Document · PDF

1701591-E-LONGFONDS-Een nieuw perspectief voor een gezonde leefomgeving (Geanonimiseerd)

Gemeenteraad 24 september 2026, gemeente RoosendaalBij agendapunt: 4a: Lijst van aan de gemeenteraad geadresseerde brieven20.520 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

| Onvoldoende | ingrijpen | en | beschermen | , betekent | in ieder | geval | een | schending van | artikel | 8 EVRM. 16 Zaak 2: Di Sarno – verzameling en verwerking van (huis)vuil In de regio Campanië , Italië , leidde wanbeheer van afvalverwerking tot een langdurige afvalcrisis. Bewoners klaagden over gezondheidsproblemen door de ophoping van afval op straat en de daarmee gepaard gaande vervuiling. Het EHRM oordeelde dat Italië het EVRM had geschonden. De zaak benadrukte het belang van effectief afvalbeheer en toegang tot rechtsbescherming bij milieuproblemen. De voor de Staat steeds strengere lijn die het EHRM uitzette , wordt doorgezet in Di Sarno tegen Italy (109 e. v. ). De klagers stellen ook hier dat de Staat er niet in is geslaagd om adequate stappen te zetten om hun rechten onder het EVRM te beschermen. Uit deze zaak: “The Court considers that the present case […] concern(s) the alleged failure of the authorities to take adequate steps to ensure the proper functioning of the waste collection , treatment and disposal service in the municipality. It accordingly considers it appropriate to examine the case from the standpoint of the State’s positive obligations under Article 8 of the Convention (see Guerra and Others , cited above , § 58).

“ Vervolgens weegt het EHRM de positieve verplichting van de Staat: “The collection , treatment and disposal of waste are without a doubt dangerous activities (see , mutatis mutandis , Öneryıldız , cited above , § 71). That being so , the State was under a positive obligation to take reasonable and adequate steps to protect the right of the people concerned to respect for their homes and their private life and , more generally , to live in a safe and healthy environment. ” Opnieuw: duidelijke positieve verplichtingen voor de Staat om bij gevaarlijke activiteiten (waar luchtvervuiling onder valt) redelijke en adequate stappen te zetten om de rechten van haar burgers te beschermen. Ook hier 16 noemt het EHRM expliciet een door de Staat te beschermen ‘recht om te leven in een veilig en gezond milieu’.

Ten aanzien van de ‘margin of appreciation’ in deze uitspraak: “States enjoy in the choice of the concrete means they use to fulfil their positive obligations under Article 8 of the Convention: In the Court’s opinion […] in spite of the margin of appreciation left to the respondent State , there is no denying that the protracted inability of the Italian authorities to ensure the proper functioning of the waste collection , treatment and disposal service adversely affected the applicants’ right to respect for their homes and their private life , in violation of Article 8 of the Convention in its substantive aspect. ” Met andere woorden: het niet halen van ‘normaal functioneren’ of door de Staat zelf aanvaarde normen op luchtvervuiling en andere vervuiling en overlast , vormt een schending van artikel 8 EVRM. Ook bij de voor luchtvervuiling genoemde (lokale) gevallen , is er een ‘protracted inability’ ; een langdurend onvermogen van de Staat om haar eigen norm en normaal functionerende beschermingsniveau te halen. 17 Zaak 3: Jugheli – luchtvervuiling Bewoners nabij een thermische energiecentrale in Tbilisi , Georgië , klaagden over luchtvervuiling en geluidsoverlast die hun gezondheid schaadde. Ze stelden dat de overheid onvoldoende toezicht hield op de vervuilende activiteiten van de centrale.

Het EHRM oordeelde dat Georgië artikel 8 van het EVRM had geschonden door de bewoners niet te beschermen tegen de schadelijke effecten van de vervuiling. Vanaf punt 62 geeft het EHRM in de uitspraak een herhaling van de eerdere uitspraken over hoe vervuiling kan leiden tot een schending van artikel 8 EVRM en dat positieve verplichtingen bestaan. Het EHRM laat geen onduidelijkheid bestaan over de impact van vervuiling op de gezondheid en maakt in punt 71 duidelijk dat vervuiling niet per se directe schade aan de gezondheid hoeft te veroorzaken: “…the Court concludes that even assuming that the air pollution did not cause any quantifiable harm to the applicants’ health , it may have made them more vulnerable to various illnesses. ” “Moreover , there can be no doubt that it adversely affected their quality of life at home. ” In alle genoemde Nederlandse luchtvervuiling voorbeelden zal dit ook gelden: de vervuiling ‘adversely affects the quality of life at home’ voor volwassenen , kinderen en toekomstige generaties in die gebieden.

Het Hof bevestigt vervolgens opnieuw: “However , the Court reiterates in this connection that whether the present case is analysed in terms of a positive duty on the State to take reasonable and appropriate measures to secure the applicants’ rights under Article 8 § 1 or in terms of an interference by a public authority to be justified in accordance with Article 8 § 2 , the applicable principles are broadly similar (see paragraph 64 above). In both contexts regard must be had to the fair balance that has to be struck between the competing interests of the individual and the community as a whole and in both contexts the State enjoys a certain margin of appreciation in determining the steps to be taken to ensure compliance with the Convention. ” De overheid moet maatregelen treffen om bewoners in het gebied te beschermen tegen luchtvervuiling en niet meer overlast creëren. Voor de belangenafweging en ‘margin of appreciation’ geldt normaal dat de enkeling soms een competing interest heeft tegenover ‘the community as a whole’. Binnen die fair balance kan het gemeenschapsbelang in sommige gevallen zwaarder wegen dan het individuele belang.

Maar in Nederland is dat over het algemeen juist omgekeerd: de enkeling (vervuilende partijen en bedrijven) profiteert op korte termijn en de ‘community as a whole’ lijdt eronder: grote groepen mensen en kinderen die dichtbij vervuilers wonen , worden geraakt en lopen ziekten en permanente beschadiging op. Ook medewerkers van Tata Steel en boeren zelf kunnen gezondheidsschade oplopen en een lagere levensverwachting hebben. De samenleving als geheel gaat er bij minder luchtvervuiling enorm op vooruit. Niet alleen vanwege minder ziekten en overlijden , minder verloren werkdagen en meer gezondheid en gelukkige levens , maar ook vanwege de geringere kosten voor gezondheidszorg. Een zeer kleine groep profiteert van de vervuiling op korte termijn , een grote groep lijdt. Dat is geen ‘fair balance’ op grond van dit mensenrechtencriterium. Dat valt niet binnen de ‘margin of appreciation’. 18 Het EHRM stelt verder in de Jugheli zaak vast: “In the context of dangerous activities in particular , States have an obligation to set in place regulations geared to the specific features of the activity in question , particularly with regard to the level of risk potentially involved.

They must govern the licensing , setting-up , operation , security and supervision of the activity and must make it compulsory for all those concerned to take practical measures to ensure the effective protection of the citizens. ” Het Hof bevestigt hiermee , in lijn met wat al onder het IVBPR is aangevoerd , dat er een actieve en betrokken overheid moet zijn: regelgevend , uitvoerend en toezichthoudend , die alle betrokkenen verplicht de effectieve bescherming te waarborgen van burgers die (mogelijk) gevaar lopen. Vervolgens stelt het EHRM nog: “it is within the Court’s jurisdiction to assess whether the Government approached the problem with due diligence and gave consideration to all the competing interests. In this respect the Court reiterates that the onus is on the State to justify , using detailed and rigorous data , a situation in which certain individuals bear a heavy burden on behalf of the rest of the community. ” Dat laatste is cruciaal: de Nederlandse overheid moet het probleem met gepaste zorgvuldigheid aanpakken , wat op veel luchtvervuilingsdossiers gewoonweg niet gebeurt. De ‘onus’ , de verplichting en verantwoordelijkheid , ligt bij de overheid om te verantwoorden waarom sommige individuen een zwaardere last hebben te dragen dan de rest van de samenleving.

Het is dus aan de overheid om in gevallen van luchtvervuiling voldoende te stellen , te onderbouwen en te rechtvaardigen waarom mensen , kinderen en toekomstige generaties een zware last hebben te dragen , tegenover hen die (soms) economisch profiteren. Dat doet de overheid nu onvoldoende. Alleen al daarom zou moeten worden ingegrepen en zou vervuiling moeten worden gestopt. Het EHRM bevestigt hierna in deze uitspraak de verplichting van de nationale rechter “to consider the complaint in view of the State’s positive obligations under Article 8 of the Convention and to remedy the situation accordingly. ” In paragraaf 78 overweegt het Hof expliciet ten aanzien van de ‘margin of appreciation’: ”Having regard to the foregoing and notwithstanding the margin of appreciation available to the national authorities in cases involving environmental issues , the Court considers that the respondent State did not succeed in striking a fair balance between the interests of the community … and the applicants’ effective enjoyment of their right to respect for their home and private life. There has accordingly been a violation of Article 8 of the Convention. ” 19 Zaak 4: Cuenca – geluidsoverlast De heer Cuenca Zarzoso klaagde over nachtelijke geluidsoverlast in zijn woonwijk in Spanje , veroorzaakt door nabijgelegen uitgaansgelegenheden.

Hij stelde dat de autoriteiten onvoldoende maatregelen namen om de overlast te beperken , wat zijn gezondheid en welzijn aantastte. Het EHRM oordeelde dat Spanje artikel 8 van het EVRM had geschonden door niet adequaat op te treden tegen de geluidsoverlast. Deze uitspraak bevestigde de lijn die eerder was vastgesteld in de zaak Yevgeniy Dmitriyev tegen Rusland en maakt duidelijk dat ook geluidsoverlast een schending van het recht op privéleven kan opleveren. In deze zaak ging het vooral om een gebrek in de handhaving: ‘a failure to take action to put a stop to […] breaches of the right relied on’. In deze zaak constateert het EHRM (1. ) dat de overlast uitkwam boven de toegestane norm en (2. ) dat deze overschrijding jarenlang voortduurde: “Indeed , that fact has been confirmed by the Government , who acknowledged that several years after the applicant’s claim the volume of the noise was 35 dBA in the applicant’s neighbour’s flat , above the 30 dBA considered the maximum permissible level by the City Council itself. ” De overheid haalde haar eigen geluidsnorm dus niet. En zelfs overschrijding van een norm van 30 dB kan dan al leiden tot schending van mensenrechten.

De Spaanse overheid deed trouwens wel iets: er waren ‘various measures’ om het probleem te verminderen , zoals: “general measures such as the Ordinance , the declaration of the neighbourhood as an acoustically saturated zone and , particularly concerning the applicant , the order given to the pub located in the basement of the applicant’s building to install a noise limiter , which should in principle have been adequate to secure respect for the guaranteed rights. ” Maar , zo concludeert het EHRM in paragraaf 51: “However , the Court observes that those measures were insufficient in this particular case. Regulations to protect guaranteed rights serve little purpose if they are not duly enforced and the Court must reiterate that the Convention is intended to protect effective rights , not illusory ones. ” De conclusie , in punt 54 , is helder: “In these circumstances , the Court finds that the respondent State has failed to discharge its positive obligation to guarantee the applicant’s right to respect for his home and his private life , in breach of Article 8 of the Convention. ” Ook deze uitspraak bevestigt dat de positieve verplichtingen cruciaal zijn en het niet blijven binnen de door de Staat zelf aanvaarde (geluids)normen of de toegestane overschrijdingen daarvan , een schending vormt van artikel 8 EVRM.

| 164 | t/m | 166) , die | het | bestaan | van | een | causaal | verband | bevestigden | tussen de | blootstelling | aan | inhaleerbare | kankerverwekkende | stoffen | in het | milieu | die | door | het | bedrijf | Ilva | werden geproduceerd | en | de | ontwikkeling | van | tumoren | en | pathologieën | van | het | hart- | en | vaatstelsel | bij personen | die | in de | getroffen | gebieden | wonen. Net | als | voor | veel | gevallen | in Nederland | geldt | , constateerde | het | EHRM | (par. | 171) dat | het | beheer | van | de | nationale autoriteiten | van | de | milieukwesties | met | betrekking | tot | de | productieactiviteiten | van | het | bedrijf | Ilva | in Tarento | op dat | moment | in een | impasse | zat. 21 En het EHRM (par. 172) kan niet anders dan vaststellen dat er een situatie van milieuvervuiling is die de gezondheid van de klagers in gevaar brengt en , meer in het algemeen , die van de gehele bevolking die in de risicogebieden woont , die in de huidige stand van zaken verstoken blijft van informatie over het verloop van de sanering van het betrokken gebied , met name wat betreft de termijnen voor de uitvoering van de bijbehorende werkzaamheden. Daarmee hebben de nationale autoriteiten , aldus het EHRM , nagelaten alle nodige maatregelen te nemen om de daadwerkelijke bescherming van het recht van de betrokkenen op eerbiediging van hun privacy te waarborgen.

De overheid was “not able to put in place adequate measures to ensure the protection of citizens’ health and of the environment” en het EHRM concludeerde dat “the State had failed to strike a fair balance between the competing industrial and individual interests and to adopt the necessary measures to ensure the effective protection of applicants’ right to private life , thus violating Art. 8 ECHR. ” 18 Uit de officiële samenvatting van het EHRM : “In short , the national authorities had failed to take all the necessary measures to provide effective protection of the applicants’ right to respect for their private life ; the necessary fair balance had not been struck. ” De conclusie was unaniem: een schending van artikel 8 EVRM. Als we deze criteria op de Nederlandse luchtvervuilingscasussen leggen , zien we dat dit geldt voor de meeste , zo niet alle dossiers. Op basis van de Cordella-criteria is in deze casussen zeer waarschijnlijk stuk voor stuk sprake van schendingen van mensenrechten. Zaak 6: Locascia – huisvuil Bewoners van Caserta en San Nicola La Strada in de regio Campanië , Italië , klaagden over de aanhoudende afvalcrisis en de vervuiling van een nabijgelegen stortplaats. Ze stelden dat de overheid onvoldoende maatregelen nam om de milieu- en gezondheidsrisico’s te beperken.

Het EHRM oordeelde dat Italië artikel 8 van het EVRM had geschonden door de bewoners niet te beschermen tegen de schadelijke effecten van de afvalvervuiling. Na Cordella uit 2019 volgde in 2023 een nieuwe Italiaanse zaak over huisvuil en de daarbij horende vervuiling. De afvalbeheercrisis en de chronische accumulatie van legaal en illegaal afval gedurende bijna twintig jaar in de provincies Napels en Caserta hebben een gebied vervuild dat door bijna drie miljoen mensen wordt bewoond. De zware vervuiling van bodem , grondwater en atmosfeer veroorzaakte enorme schade aan de lokale economie en vooral een enorme volksgezondheidscrisis. Een toenemend aantal onderzoeken toonde het verband aan tussen blootstelling aan afval en de hoge incidentie van kanker , aandoeningen van de luchtwegen en genetische misvormingen in de regio. Dat de crisis groot was en nog lang zou voortduren , was ook Italië duidelijk: Het EHRM (par. 129): “In its report of 5 February 2013 the parliamentary commission considered that , although it was impossible to estimate the exact extent to which the pollution from the waste management crisis had affected human health , such incalculable damage did exist and would affect future generations , reaching its peak in fifty years from then. ” 22 Er is dus sprake van schade aan de gezondheid van mensen nu en van toekomstige generaties.

Het EHRM gaat dan verder op de bestaande lijn (par. 130): “Even though it cannot be said , owing to the lack of medical evidence , that the pollution necessarily caused damage to the applicants’ health , it is possible to establish , taking into account the official reports and available evidence , that living in the area marked by extensive exposure to waste in breach of the applicable safety standards made the applicants more vulnerable to various illnesses (see , for similar reasoning , Kotov and Others , cited above , § 107). ” Het EHRM herhaalt (par 131): “severe environmental pollution may affect individuals’ well-being in such a way as to adversely affect their private life , without , however , seriously endangering their health (see López Ostra , cited above , § 51). In the present case , the applicants were forced to live for several months in an environment polluted by waste left in the streets and by waste disposed of in temporary storage sites urgently created to cope with the prolonged unavailability of sufficient waste treatment and disposal facilities. ” De bewoners van deze gebieden leefden vaak naast huisvuil , in een daardoor vervuild gebied. Geen acute en directe vervuiling zoals bij luchtvervuiling , maar het EHRM komt wel tot een schending van mensenrechten (par.

148-151): “While the Court cannot conclude to what extent the applicants’ lives or health were specifically threatened by the pollution from the ‘Lo Uttaro’ landfill site , the Court considers that the documents filed by the parties demonstrate that a situation of environmental pollution in the municipalities of Caserta and San Nicola La Strada was continuing and endangering their health. […] the Court finds that the national authorities failed to take all the measures necessary to ensure the effective protection of the right of the people concerned to respect for their private life. Thus , the fair balance to be struck between , on the one hand , the applicants’ interest in not suffering serious environmental harm which might affect their well-being and private life and , on the other , the interest of society as a whole , was upset in the present case. Therefore , there has been a violation of Article 8. ” Zaak 7: KlimaSeniorinnen – klimaatverandering Een groep oudere Zwitserse vrouwen , de KlimaSeniorinnen , klaagde de Zwitserse overheid aan wegens onvoldoende klimaatmaatregelen , wat hun gezondheid bedreigde , vooral tijdens hittegolven. Ze stelden dat de overheid haar verplichtingen onder het EVRM niet nakwam. Het EHRM oordeelde in 2024 dat Zwitserland artikel 8 van het EVRM had geschonden door onvoldoende maatregelen te nemen tegen klimaatverandering.

Deze uitspraak was baanbrekend , aangezien het de eerste keer was dat het EHRM klimaatverandering erkende als een mensenrechtenkwestie. Hoewel deze zaak niet specifiek draaide om (lucht)vervuiling , is deze zeer relevant voor ons onderzoek. Bij de juridische analyse van deze zaak voert het EHRM een lange lijst aan van wetten en verdragen , zoals de Zwitserse Grondwet en het VN-Klimaatverdrag. In deze verwijzingen en in de uitspraak wordt de term ‘future generations’ 37 keer genoemd. Niet alleen in relatie tot klimaatverandering , maar ook tot milieuvervuiling. “In de specifieke context van klimaatverandering” , zo merkte het EHRM op (par. 420) , “is intergenerationele lastenverdeling van bijzonder belang , zowel met betrekking tot de verschillende generaties van degenen die momenteel leven als met betrekking tot toekomstige generaties”. Hoewel de wettelijke verplichtingen die voor staten voortvloeien uit het Verdrag zich uitstrekken tot de individuen die momenteel leven en op een bepaald moment onder de jurisdictie van een bepaalde Verdragsluitende Partij vallen , is het duidelijk dat toekomstige 23 generaties waarschijnlijk een steeds zwaardere last zullen dragen van de gevolgen van huidige tekortkomingen en omissies bij het bestrijden van klimaatverandering en dat zij tegelijkertijd geen mogelijkheid hebben om deel te nemen aan de relevante huidige besluitvormingsprocessen.

Verderop herhaalt het EHRM dezelfde (en andere) uitspraken , zoals eerder genoemd , en bevestigt de bestaande lijn (vanaf par. 435): “Zoals het Hof al heeft erkend , kan artikel 8 worden toegepast vanwege nadelige effecten , niet alleen op de gezondheid van individuen , maar ook op hun welzijn en kwaliteit van leven en niet alleen vanwege feitelijke nadelige effecten , maar ook vanwege voldoende ernstige risico’s van dergelijke effecten op individuen. ” Het Hof heeft al vastgesteld dat artikel 8 van toepassing kan zijn in milieuzaken , ongeacht of de vervuiling rechtstreeks door de staat wordt veroorzaakt of dat de aansprakelijkheid van de staat voortvloeit uit het falen om de particuliere industrie op de juiste manier te reguleren (zie bijvoorbeeld Hatton en anderen tegen het Verenigd Koninkrijk [GC] , nr. 36022/97 , § 98 , EHRM 2003 VIII). Het heeft ook geoordeeld dat de plicht om te reguleren niet alleen betrekking heeft op feitelijke schade die voortvloeit uit specifieke activiteiten , maar zich uitstrekt tot de inherente risico’s die ermee gepaard gaan (zie bijvoorbeeld Di Sarno en anderen tegen Italië , nr. 30765/08 , § 106 , 10 januari 2012). Daarna volgt een duidelijke opsomming (par. 538 e. v.

): • Staten hebben een positieve verplichting om een passend wetgevend en administratief kader in te voeren dat is ontworpen om effectieve bescherming te bieden voor gezondheid en leven. Staten hebben de plicht om regelgeving in te voeren die is afgestemd op de specifieke kenmerken van de activiteit in kwestie , met name met betrekking tot het risiconiveau dat daarmee gepaard gaat. Staten moeten de vergunningverlening , het opzetten , de exploitatie , de beveiliging en het toezicht op de activiteit regelen en moeten het voor alle betrokkenen verplichten om praktische maatregelen te nemen om de effectieve bescherming te garanderen van de burgers wier leven in gevaar zou kunnen komen door de inherente risico’s. Staten hebben ook de plicht om dat kader in de praktijk effectief toe te passen. Regelgeving ter bescherming van gegarandeerde rechten heeft weinig zin als ze niet naar behoren wordt gehandhaafd en het EVRM is bedoeld om effectieve rechten te beschermen , niet illusoire rechten. De relevante maatregelen moeten tijdig en effectief worden toegepast. Bij de beoordeling of de Staat aan zijn positieve verplichtingen heeft voldaan , moet het Hof nagaan of de Staat bij het bedenken en/of uitvoeren van de relevante maatregelen binnen zijn beoordelingsmarge is gebleven.

Hoewel het niet tot de taak van het Hof behoort om te bepalen wat er precies had moeten gebeuren , kan het wel beoordelen of de autoriteiten de zaak met de nodige zorgvuldigheid hebben benaderd en rekening hebben gehouden met alle tegenstrijdige belangen. De Staat heeft een positieve verplichting om toegang te verlenen tot essentiële informatie die individuen in staat stelt de risico’s voor hun gezondheid en leven in te schatten. • • • • • 24 Zaak 8: Cannavacciuolo – illegale vuilstort Inwoners van de regio Campanië , Italië , klaagden over de ernstige milieuvervuiling veroorzaakt door illegale afvaldumping en -verbranding , wat leidde tot verhoogde kankerrisico’s en sterfgevallen. Ze stelden dat de overheid onvoldoende maatregelen nam om deze praktijken te stoppen en hen te be- schermen. Het EHRM oordeelde dat Italië artikel 2 van het EVRM had geschonden door de levens van de bewoners niet adequaat te beschermen tegen de gevaren van de milieuvervuiling. Bij deze recente uitspraak van eind januari 2025 over het dumpen , begraven of verbranden van vuil(nis) , herhaalt het EHRM de bestaande lijn en legt vier zaken duidelijk uit: 1. 2. 3. Het voorzorgsbeginsel is zeer belangrijk. De overheid mag niet traag handelen als snel handelen nodig is bij vervuiling.

Het komt tot een schending van artikel 2 (Right to Life) , waar het bij milieuzaken vaker het iets zwakkere Right to privacy en family life noemt. Het EHRM lijkt het te weinig en te traag handelen van Italië beu. Het wil niet volstaan met een veroordeling en schadevergoeding voor de klagers , maar zet Italië aan het werk via een ‘pilot judgement’. 4. Ad 1. Voorzorgsbeginsel: Het EHRM zegt dat het voorzorgsbeginsel heel belangrijk is in het kader van het recht op leven. Iets wat in Nederland (bijvoorbeeld bij Tata Steel) nog onvoldoende wordt erkend: “The Court further takes the view that , in line with a precautionary approach (see Tătar , cited above , § 120) , given that the general risk had been known for a long time (see paragraphs 387 and 388 above) , the fact that there was no scientific certainty about the precise effects the pollution may have had on the health of a particular applicant cannot negate the existence of a protective duty , where one of the most important aspects of that duty is the need to investigate , identify and assess the nature and level of the risk (see , mutatis mutandis , Kurt v. Austria [GC] , no. 62903/15 , § 159 , 15 June 2021 ; also see paragraph 395 below).

To find otherwise in the specific circumstances of the present case , would entail that State authorities could rely on a failure to comply or delays in complying with a duty in order to deny its very existence , thereby rendering the protection of Article 2 ineffective. ” Ad 2. Te traag handelen: Hoe moeilijk het ook politiek is , dat is niet aan het EHRM. Het EHRM geeft geen plan voor wat er wel moet gebeuren , maar toetst aan wat er nu gebeurt: “Court’s sphere of competence to assess whether the authorities approached the problem with the required diligence given the nature and seriousness of the threat at issue. ” Wat doet het land wél tegen vervuiling. Daar gaat het om: “In this respect , the Court stresses that the timeliness of the authorities’ response acquires primordial importance (see Verein KlimaSeniorinnen Schweiz , cited above , § 538). It further considers that the nature and seriousness of the threat required a systematic , coordinated , and comprehensive response on the part of the authorities. ” De schoonmaakacties waren traag en onvoldoende (par. 422) en verliepen veel te langzaam. Ook pakte de overheid vervuilers nauwelijks strafrechtelijk aan. Vergelijk de situatie in Nederland , waar burgers zelf aangifte moeten doen en de Staat niet actief genoeg optreedt. 25 Actieve strafrechtelijke vervolging van milieudelicten is waar het naartoe zou moeten.

Conclusie van het EHRM: de schoonmaak verloopt te traag en de vervuiling neemt onvoldoende af. Ad 3. Schending recht op leven: “In the light of the foregoing general considerations , coupled with those made in connection with certain specific sets of measures , the Court finds that the Government have not established that the Italian authorities approached the Terra dei Fuochi problem with the diligence warranted by the seriousness of the situation and considers that they failed to demonstrate that the Italian State did all that could have been required of it to protect the applicants’ lives. ” Het EHRM concludeert een schending van artikel 2. Er gelden dus zwaarwegende verplichtingen voor de overheid om de gezondheid actief te beschermen. Ad 4. Pilot judgement: Het EHRM komt , ondanks de bezwaren van Italië , met een pilot-judgement. Zo’n pilot judgement mag als de feiten laten zien dat er een ‘structural or systemic problem or other similar dysfunction’ is bij de Staat ‘which has given rise or may give rise to similar applications’. Het EHRM eist (par. 487 en volgende) dat Italië binnen twee jaar zorgt voor een: alomvattende strategie waarin bestaande of geplande maatregelen worden samengebracht (par. 494 e.v.) ; onafhankelijk monitoringsmechanisme (par. 499) ; informatieplatform (par.

500): onder meer: burgers moeten weten welke risico’s er zijn voor hun gezondheid en leven , gezien de plek waar ze wonen en de vervuiling aldaar. De overheid moet daarbij aangeven wat zij doet om de situatie te verbeteren. 1. 2. 3. Samenvatting van deze uitspraken op grond van het EVRM Op basis van genoemde uitspraken geldt onder meer: Bij een serieus gevaar voor gezondheid moet de overheid maatregelen nemen om de gezondheid effectief te beschermen ; ook als er nog geen (zichtbare) gezondheidsschade is. De gezondheid van mensen mag niet in gevaar worden gebracht. Ook niet omdat ze daardoor vatbaarder voor (andere/ allerlei) ziekten kunnen worden. Mensenrechten en gezondheid moet de overheid actief (positieve verplichting) en adequaat realiseren via vergunningen , monitoren , beveiligen en handhaven. Ten aanzien van de ‘fair balance’ en ‘margin of appreciation’: de bewijslast ligt bij de overheid om te rechtvaardigen dat een kleine groep individuen iets meer zou moeten lijden ten gunste van de hele samenleving. Overheid moet zelf gestelde doelen en normen halen (lees: op luchtkwaliteit , geluidsoverlast , etc. ). Als de overheid te traag handelt– veel overleg maar weinig concrete actie op het gebied van schoonmaak en vermindering van vervuiling – draagt dit bij aan schending van mensenrechten.

” Oftewel: het recht op een adequate levensstandaard voor ieder individu en diens familie en op een continue verbetering van de levensomstandigheden. Hetzelfde lid 1 bevestigt: “The States Parties will take appropriate steps to ensure the realization of this right…”. Op basis van dit recht kan men aanspraak maken op verbetering van de levensomstandigheden. Het is daarom aan de overheid om vervuiling en overlast te beperken , zeker niet te laten groeien. Bovendien betekent een mensenrechtelijke benadering , een ‘rights based approach’ , dat de Staat moet streven naar normen die zo veilig mogelijk zijn. Dat betekent eerder aansluiten bij de meer wetenschappelijk gefundeerde WHO-advieswaarden voor luchtkwaliteit dan bij meer politiek gevormde en uitonderhandelde normen als de huidige Nederlandse normen , die gebaseerd zijn op Europese normen. Het eerste lid van artikel 12 IVESCR bepaalt dat ‘States Parties to the present Covenant recognize the right of everyone to the enjoyment of the highest attainable standard of physical and mental health’. ‘Gezondheid’ geldt binnen het internationaal recht als een fundamenteel mensenrecht met een daarbij behorende verplichting om dat mensenrecht te respecteren , te beschermen en te implementeren , welke verplichting in eerste instantie op Staten rust , dus ook op de Nederlandse Staat.

Het tweede lid van artikel 12 IVESCR benoemt een specifieke plicht jegens kinderen: “The steps to be taken by the States Parties to the present Covenant to achieve the full realization of this right shall include those necessary for: (a) The provision for the reduction of the stillbirth-rate and of infant mortality and for the healthy development of the child. ” Dit is zeer relevant met het oog op luchtvervuiling en de bescherming van ongeboren kinderen. 21 Het VN-Comité voor Economische , Sociale en Culturele Rechten (CESCR) heeft tot taak analyses en commentaren op de bepalingen van laatstbedoeld verdrag te leveren. Dat zijn de General Comments die gelden als de meest gezaghebbende uitleg van de bepalingen van het verdrag. 22 Het CESCR overweegt daarin (par. 1): Het Comité wijdde zijn General Comment 14 volledig aan artikel 12. “Health is a fundamental human right indispensable for the exercise of other human rights. Every human being is entitled to the enjoyment of the highest attainable standard of health conducive to living a life in dignity. ” Het Comité zet de specifieke ‘State obligations to respect , protect and fulfil’ uiteen.

Daarbij wordt luchtvervuiling expliciet genoemd onder punt 35 (obligation to fulfil): “States are also required to adopt measures against environmental and occupational health hazards and against any other threat as demonstrated by epidemiological data. For this purpose they should formulate and implement national policies aimed at reducing and eliminating pollution of air , water and soil […]”. Veel duidelijker kan het niet: het is aan de Staat om beleid te formuleren en te implementeren dat gericht is op het verminderen en zelfs op het volledig wegnemen van vervuiling , waaronder luchtvervuiling. Iets later , in punt 51 , verduidelijkt het Comité ook wanneer de Staat de ‘obligation to protect’ schendt: “Violations of the obligation to protect follow from the failure of a State to take all necessary measures to safeguard persons within their jurisdiction from infringements of the right to health by third parties. ” 29 Het is dus aan Staten om ervoor te zorgen dat lichamen van de Staat en derden , waaronder bedrijven , het recht op gezondheid van individuen niet schaden. Het nalaten om wetten uit te vaardigen of af te dwingen die zaken als geluidsoverlast en luchtvervuiling verminderen en voorkomen , is tevens een schending van de ‘obligation to protect’.

Al in punt 4 wijst het Comité op de ‘wetsgeschiedenis’ en omstandigheden waaronder dit verdrag tot stand kwam: “However , the reference in article 12. 1 of the Covenant to “the highest attainable standard of physical and mental health” is not confined to the right to health care. On the contrary , the drafting history and the express wording of article 12. 2 acknowledge that the right to health embraces a wide range of socio-economic factors that promote conditions in which people can lead a healthy life , and extends to the underlying determinants of health , such as food and nutrition , housing , access to safe and potable water and adequate sanitation , safe and healthy working conditions , and a healthy environment. ” Het recht op gezondheid is bedoeld om condities te creëren waardoor mensen een gezond leven kunnen leiden , inclusief een schone leefomgeving. Het is dus aan de Staat om de omstandigheden te bevorderen om een gezond leven te leiden , wat zich uitbreidt naar een gezond leefmilieu. Verderop in deze General Comment staat: “The improvement of all aspects of environmental and industrial hygiene’ (art. 12.

2 (b)) comprises , inter alia , preventive measures in respect of occupational accidents and diseases ; the requirement to ensure an adequate supply of safe and potable water and basic sanitation ; the prevention and reduction of the population’s exposure to harmful substances such as radiation and harmful chemicals or other detrimental environmental conditions that directly or indirectly impact upon human health. ” In punt 36 staat: “The obligation to fulfil requires States parties , inter alia , to give sufficient recognition to the right to health in the national political and legal systems , preferably by way of legislative implementation [. . . ] States are also required to adopt measures against environmental and occupational health hazards and against any other threat as demonstrated by epidemiological data. For this purpose they should formulate and implement national policies aimed at reducing and eliminating pollution of air , water and soil , including pollution by heavy metals such as lead from gasoline. [. . . ]” Nederland is nog ver verwijderd van het voorkomen en verminderen van schadelijke stoffen en omstandigheden die de gezondheid verslechteren , én van het maken en implementeren van beleid gericht op het terugdringen en elimineren van vervuiling van lucht , water en bodem.

Tot slot heeft het Comité in punt 30 en volgende de algemene juridische verplichtingen uiteengezet. Daaronder valt de progressieve realisatie van het recht op gezondheid. Punt 31 is zeer duidelijk: “Rather , progressive realization means that States parties have a specific and continuing obligation to move as expeditiously and effectively as possible towards the full realization of article 12. ” Het Comité is zeer duidelijk over luchtvervuiling en het recht op gezondheid: Nederland mag luchtvervuiling zeker niet laten groeien , moet werken aan een schone leefomgeving en luchtvervuiling moet juist omlaag. De huidige , vastgestelde normen mogen sowieso niet overschreden worden. Daarbij zijn , zeker voor kinderen en ongeborenen , de huidige normen voor de gezondheid feitelijk niet adequaat. Deze zouden moeten worden losgelaten en vanuit mensenrechten moet aansluiting worden gezocht bij de meest veilige normen: dat zijn op dit moment (minimaal) de WHO-advieswaarden. Precies wat ook het RIVM bepleit (zie onder IVBPR). 30 Het | Comité | heeft | in General | Comment | 25 | ook | heel | duidelijk | uiteengezet | hoe | het | Comité | het | voorzorgsbeginsel ziet: het | precautionary | principle | (par. 56): “In this context | , the | precautionary | principle | plays | an | important | role.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://raad.roosendaal.nl/api/v1/meetings/1948/documents/55127