Programmabegroting 2024 (digitaal)

PROGR AMMABEGROTING 2024

46

6.3 Inkomensregelingen

Wat willen we bereiken? Bestaanszekerheid voor alle inwoners. Zo min mogelijk mensen die afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering. Het (preventieve) armoedebeleid is erop gericht de financiële zelfredzaamheid van mensen te vergroten om te voorkomen dat mensen in de armoede terecht komen. Inwoners die geen eigen inkomen kunnen genereren en geen vermogen hebben, kunnen een beroep doen op de sociale voorzieningen van de gemeente (onder andere via de Participatiewet en bijzondere bijstand). Wat gaan we ervoor doen? •  De aanpakken “Bestrijden van armoede” en “Effectieve schuldhulpverlening” zetten we zo dicht mogelijk bij de burger in op preventie en vroegsignalering, passende inkomensondersteunende maatregelen en doorontwikkeling van de samenwerking met ketenpartners. Waar bestaanszekerheid tot financiële zorgen leidt vanwege schulden wordt laagdrempelig schuldhulpverlening ingezet. We zetten een extra sociaal boekhouder jeugd in. •  De aanpak “Werkenden houden bestaanszekerheid” legt ook de zorgen van werkenden bloot. Ook zij zijn financieel kwetsbaar met effect op hun gezondheid en uitval van werk. Samen met de werkgevers (publiek en privaat) willen we de uitval voorkomen, het besef van stress en de reductie daarvan laten groeien en mee tegengaan.

Wat levert het op? Een integrale en preventieve aanpak leidt tot herstel van bestaanszekerheid en daarmee samenhangende stressreductie en gezondheidsvoordelen voor inwoners, waarvoor schulden en armoede dreigen. Ook voor hen die werken, waardoor de kans op behoud, ervaring en expertise van personeel wordt vergroot.

6.4 WSW en beschut werk

Wat willen we bereiken? We gaan de Participatiewet doorontwikkelen, zodat dat mensen die dat nodig hebben, het recht hebben en behouden op een beschutte werkplek. Uitgangspunt is dat de doelgroep zo regulier mogelijk aan de slag gaat en dat mensen zich vanuit passend werk kunnen ontplooien en ontwikkelen. Op basis van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) is geen nieuwe instroom meer mogelijk. Mensen met een WSW-dienstverband houden dit dienstverband in principe tot hun pensionering. Wat gaan we ervoor doen? In de aanpak “Werken en participeren” wordt onder meer een nieuwe entiteit opgericht, waarin werkzoekenden en werkgeversdienstverlening komen tot passende samenwerking en een doorlopende lijn in de dienstverlening rondom participatiemogelijkheden en arbeidsmarkttoeleiding van deze kwetsbare doelgroep.

Wat levert het op? Borging van de positie van de huidige WSWpopulatie. Mensen die een beschutte werkplek nodig hebben, krijgen een passende werkplek op maat waar ze naar vermogen kunnen deelnemen aan het arbeidsproces.

6.5 Arbeidsparticipatie

Wat willen we bereiken? We streven naar een goed functionerende inclusieve arbeidsmarkt. Een (regionale) arbeidsmarkt waarin vraag en aanbod van arbeid met elkaar in evenwicht zijn en waar plek is voor iedereen die wil en kan werken, dus ook voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. We willen bereiken dat zoveel mogelijk inwoners mee kunnen doen in de samenleving: met werk, op school en stage, met een vrijwilligersbaan of andere vormen van participatie. Wat gaan we ervoor doen? Vanuit de reguliere inzet en de aanpak “Werken en participeren” ligt de focus op: •  Verder stroomlijnen van werkzoekenden- en werkgeversdienstverlening in de regio MiddenLimburg Oost •  Herstructurering van de Arbeidsmarktregio Midden-Limburg. •  Arbeidsparticipatie van mensen met een beperking stimuleren door maatwerktrajecten. •  Drempels voor werkzoekenden en werkgevers wegnemen door het inzetten van subsidieregelingen, opleidingen en extra begeleiding. •  Jongeren direct begeleiden richting onderwijs en/of arbeidsmarkt. •  In samenwerking met het WerkgeversServicepunt Midden-Limburg Oost, bedrijfsleven en onderwijs loopbaan- en ontwikkelingsmogelijkheden op maat bieden. Dit kan door het volgen van een opleiding, een werkervaringsplaats, een stageplek, een basisbaan of vrijwilligerswerk.

Belangrijk aandachtspunt daarbij is de aanpak van laaggeletterdheid en plaatsingen in het kader van de baanafspraak. •  Extra inzet op aanpak van voorkomen Voortijdig School Verlaters (VSV).

PROGR AMMABEGROTING 2024

47

Wat levert het op? Inwoners krijgen gelijkere kansen op zelfontplooiing, participatie, werk en inkomen en worden in staat gesteld maximaal te participeren. Binnen de Arbeidsmarktregio Midden-Limburg bouwen we aan een duidelijke structuur waarbinnen partijen integraal met elkaar samenwerken.

6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Wat willen we bereiken? Het bieden van een passende woonvoorziening voor inwoners met een beperking door middel van samenwerkingsafspraken met woningcorporaties.

Wat gaan we ervoor doen? In 2024 wordt de Uitvoeringsovereenkomst Wmo Woonvoorzieningen Regio Midden-Limburg Oost 2020-2024 waarschijnlijk verlengd. In dit convenant staan de werkafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties met betrekking tot onder andere het Wmo proces, collectieve voorzieningen, afschrijvingstermijnen en indexering. Wat levert het op? Duidelijke procesafspraken tussen gemeenten en woningcorporaties levert een efficiënte dienstverlening aan de inwoners.

6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) Wat willen we bereiken? Het bieden van passende en kwalitatief goede voorzieningen aan inwoners die dit ter bevordering van de zelfredzaamheid en/of participatie nodig hebben.

Wat gaan we ervoor doen? Het onderzoeken en uitvoeren van maatregelen voor hulp bij het huishouden voor de korte en langere termijn om hulp bij het huishouden zo te organiseren dat deze voorziening beschikbaar blijft en toekomstbestendig is om iedereen de passende zorg te bieden die nodig is. Vanaf 2026 geldt de wetswijziging ‘Herinvoeren eigen bijdrage voor hulp bij het huishouden’ en vervalt het abonnementstarief.

Wat levert het op? Maatregelen die bijdragen aan het optimaliseren van hulp bij het huishouden en de toekomstbestendigheid ervan. Zoals bijvoorbeeld op het gebied van innovatie/zorgtechnologie.

6.71b Begeleiding (WMO) & 6.71c Dagbesteding (WMO)

Wat willen we bereiken? Het bieden van passende en kwalitatief goede voorzieningen aan inwoners die dit ter bevordering van de zelfredzaamheid en/of participatie nodig hebben. Wat gaan we ervoor doen? Per 1-1-2022 is de toegang tot begeleiding Wmo en dagbesteding via Vijf BV georganiseerd. Dit is een onderdeel van de aanpak “Toekomstbestendige zorg”. Daarnaast werkt Vijf samen met Sociale Zaken en maatschappelijke partners om samen tot een integrale afweging te komen en de best passende oplossing te bieden aan de inwoners, gebiedsgericht en -georganiseerd. Wat levert het op? Kwalitatief goede begeleiding en dienstverlening waarbij de mogelijkheden en de talenten van de inwoner (en zijn/haar directe omgeving) centraal staan.

6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) Er zijn geen speerpunten bij dit taakveld.

6.72a, b, c, d (Jeugdhulp begeleiding, behandeling, dagbesteding en jeugdhulp zonder verblijf)

Wat willen we bereiken? Vanuit de Jeugdwet hebben we als gemeente de verantwoordelijkheid om een kwalitatief goed en dekkend aanbod aan jeugdhulp te bieden aan de jeugdigen en hun gezin met als woonplaatsbeginsel de gemeente Roermond. Bovenstaande vormen betreffen ambulante vormen van jeugdhulp. Deze vormen passen goed bij de uitgangspunten van verschillende landelijke bewegingen, zoals de Beweging van Nul en hetgeen beschreven staat in de Hervormingsagenda jeugd. Zo werken we normaliserend. Tegelijkertijd ontvangt een jeugdige en gezin ook de ondersteuning die nodig is, wanneer het even niet op eigen kracht lukt. Het doel is dat geen jeugdige of gezin tussen wal en schip raakt en tijdig kan rekenen op passende jeugdhulp indien nodig. Hierbij stimuleren we onze kernpartners domeinoverstijgend te kijken en te handelen, zie ook de aanpak Toekomstbestendige zorg en Recht op gezinsleven. Opeenstapeling van zorgen in gezinnen en bij jeugdigen kennen namelijk hun oorsprong in stress omtrent bestaanszekerheid. Ook het onderwijs en volwassenzorg zijn belangrijke partners om zorgen te verkleinen of zaken te normaliseren.

PROGR AMMABEGROTING 2024

48

Wat gaan we ervoor doen? De komende anderhalf jaar gaan we samen met de jeugdregio Midden-Limburg Oost en de buurregio Midden-Limburg West een traject rondom de ambulante inkoop vormgeven. We houden daarmee rekening met een sterke verbinding met voorliggende voorzieningen in de gemeente en natuurlijk de verwijzers, Centrum voor Jeugd en Gezin Midden-Limburg, Gecertificeerde instellingen en de medische verwijzers. In dit traject houden we rekening met de eerder genomen landelijke inzichten en agenda’s, zoals de Hervormingsagenda Jeugd, waarin bovengenoemde reikwijdte ook onderdeel van uitmaakt. Wat levert het op? Een ambulant stevig geworteld jeugdhulpstelsel (met oog voor domeinoverstijgende context) dat past binnen Roermond en leert van landelijke bewegingen. Het ambulante jeugdhulpaanbod wordt breed ingekocht en aangeboden en omvat zo een kwalitatief goed en breed scala aan mogelijkheden. Zo wordt ambulante jeugdhulp steeds vaker passend gemaakt voor een kind en gezin en kan jeugdhulp zo nabij mogelijk worden uitgevoerd.

6.73 a, b, c en 6.74 a, b, c Pleegzorg, gezinsgericht, jeugdhulp met verblijf overig, behandeling GGZ zonder verblijf, jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf en gesloten plaatsing

Wat willen we bereiken? We hebben veel aandacht voor verschillende vormen van verblijf binnen de jeugdhulp. Met alle aandacht die er landelijk is voor de gesloten jeugdhulp en de transformaties die zowel daar als bij de verblijfsgroepen nodig zijn, zien we een belangrijke opdracht om bij te dragen aan het zo thuis mogelijk opgroeien van jeugdigen. Hiermee blijft het uitgangspunt dat jeugdigen thuis blijven wonen indien dat kan. Als dat niet (meer) mogelijk is, zoeken we een woonplek die zo dichtbij huis als mogelijk is. Hierbij ligt de focus op pleegzorg of gezinshuizen. Ook in de woongroepen hebben we aandacht voor een huiselijk gezinsgerichte zorg, waarbij kleinschaligheid (minder kinderen op de groep) een toekomstbeeld vormt. We zetten in op het verstevigen van ambulante hulp, zodat ondersteuning die nu nog vooral op verblijfsplekken wordt geboden, meer nabij kan worden gegeven of kan worden voorkomen door vroeger zorgen te signaleren en (deels) door kernpartners lokaal gebiedsgericht- en georganiseerd te laten ondersteunen (domeinoverstijgende blik en handelen). Wat gaan we ervoor doen? Inmiddels hebben we nieuwe inkooptrajecten vormgegeven, waar verblijf met behandeling en (meer langdurig) wonen onder de loep zijn genomen. Belangrijke stappen zijn al gezet, maar nu komt de fase van door ontwikkelen en verstevigen.

Door breder te kijken dan deze vormen van jeugdhulp en ook breder te kijken dat de jeugdhulp op zichzelf, zoals in het programma “Kiezen voor Kansen” beschreven staat, zetten we integraler en domeinoverstijgender in op de jeugdige en het gezin. Hierdoor

wordt systemisch gewerkt en met deze aanpak beogen we ook meer resultaten te boeken met het hele gezin. Landelijke regelingen werken hierbij ondersteunend, zodat ook aanbieders samen met gemeenten de kans om door te ontwikkelen. Roermond als coördinerende gemeente van verschillende specifieke uitkeringen, zoals de transitie vastgoed jeugdzorgplus en open drie milieuvoorzieningen, speelt hierbij een belangrijke bovenregionale rol. Wat levert het op? Een jeugdhulplandschap waar integraal en systemisch wordt gewerkt voor jeugdige en gezin en waarbij zo thuis mogelijk opgroeien de basis vormt. We hopen daarbij minder uithuisplaatsingen en gesloten plaatsingen te zien. En wanneer een uithuisplaatsing toch nodig is, wordt dit ook zo thuis mogelijk opgepakt indien dat mogelijk is, bijvoorbeeld door middel van een pleeggezin.

6.81a Beschermd wonen (WMO) / 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)

Wat willen we bereiken? Aan de hand van de regiovisie Meedoen & Wonen 2022 – 2026, en op basis van de resultaten van de beleidsagenda 2022 – 2023, zal ook voor 2024 een beleidsagenda worden vastgesteld voor de maatschappelijke opvang (MO), beschermd wonen (BW), bemoeizorg en OGGZ-preventie (B&P). Dit komt terug in de aanpak “Maatschappelijke opvang en beschermd wonen” in het programma “Kiezen voor Kansen”. De beleidsagenda komt in samenwerking met de partners in Noord- en Midden-Limburg tot stand, en vormt de basis voor de regionale begroting. De uitgangspunten blijven hetzelfde. Inwoners in een kwetsbare situatie worden op passende wijze ondersteund zodat zij zo zelfstandig mogelijk kunnen meedoen en wonen in de samenleving. Er wordt maatwerk geboden en er wordt ingezet op preventie en het versterken van de sociale basis. Daarmee werken we aan de ontwikkeling van zelfredzaamheid, inclusie, participatie en herstel. De doelstellingen worden vormgegeven langs de twee eerder vastgestelde pijlers: 1. Meedoen & erbij horen 2. Wonen & thuis zijn in de wijk

PROGR AMMABEGROTING 2024

49

Wat gaan we ervoor doen? De exacte invulling van de ambities voor 2024 kan pas worden bepaald nadat de uitvoering van de beleidsagenda 2022 –2023 afgerond is. Onder de pijler “Meedoen & erbij horen” zal in ieder geval worden ingezet op meer preventie, meer maatwerk, meer samenwerking en het vergroten van ervaringsdeskundigheid en cliëntparticipatie. Daarvoor zal onder andere gebruik worden gemaakt van de aanbevelingen uit de Preventiescanner dakloosheid om de instroom in de maatschappelijke opvang verder terug te dringen. Er wordt ingezet op het evalueren en verbeteren van de inloopvoorzieningen, het verbeteren van de samenwerking tussen sociaal domein, huisartsenzorg en GGZ-zorg, en een grotere inzet van ervaringsdeskundigheid als onderdeel van de sociale basis. Onder de pijler “Wonen & thuis zijn in de wijk” wordt de transformatie van opvang en beschermd wonen doorgezet. In dit kader wordt gewerkt aan een verdere versterking van de lokale sociale basis en wordt er verder gewerkt aan een betere spreiding van de voorzieningen over de regiogemeenten. Ook wordt in samenwerking met de woningcorporaties gewerkt aan een beter aanbod van passende woonoplossingen. Wat levert het op? Inzet op preventie voorkomt verdere uitval, dakloosheid, sociale isolatie en psychosociale problemen.

Verdere escalaties worden voorkomen en de impact op kinderen, gezinnen en de gezondheid van inwoners wordt beperkt. Met meer maatwerk en een sterkere sociale basis wordt participatie bevorderd en kan eerder worden toegewerkt naar maatschappelijk en persoonlijk herstel. De ondersteuning die hiervoor nodig is kan beter worden ingezet door een verdere samenwerking tussen de verschillende beleidsterreinen en partners, waaronder woningcorporaties en zorgverzekeraars. Door meer inzet van ervaringsdeskundigheid komen we niet alleen tot beter beleid, maar worden vooral inwoners beter ondersteund, en wordt het herstel van de ervaringsdeskundige verder bespoedigd. Met een passend aanbod van woonoplossingen en de spreiding van voorzieningen wordt het herstel van inwoners bevorderd en voelen zij zich eerder thuis in de wijk, zonder daarbij een te grote wissel te trekken op de leefbaarheid.

6.82a Jeugdbescherming / 6.82b Jeugdreclassering

Wat willen we bereiken? De jeugdbescherming en jeugdreclassering (JBJR) voert de maatregelen uit die zijn opgelegd door de rechterlijke macht wanneer de veiligheid van een jeugdige in het geding komt. Om te komen tot een stevigere jeugdige/kind- en gezinsbescherming is landelijk aandacht gevraagd voor het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Hier wordt net als in de hervormingsagenda het hele systeem rondom een jeugdige beschreven en ondersteund. Ook willen we, zoals beschreven in het programma “Kiezen voor Kansen” toe naar een integrale aanpak, waar het gezin een vast gezicht houdt van het lokale team en samen met partners werkt aan het creëren van een veilige situatie. Hierbij willen we rollen en taken duidelijker krijgen en vooral sterker toewerken naar een gedragen verantwoordelijkheid voor een gezin. De jeugdige en het gezin zijn dan gebaat bij de ondersteuning (die verplicht) geboden wordt en ook hier wordt indien mogelijk weer afgeschaald naar de vrijwillige hulpverlening. Wat gaan we ervoor doen? Aangezien het toekomstscenario meer vraagt dan dat we vanuit de gemeente Roermond kunnen bewerkstelligen, is door de regio’s Midden-Limburg Oost, Midden-Limburg West en NoordLimburg besloten om een adviseur toekomstscenario aan te stellen. Midden augustus 2023 start deze adviseur.

Daarnaast werken we als Roermond natuurlijk ook lokaal aan een steviger Jeugdbescherming/Jeugdreclassering-stelsel. Dit doen we onder meer door samen met partners, zoals de gecertificeerde instellingen, periodiek te overleggen over de ontwikkelingen en samenwerking. Een caseloadverlaging die mogelijk is gemaakt door de tariefstijging moet daarnaast helpend zijn om jeugdigen en hun gezin beter te ondersteunen. Wat levert het op? Een verstevigd en meer integraal ingerichte Jeugdbescherming/ Jeugdreclassering, waarbij samen met partners in zowel het veiligheidsdomein en voorliggend veld de hulp voor jeugdigen en hun gezin wordt vormgegeven.

PROGR AMMABEGROTING 2024

50

Baten en lasten van het programma

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

93.846

129.017

109.162

107.498

104.852

103.523

Baten

-40.586

-51.866

-32.863

-31.065

-31.882

-31.690

Totaal programma 6 Sociaal Domein

53.261

77.150

76.299

76.433

72.970

71.833

Wat mag het kosten (bedragen x € 1.000)

PROGR AMMABEGROTING 2024

51

Programma 7

Volksgezondheid en milieu Strategisch doel programma In Roermond voelen de huidige en toekomstige generaties zich prettig en veilig in een duurzame, gezonde en groene leefomgeving. De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040, met weerbare, gezonde mensen die kunnen opgroeien, leven, werken en wonen in een gezonde leefomgeving, en waarin sprake is van een sterke sociale basis. Waarin de fysieke en mentale gezondheid vanaf het prille begin, de eerste 1.000 dagen, wordt bevorderd en behouden en waar speciale aandacht uitgaat naar mensen in kwetsbare situaties. De gemeente Roermond is in 2050 klimaatneutraal. De gemeentelijke organisatie is dat al in 2030 en levert een positieve bijdrage aan het tegengaan van de klimaatverandering. Zo is de gemeente voorbereid op die verandering. Waar nodig, past zij zich aan. De leef- en woonomgeving is groen en biodivers, het landschap groenblauw dooraderd en de natuurgebieden zijn robuust. De gemeente streeft naar een circulaire wereld. Hergebruik van materialen en afval gebruiken als grondstof, wordt de standaard. Realisatie vindt plaats met de hulp van burgers en partners. De gemeente geeft het goede voorbeeld. Daarbij is er oog voor de ruimtelijke impact en de sociale effecten van de gezamenlijke inspanningen.

Beleidskaders: •  Groenvisie (2016). •  Roermond Gezond: Preventie- en Gezondheidsbeleid 20172021 (voor onbepaalde tijd verlengd). •  Duurzaamheidsvisie (2017). •  Gemeentelijk Rioleringsplan (2017). •  Waterketenplan Waterpanel Noord (2021). •  Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (2021). •  Kiezen voor Kansen: Programma Sociaal Domein 2023-2028. •  Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). •  Integraal Zorg Akkoord (IZA). •  Inkoop- en aanbestedingsbeleid gemeente Roermond (2023).

Verbonden partijen: •  Veiligheidsregio Limburg Noord. •  Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (RES NML). •  Samenwerking Midden Limburg (SML). •  Waterpanel Noord (WPN). •  Vereniging Afvalsamenwerking Limburg (ASL). •  Stichting Ons WCL (Waardevol Cultuur Landschap). •  Grenspark Maas-Swalm-Nette. •  Regionale Uitvoeringsdienst Limburg Noord (RUD).

Producten:

7.1 Volksgezondheid

Wat willen we bereiken? We hebben in de afgelopen jaren mooie resultaten bereikt en er wordt voortdurend gewerkt aan een gezond Roermond d.m.v. verschillende (integrale) programma’s zoals Kansrijke start, de JOGG aanpak (gezonde jeugd, gezonde toekomst) Keigezond, de Limbursge netwerkaanpak voor kinderen met (risico op) overgewicht en obesitas, Rookvrije Generatie, healthyLIFE, valpreventie, Positieve Gezondheid en Seniorvriendelijk Roermond. Deze programma’s vergen allen een langjarige inzet om effect te kunnen bereiken en worden onder de vlag van Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gecontinueerd en versterkt. In aanvulling hierop werken we samen met zorgverzekeraars VGZ en CZ en regionale zorgpartners aan het Integraal Zorg Akkoord (IZA) met als doel betaalbare en toegankelijke zorg. Binnen het IZA gaan we meer regionaal samenwerken onder meer door de ketenaanpakken Kansrijke Start, Valpreventie en Welzijn op recept uit te werken en vervolgens uit te voeren. Daarnaast stellen de IZA samenwerkingspartners aan de hand van een opgesteld regiobeeld een regioplan op dat de basis vormt voor transformatieplannen. Wat gaan we ervoor doen? In de aanpak Een gezonde jeugd heeft de toekomst zorgen we voor meer gezonde kindomgevingen. We bouwen hierbij voort op het werknet van JOGG en breiden dat verder uit.

In aanvulling hierop continueren en intensiveren we onze inzet met Keigezond Roermond om overgewicht bij kinderen en jongeren tegen te gaan. We onderzoeken of Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) een werkwijze voor onze gemeente is om jongeren gelukkiger en gezonder op te laten groeien en te voorkomen dat jongeren gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. Deze aanpak vormt een onderdeel van het GALA-akkoord.

PROGR AMMABEGROTING 2024

52

In de aanpak “Mentaal en Sociaal Fit” leggen we de focus op jongeren en (jong)volwassenen in een kwetsbare sociaaleconomische positie. We maken hierbij gebruik van zelfregieen lotgenotengroepen Ook de inzet van Specialistische Ondersteuning Jeugd bij huisartsen draagt bij aan mentaal en fitter voor oud en jong. We intensiveren onze aanpak Vitaal ouder worden. Want het aantal inwoners boven de 65 jaar stijgt aanzienlijk: 22 % van het totaal aantal inwoners per 1-1-2022 naar 27,16 % in 2035. Van de 65-plussers voelt 13,5% zich ernstig of zeer ernstig eenzaam. Het aantal mensen met dementie in Roermond stijgt volgens prognose van 1000 in 2020 naar 1800 in 2040 en 2000 in 2050. Tussen 2018 en 2040 stijgt naar verwachting de omvang van de groep ontvangers van mantelzorg onder de zelfstandig wonende 75-plussers met bijna 70%. Waar in 2018 tegenover elke oudere die mantelzorg ontvangt nog bijna 5 mantelzorgers stonden zullen er in 2040 nog slechts 3 mantelzorgers per mantelzorg-ontvanger beschikbaar zijn. Het voorgaande geeft duidelijk aan dat de leeftijdsgroep 65+ nu en in de nabije toekomst tal van uitdagingen kent. Via het netwerk van seniorvriendelijk Roermond zetten inwoners en organisaties zich in voor een gemeente waar senioren gezien worden met hun ervaringen, kwaliteiten en talenten.

In een seniorvriendelijke gemeente maken senioren onderdeel uit van de samenleving en kunnen mensen met dementie en met een beperking blijven meedoen Ook onderzoeken we hoe er meer sociale, groene en gezonde (leef)omgevingen kunnen komen. In de aanpak Beweegvriendelijke openbare ruimte zetten we daarvoor de ‘gezonde omgeving methode’ in. Dat brengt in kaart waar kansen liggen om de gezonde leefomgeving van een wijk/dorp te versterken. Wat levert het op? Uitvoering van het plan van aanpak GALA waarbij integraal op 15 gezondheidsthema’s de inzet van de gemeente Roermond wordt uitgebreid. Uitvoering van het IZA regioplan en op basis daarvan uitvoering van eventueel opgestelde transformatieplannen.

7.2 Riolering

Wat willen bereiken? We geven op praktische wijze uitvoering aan de gemeentelijke watertaken voor afvalwater, regenwater en grondwater. Hiermee dragen we bij aan een gezond waterecosysteem conform de Europese Kader Richtlijn Water (KRW). Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan het Waterketenplan van de regionale samenwerking Waterpanel Noord. Belangrijke speerpunten in het Waterketenplan zijn het platform Waterklaar en publiekscommunicatie. In 2024 stellen we het Water- en rioleringsprogramma (WRP) vast. Dit programma is de opvolger van het gemeentelijk rioleringsplan (GRP). Het WRP geeft invulling aan de gemeentelijke watertaken. Speerpunten hierin zijn de maatregelen ter vermindering van wateroverlast en de vuiluitworp van riool overstorten (KRWmaatregelen). Deze maatregelen zijn de output van het Systeemoverzicht Stedelijk Water (oplevering begin 2024), de opvolger van het basisrioleringsplan (BRP). Het WRP bevat een maatregelenprogramma en een financiële onderbouwing voor de rioolheffing. Het WRP leidt tot een bijstelling van het investeringsprogramma vanaf 2025. In de berekening van de rioolheffing wordt deze bijstelling meegenomen. Overige projecten: •  Herinrichting beneden Boukoul; afkoppelen regenwater, oplossen wateroverlast en vervanging riolering.

•  Afkoppelen van regenwater van de riolering bij infrastructurele projecten zoals de Oranjelaan, Heinsbergerweg en Singelring fase 3. •  Stimuleren van particulieren en bedrijven om hun tuin of perceel klimaat robuust in te richten via de stimuleringsregeling afkoppelen regenwater (afkoppelen van 9.000 m2 private verharding). Wat levert het op? Door af te koppelen, wordt regenwater lokaal afgewikkeld. Met als resultaat: •  Schoon water komt niet onnodig in de riolering terecht. •  Besparing van energie omdat er minder water afgevoerd hoeft te worden naar de rioolwaterzuivering. •  Verminderen van verdroging. •  De vuiluitworp vanuit riool overstorten op beken wordt verminderd waardoor er minder water- en milieuverontreiniging ontstaat.

PROGR AMMABEGROTING 2024

53

7.3 Afval

Wat willen we bereiken? We willen groeien naar een optimaal circulaire samenleving. Hergebruik van goederen en grondstoffen spelen hierin een prominente rol. Het (her)inrichten van een milieupark dat voldoet aan de hedendaagse norm en toekomstige vereisten is daarvoor essentieel. Binnen het nieuwe milieupark wordt het streven “een afvalstof is een potentiële grondstof” beter mogelijk. Wat gaan we ervoor doen? We gaan een vooronderzoek doen waarbij de locatie (eventueel verplaatsing?) de mogelijke activiteiten, personele bezetting en uitvoerbaarheid voor een milieupark 2.0 worden onderzocht. In 2024 werken we een aantal scenario’s uit waarin de haalbaarheid en de financiële consequenties van de te maken keuzes inzichtelijk zijn gemaakt. Wat levert het op? Het vooronderzoek dient als basis voor de te maken keuzes. De factoren kosten, dienstverlening en milieu (afvaldriehoek) hebben een sterke invloed op elkaar. We streven naar een hoge dienstverlening voor inwoners. Hierbij moeten we optimale duurzaamheids- en milieudoelstellingen behalen onder acceptabele en beheersbare kosten. Voorbeelden van activiteiten die passen in een modern en toekomst klaar milieupark zijn: een circulair ambachtscentrum, demontageactiviteit en secundair grondstoffencentrum.

7.4 Milieubeheer

Wat willen bereiken? We streven naar een veilige, duurzame, gezonde, groene en biodiverse leefomgeving. De gemeente Roermond is in 2050 klimaatneutraal, de organisatie is dat al in 2030. De gemeente is in 2050 weerbaar tegen veranderingen op het gebied van hitte, droogte, wateroverlast en de gevolgen van overstromingen. Dit bereiken we door: •  de negatieve effecten van de klimaatverandering aan te pakken. •  te zorgen voor meer groen in de leefomgeving. •  door samen met de inwoners aan de energietransitie te werken. •  door in onze bedrijfsvoering grondstoffen zo circulair mogelijk te benutten. •  het stimuleren van circulaire consumptie in het maatschappelijk verkeer. •  zelf het goede voorbeeld te geven via verduurzaming van het eigen vastgoed en inwoners en ondernemers te helpen in hun transitieopgaven.

Wat gaan we ervoor doen? Energietransitie en klimaatneutraliteit We leveren een positieve bijdrage aan de klimaatdoelen. We schakelen over van fossiele naar duurzame energiebronnen. Dit doen we samen met inwoners en bedrijven via stimulering, bewustwording en het treffen van maatregelen. Concreet betekent dit dat we in 2024 uitvoering geven aan: •  de voortzetting van het project zon-op-dak voor particulieren. •  het opstellen van wijkuitvoeringsplannen in het kader van de Transitievisie warmte Roermond. •  het in kaart brengen van de eigen CO2-footprint en opstellen uitvoeringsprogramma op basis van het vastgoed, wagenpark en mobiliteit medewerkers: de CO2-prestatieladder. •  de verduurzaming van het eigen vastgoed op basis van het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) en de uitvoering daarvan. •  het ontwikkelen van beleid ten aanzien van verduurzaming stadsdistributie. Hierbij werken we toe naar een principebesluit over de invoering van een zéro emissie zone voor stadslogistiek. •  de ondersteuning van de doorontwikkeling van De Groene Transformator als informatieen bewustwordingscentrum voor burger en bedrijven. •  het project verduurzaming bedrijventerreinen (Energyhub, groen en klimaatadaptief). Dit doen we samen met de ondernemers. •  de deelname aan gesprekken met de Provincie Limburg inzake de Alliantie Kernenergie.

•  aan het Nationaal Isolatieprogramma (NIP) op Roermondse schaal. •  onderzoek: Soorten-Management-Plan; dit onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van het (NIP) op basis van een verplichting in de Wet natuurbescherming. Dit onderzoek wordt in 2025 afgerond. •  de realisatie en implementatie van de “Klusbus” per januari 2024. •  de aanpak energiearmoede door inzet op energiebesparing voor huurders en woning eigenaren. We dragen tevens aan de provinciale aanpak energiearmoede op de midden- en lange termijn. •  het actief participeren in de RES (Regionale Energie Strategie) Noord- en Midden-Limburg. De doorontwikkeling naar een robuuste organisatie en daar waar relevant en mogelijk participeren in projecten.

PROGR AMMABEGROTING 2024

54

•  het ontwikkelen en doorontwikkelen van het project CIVIL tot dé bouw- en installatiecampus en op maat informatiecentrum voor inwoners en MKB-bedrijven voor de energietransitie en circulair bouwen. •  het ontwikkelen van een strategische communicatiestrategie én (meer) datagericht werken op het gebied van duurzaamheidsthema’s. •  het bevorderen van de circulaire economie, waarbij ook de link tussen bedrijfsleven en particulier afval plus consumptie wordt gelegd. •  input en inspraak bij de varianten voor het tracé van de Delta Rhine Corridor. Klimaatadaptatie en biodiversiteit. We zijn in 2023 gestart met het opstellen van de Integrale Groenvisie Openbare Ruimte (IGOR) waarbij uitvoeringsgericht beleid wordt opgesteld met heldere kaders voor projecten en beheer. Hierin wordt een sterke koppeling gelegd tussen biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en welzijn. We combineren verschillende doelen die een sterk verband hebben met elkaar. Om uitvoering te geven aan deze ambities, stellen we de Agenda Biodiversiteit en Klimaatadaptatie op. Dit is een uitvoeringsprogramma gericht op het versterken van de biodiversiteit in onze gemeente en beschrijft hoe de buitenruimte wordt aangepast aan de gevolgen van klimaatverandering. Met vergroening van de openbare ruimte willen we meerdere vliegen in een klap slaan.

Er wordt gezorgd voor meer biodiversiteit, minder hittestress, verbetering van de waterhuishouding en verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte. Voor 2024 staan diverse projecten gepland die bijdragen aan klimaatadaptatie en biodiversiteit. Zo wordt, als vervolg op de IGOR, de Quickscan Groen uitgevoerd. Hiermee wordt in beeld gebracht welke pleinen omgevormd kunnen worden tot groene ontmoetingspleinen. Naast Plein 1999 (Maasniel) worden in de komende jaren diverse pleinen vergroend. In 2023 is gestart met de omvorming van gazons naar inheems bloemrijk grasland, waar in 2024 een vervolg aan gegeven wordt.

Tot slot wordt vergroening van Roermond zoveel mogelijk gekoppeld aan de structurele planologische ontwikkelingen en infrastructurele projecten. Ook binnen het gebiedsprofiel binnenstad wordt komend jaar aandacht besteed aan vergroening om hittestress aan te pakken. Voor het buitengebied wordt ingezet op het versterken van de groenblauwe dooradering, het versterken van de biodiversiteit en het realiseren van groene overgangszone tussen stedelijk gebied en buitengebied. Daarbij nemen we deel aan de stuurgroep van het Nationaal Park Nieuwe Stijl. Ook zoeken we naar koppelkansen bij het Nationaal Programma Landelijk Gebied en het Ruimtelijk Arrangement. Van onderop hebben inwoners zich verenigd in Gebiedsontwikkeling Roermond Oost (GORO). We ondersteunen dit initiatief. Wat levert het op? Eind 2024 hebben we concrete stappen gezet naar de overgang op andere energiebronnen en werken we gericht aan energiereductie door in te zetten op isolatie en energiebesparende maatregelen. Hierdoor zal onze CO2 footprint lager worden en zetten we stappen richting de nationale doelstelling van 55% reductie in 2030. We realiseren in 2024: •  400 huishoudens met zonnepanelen via het Zon op je dak project (eerste tranche), de eind 2023 opgestarte tweede tranche van 400 huishoudens loopt door in 2024 en mogelijk 2025 •  200 huishoudens voorzien van isolatiemaatregelen in het préNIP.

•  3000 huishoudens benaderd voor kleinere, energiebesparende maatregelen vanuit de energiearmoede aanpak (energiekado en klusbus). •  Wijkuitvoeringsplannen vormgegeven en opgeleverd voor twee wijken. •  Behaald certificaat CO2-prestatieladder niveau 3. •  Onderbouwd principebesluit ten aanzien van Zéro emissie stadslogistiek. •  Opgeleverd haalbaarheidsonderzoek milieupark 2.0 (circulair ambachtscentrum). Eind 2024 is er een concrete visie met uitvoeringsprogramma voor het vergroenen van de stad. Daarbij is er specifiek aandacht voor biodiversiteit, klimaatverandering, gezondheid en welzijn. Doordat we kwantitatief als kwalitatief groen hebben toegevoegd levert dit een positieve bijdrage in het tegengaan van hittestress, wateroverlast en zorgt dit voor een kwalitatief betere leefomgeving. Ook de biodiversiteit is toegenomen. In het buitengebied hebben we met onze partners verdere stappen gezet naar een goede balans tussen natuur, landschap, water, recreatie, landbouw en bedrijvigheid.

PROGR AMMABEGROTING 2024

55

We realiseren: •  Integrale Groenvisie Openbare Ruimte. •  Uitgevoerde Quickscan meer groen in de stad. •  2 groenblauwe schoolpleinen.. •  Extensivering groenbeheer. •  Deelname NK Tegelwippen.

Baten en lasten van het programma

Wat mag het kosten (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

17.057

18.228

19.594

19.641

19.589

18.684

Baten

-16.130

-15.560

-16.774

-17.029

-17.038

-16.804

927

2.668

2.821

2.612

2.552

1.881

Totaal programma 7 Volksgezondheid en milieu

PROGR AMMABEGROTING 2024

56

Programma 8

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Strategisch doel programma Roermond is en blijft een stad met aantrekkelijke woon-, verblijfen werkmilieus voor inwoners, ondernemers en bezoekers. Er is voor ieder inkomen passende woonruimte beschikbaar dankzij een goede mix van woningen, en de gemeente zet in op een leefbare en bereikbare stad.

Beleidskaders: •  Omgevingsvisie Roermond (2023). •  Plan van Aanpak Omgevingsplan. •  Structuurvisie Kwaliteitsbijdrage (2012). •  Nota beeldkwaliteit (2015). •  Nota Grondbeleid gemeente Roermond 2021. •  Intergemeentelijke Structuurvisie Maas en Maasplassen (2014). •  Ontwikkelingskader Stedelijke Maasplassen 2020. •  Gebiedsvisie Vrijveld 2021. •  Structuurvisie wonen Midden-Limburg 2022-2025 (2022). •  Woondeal Limburg (2023). •  Nota Bodembeheer regio Maas & Roer (incl. bodemkwaliteitskaart).

Verbonden partijen: •  ICT Noord en Midden-Limburg (ICT NML), inclusief Geoexpertise centrum (EC Geo) •  Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Limburg-Noord •  Samenwerkingsverband Midden-Limburg (SML)

Producten:

Programma Landelijk Gebied (gericht op maatregelen ten aanzien van natuur, klimaat en stikstof). Daarnaast actualiseren we (deel)beleid op grond van o.a. de vastgestelde omgevingsvisie en het in dat kader op te stellen uitvoeringsprogramma (Maasplassen, woningbouw, binnenstad). Daar waar zich kansen voordoen om versneld ambities te realiseren met betrekking tot stedelijke ontwikkeling, worden de daarvoor bestemde middelen ingezet. Belangrijk hierin zijn de kwaliteit en transformatie van centrumgebieden (gebiedsprofiel Binnenstad en gebiedsprofiel centrum Swalmen). Zo starten we met de uitvoering van één of enkele kansrijke ontwikkelingen die benoemd zijn in het gebiedsprofielen Binnenstad Roermond. Wat levert het op? Op basis van de ruimtelijke kaders en bijbehorende strategie bouwen we vanuit (onze) projecten aan een stad die qua ruimtegebruik van functies in balans is en zo op een verantwoorde manier groeit.

8.1 Ruimte en leefomgeving

8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen)

Wat gaan we ervoor doen? In verband met de lopende bestuursopdracht “Laat het landschap u verrassen” (in SML-verband) en de verantwoorde omgang met ons landschap in relatie tot grote vraagstukken die met name in het buitengebied spelen (energietransitie, klimaatadaptatie, hoogwaterveiligheid, omvorming landbouw, woningbouw etc.) worden de kwaliteiten van het landschap geïnventariseerd en gewaardeerd. Hierbij wordt gewerkt aan het Ontwerpend Onderzoek Midden-Limburg (strategisch) en het Nationaal

Wat gaan we ervoor doen? De Nota Grondbeleid staat aan de basis van het grondbeleid. Deze wordt jaarlijks, gelijktijdig met de Kadernota het Meerjarenprogramma Gebiedsontwikkelingen (MPG), aan de gemeenteraad voorgelegd. Het grondbeleid geeft een doorkijk naar de komende jaren. De uitkomsten van het MPG worden verwerkt in de jaarstukken en de programmabegroting. In de paragraaf Grondbeleid wordt vervolgens een actueel beeld geschetst van de visie, de financiële prognose en de reserves.

Wat willen we bereiken? De gemeente wil een onderscheidend profiel in de regio ontwikkelen als moderne stad voor jong en oud. Ook voor langer zelfstandig wonende ouderen moet de stad een prettige leefomgeving zijn. Er zijn onderwijslocaties, nieuwe woningen, werkgelegenheid en maatschappelijke voorzieningen die hiervoor zorgen. Roermond is een leefomgeving waar ruimte is voor mens, groen, spelen, fietsen en lopen. Ook is er oog voor het tegengaan van de gevolgen van klimaatverandering (hittestress, wateroverlast en verdroging) en voor ons landschap.

Wat willen we bereiken? Marktpartijen realiseren projecten op basis van de voorwaarden die de gemeente vast heeft gelegd in het grondbeleid. Zo realiseren we de doelstellingen voor woningbouw en (her)ontwikkeling van bestaande bouw en bedrijventerreinen.

PROGR AMMABEGROTING 2024

57

Onderstaande projecten worden uitgevoerd op basis van het grondbeleid: Roerdelta fase 2 en 3: ontwikkelen woningen en herontwikkelen haven. We stellen in 2024 het stedenbouwkundig plan voor fase 2 (woningen) en 3 (haven) vast en we treffen voorbereidingen voor het starten van de planologische procedure. Dit doen we op basis van de integrale planning die we samen met het Waterschap Limburg en de Roerdelta Projectontwikkelingsmaatschappij hebben opgesteld. Ook werken we aan een samenwerkingsovereenkomst voor de uitvoering hiervan.

Wat levert het op? De projecten leveren in een belangrijke bijdrage in de opgave voor woningbouw en de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Roermond.

8.3 Wonen en bouwen Wonen

Wat willen we bereiken? In de gemeente Roermond is er voor iedereen een passende woning. Om dit te bereiken zullen er voldoende en de juiste woningen moeten worden toegevoegd aan de woningvoorraad.

Wat gaan we ervoor doen? We maken een quickscan om in kaart te brengen Jazz City: ontwikkelen woningen en (outlet) welke woningbouwbehoeften het grootst zijn en welke winkels. woningbouwplannen daarvoor nodig zijn. Zo geven we invulling Het plan voor Baton Rouge met outletwinkels aan de regionale Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2022en woningen is verder uitgewerkt en zijn de 2025 en de Woondeal Limburg. Van belang daarbij is ook de benodigde vergunningen verkregen. De bouw zal aangekondigde Wet versterking regie volkshuisvesting. Naast in naar verwachting starten in 2024. voorbereiding zijnde wetgeving vraagt ook de onlangs in werking getreden wetgeving aandacht. Het betreft dan met name de Melickerveld: ontwikkelen woningen. vraag of in het kader van de Wet goed verhuurderschap een Op dit moment is er geen datum bekend voor vergunningstelsel moet worden ingevoerd. een zitting bij de Raad van State. Hierdoor bestaat nog steeds onduidelijkheid over de start Buiten de in de quickscan te onderzoeken mogelijkheden zullen van het project. Vooruitlopend op het besluit van we -waar mogelijk- lopende woningbouwplannen versnellen de Raad van State werken we in 2024 aan de en bestaande mogelijkheden, bijvoorbeeld bij transformatie, verdere uitwerking van het inrichtingsplan voor woningsplitsing en wonen boven winkels, beter benutten. de deelgebieden.

Op die manier kan na een positief besluit van de Raad van State zo snel als We stellen samen met de maatschappelijke partners een woonmogelijk gestart worden met de aanleg van het zorgvisie op. Hierin staan concrete acties gericht op verschillende woongebied en de realisatie van woningen. doelgroepen. Philipsterrein: herontwikkelen terrein Weerstand voor woningen en kleinschalige bedrijven. Het stedenbouwkundig structuurontwerp is in juli 2023 vastgesteld. In de tweede helft van 2023 worden verdere procedurestappen gezet om te komen tot ontwikkeling van het plan (bestemmingsplan, beeldkwaliteitsplan en overeenkomsten). Bij het opstellen van deze producten wordt de omgeving betrokken via een omgevingsdialoog.

We hebben meer aandacht voor woningen voor ouderen (waaronder een zogenoemd ‘knarrenhofje’), woonwagenstandplaatsen, ontheemden en arbeidsmigranten. Ook kunnen we uit afspraken met corporaties en huurdersorganisaties (prestatieafspraken) en de woonzorgvisie specifieke middelen inzetten worden voor bepaalde doelgroepen en woonvormen. Daarvoor zullen we extra middelen inzetten, die ook gebruikt zullen gaan worden voor woningbehoefteonderzoek en waar nodig ondersteuning van woningbouwprojecten. De reeds ingezette investeringen in met name de huisvesting van ontheemden wordt voortgezet.

PROGR AMMABEGROTING 2024

58

Tenslotte worden op 1 januari 2024 ook de bodemtaken van de provincies overgedragen naar de gemeenten. In samenwerking met de RUD Limburg-Noord en de provincie Limburg wordt deze overdracht vormgegeven. Ook hiervoor geldt dat de uitvoeringskosten die hiermee gemoeid zijn en de eventuele Tenslotte ronden we in 2024 de subsidievoorwaarden af die in de samenwerkingsagenda staan en die door de provincie in het kader compensatie vanuit het Rijk of de provincie thans nog onvoldoende inzichtelijk zijn. van Kwaliteit Limburgse Centra (KLC) zijn opgelegd. We maken jaarlijkse prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties over hun bijdrage aan volkshuisvestelijke opgave van Roermond. Het doel hiervan is om met ingang van de prestatieafspraken voor 2025 (op te stellen in 2024) meerjarige afspraken te maken.

Wat levert het op? Er komen meer verschillende typen woningen beschikbaar voor huurders en kopers. Deze woningen passen bij de woonbehoeften van verschillende doelgroepen en zijn duurzaam en toekomstbestendig gebouwd.

Verder werken we samen met onze partners in de regio aan een veilige en gezonde leefomgeving. Dat doen we samen met de regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (RUD Limburg-Noord).

Bouwen

Wat gaan we ervoor doen? •  We werken aan de transitie naar het omgevingsplan Roermond. In het omgevingsplan worden onze huidige bestemmingsplannen, regels uit onze verordeningen die relevant zijn voor de fysieke leefomgeving en een groot aantal huidige rijksregels tot één tijdelijk plan gebundeld. We hebben tot 2032 de tijd om het definitieve omgevingsplan vorm te geven. Naast deze omvangrijke integratie van plannen en regels vertalen we ook de omgevingsvisie in het omgevingsplan. Tot slot harmoniseren we de regels uit de huidige bestemmingsplannen. •  We zorgen ervoor dat bewoners, aanvragers en medewerkers van de gemeente Roermond goed geïnformeerd worden over de Omgevingswet.

Wat willen we bereiken? Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. De Omgevingswet omvat de belangrijkste wijziging van de regelgeving op het gebied van de ruimtelijke ordening in generaties. De impact van deze wet kan niet genoeg benadrukt worden. In de Omgevingswet wordt de leefomgeving centraal gesteld en wordt gestimuleerd dat afwegingen zoveel mogelijk decentraal gemaakt worden. De leefomgeving wordt daarom in een vroeg stadium betrokken. Om de Omgevingswet succesvol te implementeren, is het noodzakelijk dat medewerkers van de gemeente goed geïnformeerd zijn en weten hoe zij met de wet om kunnen en moeten gaan, Datzelfde geldt voor inwoners van Roermond. Daarnaast treedt op 1 januari 2024 ook de Wet kwaliteitsborging (Wkb) bouwen in werking. Dit houdt in dat landelijk de technische toets en het toezicht op bouwwerken gefaseerd wordt overgelaten aan de markt. De grootste wijziging voor vergunningverlening is dat er een ‘knip’ komt. Voor het ruimtelijke en het technische deel zijn met de Omgevingswet voortaan 2 vergunningen nodig: een ruimtelijke en een technische vergunning. Daarnaast vervalt met de Wkb de technische vergunning voor de lagere risicoklassen. De gevolgen voor onze dagelijkse werkzaamheden en bijvoorbeeld handhaving zijn op voorhand moeilijk in te schatten.

Uit de praktijk moet blijken hoe de Wkb wordt uitgevoerd en of er bijvoorbeeld een toename is van het aantal handhavingszaken. We monitoren de ontwikkelingen en sturen hier tijdig op bij.

Wat levert het op? •  Inwoners, ondernemers en instellingen kunnen zich gemakkelijk informeren over de fysieke leefomgeving en geldende regels (via het Digitaal stelsel Omgevingswet, het DSO). •  Inwoners, ondernemers en instellingen worden eerder betrokken bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving door het toepassen van de omgevingsdialoog. •  De gemeente kan zorgvuldig belangen afwegen op basis van de beschikbare informatie en adviezen en hierbij rekening houden met de lokale situatie.

PROGR AMMABEGROTING 2024

59

Baten en lasten van het programma

Wat mag het kosten (bedragen x € 1.000)

Realisatie 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Lasten

6.046

8.914

6.888

8.552

6.171

7.904

Baten

-4.135

-4.435

-2.666

-4.205

-1.998

-3.886

Totaal programma 8 Volkshv, leefomg. en sted. Vernieuw.

1.911

4.479

4.222

4.347

4.173

4.019

PROGR AMMABEGROTING 2024

60

(verplichte) BBV indicatoren Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

PROGR AMMABEGROTING 2024

61

PROGR AMMABEGROTING 2024

62

PROGR AMMABEGROTING 2024

63

4. Paragrafen

PROGR AMMABEGROTING 2024

64

4.1 Paragraaf Lokale heffingen In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op: • de visie van de gemeente Roermond ten aanzien van lokale heffingen; • beleidskeuzes en onderbouwing berekening van tarieven; • ontwikkelingen op het gebied van lokale heffingen; • belastingdruk; • belastingopbrengsten.

Visie lokale heffingen In het coalitieakkoord ‘De stad van ambitie, daadkracht en verbinding’ is als algemeen uitgangspunt geformuleerd, dat de lasten voor burgers zo laag mogelijk worden gehouden en dat alleen voor verhoging van de lokale lastendruk wordt gekozen als er geen andere financieringsmogelijkheden beschikbaar zijn. Onze gemeente slaagt er al jaren in om de belastingdruk relatief zeer laag te houden. In de publicatie van vergelijkende cijfers van de lastendruk (de som van rioolheffing, onroerende zaakbelastingen en afvalstoffenheffing) ten opzichte van andere gemeenten1, blijkt onze gemeente al jaren bij de top van goedkoopste gemeenten te behoren. Onze gemeente heft de volgende belastingen (op basis van de Gemeentewet): • onroerende zaakbelastingen; • (water-)toeristenbelasting; • parkeerbelasting; • precariobelasting. Daarnaast heft de gemeente afvalstoffenheffing op grond van de Wet milieubeheer. Kenmerk van deze belastingen is dat het een verplichte bijdrage van de burgers, bedrijven en instellingen aan de gemeente betreft. Hier hoeft geen rechtstreekse individuele tegenprestatie tegenover te staan. Dit is anders voor de zogenaamde retributies en vergoedingen die door de gemeente worden gevraagd voor concreet bewezen diensten, zoals lijkbezorgingsrechten, rioolheffing, markt- en havengelden.

Daarvoor hanteert onze gemeente als algemeen uitgangspunt dat de tarieven maximaal kostendekkend zijn. Dat geldt ook voor leges, de vergoeding voor administratieve diensten die door de gemeente worden verricht, zoals voor (omgevings-) vergunningen, burgerlijke stand, identiteitsbewijzen en rijbewijzen. Tot slot is er de Bedrijven Investeringszone (BIZ), een bestemmingsbelasting die op verzoek van ondernemers wordt geheven om met de opbrengst activiteiten in de openbare ruimte van en voor deze ondernemers te realiseren.

1

Belastingoverzicht 2022 van de provincie Limburg

Beleidskeuzes en berekening van tarieven In de kadernota is het uitgangspunt voor de indexering van de tarieven aangegeven. Deze wordt bepaald op basis van enerzijds de prijsindex materiële overheidsconsumptie (de zogenaamde IMOC) en anderzijds de loonontwikkeling voor gemeenteambtenaren conform CPB.1 Hiermee komt de inflatiecorrectie voor 2024 op 3,9 %. Eveneens zijn er in de kadernota een aantal maatregelen bepaald om tot een meerjarig sluitende begroting te komen. Het uitgangspunt voor de berekening van de tarieven voor zowel de afvalstoffenheffing als de rioolheffing is, dat ze kostendekkend zijn. Dat wil zeggen dat in beginsel alle kosten die de gemeente in dat kader moet maken, worden doorbelast via het tarief. Op de onroerende zaakbelastingen is ook de genoemde indexering van 3,9% van toepassing. Daarnaast wordt er met ingang van het jaar 2024 naast de dan van toepassing zijnde indexering een opslag van 2,5% gehanteerd om meerjarig tot een sluitende begroting te komen.

Ontwikkelingen Wet Waardering Onroerende Zaken (WOZ) Bij de tariefbepaling voor 2024 is uitgegaan van een totaalopbrengst, gebaseerd op de OZBopbrengsten over 2022 en het eerste halfjaar 2023, vermeerderd met de areaal-uitbreidingen en de indexering ad 3,9% en rekening houdende met de laatst bekende percentages met betrekking tot de waardeontwikkelingen van woningen en niet-woningen. Bovenstaande wijzigingen leiden tot de volgende OZB-tarieven:

PROGR AMMABEGROTING 2024

65

Percentage van de heffingsmaatstaf (WOZ-waarde) voor berekening

2024

2023

Woningen eigenaren

0,1194%

0,1121%

Niet-woningen eigenaren

0,2382%

0,2237%

Niet-woningen gebruikers

0,2025%

0,1901%

Met bovenstaande tarieven wordt de nagestreefde totale indexering ad 3,9% op de onroerende-zaakbelastingen gerealiseerd. Door marktontwikkelingen kan de WOZwaarde echter sterk fluctueren. Op basis van de laatste informatie van de GR BsGW wordt de marktontwikkeling tussen 1 januari 2022 en 1 januari 2023 bij woningen geschat op een percentage rond de + 1,5% Voor nietwoningen wordt een waardeontwikkeling van - 0,5% genoemd. De precieze OZB-tarieven woningen en niet-woningen worden door het college vastgesteld, na afronding van de WOZwaarderingsprognoses door BsGW, een en ander conform de afgesproken systematiek. Macronorm OZB In 2008 is de maximering van de OZB-tarieven afgeschaft. Gemeenten mochten zelf hun tarieven bepalen. De macro-opbrengst van de OZB (de opbrengst in alle gemeenten samen) mocht echter niet meer stijgen dan de som van de reële trendmatige groei van

het bruto binnenlands product en de prijsontwikkeling van de nationale bestedingen (de zogenoemde macronorm). Met ingang van 2020 is de macronorm OZB ook vervallen en is de ‘ Benchmark gemeentelijke belastingen’ ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale woonlasten inzichtelijker te maken. In deze benchmark, worden naast de OZB ook de riool- en afvalstoffenheffing vergeleken. Door een vergelijking van de gemeentelijke woonlasten en de tariefontwikkeling met landelijke en provinciale gemiddelden, moeten de onderlinge verschillen tussen gemeenten nog inzichtelijker worden. Ook moet de benchmark het lokale debat over de keuzes voor ontwikkelingen, zoals stijging van de lasten, bevorderen.

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een heffing ter dekking van kosten van beheer van huishoudelijke afvalstoffen. De heffing komt ten laste van gebruikers van percelen waarvoor de gemeente een inzamelverplichting voor huishoudelijk afval heeft. Het tarief voor de afvalstoffenheffing wordt in beginsel kostendekkend vastgesteld. Ten opzichte van 2023 stijgt het tarief met 0,82%. In onderstaande tabel zijn de tarieven voor 2024 en 2023 weergegeven:

Omschrijving Tarief per aansluiting Op basis van het BBV moet de gemeente inzichtelijk maken dat de totaal geraamde baten niet uitgaan boven de geraamde lasten en in

Tarief 2024

Tarief 2023

€ 298,40

€ 295,97

welke mate de tarieven kostendekkend zijn. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de mate van kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing.

Overzicht kostendekkendheid afvalstoffenheffing (bedragen x € 1.000)

2024

2023

Kosten taakveld afval (incl. omslagrente)

€ 8.065

€ 7.842

Inkomsten taakveld afval (excl. heffing)

€ 1.152

€ 989

Netto kosten taakveld

€ 6.913

€ 6.853

Overhead

€ 414

€ 366

BTW

€ 1.125

€ 1.121

Totale kosten

€ 8.452

€ 8.340

Opbrengst heffingen

€ 8.452

€ 8.338

Dekkingspercentage

100,00%

99,98%

Toe te rekenen kosten

PROGR AMMABEGROTING 2024

66

Rioolheffing Het uitgangspunt van de rioolheffing is om gemeenten in staat te stellen de kosten te verhalen die gepaard gaan met de gemeentelijke wateropgave. De gemeentelijke watertaken die uit de heffing bekostigd mogen worden, zijn de taken die onder andere betrekking hebben op: •  de inzameling, de berging en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater en op de zuivering van huishoudelijk afvalwater door middel van kleinere individuele installaties voor de behandeling van afvalwater (IBA); •  de inzameling en de verdere verwerking van afvloeiend hemelwater; •  het treffen van maatregelen ter voorkoming of beperking van nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming.

De rioolheffing wordt geheven van eigenaren van percelen die bij aanvang van het belastingjaar direct of indirect zijn aangesloten op de gemeentelijke riolering. De belasting wordt geheven voor een vast bedrag per perceel. Percelen met een WOZ-waarde die lager is dan € 40.000 worden aangeslagen voor een verlaagd tarief (50% van het volledige tarief). Ook voor de rioolheffing geldt dat deze in beginsel kostendekkend behoort te zijn. Uitgangspunt is dat we werken met een voorziening om schommelingen in rioolheffing op te vangen. Per saldo stijgt de rioolheffing in 2024 met 7,22% In onderstaande tabel zijn de tarieven voor 2024 en 2023 weergegeven:

Omschrijving

Tarief 2024

Tarief 2023

Voor percelen

€ 196,80

€ 183,55

Voor percelen met een WOZ waarde die minder is dan € 40.000

€ 98,42

€ 91,79

Overzicht kostendekkendheid rioolheffing (bedragen x € 1.000)

2024

2023

Kosten taakveld riolering (incl. omslagrente)

€ 4.698

€ 4.376

Inkomsten taakveld riolering (excl. rioolheffing)

€ 111

€ 61

Netto kosten taakveld

€ 4.587

€ 4.315

Overhead

€ 856

€ 817

BTW

€ 658

€ 574

Totale kosten

€ 6.101

€ 5.706

Opbrengst heffingen

€ 6.101

€ 5.683

Dekkingspercentage

100,0%

99,6%

In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de mate van kostendekkendheid van de rioolheffing.

Toe te rekenen kosten

PROGR AMMABEGROTING 2024

67

Bedrijven Investeringszones (BIZ) Een BIZ is een afgebakend gebied zoals een winkelstraat of een bedrijventerrein, waarbinnen de ondernemers en/of de eigenaren samen investeren in de kwaliteit van hun bedrijfsomgeving. Alle ondernemers betalen mee aan een gemeentelijke heffing om activiteiten te financieren. De activiteiten kunnen bijvoorbeeld gericht zijn op veiligheid (toezicht, verlichting, hekwerken of camerabewaking), bereikbaarheid (bewegwijzering en verkeersvoorzieningen), aantrekkelijkheid (schoonmaak, promotie, onderhoud, groenvoorziening en evenementen), et cetera. De BIZ-heffing wordt gebruikt om deze plannen te kunnen uitvoeren. Dit middel van belastingheffing maakt het mogelijk dat alle ondernemers in het betreffende gebied ook daadwerkelijk meebetalen. Er bestaan in Roermond tien BI-zones: • BI-zone binnenstad Roermond zone A • BI-zone binnenstad Roermond zone B • BI-zone binnenstad Roermond zone C • BI-zone bedrijventerrein Merum • BI-zone bedrijventerrein Roerstreek • BI-zone bedrijventerrein Stadsrand-Noord • BI-zone bedrijventerrein Swalmen • BI-zone bedrijventerrein Willem Alexander • BI-zone centrum Swalmen • BI-zone Retailpark De looptijd van de bovenstaande BIZ’en is van 2021 tot en met 2025, behalve voor de BIZ Retailpark: deze loopt van 2022 tot en met 2026.

De BIZ voor de Binnenstad, die bestond uit twee verschillende gebieden (de zone A en de zone B), is vanaf 2021 uitgebreid met een derde zone (zone C).

Voor de begroting van de gemeente zijn de BIZ’en financieel neutraal. Dat wil zeggen dat de BIZ-belastingen die door BsGW worden geheven en geïnd, een op een als subsidie aan de diverse BIZ’en worden uitgekeerd.

Kwijtschelding De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid is opgedragen aan Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW). BsGW schakelt hiervoor het Inlichtingenbureau (IB) in. Dit is een door de overheid opgericht bureau dat gemeenten helpt op het gebied van de uitvoering van onder andere het bijstands- en kwijtscheldingsbeleid. Het IB toetst de gegevens die nodig zijn voor eventuele kwijtschelding aan de voorwaarden om voor kwijtschelding in aanmerking te komen. Het gaat hierbij om gegevens van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV), Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SoZaWe), de Belastingdienst en de Dienst Wegverkeer (RDW). Huishoudens met een inkomen en vermogen onder een bepaalde norm hebben recht op kwijtschelding. Vaak komen deze huishoudens meerdere jaren achter elkaar hiervoor in aanmerking. Alle burgers die in 2023 kwijtschelding hebben ontvangen, worden geautomatiseerd getoetst en krijgen bij een positief advies automatisch kwijtschelding. In alle andere gevallen zal een burger nog het gebruikelijke kwijtscheldingsformulier moeten invullen en inzenden. Deze worden individueel door BsGW getoetst.

Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk voor: • onroerende zaakbelastingen • rioolheffing •  afvalstoffenheffing (het vastrecht conform artikel 1.1 van de tarieventabel verordening afvalstoffenheffing) Veruit de belangrijkste heffing waarvoor kwijtschelding wordt verleend is de afvalstoffenheffing.

(bedragen x € 1.000) 2022 2023 Begroot Realisatie Begroot

2024

Realisatie per 30 juni 2023

Begroot

Afvalstoffenheffing

€ 8.328

€ 8.520

€ 8.338

€ 8.277

€ 8.452

Kwijtschelding afvalstoffenheffing

€ 510

€ 672

€ 510

€ 610

€ 695

Netto

€ 7.818

€ 7.848

€ 7.828

€ 7.667

€ 7.757

€ 0

€0

€ 0

€2

€0

Kwijtschelding overige

PROGR AMMABEGROTING 2024

68

De prognose kwijtschelding is bepaald aan de hand van de realisatiecijfers van 2022 en op basis van de tussentijdse realisatie per 30 juni over 2023.

Belastingdruk

In het coalitieakkoord is ten aanzien van de lokale lastendruk als algemeen uitgangspunt opgenomen, dat deze voor de burgers zo laag mogelijk wordt gehouden. Waarbij slechts wordt Belastingsamenwerking gekozen voor verhoging van de lokale lastendruk BsGW voert de heffing en invordering van de gemeentelijke als er geen andere financieringsmogelijkheden belastingen voor ons uit, evenals de WOZ-waarderingstaken. BsGW behartigt als uitvoeringsorganisatie de zorg voor het volledig, beschikbaar zijn en de verhoging direct is gekoppeld aan een specifiek en concreet doel. rechtmatig, juist, tijdig en doelmatig heffen en innen van de lokale Voor het jaar 2023 is een verhoging niet aan de belastingen. Eén van de doelen van de Gemeenschappelijke orde maar is het zelfs gelukt een kleine daling te Regeling is het minimaliseren van de kosten door middel van realiseren. schaalvergroting. Per 1 januari 2023 zijn, op 2 gemeenten na, het Waterschap Limburg en alle overige 29 Limburgse gemeenten aangesloten bij de BsGW. Totale bijdrage voor onze gemeente aan BsGW in 2023 zal € 1.057.826 bedragen.

Belastingsoort

2024