Put (Bradford Space), J.H. Sloesen (Cultuurcluster Roosendaal) Onderwerp

Economische gebiedsvisie

1

Opening en mededelingen: Esther opent het overleg en heet iedereen welkom. Ze legt uit waarom wij hier bijeen zijn, dat de gemeente graag een langdurige relatie met de ondernemers opbouwt en dankt op voorhand iedereen voor zijn/haar aanwezigheid. Ze vraagt aan alle aanwezigen om een reactie te geven wat mooi is aan Roosendaal en wat mooier kan. Wat maakt Roosendaal mooi: de reacties: • • • • • • • • •

Alles is mooi Kneuterigheid Veel jonge diverse agrarische bedrijven Mooi in zijn lelijkheid Dat er een markt is Leisurepark, de kansen in combi met Designer Outlet Roosendaal/natuurgebied Visdonk Veelzijdigheid van Roosendaal: team Economie is heel zichtbaar voor Ondernemers: een compliment. De Roosendaler: enthousiaste, warme mensen en veel leuke bedrijven Er wordt van alles geprobeerd (proeftuinen), denk aan de roze stippen. Advies: probeer het maar!

50/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

• •

Het dorpse doen, het elkaar kennen en begroeten, dat je zoveel bekenden tegenkomt en dat je je betrokken kan voelen Fijn dat meegeluisterd en meegedacht mag worden. De roots liggen hier en Roosendaal blijft trekken.

Wat maakt Roosendaal niet mooi: de reactie: • •

• •

• •

• • • • • • • 2

Mensen lopen te zeiken die niets doen, op b.v. sociale media. Je moet het sámen doen. Het dorpse niveau: mensen willen van alles maar willen hier geen (financiële) moeite voor doen Ze willen er niets voor (anders) doen, denk aan het willen van lokale ondernemers maar toch op internet blijven bestellen. De ambities voor meer groen en natuur. Kwaliteit zou beter, mooier zijn. Niet meer natuur per se toevoegen, maar meer diversiteit in de natuur aanbrengen. Hokjesdenken is niet oké: onze gemeente is op zoek naar integrale dienstverlening. Vervolgens lopen de ondernemers er dan tegenaan dát er in hokjes wordt gedacht. Ik kan niets bedenken, ik ben tevreden. Alle woonwijken: veel probleemwijken en in het Huis van Roosendaal worden er ellelange visies gemaakt en daarom duurt het zó lang voordat er daadwerkelijk iets gebeurt. Gemiste kans gezien de ligging van Roosendaal, Dit roepen we al 15 jaar. De betrokkenheid van ondernemers, degene die betrokken zijn kom je ook overal tegen. Graag een bomvolle zaal met álle ondernemers. Mensen zijn niet trots op hun stad. Is erg jammer want dit mag zeer zeker wel. Het negatieve van ondernemers en burgers. Er wordt niet gekozen door onze gemeente wie of wat ze willen zijn, denk aan hotspot logistiek bijvoorbeeld. Het dorpse denken, als je iets wilt ondernemen dan kan dit weer niet i.v.m. regelgeving e.d.

We mogen wel wat trotser zijn: een Bergenaar heeft het teveel, een Roosendaler te weinig. De verkeersopstoppingen, opbreken van straten, omleidingen en op téveel plaatsen tegelijk bezig. Het gaat té langzaam, veel is al gezegd.

Anniek wordt voorgesteld en vertelt waarom de gemeente Roosendaal deze economische gebiedsvisie maakt. Momenteel ligt er een oude visie. Ons college heeft een grote ambitie om de leefbaarheid van de gemeente Roosendaal te laten toenemen. Ook wordt de economie meer benaderd vanuit het brede welvaartsperspectief. Welke koers moeten we gaan uitzetten om dit samen te doen? Dit op basis van een langdurige relatie. Het uitzetten van deze onderzoeksvraag is in de zomer van 2023 gedaan. In Q4 is de online dialoog opgestart met alle bedrijven binnen de gemeente Roosendaal. Vorige week zaten er CEO’s aan deze tafel, nu de MKB’ers.

51/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Toelichting Schaalsprong (Roosendaal 2040): We willen de kwaliteit en leefbaarheid van de gemeente voor onze inwoners vergroten en stellen hiervoor een visie richting 2040 op. Sinds vorig jaar en in Q1 zijn wij in gesprek met onze inwoners. Vervolgens worden een aantal antwoorden uit het OndernemersGesprek getoond. Een van deze antwoorden zouden van iedere gemeente kunnen zijn, dat komt ook terug uit de zaal. Wij zijn op zoek naar die antwoorden waar gemeente Roosendaal wat mee kan en wat Roosendaal zijn identiteit geeft. Deze keuzes hoe de Roosendaal eruit moet zien – volgens de gesprekstafels, het OndernemersGesprek en onafhankelijk onderzoek – worden later dit jaar bij onze Raad voorgelegd. Als je niet kiest, word je niet gekozen. Daarom wordt een mix van economische speerpunten voorgelegd en scenario’s. Voor onze gemeente is het een must helder te zijn in wat we aan de ene kant ophalen en aan de andere kant weten aan welke regelgeving en wetten je je moet houden. Dit wordt een trechter voor profiel van gemeente Roosendaal. Het bepaalt de richting van alle ontwikkelingen in onze gemeente. Onze ambitie om te groeien is ontvangen door onze burgers als geniaal tot verschrikkelijk. Je gaat dus ook nooit één concreet, voldragen antwoord krijgen.

Wat is er voor nodig om de kwaliteit van gemeente Roosendaal zó te maken dat wij uiteindelijk aantrekkelijk worden? Wij moeten de jeugd vasthouden! HBO’ers en MBO’ers niet alleen hier laten studeren maar zorgen dat ze hier graag willen blijven werken en dus ook wonen. Gemeente Roosendaal vergrijst sneller dan elders in Nederland met vergelijkbare gemeentes. Er wordt vanuit de zaal dringend aandacht gevraagd om biobased te bouwen verder uit te gaan werken voor het bouwen van woningen en samenwerking in onze gemeente. De zaal wordt gevraagd zich op te delen in drie groepen rond drie gebieden in de gemeente Roosendaal: (1) Leisurepark en binnenstad, (2) bedrijventerreinen en (3) het buitengebied. Er ligt per groep pen en papier klaar waarbij wordt gevraagd op te schrijven wat de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen in die gebieden zijn. De collega’s van onze gemeente en Cathelijne noteren alles wat wordt opgenoemd door de aanwezigen en stimuleren dat iedereen aan het woord komt. Deze SWOT-analyses worden daarna kort aan de groep gepresenteerd. Zie hieronder de resultaten van de analyses. Anniek licht toe wat de tijdlijn is: 6 februari komt er een vervolgavond waarbij we in ieder geval de SWOT-analyses terugpakken en we stilstaan bij de verwachtingen van de ondernemers bij de rol van de gemeente.

Wethouder Vermeulen zal op 6 februari ook aansluiten om te luisteren naar de signalen van de zaal.

52/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Suggestie vanuit de zaal: Wellicht kunnen er raadsleden uitgenodigd worden die ook aansluiten bij deze avonden. Zo ontstaat er meer feeling tussen gemeente Roosendaal en onze ondernemers. Gemeente: In 2024 wordt er een terugkomdag georganiseerd met MKB’ers en CEO’ers en wellicht ook met de Raadsleden, maar dat moet wel mogelijk zijn. Esther vraagt of er iemand is die nog iets wilt zeggen, reacties: • • • • • •

Blij dat we meer de diepte ingaan. Hopelijk in april al acties met tijdlijnen. De snelheid graag erin houden. Het was een prima avond, wel enigszins verrast door onderwerpen op sheets. Arbeidsmarkt niet aan bod gekomen. Denk niet te zwart-wit. Wat hier is opgeschreven, zien alle aanwezige ondernemers als haalbaar! Het is uitvoerbaar zonder keuzes te hoeven maken.

Esther vat samen: Dus lastige keuzes in visievorming opnemen en nu ook aan de gang gaan met wat voor de hand ligt. Tot slot vanuit de zaal: graag zeggen dat het merkbaar is dat de laatste jaren meer gevraagd wordt aan het MKB. Dit is merkbaar en wordt erg gewaardeerd.

3

Sluiting Esther bedankt iedereen voor hun bijdrage en betrokkenheid. Graag zien wij iedereen over 14 dagen terug in het Huis van Roosendaal.

53/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

54/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Verslag MKB Economische gebiedsvisie 6- februari 2024

Aanwezig: Taxibedrijf De Groen | T. de Groen, Boerwinkel van het Land | M. van Overveld, , Hofkabelfabriek| K. van Hassel, Koninklijke Bibliotheek WestBrabant afd. Roosendaal | P. van Zuilen, Koninklijke Horeca Nederland; afdeling Roosendaal | K. Bakker, Altorffer BV| J. Laros, Start to Grow | P. Hoogerhuis | Maatschap van der Bol. M. van der Bol, Gova/Varta | C. Goossens Aanwezig vanuit de gemeente: Sanneke Vermeulen ( Wethouder), Anniek Goris (team economie), Jolanda Kivits (team economie), Janneke Schijven (team economie), Femke Blom (team economie, verslag), Gabriel Jas (Programmamanager Schaalsprong) Externe aanwezigen: Esther van der Valk (TransitieFocus), Cathelijne Hermans (Rebel Group) en Julia Starrenberg (PhD, Tilburg Universiteit). Afwezig: Playdome | N. Broos, Free Style Sport| Maarten Kaas , Kraftwell | R. Breedveld, Ambulante handel | N. Willemse, Bradford Space | P. van Put, Cultuurcluster Roosendaal | J.H. Sloesen Onderwerp 1

Economische gebiedsvisie Opening door Sanneke Vermeulen Sanneke heet iedereen van harte welkom. Ze geeft aan blij te zijn dat de ondernemers weer tijd vrij hebben weten te maken om samen met de gemeente na te denken over de economische gebiedsvisie. Deze avond zal Sanneke alleen luisteren en niet inhoudelijk reageren.

2

Kennismaken deelnemers (voor zover nog niet voorgesteld in eerste sessie) en reflectie op SWOT-analyses eerste sessie. De Swot Analyse wordt middels een PowerPoint vertoond; Centrum en Leisurepark  Wat valt erop? Eenzijdig winkelaanbod Onbereikbare binnenstad Lelijke gebouwen  Waar liggen de kansen kijkend naar de toekomst? Die liggen bij een compact centrum Bereikbare winkelstad Bij het herontwikkelen van oude gebouwen Zie de binnenstad als een cultuurcluster

55/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

 Reacties van de ondernemers op de stellingen/vragen en SWOT betreffende het centrum en het leisurepark; Vraag: “Maken we verschil tussen toeristen of willen de bewoners geen toerist zijn in eigen stad?” De ondernemers geven aan dat we daar geen verschil in moeten maken, het is ook heel lastig om een schifting te maken. Als het parkeren duurder wordt komt er vanzelf een schifting. Transport over water is out of the box, zou wel leuk zijn. Wellicht de beste optie. Het aanleggen van een kabelbaan is erg duur en het water hebben we al. We moeten de Roosendaler meer op de fiets laten doen. Als we ze dan meer willen laten gaan fietsen is het wel nodig om goede fietspaden aan te leggen. Ook moeten we de stad gaan voorzien van goede parkeerhubs. De ondernemers zijn van mening dat de inwoners daar helemaal geen problemen mee zullen hebben. Het is wel wenselijk dat de inwoner 1 auto voor de deur kan hebben. We moeten er wel naar toe dat de toerist zijn auto buiten de stad gaat parkeren. We willen meer bewoners naar de binnen de stad. Zorg dan dat er meer reuring en gezelligheid is in de binnenstad. Daar is dan wel meer parkeerruimte voor nodig, maar de vraag is willen we dat ook? Als we het er over eens zijn dat we de auto’s niet in de binnenstad willen hebben, dan moet er goed nagedacht worden hoe we de auto’s dan buiten de stad kunnen houden.

Er zijn vergelijkbare steden, zoals bijvoorbeeld een Helmond, waarbij het wel gelukt is om deze stad autoluw te maken. Het autoluw maken van een stad is niet makkelijk, maar het kan wel. Het is dan de kunst om mensen die nooit lopen/fietsen wel zonder auto door de stad te laten bewegen. Dit kan alleen gerealiseerd worden als er veel aandacht (en geld) aan de omgeving en de toegangswegen wordt besteed. De inwoners (en toeristen) moeten het fijn vinden om door de (binnen)stad te wandelen of te fietsen. Bedrijventerreinen:  -

Wat valt er op? Volle bedrijventerreinen open geografische toplocatie Aanwezigheid van vakmensen en scholen Onvoldoende ingericht op bestaande infrastructuur

 Waar liggen de kansen kijkend naar de toekomst? Er is behoefte aan de aanwezigheid van kwalitatief sterke bedrijven ( zie logistiek als kans) Een goede aansluiting op het OV netwerk is niet altijd noodzakelijk, maar wel belangrijk dat die er is. Het leveren van aantrekkelijke faciliteiten voor starters en groeiende ondernemers is ook belangrijk.

56/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

 Reacties van de ondernemers op de stellingen/vragen en SWOT betreffende de bedrijventerreinen; Goede vakmensen staat weergegeven als een kans ‘van nu’, maar dat is juist een kans van de toekomst. Het is lastig om goede vakmensen te vinden in de regio en daar hebben we een sterke behoefte aan. Is de spoorzone de sleutel voor nieuwe bedrijvigheid? -

De spoorzone is zeker een sleutel, maar niet de enige sleutel. Veel bedrijventerreinen zitten momenteel vol, dus als spoorzone daarbij komt, ontstaat er weer ruimte.

Waar kan de bedrijvigheid dan landen? De vraag is wat heb je en hoe kun je verder ontwikkelen? -

-

Het is belangrijk om ook de mogelijkheden van de binnenstad te bekijken. Een containerterminal kan voor verschillende mkb-ers een oplossing zijn. Momenteel is er veel agrarische bedrijvigheid, misschien moet dat wel minder worden? Om verder te ontwikkelen moeten er ook meer mbo-4 mensen komen. De studenten moeten terug gaan vloeien naar de bedrijven. Van daaruit komt er dan ook meer bedrijvigheid richting Roosendaal. Het is ook een feit dat jonge ondernemers graag met trein reizen, dus kom je toch weer uit op ook een goede OV aansluiting.

Waar liggen de ontwikkelkansen? Liggen de ontwikkelkansen alleen in de spoorzone of liggen die nog ergens anders? Denk aan de Go Stores? -

Er zijn genoeg diensten die niet verbonden zijn aan het spoor. Het is erg afhankelijk van het type bedrijf dat je bent. Dus ja, daar zijn ook ontwikkelkansen.

Buitengebied:  -

Wat valt er op? Diverse georganiseerde agrosector met aanwezigheid van natuur. Gericht op eigen regio en beperkt verbindend. Dreigende leegstand met kansen voor ondermijnende criminaliteit.

 Waar liggen de kansen kijkend naar de toekomst? Buitengebied als recreatiefgebied i.c.m ondernemen. Er moeten meer mogelijkheden zijn tot ondernemen. Bestemmingen daarbij zijn nu te beperkend. Benut de aanwezigheid van regionale kansen, zeker op gebied van biobased (ver)bouwen. Buitengebied verbonden met de stad en bereikbaar met de fiets. Buitengebied als sterk merk.

57/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Wat maakt het buitengebied uniek? -

-

We realiseren ons te weinig dat we tussen hele mooie natuurgebieden zitten. Er is in deze gebieden een flora en fauna waar we geen oog voor hebben. We liggen aan de grens met België. De samenwerking met onze zuiderburen is erg belangrijk en kan ook veel beter.

Algemeen: -

-

We moeten ons realiseren dat alles wat er bedacht wordt weerstand op zal roepen. Er zullen altijd mensen blij mee zijn en mensen niet blij zijn. Momenteel wordt er niets gedaan en dat is nog veel erger. Ieder dorp heeft zijn eigen sfeer en dat geldt ook voor het buitengebied.

 Durf keuzes te maken en kijk waar de kansen liggen! Strategische visie/ Agenda RWB Context gemeente: Waar moeten we rekening mee houden? -

-

De samenwerkende gemeente moeten het belang gaan zien van een regionale agenda. Verbinding tussen vestigingsklimaat en brede welvaart is erg belangrijk. Een lange termijnperspectief is wenselijk, zo om als overheid en bedrijfsleven samen een koers in te zetten én elkaar hier ook aan te houden. De focus komt te liggen op de nieuwe economie.

Maatschappelijke urgenties -

3

In deze regio speelt brede welvaart problematiek. Van smalle naar brede welvaart, alles moet in balans zijn, er moet een goede mix van alle indicatoren zijn.

Arbeidsmarkt en nieuwe economie -> met daarin de verwachtingen van ondernemers over de rol van de gemeente

 In de presentatie is te zien dat er sprake is van vergrijzing, maar de andere groepen worden niet veel kleiner. De ondernemers geven aan dat ze de vergrijzing extremer hadden verwacht.  Gezien deze prognose kan er wel een grote zorgvraag verwacht worden.  Momenteel is er wel een mooie spin-off bij o.a het Davinci College om de leerlingen naar de bedrijven te krijgen.

58/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Waar zitten de zorgen m.b.t. de arbeidsmarkt?  Het gaat erom welke banen wij te bieden hebben. Er moet een goede verhouding gaan ontstaan tussen vraag en aanbod.  De jeugd van tegenwoordig werkt in verhouding minder dan voorheen. Dit wetende maakt de verhoudingen zoals op de sheet (red. verdeling over leeftijdsklassen) wel erg interessant.  Roosendaal is van de logistiek, ook voor de hogere banen.  Willen we in de logistiek innovatief zijn?  Gaat het om meer of slimmer werken? De zorg ligt ook wel met hoeveel mensen we dit allemaal gaan doen?  Het lijkt er nu op dat de slimmere mensen na een korte tijd toch weer vertrekken.  De lager geschoolde banen worden vaak door computers overgenomen.  Als de “jeugd” minder gaat werken, dan is meer leisure wenselijk, zodat ze zich kunnen vermaken in hun vrije tijd. Sowieso is wordt de balans tussen werk en niet-werk (voor jongeren) steeds belangrijker. Wat is de capaciteit/ wat is het aanbod?  Ook in Roosendaal is de druk op de arbeidsmarkt hoog. Het is belangrijk om het vraag en aanbod goed in beeld te krijgen.  Er zijn steeds meer slimme mensen die ook met hun handen willen werken.  Er is meer behoefte aan slimmere mensen.  Een goede verbinding met de Randstad is erg belangrijk.  Praten met jongeren is belangrijk. Oproep aan de gemeente: ga op scholen langs en met jongeren in gesprek.

PS Slimme mensen zijn mensen die passen bij de huidige tijdgeest en de nieuwe (digitale en technische) mogelijkheden zien en snappen. Naar een nieuwe economie/toekomstbestendig ondernemen De focus van Roosendaal lijkt zich toe te spitsen op:  Overall transitie naar een nieuwe economie Zorg, de grootste groep mensen uit Roosendaal werkt in de zorg (werkgelegenheid en toegevoegde waarde in de regio). Reactie: Als er straks een nieuw ziekenhuis komt, kijk dan ook naar de mogelijkheden die dat met zich mee brengt. Neem bijvoorbeeld het laboratorium. Het afgelopen jaar zijn er maar een aantal mensen afgestudeerd op deze opleiding, maar het ziekenhuis heeft wel meer mensen nodig op dat lab dan er zijn afgestudeerd. Denk eens na over de mogelijkheden van een zorgcampus en welke opleiding je daar wellicht op zou kunnen starten? Leisure, Dit is een uitgesproken ambitie/beleid door de gemeente. Techniek/maak industrie/vakmensen, De ondernemers geven aan dat ze misschien wel logistiek hadden verwacht in dit rijtje.

59/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Reacties ondernemers  Techniek lijkt een beetje uit de lucht te vallen. Logistiek is er al zal blijven en zal zich ook blijven vernieuwen. De andere drie punten moeten nog vergroot worden.  Voor de ondernemers zorgen deze drie focuspunten meer voor verwarring dan voor duidelijkheid. We komen tot de conclusie dat de gemeente al meer “gebroed” heeft op de eerdere sessies. Alles samenvattend is de gemeente tot deze drie focuspunten gekomen. De ondernemers hebben hier nog niet voldoende over na kunnen denken wat maakt dat deze drie focuspunten voor hen wat lastig schakelen is. Ze geven ook aan dat de stad meer is dan deze drie focuspunten alleen. Waar ligt de ondernemer wakker van?  De ondernemers geven aan dat er door te tijd heen te veel gesprekken zijn geweest, maar dat er daarna weer niets gebeurd is. Het signaal naar de gemeente is; zorg dat de plannen uitgevoerd worden! Je moet niet altijd naar de richting op zoek zijn, maar ga iets doen. Er zullen altijd mensen tegen zijn, dat is nu eenmaal zo. Er liggen mooie plannen genoeg van ondernemers en de gemeente. Erer gebeurt niets omdat eerst iedereen er iets van moet vinden.  Als de openbare ruimtes er beter uit gaan zien, dan zullen de ondernemers ook meer bereid zijn om aan te haken en om het zelf bij te houden.  Zorg dat we klimaat robuust zijn. Momenteel wordt het water te snel afgevoerd.

Denk na hoe we het leefbaar houden in de zomer en de winter.  Breng de bedrijven in de lead. De bedrijven van nu zijn veel maatschappelijker verantwoord gaan ondernemen.  Kijk goed naar wat de vraag is ( bijv. zorgcampus aan het ziekenhuis verbinden).  Op De Stok bijvoorbeeld is er door ondernemers wel veel gebeurd, maar door de gemeente helemaal niets.  Er is wel veel gedaan aan de compacte binnenstad. Voorstel van de ondernemers; Kom in actie, geef de ondernemers een proeftuin. Geef de ondernemers kaders en laat ze gaan.  Het kost geld en er komt gezeik, dat is een vast gegeven, maar daar moet de gemeente zich niet door laten weerhouden. Waar heeft de ondernemer de gemeente wel voor nodig:  

Toegangswegen Verlichting Groenvoorziening We moeten het wel samen doen. Extern kan er ook meer geld binnengehaald worden als er goed samengewerkt wordt/je moet jezelf zien te onderscheiden.

60/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

 Zaken samen met de gemeente oppakken geeft ook meer motivatie bij de bewoners/ondernemers.  Soms is een lange adem nodig.  De gemeente hoeft niet altijd alles alleen te doen. Samengevat

4

 Doen en niet blijven praten.  Samenwerken met de gemeente is belangrijk.  De 3 focuspunten vinden de ondernemers op hoofdlijnen wel passend, wel de vertaling maken naar de gebieden. Roadmap: hoe ziet het vervolgproces eruit? Voorlopig Q1 – een conceptvisie. Q2 – visie in de raad Q3 – schets uitvoering visie Q4 – uitwerking en uitvoering, ondernemers en gemeente bij elkaar zetten/monitoren  De ondernemers begrijpen dat het gemeentelijk apparaat voor een vertraging zorgt, maar zouden het wel heel erg fijn vinden als er in Q4 dan ook echt gestart gaat worden.

5

Afronding Sanneke Vermeulen De wethouder geeft aan dat het belangrijk is dat de ondernemers in april terugzien wat er tijdens deze sessies is ingebracht. Als dat zo is kunnen we elkaar hier aan committeren. Het is belangrijk een doel voor ogen te hebben. De wethouder stelt voor om minimaal 1x per jaar samen de koers te bekijken en waar nodig bij te stellen. Het is belangrijk en we moeten er voor zorgen dat we samen aangehaakt blijven. Ze wil laten zien dat het nut heeft gehad dat de ondernemer hier hun vrije tijd ingestoken hebben. We bepalen samen de stip aan de horizon en gaan hier ook samen naar toe werken. De vraagstukken van de huidige samenleving zijn nu zo groot, dat we het wel samen moeten doen. Vanuit de ondernemers komt de vraag of we niet meer jonge ondernemers bij dit proces moeten betrekken? Sanneke geeft aan dat we ook jongere ondernemers bevraagd hebben. Bij de CEO-tafel zaten wel meer jongeren. Het is een terecht punt en zullen dit ook zeker meenemen. Het is nu aan de gemeente om keuzes te durven maken.

61/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

 In april hopen we samen te kunnen zeggen “ja dit is ONZE visie”! Wens van de ondernemer;  1 okt eerste actie!  Volgend jaar moet bij De Stok iets gebeurd zijn!

62/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Appendix 4 Ruimtelijke vertaling

4.1 Ruimtegebruik gemeente Roosendaal De gemeente Roosendaal is nu 10.772 hectare groot. In totaal neemt de economie nu circa 10% (1.030 hectare) van de Roosendaalse ruimte in beslag. Dit is exclusief landbouw en glastuinbouw, wat gezamenlijk nog eens ongeveer twee derde van de gemeente in beslag neemt. Daar staat tegenover dat 6,8% van de ruimte wordt ingevuld door bos, open natuurlijk terrein en water - bijna tien keer minder ruimte dan voor landbouw en glastuinbouw. Ongeveer 8% van de Roosendaalse ruimte wordt benut voor wonen. Verkeersruimte neemt bijna 5% van het gemeentelijk oppervlak in beslag. In vergelijking met het Nederlands gemiddelde is er opvallend veel ruimte voor wonen, bedrijventerreinen en landbouw in Roosendaal, terwijl er voor bos, natuur en water juist veel minder ruimte is.

Wanneer enkel naar de economische functies wordt gekeken, ziet de ruimtelijke verdeling er als volgt uit:

63/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Voor de brede welvaart in Roosendaal is het belangrijk dat mensen hier fijn kunnen wonen én werken. In 2022 was de functiemengingsindex (FMI) 52,4%. Dat betekent dat er net iets meer banen dan woningen zijn in Roosendaal. De afgelopen jaren is dit redelijk stabiel gebleven. Het pendelsaldo is ongeveer nul: er werken ongeveer net zoveel mensen uit Roosendaal buiten de gemeente als dat er inwoners van andere gemeenten in Roosendaal werken. Stel dat Roosendaal doorgroeit naar 120.000 inwoners, dan laat onderstaande ‘barcode’ zien hoeveel ruimte er nodig is om het aantal woningen en aantal banen mee te laten groeien (excl. banen in de landbouw en glastuinbouw). Daarnaast is er nog meer ruimte nodig vanuit de groeiende behoefte aan groen, mobiliteit, energie, et cetera.

4.2 Inschatting van de ruimtevraag voor economie De ruimtevraag voor economie hangt samen met de gewenste balans tussen wonen en werken in de gemeente. De ruimtevraag wordt daarom in beeld gebracht door te kijken naar demografische trends. Op basis daarvan wordt een inschatting gemaakt van het aantal banen per sector in 2030 en 2040 en de ruimteclaim voor banen in de verschillende sectoren.

64/69

Economische visie Roosendaal 2040 | Status: Openbaar

Volgens prognoses blijft het inwonertal de komende jaren groeien. Voor 2040 zijn verschillende scenario’s denkbaar: Scenario bevolkingsprognose

2023 (maandcijfer CBS)

2030

2040

Bevolkingsprognose Provincie NoordBrabant (Economische Barometer Roosendaal, 2022)

77.592

80.250 inwoners

81.500 inwoners

Scenario A en C (100.000 inwoners in 2040) - hypothese voor 2030 en 2040

77.592

90.000 inwoners

100.000 inwoners

Scenario B en D (120.000 inwoners in 2040) - hypothese voor 2030 en 2040

77.592

100.000 inwoners

120.000 inwoners

Met het oog op de arbeidsmarkt speelt de ontwikkeling van de beroepsbevolking een belangrijke rol. De potentiële beroepsbevolking (15 tot 75-jarigen die tot de werkzame, werkloze of nietberoepsbevolking horen) wordt beïnvloed door ontgroening en vergrijzing. Hiervoor zijn enkel cijfers aanwezig vanuit de Bevolkingsprognose Provincie Noord-Brabant. Hierbij wordt uitgegaan van een lichte afname van de potentiële beroepsbevolking, als gevolg van ontgroening en vergrijzing.

Scenario potentiële beroepsbevolking

2023 (Provincie NoordBrabant)

2030

2040

Bevolkingsprognose Provincie NoordBrabant (Economische Barometer Roosendaal, 2022)

58.400 personen

58.835 personen

57.860 personen

(75% van totale bevolking)

(73% van totale bevolking)

(71% van totale bevolking)

Scenario A en C (100.000 inwoners in 2040) – hypothese voor 2030 en 2040

58.400 personen

65.700 personen

71.000 personen

(75% van totale bevolking)

(73% van totale bevolking)

(71% van totale bevolking)

Scenario B en D (120.000 inwoners in 2040) - hypothese voor 2030 en 2040

58.400 personen

73.000 personen

85.200 personen

(75% van totale bevolking)

(73% van totale bevolking)

(71% van totale bevolking)

Voor een schatting van het gewenste aantal banen wordt gekeken naar de netto arbeidsparticipatie: het aandeel van de werkzame beroepsbevolking 22. In Roosendaal was dit in 2022 69,5%. In WestBrabant was dit 72,1% en in Nederland 72,7%. Voor 2023 zijn alleen de cijfers voor Nederland bekend: 73,3%. Het ligt dus in de lijn der verwachting dat dit licht zal toenemen, ook omdat dit in Roosendaal in de afgelopen vijf jaar al met ca. 5% is toegenomen. In onderstaande tabel is de aanname gedaan dat de netto arbeidsparticipatie zal doorstijgen naar 73% in 2030 en 75% in 2040.