Bijlage - Programmabegroting 2022
Tekst van het document
Met het oog op de herinrichting van het busstation is medio 2017 het pand Godsweerdersingel 10 aangekocht. Omdat destijds uitgegaan werd van sloop van het pand werd bij het aankoopbesluit een voorziening getroffen ter hoogte van het aankoopbedrag van € 2,1 miljoen voor de afwaardering van de boekwaarde. In het kader van de jaarrekening 2017 is deze voorziening omgezet in een egalisatiereserve voor de dekking van de uit deze investering voortvloeiende kapitaallasten. De toekomstige invulling van het pand wordt nog onderzocht.
Thema Moderne Gemeente Overig / Overzichten Algemene dekkingsmiddelen - Ontwikkeling uitkering gemeentefonds Voor het gemeentefonds, de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente, geldt het principe van ‘gelijk trap op, gelijk trap af’ (normeringssystematiek). Dit betekent dat het fonds groeit of krimpt met de rijksuitgaven. Geeft het Rijk meer uit, dan groeit het gemeentefonds met hetzelfde percentage. De uiteindelijke uitkering is daardoor niet op voorhand vast te stellen, maar afhankelijk van de gerealiseerde rijksuitgaven. Bovendien leidt de ontwikkeling van de maatstaven (bijvoorbeeld het aantal uitkeringsgerechtigden), waarop de verdeling van het gemeentefonds over alle gemeenten is gebaseerd, tot verdeeleffecten die niet altijd kunnen worden voorzien. Het rijk bereidt een algemene herijking van de verdeelsystematiek binnen het gemeentefonds voor. Aanvankelijk was het de bedoeling de nieuwe verdeling te laten ingaan met ingang van het jaar 2021. De eerste uitkomsten van een nieuwe verdeling leiden tot aanmerkelijke herverdeeleffecten. De minister van BZK heeft geconcludeerd dat aanvullend onderzoek gewenst is en daarom de invoering uitgesteld tot 1 januari 2023.
Als onderdeel van de compensatiemaatregelen, die het rijk vanwege de coronapandemie heeft genomen, wordt het accres 2020 en 2021 bevroren op de stand Voorjaarsnota 2020, zodat de gemeenten dit en komende jaar meer zekerheid hebben over de hoogte van de uitkering. Hier tegenover staat, op basis van laatste berichtgevingen, dat de gemeente Roermond er bij de herijking van het gemeentefonds op vooruit zal gaan. Hier is het echter wachten op een nieuw kabinet tot hier definitieve besluitvorming over zal plaatsvinden. Het beschreven risico en het te verwachten voordeel op basis van de herijkingen vallen daarmee tegen elkaar weg. We hanteren op basis hiervan dan ook geen risicobedrag.
Organisatie In het voorjaar 2019 heeft ons college besloten een organisatieontwikkelingstraject in gang te zetten en drie jaar uit te trekken om de organisatie toekomstbestendig te maken. Het doel van deze organisatieverandering is een duurzame en toekomstbestendige organisatie te vormen die soepel inspeelt op ontwikkelingen. Dit vraagt meer flexibiliteit van de organisatie en medewerkers. We moeten beter en sneller schakelen tussen een faciliterende, participerende en innovatieve rol. De organisatieverandering verhoogt de kwaliteit én leidt tot een besparing. Als onderdeel van dit ontwikkelingstraject hebben wij op 9 november 2019 een voorgenomen besluit genomen om de organisatiestructuur aan te passen. Definitieve besluitvorming daarover heeft door ons plaatsgevonden op 18 februari 2020. Bij de vaststelling van het voorstel “klaar voor de herstart”, de kadernota inclusief de aangenomen motie en amendement, zijn er nieuwe keuzes gemaakt. Deze keuzes zorgen er voor dat er nu nog een taakstelling op personeel resteert ter hoogte van € 1,5 miljoen. Hier is rekening mee gehouden binnen de risicoanalyse. Taakstellingen Bovenstaande taakstelling op de organisatie is onderdeel van een groter pakket aan maatregelen die we in het kader van de begroting 2020 hebben voorgesteld (Begroting in Transitie).
Deze maatregelen zijn in de meerjarenbegroting als taakstellingen opgenomen oplopend tot een totaalbedrag van € 8 miljoen in 2023. De realisatie van deze taakstellingen wordt gemonitord en hierover rapporteren wij periodiek aan uw raad. Voor de bepaling van de risicopositie hebben wij het bedrag meegenomen van de maatregelen die op dit moment nog niet in uitvoering zijn genomen. Uitgangspunt is echter dat de voorgestelde maatregelen alsnog tot uitvoering worden gebracht en wanneer dit niet haalbaar blijkt te zijn er alternatieven voor in de plaats komen. Voor een groot deel zijn de taakstellingen gerealiseerd. Bij de bestuursrapportage zal een geactualiseerde monitor worden gepresenteerd. De inschatting is echter dat een groot deel is gerealiseerd. We gaan uit van een nog te realiseren bedrag ter hoogte van € 1.000.000 en nemen dit mee in de risicoanalyse.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
125
124
Fiscale risico’s - Vennootschapsbelasting Met ingang van 2016 is de Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen in werking getreden. De gemeente Roermond heeft de gevolgen hiervan in kaart gebracht en verwerkt in de jaarrekening c.q. aangifte Vennootschapsbelasting. Zowel door de gemeente zelf als ook op landelijk niveau vindt er nog nadere afstemming plaats met de Belastingdienst over een aantal vraagstukken en ingenomen standpunten en over de uitleg van de nieuwe wetgeving. Op een aantal onderdelen lijkt de Belastingdienst vooralsnog andere standpunten in te nemen dan dat gemeenten dit doen. Zo corrigeert de Belastingdienst de aangifte Vennootschapsbelasting bijvoorbeeld voor de fiscale winst behaald over de privaatrechtelijke reclameactiviteiten bij de gemeenten, waarvan de gemeente het standpunt heeft ingenomen dat deze niet belast zijn voor de Vennootschapsbelasting. In Nederland hebben diverse gemeenten beroep hiertegen ingesteld. Roermond zal de Belastingdienst verzoeken om het bezwaar aan te houden en aan te sluiten bij de beroepsprocedures. Het is niet duidelijk binnen welke termijn deze procedures zullen zijn afgerond. Fiscale risico’s - Btw sport De bestaande btw-sportvrijstelling is per 2019 uitgebreid als gevolg van Europese jurisprudentie.
De dienstverlening van gemeenten die bestaat uit het geven van gelegenheid tot sportbeoefening wordt daarmee vrijgesteld van de heffing van btw. Middels een Specifieke Uitkering is voorzien in een compensatie voor het wegvallen van het recht op btw aftrek. Desondanks blijven er vooralsnog risico`s bestaan. Zo is nog niet duidelijk of alle extra btw lasten voor de compensatie in aanmerking komen. Tevens is de Specifieke Uitkering gemaximeerd. Landelijk bezien overstijgt het aantal aanvragen het bedoelde maximum, met als risico een (voor iedereen) lagere uitkering. De huidige regeling specifieke uitkering stimulering sport loopt tot 1-1-2024. Het is niet bekend of en onder welke voorwaarden de regeling zal worden voortgezet.
Fiscale risico’s - Btw straatparkeren Er zijn een aantal rechtszaken aanhangig (geweest) over de vraag of het aanbieden van straatparkeren door gemeenten moet worden onderworpen aan de heffing van btw. De gevolgen hiervan voor gemeenten zijn omvangrijk, zowel voor de omzetbelasting als de vennootschapsbelasting. Begin 2018 zijn twee van die zaken door de Hoge Raad afgehandeld op formele gronden, doch zonder beantwoording van het fiscale vraagstuk. De Advocaat-Generaal van de Hoge Raad was in die zaken overigens eerder tot de conclusie gekomen dat gemeenten voor deze activiteit inderdaad als btw-ondernemer moeten worden aangemerkt. Er loopt momenteel nog een andere procedure waarin de Hoge Raad naar verwachting wel een inhoudelijk oordeel zal moeten geven. Fiscale risico’s - Btw afval Het Ministerie heeft, met terugwerkende kracht tot 2015, een standpunt ingenomen rondom de afvalinzameling. Dit betekent dat de gemeenten tegen vergoeding een op een derde rustende taak (het scheiden, monitoren en rapporteren van het reguliere afval) uitvoert en dus een dienst in de zin van de btw verricht. Over de ontvangen vergoedingen van o.a. Stichting Afvalfonds (Nedvang) en Stichting Open (WeCycle) is btw verschuldigd. De aan deze activiteiten toe te rekenen btw kan in aftrek genomen worden.
In het verleden is deze btw door de gemeenten, waaronder Roermond, gecompenseerd bij het Bcf, waardoor vanaf boekjaar 2015 een correctie van Bcf naar Btw plaats dient te vinden en door de Belastingdienst rente in rekening wordt gebracht over de aanslagen. Over 2015 zijn inmiddels aanslagen opgelegd. Een analyse over de jaren 2016 t/m 2020 dient nog plaats te vinden. De uitkomst en financiële impact inclusief belastingrente van deze analyse is op dit moment nog niet bekend. Verbonden partijen De gemeente hanteert ten aanzien van het eigen vermogen bij de verbonden partijen als uitgangspunt dat de verbonden partij als organisatie zelf verantwoordelijk is voor een inventarisatie van de bedrijfsrisico’s van de onderneming, en de vertaalslag ervan naar de omvang van het eigen vermogen. De weerstandscapaciteit van de verbonden partij dient voldoende te zijn om de risico’s af te dekken. Uw raad is in de gelegenheid gesteld om de zienswijze kenbaar te maken op de begrotingen van de belangrijkste verbonden partijen (Veiligheidsregio, Westrom, BsGW, Omnibuzz, RUD Limburg Noord en ICT-NML). De Veiligheidsregio, RUD Limburg Noord en ICT-NML voldoen in 2022 niet aan de norm dat het weerstandsvermogen voldoende dient te zijn voor de afdekking van de risico’s. Met de Veiligheidsregio en ICT NML zijn afspraken gemaakt om het weerstandsvermogen op korte termijn op peil te brengen.
De Veiligheidsregio komt met de laatste tranche van de overeengekomen extra storting in 2021 weer op het afgesproken niveau. Bij de RUD Limburg Noord is er voor gekozen om, buiten een post onvoorzien, geen weerstandscapaciteit op te bouwen. Tekorten groter dan de post onvoorzien dienen door de deelnemende gemeenten aangevuld te worden.
Overige risico’s Voor het overige zijn er een aan kleine risico’s geïnventariseerd die samen tot een bedrag ter hoogte van ongeveer 7 ton zijn gekwantificeerd. Hieronder vallen een aantal financieel technische risico’s zoals renterisico, het risico van toerekenen van uren aan projecten en een aantal ramingen met een taakstellend karakter.
Financiële kengetallen Begroting 2021
Verloop van de kengetallen Jaarrekening 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
netto schuldquote
55%
73%
82,55%
90,59%
93,08%
93,99%
netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
53%
71%
80,91%
88,98%
91,53%
92,47%
solvabiliteitsratio
23,6%
23%
11,9%
10,8%
10,3%
10,1%
structurele exploitatieruimte
0%
-0,47%
-1,3%
-0,3%
0,1%
0,0%
grondexploitatie
1,5%
1,8%
1,5%
1,8%
0,9%
1,0%
belastingcapaciteit
89,7%
93,8%
99,6%
99,6%
99,6%
99,6%
Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen De schuldquote geeft een beeld van de relatie tussen de gemeentelijke schuldenpositie en de totale baten zoals opgenomen in de begroting. Opgenomen geldleningen brengen rentekosten en aflossingsverplichtingen met zich mee. Omdat op begrotingsniveau wordt uitgegaan van een volledige uitvoering van de investeringsplanning ligt deze ratio hoger dan op het niveau van de jaarrekening. De uitvoering van de investeringsraming kan zijn vertraagd. Uit cijfers van de VNG blijkt dat Roermond een lagere netto schuldquote heeft dan vergelijkbare gemeenten van dezelfde omvang. (50.000-100.000 inwoners). Volgens het model houdbare gemeentefinanciën is een schuldquote tot 100% normaal en ontstaat vanaf een schuldquote van meer dan 130% gevaar. Solvabiliteitsratio; De solvabiliteitsratio drukt het eigen vermogen van de gemeente uit als percentage van het totale vermogen. Zoals verwacht daalt de solvabiliteitsratio. Een score lager dan 20% wordt als risicovol gezien. Structurele exploitatieruimte; Het financiële kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan hoe groot de structurele ruimte binnen de vastgestelde begroting is. Hierbij worden de structurele baten gerelateerd aan de structurele lasten. Dit saldo wordt weergegeven in een percentage van de totale baten.
Grondexploitatie; De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van een gemeente. Indien gemeenten of provincies leningen hebben afgesloten om grond te kopen voor een (toekomstige) woningbouwproject hebben zij een schuld. Bij de beoordeling van een dergelijke schuld is het van belang om te weten of deze schuld kan worden afgelost wanneer het project wordt uitgevoerd. Van de opbrengst van de woningen kan immers de schuld worden afgelost. Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten. Wanneer de grond tegen de prijs van landbouwgrond is aangekocht, loopt een gemeente relatief gering risico. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. Staat de grond tegen een te hoge waarde op de balans en moet die worden afgewaardeerd, dan leidt dit tot een lager eigen vermogen en dus een lagere solvabiliteitsratio. De gemeente Roermond kent een zeer beperkt aantal grondposities, als gevolg hiervan is het kengetal zeer gering.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
127
126
5.3 Onderhoud kapitaalgoederen Belastingcapaciteit; Deze ratio geeft inzicht hoe de belastingdruk van de gemeente Roermond zich verhoudt tot het landelijke gemiddelde. In de voorgaande jaren werd de lastendruk van Roermond afgezet tegen het landelijk gemiddelde van het voorgaande jaar. Vanaf 2019 mag vergeleken worden met het laatst bekende landelijk gemiddelde (Coelo 2020). Als gevolg hiervan daalt het percentage, waardoor de belastingruimte tot aan het landelijk gemiddelde toeneemt. Betekenis van de kengetallen; De bovenstaande kengetallen moeten in samenhang worden bezien om daar duiding aan te geven. De financiële positie van de gemeente Roermond kan als “voldoende” worden gekwalificeerd. De meeste van de kengetallen bevinden zich in de range, die als minst risicovol wordt beoordeeld. Aandacht behoeven de solvabiliteit (de verhouding van het eigen vermogen in relatie tot het totale vermogen) en de structurele begrotingspositie. Voor dit laatste is vooral van belang dat de taakstellingen, zoals in de begroting 2022-2025 zijn opgenomen, ook daadwerkelijk worden gerealiseerd.
Beheer en onderhoud van de openbare ruimte De gemeente bezit een groot vermogen aan kapitaalgoederen zoals verhardingen, openbare verlichting, riolering, groen en gebouwen. Het is cruciaal deze kapitaalgoederen in goede staat te houden voor het functioneren van onze samenleving op het terrein van vervoer, recreatie, welzijn en economie, en voor het in de hand houden van de beheers- en onderhoudskosten. Het totale bezit waarvoor de gemeente verantwoordelijk is, duiden we aan met de term ‘areaal’. Het onderhoud baseren we op de keuzes van de raad over het onderhoudsen kwaliteitsniveau. In het beheer is aandacht voor duurzame oplossingen en de mogelijkheden voor wijkgericht en projectmatig onderhoud. Door jaarlijkse prioritering en herijking van vervangingsinvesteringen en onderhoudsmaatregelen, sluit het beheer en onderhoud aan op begroting en beleid. Kaders hierbij zijn het vastgestelde onderhoudsniveau, budgetten, participatie, het rapport ‘Beheerst investeren’ en beleid betreffende de openbare ruimte. In 2022 wordt verder gewerkt aan een integrale aanpak waarin de uitbreiding van areaal bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen wordt meegenomen in de besluitvorming en welke consequenties dit heeft voor de begroting. In deze paragraaf worden de volgende onderdelen besproken: 1. algemeen 2. verhardingen 3. civieltechnische kunstwerken 4. riolering 5. havens en waterpartijen 6.
groen en bomen 7. bossen en natuurterreinen 8. reiniging 9. openbare verlichting 10. wegmeubilair 11. verkeersvoorzieningen 12. speelvoorzieningen 13. begraafplaatsen 14. sportlocaties 15. kunstobjecten 16. onderhoud gebouwen
Algemeen In 2017 is de kadernota beheer 2017– 2026 vastgesteld, inclusief de vigerende beheerplannen. In de beheersplannen zijn de geactualiseerde beleidskaders, onderhoudsscenario’s en een vertaling van de hieraan gekoppelde financiële consequenties opgenomen. In 2022 worden de beheerplannen geactualiseerd. De leefruimte wordt op een sobere en verantwoorde wijze beheerd en onderhouden, gericht op het borgen van een schone en groene woon- en leefomgeving op het vastgestelde kwaliteitsniveau. Tot 2020 vanuit het onderhoudsscenario Basiskwaliteit, vanaf 2020 is dit als onderdeel van de taakstellende bezuinigingen voor het cosmetisch onderhoud naar beneden bijgesteld naar het onderhoudsscenario Nul-kwaliteit: het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken zoals veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen. In 2021 is een vennootschap opgericht met als enige aandeelhouder de gemeente Roermond. Deze vennootschap gaat vanaf 1 januari 2022 groen- en reinigingsonderhoud uitvoeren in geheel Roermond dat nu in 3 grote integrale contracten en één contract voor begraafplaatsen is opgenomen. Medewerkers van de voormalig Westrom Groen BV voeren vanuit deze vennootschap werkzaamheden uit. In 2022 worden de beheerplannen van de diverse beheerdisciplines binnen BOR geactualiseerd.
Hiertoe is een autonome ontwikkeling opgevoerd. Daarbij wordt per vakdiscipline bekeken hoe meer planmatig gewerkt kan worden. Voor verhardingen wordt wat betreft wijkgericht groot onderhoud en groot onderhoud doorgaande wegen geïntegreerd met andere beheergroepen opgepakt. Het overige onderhoud aan verhardingen gebeurt op basis van klachten, meldingen van buitendienst en waarnemingen tijdens de visuele weginspecties. Voor Civiele kunstwerken worden maatregelen en risico’s worden heroverwogen vanuit reguliere inspecties met de prioriteit bij hoog-risico kunstwerken. Voor Riolering is vanaf 2023 de planning van de werkzaamheden gebaseerd op cyclische inspecties van de ondergrondse infrastructuur en de technische staat van de voorzieningen. Voor Havens en waterpartijen is in 2020 het meerjaren baggerplan vastgesteld, op bassi van periodiek onderzoek, meting en ervaring.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
129
128
Voor de beheergroep Groen & Bomen is de conclusie dat de langjarige kwaliteit van het areaal een blijvend aandachtspunt is, waarbij het niveau aan vervangingen een sterk bepalende factor is. Dit vanuit het feit dat groen werkt met levend materiaal wat een snelle onderhoudscyclus met zich meebrengt. Voor Bomen en natuur is de planning van de werkzaamheden vastgelgd in het beheerplan. Bij de evaluatiemomenten wordt de ambitie opnieuw afgezet tegen de kosten. Waar nodig is dan een bijstelling van de planning aan de orde. Ambitie en middelen worden dus met elkaar verenigdoor Bomen en natuur Reiniging wordt op basis van beeldkwaliteit gedaan. Dat betekent dat de werkzaamheden niet gepland worden, maar op basis van noodzaak worden uitgevoerd. De aannemer kan zelfstandig ervoor kiezen om toch op vaste momenten te reinigen. Voor openbare verlichting worden de beheerwerkzaamheden uitgevoerd op basis van technische staat. De gemeente voert de regie op een vervangings en onderhoudscontract. Reparatie of vervanging van wegmeubilair wordt vanuit klachten gestuurd. Dit is afdoende gezien de vastgestelde kwaliteit. Speelvoorzieningen worden op basis van de technische staat vervangen. Er is geen actueel speelruimtebeleidsplan. Er wordt daardoor geen sturing gegeven om aan te sluiten bij doelgroepen.
Bestaande voorzieningen worden een op een vervangen Ook worden samenwerkingsovereenkomsten geëvalueerd en herijkt. In de organisatieontwikkeling wordt gezocht naar een oplossing om alle beheerdisciplines voldoende sturing te kunnen geven. Op dit moment is deze sturing onvoldoende geborgd voor het beheer van straatmeubilair, reinigen, kunstobjecten en havens en waterpartijen.
Verhardingen
Civieltechnische kunstwerken
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Actuele staat van onderhoud
Nul-kwaliteit: onderhoud verhardingen is grotendeels technisch beheer, gericht op het veilig in stand houden van het areaal waarbij via risicogestuurd beheer de afweging wordt gemaakt tussen repareren of vervangen. Bij Nul-kwaliteit zijn met name onkruidbestrijding en schoonhouden verhardingen tot het minimum beperkt en wordt later tot vervangen overgegaan.
Nul-kwaliteit: Het geactualiseerde beheerplan heeft het onderhoudsscenario Nul-kwaliteit vertaald en het areaal opgedeeld in kunstwerken met een hoog, gemiddeld en laag risico. Zowel financiële als maatschappelijke risico’s zijn meegenomen in deze beoordeling. Onkruidbestrijding en schoonhouden kunstwerken zijn tot het minimum beperkt op basis van het vastgestelde kwaliteitsniveau.
De onderhoudsstaat van de kunstwerken is over het algemeen redelijk tot goed te noemen. Een definitief kwaliteitsoordeel kan echter pas worden gemaakt als ook de risicovolle kunstwerken (zoals grote (fiets)bruggen) zijn geïnspecteerd en de restlevensduren zijn vastgesteld. De voortgang van deze onderzoeken loopt nog enkele jaren door en is afhankelijk van de beschikbare middelen.
Actuele staat van onderhoud Uit de reguliere kwaliteitsinspectie blijkt dat de verhardingen nog voldoen en er een geringe toename van het achterstallig onderhoud is
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Voor het voldoen aan de vastgestelde kwaliteit is het belangrijk dat vervangingsinvesteringen tijdig worden uitgevoerd. Op dit moment is er nog een redelijk tot goede balans tussen beschikbare reguliere middelen en investeringen. De kadernota Beheer geeft aan dat als vervangingsinvesteringen niet tijdig worden uitgevoerd, dit meer regulier onderhoud vergt. Bij de herprioritering in de begroting zijn vervangingsinvesteringen naar achter verschoven. Risico’s zijn achteruitgang in de kwaliteit van de verhardingen en stijgende onderhoudskosten. Ook de onderhoudskosten van toevoegingen van verhard oppervlakte aan de openbare ruimte via ruimtelijke ontwikkelingen moeten in de begroting worden opgenomen. Voor het onderhoud aan de verhardingen zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud verhardingen
1.594
1.717
1.717
1.717
Vervangingsinvestering verhardingen
5.042
8.742
252
1.961
Programma begrotingsjaar 2022 In 2022 worden verder groot onderhoud uitgevoerd in de Kastelenbuurt en groot onderhoud aan de Oranjelaan (gedeelte Stationsplein- Bredeweg), de Kapellerlaan en wordt gestart met de voorbereiding van groot onderhoud in Roer-Zuid.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Voor het onderhoud van kunstwerken zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud kunstwerken
156
156
156
156
Vervangingsinvesteringen kunstwerken
200
200
200
Het geactualiseerde beheerplan geeft inzicht in het benodigde niveau in maatregelen, exploitatiekosten en investeringen bij het onderhoudsscenario Nul-kwaliteit. De kosten betreffen uitsluitend de kale materiaal- en uitvoeringskosten en zijn exclusief bijkomende projectkosten zoals kosten voor voorbereiding, administratie en toezicht, engineering, verkeersmaatregelen, inzet van bijzonder materieel en milieumaatregelen.
Programma begrotingsjaar 2022 In 2022 wordt onderhoud uitgevoerd aan de onderkant van dit viaduct. Het viaduct in de Koninginnelaan/Gebroek en het viaduct bij de Sint Wirosingel/Heidebaan wordt geïnspecteerd om de restlevensduur en het noodzakelijke onderhoud te bepalen. De aanvullende constructie- en restlevensduuronderzoeken aan risicovolle kunstwerken loopt nog enkele jaren door.
Riolering, hemelwaterafvoer en grondwater Beleidskader
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Aanvullend op het Beheerplan riolering is in 2021 binnen samenwerkingsverband Waterpanel Noord een gezamenlijk waterketenplan opgesteld. in 2017 is het Gemeentelijk Rioleringsplan vastgesteld. Dit heeft een looptijd van 2017-2021, In 2022 stellen we een nieuw GRP op. De mogelijkheid tot duurzame omgang met (hemel)water (afkoppelen), wordt in de voorbereiding van nieuwe projecten onderzocht en bij investeringskeuzes separaat inzichtelijk gemaakt.
Het beheer van de goede riolering en de daarvoor aanwezige infrastructurele ondergrondse openbare ruimte - in hoofdzaak bestaande uit riolering, gemalen, bergbezinkbassins, retentieen infiltratievoorzieningen - worden onderhouden zodat wordt voldaan aan de wettelijke zorgplicht.
Actuele staat van onderhoud De toestand van de riolering is, zoals dat op grond van de leeftijd mag worden verwacht, in redelijk goede staat.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Voor het onderhoud aan de rioleringen zijn in 2022 de hieronder genoemde bedragen beschikbaar:
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud riolering
1.453
1.453
1.457
1.457
Vervangingsinvestering riolering
3.732
1.945
4.837
1.120
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
131
130
Programma begrotingsjaar 2022
Actuele staat van onderhoud
Grootschalige projecten waarin water integraal wordt meegenomen zijn: de Kapellerlaan, de Groene Kruisbuurt Swalmen, de Slachthuisstraat, wijkonderhoud Kastelenbuurt en de in voorbereiding zijnde reconstructies Oranjelaan en singelring Fase 3. We starten met de voorbereiding van rioolvervanging op de Heinsbergerweg die gepland staat voor uitvoeringsstart in tweede helft 2023.
Op dit moment is voldoende diepgang in de havens Op termijn zijn verdere baggerwerkzaamheden noodzakelijk om voldoende diepgang te behouden. Voortgezet wordt het baggeronderhoud in de waterpartijen naast overige onderhoudswerkzaamheden. Binnen de oeververdedigingen is onderscheid te maken in natuurlijke oevers en harde oevers. De oeververdedigingen voldoen aan het kwaliteitsniveau. De natuurlijke oevers worden beheerd vanuit de meerjarige onderhoudsbestekken. Daardoor is de kwaliteit ervan geborgd.
Havens en waterpartijen Vastgesteld kwaliteitsniveau Nul-kwaliteit: Het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken zoals veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Voor het regulier onderhoud en baggeren van de havens en waterpartijen zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Onderhoud havens
256
256
256
256
Onderhoud waterpartijen
439
439
439
439
Programma begrotingsjaar 2022
Groen en bomen
Nul-kwaliteit: Het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken zoals veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen. In onze onderhoudscontracten is het vastgesteld kwaliteitsniveau ‘Nul-kwaliteit’ verwerkt. Hierin is in het promenadegebied van de binnenstad voor het groen een hogere beeldkwaliteit vastgesteld dan in de overige gebieden.
2023
2024
2025
Regulier onderhoud groen
2.796
2.822
2.823
2.823
Vervangingsinvesteringen groen
383
488
129
259
Programma begrotingsjaar 2022 Het openbaar groen wordt beheerd op het kwaliteitsniveau zoals dat is vastgesteld en in de kadernota Beheer en het bijbehorende beheerplan is omschreven. Ook in 2022 worden diverse groenvoorzieningen die niet meer voldoen aan de vastgestelde kwaliteit vervangen c.q. aangepast. Op basis van reguliere inspecties geven we invulling aan het snoeiprogramma, andere onderhoudswerkzaamheden en mogelijke vervolgonderzoeken.
Zoals eerder vermeld in het algemene deel zijn de onderhoudscontracten aanbesteed. Diverse onderhoudscontracten van groen maken hier ook onderdeel van uit. In de begroting van 2021 is in de autonome groei voorgesorteerd op de geprognotiseerde kostprijsstijgingen van de diverse contracten. Voor de contracten ten aanzien van onderhoud bomen én bestrijding eikenprocessierupsen is de geprognotiseerde kostprijsstijging niet toereikend gebleken. Het tekort wordt in de autonome ontwikkeling voor 2022 opgevoerd. Ten aanzien van het contract voor het onderhoud van Bermen is een overschot.
Grootschalige projecten waarin groen integraal Bij de geprognotiseerde kosten voor 2022 is bij de bestrijding van wordt meegenomen zijn onder andere: de Kapellerlaan, wijkonderhoud Kastelenbuurt en de de eikenprocessierupsen uitgegaan van de doorvoering van een in voorbereiding zijnde reconstructies Oranjelaan kostenbesparende taakstelling op service. en singelring Fase 3.
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
De Nul-kwaliteit voor het bosbeheer past binnen de principes voor duurzaam bosbeheer.
In het beheer en onderhoud is houtproductie geen doel op zichzelf, maar dient het economisch en ecologisch duurzaam beheer met versterking van de natuurwaarden.
Actuele staat van onderhoud Actuele staat van onderhoud
Naast het Beheerplan Groen en Bomen vormt de Groenvisie het Het groenonderhoud is op orde. Het onderhoud beleidskader. Doorlopend stellen we burgers in gelegenheid om is vastgelegd in de onderhoudscontracten. openbaar groen te adopteren, zelf in te richten en te onderhouden.
Vastgesteld kwaliteitsniveau
2022
Bossen en natuurterreinen
Onderhoudsbaggerwerkzaamheden worden uitgevoerd in de waterpartijen Maasnielderbeek en Hattem.
Beleidskader
(bedragen x € 1.000)
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Op basis van het beheerplan Groen en Bomen worden groeninvesteringen integraal binnen de projecten meegenomen in de meerjarige onderhouds- en investeringsplanning. Ook de jaarlijkse vervanging van niet-vitale bomen is onderdeel van de investeringsplanning. Daarnaast blijft vanuit de exploitatie, jaarlijkse vervanging en renovatie van groen noodzakelijk voor een vitaal areaal. Voor het onderhoud van de groenvoorzieningen zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
Uit het beheerplan blijkt dat voor de beheergroep Bos en Natuur geen grote afwijkingen worden geconstateerd. Om invulling te geven aan de visie en doelstellingen van de gemeente Roermond is het gedurende de komende beheerperiode zaak om bosverjonging als beheermaatregel uit te voeren. In 2022 wordt in een verdere bosverjonging voorzien. We proberen daarbij zoveel mogelijk gebruik te maken van natuurlijke verjonging en jonge bestaande houtopstanden. Op delen planten we een structuurrijk en klimaatbestendig bos aan.
Door de langere omlooptijd van bos en natuurterreinen en werkjaren binnen het bos en natuurbeheer die niet aansluiten op de boekjaren, is naast de reguliere budgetten een reserve voor bos en natuurbeheer aanwezig. Deze reserve is nu en in de toekomst noodzakelijk om fluctuatie in jaarlijkse kosten op te vangen en het bos en natuurbeheer te kunnen organiseren met de huidige reguliere middelen. Voor het onderhoud van bossen en natuurterreinen zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud bossen en natuurterreinen
92
92
92
92
Vervangingsinvesteringen bossen en natuurterreinen
0
0
0
0
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
133
132
Openbare verlichting In 2022 proberen we de reserve conform het financieel meerjarenplan aan te vullen door de opbrengsten uit de geplande houtoogst zodat de reserve weer zodanig is aangevuld dat in de daaropvolgende jaren in het gewenste onderhoud kan worden voorzien.
Programma begrotingsjaar 2022
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Conform het beheerplan wordt bij het beheer van de bos- en natuurgebieden ingezet op de doorontwikkeling van de natuurwaarden. Gewerkt wordt met natuurdoeltypen, het beheer verschilt per vegetatietype. Bij de lage vegetaties wordt ingezet op beheer door runder- en/of schapenbegrazing. In 2022 zal een geplande houtoogst worden afgerond en de daaropvolgende bosverjonging worden uitgevoerd.
Het beheer van de openbare verlichting heeft als doelstelling te allen tijde een veilig gebruik van de openbare ruimte mogelijk te maken. Voorzieningen hiervoor (masten en armaturen) worden op een sobere en verantwoorde wijze beheerd. Het centrum kent een hoger kwaliteitsniveau.
De ombouw naar ledverlichting zorgt voor minder storingen, remplacering en onderhoudskosten. De besparing die dit oplevert, wordt ingezet voor extra vervangingen om budgetneutraal de komende 10 jaar het OVL-areaal te moderniseren. Dit resulteert in een structurele verlaging van de energie- en onderhoudskosten. Daarnaast heeft dit een gunstige invloed op de eisen van het Energieakkoord. Voor het onderhoud van de openbare verlichting zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
Reiniging Vastgesteld kwaliteitsniveau
Actuele staat van onderhoud
Nul-kwaliteit voor Reinigen betekent schoonhouden op basis van minimale visuele eisen volgens het onderhoudsbeeld ‘Minimum; minimaal verantwoord visueel onderhoud met aandacht om problematische vervuiling te voorkomen’, zoals opgenomen in de Kadernota Beheer 2017-2026. Alleen voor de structuurgebieden binnenstad en begraafplaatsen is het onderhoudsbeeld ‘basiskwaliteit’. Reinigen betreft in de kern ‘visueel beheer’ en bestaat uit het schoonhouden van voorzieningen zoals verhardingen, kunstwerken, groen.
De huidige visuele kwaliteit van de openbare ruimte is structureel op het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau. Tijdens bepaalde piekmomenten wordt incidenteel de vastgestelde kwaliteit niet gerealiseerd
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Voor de beheergroep Reiniging speelt dat het onderhoud via beeldkwaliteitscontracten op de markt is gezet. Voor reiniging zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier reiniging
1712
1712
1712
1712
0
0
0
Vervangingsinvesteringen reiniging 0
Programma begrotingsjaar 2022 Het zwerf- en veegvuil en onkruid op verhardingen in de openbare ruimte wordt beheerd op Nul-kwaliteit. Dit is opgenomen in de integrale onderhoudscontracten.
Actuele staat van onderhoud De verlichting voldoet minimaal aan de eisen van de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde (NSVV), zoals vastgesteld in het actuele beheerplan Openbare Verlichting.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud en energie verlichting
1.018
1.004
1.004
1.004
Vervangingsinvesteringen verlichting
182
200
200
200
Programma begrotingsjaar 2022 Ook in 2022 loopt de structurele vervanging van openbare verlichting door, naast de vervangingen binnen projecten. De vervangingen worden in nauw overleg met de contractaannemer voor het onderhoud aan
de Openbare Verlichting opgesteld. In 2022 zal in de Groene Kruisbuurt en de Musschenberg de armaturen en een deel van de lichtmasten vervangen worden. Daarnaast zullen er op diverse locaties in de gemeente Roermond nog grootverbruikers (SOXarmaturen) worden vervangen.
Wegmeubilair Vastgesteld kwaliteitsniveau
Actuele staat van onderhoud
Nul-kwaliteit: het minimaal verantwoorde beheer gelet op zaken zoals veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen. Dit betreft visuele kwaliteit en technische kwaliteit.
Er wordt gewerkt aan ‘de basis op orde’ krijgen. Hierbij zetten we de middelen in die beschikbaar zijn gesteld bij het vaststellen van het beheerplan.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting Voor wegmeubilair zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud wegmeubilair
67
67
67
67
Vervangingsinvesteringen wegmeubilair 0
0
0
0
Programma begrotingsjaar 2022 Het onderhouden en plaatsen van wegmeubilair wordt, waar mogelijk, afgestemd met overig onderhoud binnen de gemeente. In 2022
worden kleinschalige onderhoudsmaatregelen uitgevoerd en vindt kleinschalige vervanging plaats.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
135
134
Verkeersvoorzieningen Vastgesteld kwaliteitsniveau
Actuele staat van onderhoud
Programma begrotingsjaar 2022
Nul-kwaliteit: het gemeentelijk openbaar verkeer wordt op een sobere en verantwoorde wijze beheerd. Het voorkomen van juridische aansprakelijkheid en verkeersonveilige situaties staat hierin voorop, echter wel binnen de besteedbare middelen die ter beschikking zijn gesteld.
De afgelopen jaren is eraan gewerkt om de basis op orde te krijgen van het verkeersareaal. In 2022 zal deze op orde zijn.
De speelvoorzieningen worden conform beheerplan geïnspecteerd op functionaliteit en veiligheid waarbij gebreken worden verholpen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
In 2022 zullen achterstanden in vervangingen in Roermondseveld worden afgerond. Ook worden diverse overige oude voorzieningen vervangen.
Voor het onderhoud van de verkeersvoorzieningen zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud verkeersvoorzieningen*
589
580
570
560
Vervangingsinvesteringen verkeersvoorzieningen
1.417
412
150
354
Begraafplaatsen Vastgesteld kwaliteitsniveau Hiervoor geld kwailteitsniveua A. Dit levert een uitstekend beeld op.
*incl. budget voor verkeersveiligheid
Programma begrotingsjaar 2022 Er is een vervangingsplanning van maatregelenplanning voor de werkzaamheden van 2022. De actuele beheergegevens en inventarisatie van noodzakelijke maatregelen is hiervoor de basis Vastgesteld kwaliteitsniveau
Op de planning staan de asfaltrenovatie van het parkeerterrein Wilhelminaplein, kruispunt Heinsbergerweg-Kitskensdal en renovatie parkeerterrein Maashaven. In diverse projecten wordt de aanpassing van de verkeersinrichting meegenomen, zoals de Kapellerlaan, Kastelenbuurt, Oranjelaan en Singelring.
Speelvoorzieningen
Actuele staat van onderhoud
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud begraafplaatsen
418
418
418
418
Vervangingsinvesteringen begraafplaatsen 0
0
0
0
Actuele staat van onderhoud
Programma begrotingsjaar 2022
De voorzieningen zijn te allen tijden schoon, heel en veilig conform de vastgestelde normen.
In 2022 vindt het beheer en onderhoud plaats volgens het vigerende beheerplan.
Voor speelvoorzieningen zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Regulier onderhoud speelvoorzieningen
140
140
140
140
Vervangingsinvesteringen speelvoorzieningen
200
200
200
200
Voor begraafplaatsen zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
Nul-kwaliteit:Het beheer van speel- en sportvoorzieningen is erop gericht om op een sobere en verantwoorde wijze te beheren en gericht op het blijven boven de ondergrenzen van normen, waardoor ook risico’s en klachten worden beperkt. Hierbij wordt een afschrijvingstermijn van 15 jaar gehanteerd. De speelvoorzieningen dienen wettelijk te voldoen aan de Europese Normen met betrekking tot veiligheid en functionaliteit: NEN-EN 1176 voor speeltoestellen en NEN-EN 1177 voor valdempende ondergronden conform het Warenbesluit Attractie en Speelvoorzieningen.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Voor de meeste onderdelen is de huidige kwaliteit goed.
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Daarnaast wordt er gestart met de voorbereiding van enkele wijkprojecten om het speelareaal in de betreffende wijk te actualiseren. Het gaat hierbij onder andere om voorzieningen in de wijken Oolderveste en Herten. Door een bezuiniging op de investeringsplanning van spelen in 2020 ten gunste van het corona fonds loopt de herijkte investeringsplanning voor spelen niet meer gelijk met de budgetruimte in de komende jaren. Mogelijk leidt dat tot tekorten ten behoeve van vervangingen in de komende jaren. Dit zal niet leiden tot onveilig speelareaal.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
137
136
Sportlocaties Beleidskader
Actuele staat van onderhoud
In juli 2017 is het beheerplan Sportlocaties 2017-2026 vastgesteld, waarin het geactualiseerde beleidskader, het kwaliteitsniveau (basiskwaliteit) en een vertaling van de hieraan gekoppelde financiële consequenties zijn opgenomen.
Er is geen achterstallig onderhoud op de sportlocaties.
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Voor het reguliere onderhoud, het groot onderhoud sportlocaties zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
Nul-kwaliteit is nauwelijks van invloed op het in stand houden van de sportvoorzieningen die moeten blijven voldoen aan de daarvoor geldende eisen. Wel wordt het visueel onderhoud (reiniging, onkruid) in overeenstemming gebracht met het vastgestelde onderhoudsniveau Nul-kwaliteit.
Onderstaande tabel geeft de financiële gevolgen van het geactualiseerde beheerplan van de onderhoudsvoorziening sport op hoofdlijnen weer.
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
2021
2022
Locatie
Onderdeel
Jo Gerrishal
Schilderwerk
59
Jo Gerrishal
Schoonmaak buitenkant
11
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
11
Gymzaal Hoogvonderen Sporthal Herteheym
Toplaag sportvloer
33
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
Sporthal Herteheym
Aandrijfaggregaten
Regulier onderhoud sportlocaties
326
326
326
326
Roerdomp
Schilderwerk
Vervangingsinvesteringen sportlocaties 0
0
0
0
Roerdomp
Reiniging ventilatiekanalen luchtbehandeling
Actualisatie MJOP Groot (gebruikers) Onderhoud Sportlocaties
Roerdomp
Centrale electrische voorzieningen
In 2021 zijn er nieuwe beheerplannen voor de sportlocaties opgesteld. Deze zijn de basis voor de herijking van de voorziening. Indien gewenst is het geactualiseerde onderhoudsplan van de onderhoudsvoorziening Sport in te zien.
Roerdomp
Regeling klimaat en sanitair
Roerdomp
Warmtedistributie
37
Roerdomp
Warmteopwekking
19
Roerdomp
Waterinstallaties
Roerdomp
Schilderen en coaten buitenbaden
De geraamde vervangingsinvesteringen in de periode 2022 e.v. zijn opgenomen in de investeringsplanning van de begroting 2022.
Programma begrotingsjaar 2022 In 2022 vindt het beheer en onderhoud plaats volgens het vingerende beheerplan en het vastgestelde kwaliteitsniveau.
Herijking MeerJarenOnderhoudsPlanning (MJOP) Groot (Gebruikers)onderhoud Sportlocaties Middels raadsbesluit Vaststellen begroting 2021, (punt 6) is besloten tot het vormen van een voorziening gebruikersonderhoud Sportlocaties. De hoogte van de onderhoudsvoorziening groot (gebruikers) onderhoud Sportlocaties dient gevormd te zijn o.b.v. geactualiseerde beheerplannen. Iedere vijf jaren dient er een actualisatie plaats te vinden, zo ook in 2021. Hiermee wordt voldaan aan de wettelijke richtlijnen van het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV).
Totaal Totaal benodigd 10 jaar Jaarlijkse dotatie voorziening
13 29 25
25 13
70
6
4
86
7
2
10
4
120
67
2 122
122 56
225
34
141
145
102
26
10
152
890 89
Vastgesteld Kwaliteitsniveau
Voorziening
2021
2022
2023
2024
2025
2026
2027
2028
2029
2030
Nul-kwaliteit is nauwelijks van invloed op het in stand houden van de sportvoorzieningen die moeten blijven voldoen aan de daarvoor geldende eisen. Wel wordt het visueel onderhoud (reiniging, onkruid) in overeenstemming gebracht met het vastgestelde onderhoudsniveau Nul-kwaliteit.
Beginsaldo
169
202
66
121
69
13
0
89
152
232
Vermeerdering
89
89
89
89
89
89
89
89
89
89
Onttrekking
56
225
34
141
145
102
0
26
10
152
Eindsaldo
202
66
121
69
13
0
89
152
232
169
Financiële dekking De financiële dekking Vermeerderingen Voorziening Onderhoud Sport 2022 en volgende is meegenomen in de voorliggende
meerjarenbegroting. Voor 2021 zal bij de eindejaarrapportage een eenmalige extra storting van ci. 1 ton worden gerapporteerd.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
139
138
5.4 Paragraaf Financiering (treasury) Kunstobjecten Beleidskader De raad heeft in 2017 het beheerplan Kunstobjecten 20172026 vastgesteld, waarin het geactualiseerde beleidskader, de kwaliteitsniveaus en een vertaling van de hieraan gekoppelde financiële consequenties zijn opgenomen.
Actuele staat van onderhoud
Vastgesteld kwaliteitsniveau
Financiële consequenties en vertaling in de begroting
Nul-kwaliteit: het minimaal nog verantwoorde beheer gelet op zaken zoals veiligheid, voorkomen kapitaalsvernietiging, functionaliteit, ingrijpen bij klachten en minimale visuele eisen. In hoofdzaak betreft dit het schoon en heel houden van de kunstobjecten.
In 2020 is het achterstallig onderhoud aan kunstobjecten weggewerkt. Het areaal is in redelijk tot goede staat van onderhoud.
Voor kunstobjecten zijn in 2022 de volgende bedragen beschikbaar.
(bedragen x € 1.000)
2021
2022
2023
2024
Regulier onderhoud kunstobjecten
32
32
32
32
Vervangingsinvesteringen kunstobjecten -
-
-
-
Programma begrotingsjaar 2022 Het beheer en onderhoud vindt plaats conform beheerplan Kunstobjecten 2017-2026 en op basis daarvan afgesloten meerjarige beheeroverkomst.
Bij financiering gaat het om de vraag hoe de gemeente zo adequaat mogelijk omgaat met de financieringsbehoefte en hoe daarin zo goed mogelijk kan worden voorzien. Hiervoor gelden niet alleen wettelijke kaders en regels, zoals vastgelegd in onder andere de Wet FiDo (Financiering Decentrale Overheden) en RUDDO (Regeling Uitzettingen Derivaten Decentrale Overheden), maar ook interne richtlijnen. Deze interne richtlijnen zijn vastgelegd in het treasurystatuut. Dit statuut wordt periodiek geactualiseerd en vastgesteld, voor het laatst in de raadsvergadering van 28 september 2017. Eind 2021, begin 2022 zal een geactualiseerd statuut ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Ook werden beleidsregels opgesteld ten aanzien van het verstrekken of garanderen van leningen. Samen geven zij de kaders aan waarbinnen de gemeente het financieringsbeleid uitvoert, en de wijze waarop de gemeente met voorkomende financieringsrisico’s omgaat. In deze paragraaf wordt achtereenvolgens ingegaan op: • externe en interne ontwikkelingen, waaronder de stand van de leningenportefeuille; • de rentevisie; • de financiering en liquiditeitsprognose, waarbij onder meer aandacht wordt besteed aan het risicobeheer zoals de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en de verhouding waarin vaste activa gefinancierd zijn met vreemd en eigen vermogen, de Wet HOF en schatkistbankieren.
Externe en interne ontwikkelingen Externe ontwikkelingen Na een wereldwijde verspreiding van het coronavirus in het jaar 2020 en de start van de corona-vaccinatie kwamen er in het tweede kwartaal van 2021 een aantal versoepelingen. Deze versoepelingen waren echter van korte duur vanwege het fors oplopend aantal coronabesmettingen. Daarnaast werd Nederland, met name Limburg, geconfronteerd met grote overstromingen. De getroffen lockdown-maatregelen hebben echter weinig impact op de Nederlandse economie, het herstel van de economie zet door. Met de verdere groei van het aantal gevaccineerden verwacht men dat de economie op het einde van het jaar weer op pre-coronaniveau is. Het aflopen van de steunpakketten kan zorgen voor een daling in de consumptie na kwartaal drie en een stijging in de werkeloosheid. Eveneens is de verwachting dat de overstromingen beperkte schade voor de Nederlandse economie veroorzaken. Ook in de export is het herstel en de groei zichtbaar. Wel zijn er zorgen over de beschikbaarheid en prijzen van grondstoffen, deze kan de groei in de bouw- en industriële groothandel afremmen. Een verhoging van de prijzen voor consumenten is dan ook niet uitgesloten.
3-maands euribor
10-jaars swap
-0,54%
-0,35%
over 1 jaar
over 1 jaar
BNG
-0,40%
0,50%
RABO
-0,46%
-0,10%
ABN AMRO
-0,55%
-0,40%
ING BANK
-0,40%
0,30%
gemiddeld
-0,45%
0,08%
Huidig
* de euribor is de interbancaire rente voor kortlopende leningen ** de swap-rente wordt gezien als de basis voor de kredietverstrekking Tabel 1: de verwachting van de 3-maands rente en de 10-jaars rente.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
141
140
Navolgende twee grafieken laten de rente-ontwikkeling van de meest recente 10-jaars staatslening zien en van de kortlopende (3-maands euribor) rente: beide al geruime tijd negatief:
De 10-jaars laat vanaf 1992 een gestage daling zien, eveneens met negatieve renteniveau’s.
Schema 1: berekening van het rente-omslagpercentage volgens de nieuwe richtlijnen van het BBV. De omslagrente wordt verlaagd naar 0,75. Het verloop van de verstrekte, respectievelijk opgenomen leningen tot en met 2025 ziet er als volgt uit: Opgenomen leningen:
Interne ontwikkelingen Bij de opstelling van de meerjaars-rentelasten, maken wij (periodiek) een liquiditeitsprognose die resulteert in een financieringsbehoefte. Deze laatste wordt bepaald door de exploitatie van de gemeente, maar hangt natuurlijk ook sterk af van het investeringsvolume.
Leningenportefeuille Vertrekpunt bij de analyse van de liquiditeitspositie en financieringsbehoefte is de bestaande leningenportefeuille. Om het risico van een hoge rente op het moment van (her-)financiering te beperken, hebben wij de afgelopen jaren een nivellering van de jaarlijkse herfinancieringsbehoefte (als gevolg van renteen aflossingsverplichtingen) doorgevoerd. Daarenboven is gefaseerd geprofiteerd van
de zeer lage rentestand en is de rentevaste periode van de in aanmerking komende leningen voor een lange periode vastgezet. Onze leningenportefeuille kent een goede spreiding van de netto rente- en aflossingsverplichtingen bij een zeer laag gemiddeld renteniveau. Met het oog op de dalende rente en het feit dat de leningenportefeuille al werd geherstructureerd, wordt bij de prognose van de rentelasten vanuit een voorzichtigheidsbeginsel gerekend met 0,25% voor 2022, oplopend met 0,2% per jaar voor de korte rente en met 0,50% voor 2022, oplopend met 0,25% per jaar voor de lange rente. Binnen de regelgeving van het BBV (Besluit Begroting en Verantwoorden) wordt gesteld dat de ‘omslagrente’ moet worden bepaald door de externe rentelasten te delen door het totaal van de activa. De door de gemeente gehanteerde omslagrente mag maximaal 0,5% afwijken van het percentage, zoals dat op basis van de bovenstaande berekening tot stand komt. Wij ronden het percentage af op 0,25% naar boven.
Tabel 1: Het verloop van de opgenomen leningenportefeuille incl. geprognosticeerde nieuwe leningen.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
143
142
Verstrekte geldleningen:
Rentevisie Rente Wij volgen de ontwikkelingen op de geld- en kapitaalmarkt nauwgezet. Dit vanuit het streven steeds goed te kunnen reageren en anticiperen op ontwikkelingen en verwachtingen. De voor de komende jaren verwachte rentekosten van onze gemeente, zijn gebaseerd op de liquiditeitsbehoefte vanuit de exploitatie en houden rekening met het investeringsvolume. Enerzijds vanuit een voorzichtigheidsbeginsel, anderzijds en tegelijkertijd met het oog op de historisch lage rentetarieven, hanteren wij voor de korte rente 0,25% voor 2022, oplopend met 0,2% per jaar tot 0,85% in 2025 en voor de lange rente 0,50% voor 2022 oplopend tot 1,25% in 2025.
Tabel 2: Het verloop van de verstrekte leningenportefeuille leningen. Voor een specificatie van de leningenportefeuille wordt verwezen naar de financiële begroting (onderdelen ‘Verstrekte geldleningen’ en ‘Opgenomen geldleningen’) verderop in dit boekwerk en voor eventuele risico’s uit hoofde van de verstrekte leningenportefeuille c.q. de door onze gemeente direct dan wel afgegeven garantstellingen wordt verwezen naar de paragraaf Weerstandsvermogen en
risicobeheersing. Expliciet merken wij op dat wij géén gebruik maken van rentederivaten. In het verlengde van bovenstaande tabel wordt bij het aantrekken van nieuwe leningen steeds gekozen voor een aflossingsschema dat leidt tot adequate meerjarige en gelijkmatige spreiding. De netto rente- en aflossingsverplichtingen van onze huidige leningenportefeuille laten het volgende beeld zien:
Netto Rente- en Aflossingsverplichting per jaar / Opgenomen en verstrekte leningen € * 1.000 o
2.000
4.000
2036
2.595
2035
2.624
6.000
2034
4.159
2033
4.193
2032
4.228
2031
8.000
10.000
12.000
Financieringspositie en Liquiditeitsprognose Het belang van een adequate beheersing van de geldstromen wordt steeds groter, temeer daar de activiteiten van de gemeente complexer worden en de bedragen die hiermee zijn gemoeid navenant groter. Een (periodieke en voortschrijdende) analyse van de bestaande liquiditeitspositie en een goed (meerjarig) inzicht in de ontwikkeling hiervan, zijn dan ook van groot belang. Hiermee kunnen we tijdig anticiperen en de juiste maatregelen treffen. Op basis van de geldstromen vanuit de huidige meerjarenbegroting wordt periodiek de meerjarige liquiditeitspositie en daarmee de financieringsbehoefte van onze gemeente opgesteld. Naast de rente- en aflossingsverplichtingen op de bestaande leningenportefeuille, wordt hierbij rekening gehouden met de geldstromen uit hoofde van voorgenomen investeringen en de reguliere (geprognosticeerde) exploitatie. Ook wordt rekening gehouden met een ‘onderuitputting’ op de betreffende investeringen, gebaseerd op ervaringen uit de afgelopen jaren. De navolgende tabel laat de financieringsbehoefte en rentekosten voor de komende jaren van onze gemeente zien.
14.000
4.751
2030
7.760
2029
8.807
2028
8.924
2027
9.333
2026 2025
10.017 8.901
2024
11.422
2023 2022
11.707 9.592
Grafiek 1: de Netto Rente- en aflossingsverplichtingen van de (opgenomen en verstrekte) leningenportefeuille Zoals uit de tabel blijkt, kent onze leningenportefeuille een goede spreiding. Hiermee is de impact van hogere rentelasten in geval van herfinanciering, in enig jaar, beperkt.
Tabel 3: Liquiditeitsprognose 2020– 2025 en afgeleide financieringsbehoefte en rentelasten. Bedragen * € 1.000 Ten aanzien van de financieringsbehoefte hebben wij de keuze tussen het aantrekken van (middel-) lange- en kortlopende leningen, waarbij door de wetgever kaders worden gesteld door middel van de kasgeldlimiet, respectievelijk de renterisiconorm.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
145
144
Kasgeldlimiet: de rentetypische looptijd van leningen als maatstaf De Wet Financiering Decentrale overheden (FiDo) bepaalt dat in de financieringsparagraaf informatie dient te worden opgenomen over de liquiditeitspositie van de gemeente in relatie tot de kasgeldlimiet. De korte rente is momenteel lager dan de lange rente, waardoor gemeenten kunnen neigen naar het zo veel mogelijk financieren met kortlopende leningen; hierin schuilt echter het gevaar, dat als de rente stijgt, gemeenten geconfronteerd worden met hogere rentelasten.
Om dit te voorkomen, stelt de wetgever maxima aan kort aangetrokken financieringsmiddelen, de zogenaamde kasgeldlimiet. Deze limiet is afgeleid van het begrotingstotaal en bedraagt 8,5% hiervan. Het begrotingstotaal voor 2022 komt uit op € 201 miljoen, wat leidt tot een kasgeldlimiet van € 17,1 miljoen. Wij streven naar een zo optimaal mogelijke benutting van de toegestane kasgeldlimiet, waarbij structurele overschrijdingen niet worden toegestaan en derhalve ook niet voorkomen.
Tabel 5: renterisiconorm en benutting.
De Wet HOF Schatkistbankieren (Houdbare Overheidsfinanciën) Met ingang van 2014 en eveneens met het en EMU-saldo oog op het terugdringen van het EMU-saldo,
Tabel 4: kasgeldlimiet en benutting.
Renterisiconorm: de opbouw van de leningenportefeuille als maatstaf In de Wet FIDO wordt de renterisiconorm gehanteerd als norm voor de samenstelling van de ‘lange leningen’-portefeuille. Jaarlijks mogen de renterisico’s uit hoofde van renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Het doel is op deze wijze afdoende spreiding aan te
brengen in de rentetypische looptijden van de leningenportefeuille, waardoor jaarlijks slechts een gedeelte van de leningenportefeuille aan renteherziening (tegen de op dat moment geldende rente) toe is. Wij blijven ruimschoots binnen de renterisiconorm.
Op 11 december 2013 is de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet HOF) officieel gepubliceerd. In die wet worden de Europese normen verankerd voor de hoogte van de overheidsschuld en de jaarlijkse groei van de overheidsschuld. Doel van de Wet HOF is om de decentrale overheden een gelijkwaardige inspanning te laten leveren voor het behalen van de Europese begrotingsdoelstellingen van Nederland. Die normen raken ook gemeenten, omdat de gemeenteschulden en financieringstekorten van gemeenten meetellen in de overheidsschuld. Uit dien hoofde moeten alle gemeenten een opstelling maken van het gemeentelijke EMU-saldo. In de financiële begroting treft u een meerjarige opstelling van het EMU-saldo voor onze gemeente aan.
is Schatkistbankieren (SKB) voor decentrale overheden verplicht gesteld. Hierbij moeten decentrale overheden hun overtollige middelen aanhouden in de Schatkist bij het ministerie van Financiën. Dit houdt in dat geld en vermogen niet langer bij banken buiten de schatkist mogen worden aangehouden. Het ministerie pretendeert dat een ander belangrijk gevolg van deelname aan schatkistbankieren een verdere vermindering van de beleggingsrisico’s is, waaraan decentrale overheden worden blootgesteld. Schatkistbankieren biedt geen leen- of roodstandfaciliteit aan.
PROGR AMMABEGROTING 2022
GEMEENTE ROERMOND
147
146
5.5 Paragraaf Bedrijfsvoering Doelstelling De verschillende disciplines die samen zorgdragen voor de bedrijfsvoering van de gemeente Roermond stellen zich tot doel om door (beleids-) kaderstelling, advisering en ondersteuning de organisatie optimaal te laten functioneren.
De ontwikkeling van bedrijfsvoering als noodzaak De wereld om ons heen is continu in beweging. Talloze ontwikkelingen, zoals digitalisering, globalisering, technologische ontwikkelingen, demografische verandering, een veranderende samenleving en ook de coronapandemie volgen elkaar in hoog tempo op. Maatschappelijke opgaven vereisen steeds vaker een integrale, opgavegerichte aanpak van overheden, waarbij ook de relatie met samenwerkingspartners en inwoners verandert. Deze snel veranderende omgeving maakt het noodzakelijk dat onze organisatie mee verandert en daarmee doorontwikkelt. Daarnaast heeft de lokale overheid er de afgelopen jaren diverse complexe taken bijgekregen. Denk aan veranderingen in het sociaal domein en binnenkort de invoering van de Omgevingswet en de Wet Open Overheid. Dat vraagt veel van onze organisatie; een organisatie die stappen moet zetten om “in control” te komen en nog niet goed in staat is om mee te bewegen met de veranderingen en ontwikkelingen. In de beweging daar naartoe werken wij aan een organisatie die weerbaar en wendbaar is. Vanwege het meerjarig karakter van het proces kiezen we voor een scope op de langere termijn (ver vooruit denken), maar voor acties op de korte termijn (dichtbij handelen). We ontwikkelen stap voor stap: op basis van de situatie en het resultaat, wordt de volgende stap bepaald.
De ontwikkeling is hiermee een proces, maar wel een met ankerpunten. Dit maakt wendbaarheid en inspelen op de feitelijke situatie en onvoorziene omstandigheden mogelijk en de kans op succes groter. Ongeveer een jaar geleden is, als eerste stap, een structuurverandering in de organisatie doorgevoerd en is een nieuw management gestart. Vanuit die basis worden medewerkers, procedures, systemen en processen op niveau gebracht. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de ICT-systemen, inzicht in personele inzet op
productniveau, de Planning en Control cyclus (P&C-cyclus) en de daarvoor benodigde actuele sturingsinformatie op budgetten. In de beweging naar een overheid die een andere positie inneemt in de samenleving en aansluit bij de opgaven die op haar afkomen, zijn wij als organisatie gestart met opgavengericht werken. In de ontwikkeling van bedrijfsvoering volgen we het ritme van de P&C-cyclus en werken we met routekaarten op basis waarvan, per kwartaal (soms voor een langere periode) de interventies en prioriteiten worden bepaald en van waaruit acties in gang worden gezet. Gedurende deze periode bewaken we de voortgang en we evalueren aan het eind van elk kwartaal. Daarbij legt iedere actie het fundament onder een volgende stap, waarna een nieuwe cyclus start. In 2022 ontwikkelen we al ingezette interventies verder door en worden nieuwe interventies ingezet.
Om een beeld te geven van interventies noemen wij er hier een aantal die in 2021 zijn opgestart: • Het jaarlijks opstellen van clusterplannen; • Individuele jaarplannen en sturen en monitoren door gesprekscyclus; • Organisatie-breed implementeren van planmatig samenwerken; • De Roermond Academie als leer en ontwikkelcentrum voor competenties, houding en gedrag; • Aanpassen, optimaliseren en vervangen van ondersteunende systemen (HR, financiën, sturing); • Het Verzakelijken, Verzelfstandigen en Vervreemden (VVVtraject) van onderdelen van onze organisatie, taken of voorzieningen; • Doorontwikkelen en professionaliseren van portfolio- en projectmanagement. De stappen die we als organisatie willen zetten vragen naast een gewijzigde organisatiestructuur en verbeterde bedrijfsvoering, een organisatiecultuur en een kwaliteit van medewerkers die deze ontwikkeling ondersteunt. Dit vereist een investering in de kwaliteit van onze ambtelijke organisatie door inzet van middelen uit het opleidingsbudget en door concernbrede leer- en ontwikkelprogramma’s die vanuit de Roermond Academie worden aangeboden.