Bijlage 2: Programmabegroting 2022-2025

De structurele kosten bedragen €75.000,- in de 2022 en 2023 zijn deze hoger, respectievelijk €100.000,- en €85.000,-. Dit komt onder andere door verdere verbeteringen in ICT oplossingen en verbeteringen in uitwisseling van data;  We stellen actueel beleid op in de diverse taakgebieden, openbare verlichting, groen, riolering, wegen en verkeer;

Relatie met paragraaf kapitaalgoederen Meerjarig perspectief integrale projecten We hebben een meerjarenprogramma ontwikkeld, gericht op integrale, en waar mogelijk gebiedsgerichte, reconstructies. Vanuit diverse disciplines is er aanleiding om zaken in de openbare ruimte te reconstrueren. Dit is niet alleen de onderhoudstoestand, maar ook ontwikkelingen op het gebied van riolering en water, groen of verkeer. We willen duidelijkheid scheppen in de grote integrale projecten voor de komende jaren. De prioritering wordt in grote mate bepaald vanuit het gemeentelijk verkeer- en vervoerplan. Daarnaast voeren we nog (groot) asfaltonderhoud uit op diverse plekken in de gemeente, zowel plaatselijk als op grote delen van wegen. In al deze projecten speelt burgerparticipatie een belangrijke rol. We maken per project afspraken hoe we

45

burgerparticipatie en communicatie vorm geven. Dit kan verschillen per project. We stellen voor de integrale projecten de volgende volgorde vast: 2022        

Markt Vlodrop: Afronding voorbereiding + realisatie; Leropperweg: Afronding realisatie; Verdere voorbereiding fietspad Rothenbacherweg; Voorbereiding reconstructie Dorpsstraat / Groenstraat Melick; Groot onderhoud Stationsweg Montfort binnen de bebouwde kom; Voorbereiding reconstructie Zandstraat Montfort; Realisatie Infrastructurele voorzieningen dorpspark Sint Odiliënberg / gemeentehuis; Groot onderhoud gedeelte Middenweg / Heerbaan Posterholt;

2023-2024  Reconstructie Dorpsstraat / Groenstraat Melick: realisatie;  Reconstructie wijk Reewoude;  Groot onderhoud Waarderweg (binnen en buiten de bebouwde kom);  Sportlaan e.o. Montfort: Voorbereiding en realisatie nadat de wateropgave (saneren overstorten is gerealiseerd);  Reconstructie wegen Reutje;  Reconstructie Zandstraat Montfort: Realisatie;  Groot onderhoud Akerstraat Posterholt;  Reconstructie Rector van de Boornlaan e.o. Posterholt; 2025 e.v.  Vlodropperweg Posterholt;  Bernhardlaan Sint Odiliënberg;  Overstorten Melicker Leigraaf;  Fietspad Donckerstraat;  Reconstructie wijk Rothenbach;  Groot onderhoud Bosscherveldweg Sint Odiliënberg;  Kerkstraat Melick;  Europalaan Oost Herkenbosch;

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

46

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

- 5.974 2.493 - 3.481

- 6.859 2.439 - 4.420

- 7.223 2.385 - 4.838

- 7.245 2.385 - 4.860

- 7.236 2.385 - 4.851

- 7.301 2.385 - 4.916

3 3

57 57

-

-

-

-

- 3.479

- 4.363

- 4.838

- 4.860

- 4.851

- 4.916

Toelichting verschillen tussen begroting 2020 en 2021 De grootste mutaties in de lasten en baten van de begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  Om aan de kwaliteit te voldoen die in de wet aan de BAG, BGT en BRO (GEObasisregistraties) wordt geëist, moeten er verbeteringen worden doorgevoerd. In samenwerking met gemeente Echt-Susteren wordt deze taak anders georganiseerd en ingericht. De lasten bedragen € 100.000 in 2022.  Voor maatwerk in de openbare ruimte zoals banken, afvalbakken, sport- en spelvoorzieningen is er vanaf 2022 € 40.000 begroot.  Door de langdurige kwakkelwinter was het budget gladheidsbestrijding in 2021 incidenteel € 30.000 hoger.  Voor het opstellen van de beleidsplannen GVVP is in 2022 € 50.000 begroot voor de inhuur van externe adviseurs.  Voor de bestrijding van schadelijke flora en fauna is vanaf 2022 € 25.000 opgenomen.  De overige mutaties hebben vooral betrekking op de kapitaallasten. Onderstaande wijzigingen hebben per saldo geen effect op het resultaat omdat deze betrekking hebben op zowel de lasten als de baten.  In 2021 werd eenmalig een bedrag verhaald op de eigenaar voor de kosten van het opruimen van XTC afval €54.000. Reserves Onttrekkingen  In 2021 werd € 57.000 onttrokken uit de reserve toerisme ten behoeve van de kwaliteitsimpuls dorpentrees.

47

Programma 7: Bestuur, organisatie en dienstverlening

Inleiding Dit programma gaat vooral over HOE we werken. Een andere overheid is voor ons een overheid die meer dienend is aan de gemeenschap, met minder regels en waar mogelijk ook goedkoper. Onze manier van werken kenmerkt zich door de kernwaarden respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid, zowel in de organisatie als naar de lokale samenleving. We werken steeds meer met in plaats van voor onze inwoners aan een krachtig Roerdalen. Dit doen we met medewerkers die ruimte krijgen voor het ontwikkelen van hun talenten en met een communicatieve organisatie. Daarom investeren we in verbetering van onze communicatie en dienstverlening. We dereguleren waar het kan en investeren in de ontwikkeling van burger- en overheidsparticipatie. Samen met de gemeenteraad werken we aan de ontwikkeling van ons lokaal bestuur; de manier waarop we inwoners kunnen betrekken bij beleidsontwikkeling, besluitvorming en uitvoering. We werken regionaal samen. Een toenemend aantal taken wordt uitgevoerd door verbonden partijen zoals de MER, Reinigingsdienst Maasland en de Veiligheidsregio. We willen onze grip op deze samenwerking verbeteren. Het sleutelwoord is communicatie. Daarom investeren we verder in de verbetering hiervan in onze eigen organisatie. Daarnaast sturen we ook in de samenwerking op de kwaliteit van communicatie, bijvoorbeeld bij het Servicecentrum MER.

Veel inwoners hebben immers vooral contact met de gemeente via de Omgevingsdienst of de afdeling Sociaal Domein. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: een eigentijdse, open en transparante vorm van besturen. Een communicatieve organisatie, die de kracht van de samenleving ondersteunt en stimuleert, ruimte geeft aan initiatieven en de gemeenschap als partner betrekt. We werken aan de ontwikkeling van de gemeentelijke organisatie, op weg naar een andere overheid. Het is een ontwikkeling waarin onze kernwaarden tastbaar worden. Zowel in alle contacten met inwoners en ondernemers, als in onze manier van besturen en organiseren. Vernieuwen betekent samen met inwoners ontdekken wat het beste werkt. Daarom zorgen we voor ruimte om te experimenteren; anders uitvoeren, anders verantwoorden, anders reguleren, anders organiseren en anders financieren. Succesvolle resultaten vertalen we in het reguliere takenpakket. We optimaliseren onze werkprocessen, met name op het gebied van dienstverlening, burgerparticipatie, bestuursprocessen en planning en control. Dat doen via de Lean-systematiek. Daarbij gaat het niet alleen om het voorkomen van verspilling in de inzet. Het gaat ook om een procesontwerp waardoor we voor inwoners, bedrijven, verenigingen en ook het bestuur resultaten leveren en effecten bereiken die nog beter aansluiten bij de behoefte. Op essentiële punten in onze processen zoals bij het tijdig terugbellen is de monitoring verbeterd. We investeren om tot structureel lagere lasten te komen.

Dat doen we onder andere door meer automatische

48

werkprocessen in te richten in onze dienstverlening én door meer samen te werken in MER verband. Dit is ook in 2022 een speerpunt in onze (online) dienstverlening. Een andere overheid is een overheid die loslaat en de inwoners en ondernemers de mogelijkheid biedt om zoveel mogelijk zelf te regelen. Hiervoor wordt veel gebruik gemaakt van de gemeentelijke website en communicatiekanalen, voornamelijk via mobiele apparaten. Gebruiksvriendelijke en altijd bereikbare digitale dienstverlening wordt dan ook steeds belangrijker voor onze inwoners en ondernemers. Het is belangrijk om hier zo goed mogelijk bij aan te sluiten. Tegelijkertijd moeten we ervoor zorgen dat iedereen mee kan doen. Daarom zorgen we naast goed toegankelijke online dienstverlening ook voor andere kanalen voor communicatie en dienstverlening, zoals telefonie en RoerdalenBericht.

Doel 1: Communicatieve organisatie en toegankelijke dienstverlening waardoor inwoners zich gehoord, geholpen en betrokken voelen. Actie 1: Verbeteren communicatieve organisatie. Roerdalen wil een communicatieve organisatie zijn. Een organisatie die oog heeft voor de omgeving en ermee in verbinding staat. Dit vraagt om een omslag in houding en gedrag van alle medewerkers. De antenne voor communicatie moet bij iedereen op elk moment ‘aan’ staan. Ook in 2022 werken we verder aan het groter maken van de communicatiekracht van onze organisatie. Gemeentenieuws en nieuws uit de gemeenschap Elke week communiceren we het gemeentelijke nieuws via verschillende online en offline middelen. Hierbij spelen we zoveel mogelijk in op het nieuws en wat er leeft in onze dorpen. We laten zien wat we doen en leggen uit waarom en hoe we dit doen. We bekijken waar ‘het schuurt’ en passen onze communicatie of dienstverlening hierop aan. Lokale samenwerking Samen met inwoners en de dorpsbladen proberen we gemeentenieuws en nieuws uit de gemeenschap te verbinden. Een nieuwe samenwerking die hiervoor volop kansen biedt, is het informatieplatform RoerdalenNU.nl. Als alles volgens planning verloopt, start in 2022 het proefjaar voor de vernieuwde dorpsbladen. Ook komen er een website, digitale nieuwsbrief en facebookpagina. De maandelijkse uitgave RoerdalenBericht verdwijnt dan.

Deze wordt vervangen door elke week gemeentepagina’s en nieuws via RoerdalenNu.nl. Heldere taal Heldere taal staat in onze communicatie centraal. We organiseren opleidingen voor medewerkers en werken met interne Taalcoaches. Dit zijn eigen medewerkers met gevoel voor taal. Zij steunen collega’s bij heldere taal. Ook maken we gebruik van Taalambassadeurs. Dit zijn inwoners die een paar keer in het jaar de teksten van de gemeente beoordelen. Verder meten we via steekproeven de kwaliteit van onze brieven. In onze middelen gebruiken we teksten op B1 niveau. Daarnaast letten we op het doel en de lezers. Omgevingsgericht Om de communicatiekracht van de organisatie groter te maken, gebruiken we Factor C. Dit is een aanpak die uitgaat van een stappenplan dat helpt bij omgevingsgericht communiceren. Dit is onderdeel van ons opleidingsprogramma.

49

Rol team Communicatie In een communicatiever wordende organisatie verandert de rol van team Communicatie. Er komt meer nadruk te liggen op expertise, strategie, advies en coaching. We werken in 2022 verder aan deze omslag. Daarnaast maken we, waar nodig, keuzes in het takenpakket. De belangrijkste projecten voor 2022 zijn duurzaamheid, afval en de Omgevingswet. Door steeds meer aandacht te vragen voor communicatie, komen er ook steeds meer vragen. Vragen uit de eigen organisatie (bestuur en medewerkers), samenwerkingspartners of inwoners (burgerinitiatieven). Ook de uren voor social media nemen flink toe. Bovendien vinden we het belangrijk dat communicatie bij belangrijke ontwikkelingen extra aandacht krijgt. Bijvoorbeeld over het centrumplan Herkenbosch of de nieuwe invulling van de Zwarte Berg. Vanwege de toenemende behoefte aan gemeentecommunicatie willen we de capaciteit hiervoor structureel vergroten voor een bedrag van € 60.000.

Actie 2: Verbeteren werkprocessen. We beoordelen onze werkprocessen vanuit het perspectief van onze inwoners. Via klantreizen organiseren we de feedback over hoe inwoners aankijken tegen de processen in onze organisatie. Deze feedback gebruiken we om processen te verbeteren, zodat het voor inwoners duidelijker, logischer en makkelijker wordt. Tijdens een klantreis komt van elk onderdeel in een proces specifiek naar voren of het als positief of negatief ervaren wordt en waarom. Dit levert signalen op hoe wij ons werk moeten inrichten om méér waarde te kunnen leveren voor onze inwoners tegen lagere kosten. Maar ook hoe we hierover naar de inwoner en tussen de teams communiceren. Met deze signalen gaan we binnen de organisatie aan de slag om processen daadwerkelijk te verbeteren. Dat doen we op basis van leanprincipes. Bij burgerzaken nemen eenvoudige gestandaardiseerde werkzaamheden voor onze medewerkers af. Onder andere doordat producten en diensten langer geldig zijn. Denk aan de geldigheidsduur van IDbewijzen en reisdocumenten. Maar ook omdat technologie en digitalisering zorgen voor minder handelingen. Denk bijvoorbeeld aan volwaardige digitale dienstverlening die door de inwoner vanuit thuis te doen is. Daar staat tegenover dat complexere vragen en taken toenemen. Al deze ontwikkelingen maken onderdeel uit van de verbetering van de werkprocessen.

Verbeteren van werkprocessen kan alleen maar worden gedaan wanneer ook wordt geïnvesteerd in de mensen die de processen uitvoeren. Daarom is strategische personeelsplanning hierbij een essentieel speerpunt. Zowel voor de korte als de lange termijn. Voor de korte termijn zijn de klantadviseurs in 2020 gezamenlijk gestart met de e-learning voor burgerzaken. Deze opleiding duurt drie jaar. Het doel is om de kwaliteit van de dienstverlening burgerzaken naar een hoger niveau te tillen, door het kennisniveau over de hele linie te vergroten. Werkprocessen omzetten van analoog naar digitaal is een belangrijke stap in het verbeteren van de dienstverleningsprocessen. Goed ingericht digitaal en zaakgericht werken (ZGW) draagt via procesondersteuning en informatievoorziening bij aan de dienstverlening aan inwoners en bedrijven. Denk hierbij aan de processen van o.a. burgerzaken, maatschappelijke dienstverlening, ruimtelijke ordening en -beheer, omgevingsdienst en sociaal domein. ZGW faciliteert ook de interne organisatie en moet daarbij uiteraard voldoen aan wet- en regelgeving. De aanschaf en implementatie van een zaaksysteem is hiervoor noodzakelijk geweest. Na een aanbesteding in 2015 is ZGW (zaakgericht werken) binnen de vier organisaties in gezamenlijkheid opgepakt. Het rendement voor de vier organisaties is onvoldoende. Er zijn nog voldoende verbetermogelijkheden.

Dit willen we mogelijk maken door gezamenlijk op te trekken in de doorontwikkeling van het ZGW op basis van één visie, één strategie en één uniforme inrichting

50

van het ZGW voor de 4 organisaties. Dit project is gestart in april 2021 en heeft een geschatte doorlooptijd van 2,5 jaar. Komend jaar gaan we verder met het intensiveren van de samenwerking tussen de 4 organisaties op het gebied van dienstverlening. Zonder verlies van de eigen identiteit kunnen veel zaken heel goed samen worden geregeld. Uitgangspunt hierbij is de dienstverleningsvisie die gezamenlijk is vastgesteld en waarin de inwoner centraal staat. Deze dienstverleningsvisie dient als basis voor projecten in de digitale doorontwikkeling. Meer samenwerken leidt tot efficiënter werken, eenduidigheid in de 4 organisaties en is kostenbesparend. Door samen te werken kunnen we van elkaar leren, gebruik maken van dezelfde systemen, profiteren van kortingen door bulkafname, en het werk efficiënt verdelen. We inventariseren steeds meer mogelijkheden om samen te werken. Voorbeeld hiervan is het gezamenlijk afnemen van het zelfde systeem voor e-formulieren en het aanbieden van dezelfde e-formulieren en eDiensten waar dit mogelijk is (zie ook actie 3). Dat scheelt enorm in kosten en in beheer. Voor onder meer de processen voor bestuurlijke besluitvorming, burgerparticipatie en planning en control zijn concrete verbetertrajecten gestart vanuit een lean-opleidingsprogramma.

Actie 3: Verbeteren website en online dienstverlening. Gebruiksvriendelijke en altijd bereikbare digitale dienstverlening wordt steeds belangrijker voor onze inwoners en ondernemers. Er wordt veel gebruik gemaakt van de gemeentelijke website als men iets wil doorgeven of regelen, voornamelijk via mobiele apparaten (blijkt uit data-analyse). Om hier zo goed mogelijk bij aan te sluiten, zijn er diverse verbeteringen nodig en ontwikkelingen gaande. Zo maken we bijvoorbeeld steeds meer formulieren geschikt om online in te vullen en zorgen we ervoor dat deze automatisch in onze systemen worden verwerkt. Deze e-formulieren en e-Diensten maken de tussenkomst van een medewerker voor het overgrote deel overbodig. Inwoners en ondernemers kunnen hun zaken hierdoor altijd en overal regelen. Het gaat om veel formulieren en alle systemen moeten hiervoor aan de achterkant goed op elkaar aansluiten. Dit is een groot project dat ook in 2022 nog flink wat aandacht nodig heeft. Daarnaast gaan we bekijken hoe we inwoners zo gemakkelijk mogelijk digitaal toegang kunnen geven. Bijvoorbeeld via een portaal op de website, waarop inwoners de status van hun aanvragen kunnen inzien, contact op kunnen nemen met de gemeente, of documenten kunnen toevoegen aan een aanvraag. Natuurlijk zorgen we er bij onze online dienstverlening voor dat alle diensten en informatie voor iedereen toegankelijk zijn.

Ook voor mensen met een beperking. Daarop scoort onze website op dit moment erg goed en dat niveau willen we in 2022 graag aanhouden. Dat willen we ook voor alle andere websites waarvoor we als gemeente verantwoordelijk zijn. Daarnaast blijven we inwoners betrekken bij nieuwe ontwikkelingen en meten we regelmatig de klanttevredenheid. Dat doen we op verschillende manieren. Denk aan het ophalen van feedback via knoppen op onze website, het uitvoeren van data-analyses en enquêtes, en het inzetten van gebruikersonderzoeken waarbij we inwoners door de website laten gaan en meekijken waar ze tegenaan lopen. Met het verbeteren van de online dienstverlening wordt dit nog belangrijker. Daarom willen we hier in 2022 meer op inzetten. Voor mensen die geen internet gebruiken blijven we uiteraard andere mogelijkheden aanbieden. Kanalen als balie en telefonie moeten goed ingericht zijn en ook voor de communicatie moeten verschillende kanalen ingezet worden om iedereen te bereiken. Zo zorgen we ervoor dat iedereen mee kan blijven doen. We zien wel mogelijkheden om te besparen op de formatie klantadviseurs.

51

Deze ruimte gebruiken we voor de extra inzet die nodig is in de online dienstverlening. Hierdoor beperken we de formatieuitbreiding die nodig is voor al deze ontwikkelingen zoveel mogelijk. Bijkomend voordeel van deze ontwikkelingen is dat we hierdoor al een eind op weg zijn om aan enkele wettelijke taken te voldoen die gelden of er nog aan komen. Voorbeelden zijn de Wet digitale overheid, het Besluit digitale toegankelijkheid overheid en de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer. We vangen zo dus twee vliegen in één klap. Op het gebied van online dienstverlening zijn dus flinke ontwikkelingen gaande. Hier zijn in 2022 investeringen voor nodig. Sommige kosten kunnen gedekt worden door bestaande budgetten, maar er zullen ook extra middelen nodig zijn. In het kader van efficiëntere processen en betere samenwerking, kan dit mogelijk centraal ingericht worden binnen de MER voor zaken die alle MERorganisaties aangaan. Op termijn zorgt dit voor besparingen en zijn er minder uren nodig voor directe dienstverlening of informatievoorziening.

Actie 4: Ontwikkelen Klant Contact Centrum (KCC). Het KCC is voor onze inwoners de telefonische toegangspoort naar onze gemeente. De klantadviseurs van het KCC handelen vragen van inwoners zoveel mogelijk in één keer zelf af. We verbeteren de telefonische dienstverlening. Door onze applicaties en systemen slimmer en beter in te richten, te gebruiken en te beheren kunnen we enerzijds meer zelf beantwoorden en anderzijds beter doorverbinden naar de juiste collega die de inwoner wel direct kan helpen met zijn of haar vraag. Terugbellen doen we binnen 48 uur. Daarom hebben we geïnvesteerd in een klantvolgsysteem, zodat we kunnen monitoren, bijsturen en verantwoorden. We bouwen een actuele kennisbank zodat vragen direct beantwoord kunnen worden. We zorgen voor korte lijntjes tussen het KCC, de teams en het Servicecentrum MER zodat de kennisbank altijd actueel is.

Actie 5: Gegevensveiligheid. Wij gebruiken de term gegevensveiligheid als de verzamelnaam voor informatiebeveiliging en privacy. We zorgen voor veilige en betrouwbare verwerking van gegevens volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Hiernaast biedt de Wet Digitale Overheid (WDO) in de toekomst voor burgers een veilige toegang tot gemeentelijke website en dienstverlening. Ten derde geldt de Baseline Informatievoorziening Overheid (BIO) als kader voor de informatiebeveiliging. Naarmate de afhankelijkheid van digitalisering toeneemt, neemt ook de kwetsbaarheid en het risico op dat gebied toe. Vandaar dat er allerlei maatregelen getroffen zijn en worden die binnen de weten regelgeving zijn geregeld (AVG, WDO en BIO). Voor de meeste zaken op het gebied van gegevensveiligheid wordt jaarlijks getoetst hoe goed de gemeente uitvoering geeft aan haar taken conform deze wet- en regelgeving.

Doel 2: Minder en duidelijkere regels, doen wat nodig is. Actie 1: Deregulering. We verminderen of vereenvoudigen het aantal regels. De regels die blijven zijn duidelijk en begrijpelijk. Daarmee willen de regeldruk voor onze inwoners én onze medewerkers beperken.

Actie 2: Werken vanuit de bedoeling. Minder regelen, uitgaan van vertrouwen betekent meer werken vanuit de bedoeling van de regels in plaats van het strikt toepassen ervan. We zullen bewuster risico’s afwegen en accepteren.

52

Doel 3: Meer samenwerken met inwoners en ondernemers. Actie 1: Uitwerken van de begroting met inwoners. Meerdere inwoners hebben aangegeven actief betrokken te willen zijn bij de uitvoering van de begroting. We nodigen hen uit dit samen vorm te geven. Het gaat zowel om bijdragen aan concrete beleidsvragen (zoals afval en subsidies) als om de rolverdeling tussen gemeente, inwoners en ondernemers

Actie 2: Aanbevelingen rekenkamercommissie uitvoeren. We vertalen de aanbevelingen van de rekenkamercommissie over burgerinitiatieven (Roerdalen roert zich) samen met de gemeenteraad en onze inwoners in concrete acties. Onderdeel hiervan zijn de beeldvormende bijeenkomsten. De ontwikkeling van deze bijeenkomsten gaat door de beperkende Coronamaatregelen langzamer dan we willen.

Actie 3: Experimenteerruimte. We bepalen samen met onze inwoners en ondernemers welke taken of onderwerpen het meest kansrijk zijn om te experimenteren met nieuwe manieren van werken. Het gaat er om dat we sneller, effectiever en beter tot resultaten komen. Daarnaast ondersteunen we initiatieven van inwoners die met een vernieuwend plan komen.

Grip op samenwerking Het Servicecentrum MER is een verlengstuk van onze gemeentelijke organisatie op het gebied van bedrijfsvoering, sociaal domein en de omgevingsdienst. We sturen op verbetering van de dienstverlening van de MER-organisatie. Daar waar we samenwerken in MER-verband is met name de betere werking van afdeling bedrijfsvoering hard nodig. Hierin zijn het afgelopen jaar concrete resultaten geboekt. Zo worden voor 2022 via een UitvoeringsProgramma (UP) werkafspraken vastgelegd en de organisatiestructuur van de MER is zo aangepast dat de afstemming met de moedergemeenten directer plaatsvind. Werken aan verbetering blijft wat ons betreft ook de belangrijkste prioriteit voor de MER-organisatie. De MER begroting 2022 geeft perspectief op een robuuste en duurzame ontwikkeling van het Servicecentrum, op een zo efficiënt mogelijke manier.

Reguliere werkzaamheden  Bestuursorganen ondersteunen.  Bestuursondersteuning B&W.  Bestuursondersteuning gemeenteraad/rekenkamer. In 2022 zijn de gemeenteraadsverkiezingen. In een verkiezingsjaar zijn er extra kosten, bijvoorbeeld voor het inwerkprogramma, extra vergaderingen en representatie.  Burgerzaken.  Bestuurlijke samenwerking.

53

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

- 10.406 274 - 10.132

- 11.123 462 - 10.661

- 10.105 454 - 9.651

- 9.808 454 - 9.354

- 9.496 454 - 9.042

- 9.271 454 - 8.817

909 909

- 1.000 1.725 725

250 250

250 250

250 250

-

- 9.224

- 9.937

- 9.401

- 9.104

- 8.792

- 8.817

Toelichting verschillen tussen begroting 2020 en 2021 De grootste mutaties in de lasten en baten van de begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  Voor de uitvoering van de Wet Open Overheid is conform de rijksvergoeding vanaf 2022 structureel € 98.000 opgenomen.  Bij de doorontwikkeling digitale dienstverlening en e-diensten verwachten we een stijging van de structurele lasten voor software € 24.000 vanaf 2022.  De organisatiekosten van onze communicatie, o.a. via social media en digitale dienstverlening stijgen structureel met € 60.000 vanaf 2022.  De bijdrage aan Servicecentrum MER voor Bestuur & Organisatie is € 34.000 hoger ten opzichte van 2021.  De bijdrage aan Servicecentrum MER Bedrijfsvoering is € 755.000 lager dan in 2021. Deze daling wordt veroorzaakt door de herverdeling van de bijdragen als gevolg van de nieuwe verdeelsleutel Bedrijfsvoering. Zie paragraaf Verbonden Partijen.  In 2021 waren de kosten voor organisatie ontwikkeling € 297.000. In 2022 is hiervoor geen bedrag opgenomen.  In 2021 bedroegen de extra kosten voor de 2e kamer verkiezingen t.g.v. Corona € 53.000. In 2022 zijn er geen extra kosten voor coronamaatregelen opgenomen.  Voor het project digitalisering dienstverlening werd in 2021 € 104.000 begroot. In 2022 is hiervoor geen bedrag opgenomen.

 Mutatie reserves Toevoegingen  In 2021 werd ten laste van de algemene reserve de reserve uitvoeringskosten Begroting in Balans gevormd € 1.000.000. Onttrekkingen  In 2021 werden de volgende onttrekkingen aan de reserves gedaan: o € 1.074.000 t.l.v. de algemene reserve. o €104.000 ten laste van de reserve programma digitale dienstverlening. o €297.000 ten laste van de reserve organisatieontwikkeling.

54

Overzicht kosten overhead Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de baten en lasten van overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s mogen worden opgenomen. Overhead is gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces'. Deze kosten zijn verantwoord in dit programma. bedragen x € 1.000 Taakveld Overhead Overhead organisatiekosten Personeel en organisatie Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering MER ICT kosten Facilitaire diensten Huisvestingskosten gemeentehuis en werf Bedrijfsmiddelen openbare werken Communicatie Totaal overheadkosten

Begroting 2021

Begroting 2022

- 3.159 - 291 - 3.296 - 527 - 424 - 556 - 396 - 121 - 8.768

- 3.146 - 283 - 2.583 - 551 - 422 - 505 - 444 - 120 - 8.054

55

Programma 8: Algemene middelen Inleiding In dit programma staat de financiële positie van de gemeente Roerdalen centraal. Een solide financiële positie is randvoorwaardelijk voor het realiseren van onze ambities. Er moet ruimte zijn om te investeren, zodat de leefbaarheid in onze gemeente duurzaam wordt versterkt. Het programma draagt vanuit dat oogpunt indirect bij aan de verbindende thema’s. Dit programma zorgt op zich zelf niet voor een solide financiële positie, maar we beschrijven hier wel het strategische doel in dit kader. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: een duurzaam gezonde financiële huishouding van de gemeente. Wij willen een sluitende begroting met een gezond meerjarenperspectief. We streven naar jaarlijks repressief toezicht van de provincie. We hebben voldoende middelen beschikbaar voor het opvangen van tegenvallers. Dat wil niet zeggen dat we een risicomijdende gemeente zijn. We hebben echter een bewuste risicohouding. De schuldpositie van de gemeente is op een verantwoord niveau. De lastendruk voor de burgers heeft een acceptabel niveau. Voor ons betekent dit in ieder geval dat, op de plaatsen waar zich dit voordoet, zoveel mogelijk gestreefd wordt naar kostendekkendheid. Ofwel de gebruiker betaalt. Daarnaast nemen de algemene belastingen niet meer toe dan noodzakelijk is. De effecten op de verschillende onderdelen van de financiële positie zijn uitgewerkt in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing, de paragraaf financiering en de paragraaf lokale heffingen. Hier staan ook de kengetallen die hiermee samenhangen.

Grip op samenwerking Belastingsamenwerking gemeenten en waterschap (BsGW) De heffing en inning van belastingen wordt uitgevoerd door de BsGW. Hiermee hebben we de kwaliteit geborgd, zijn we efficiënter gaan werken en heeft er kostenreductie plaatsgevonden. De gemeenteraad bepaalt welke belastingen er geheven worden en welke voorwaarden en tarieven gehanteerd worden. Servicecentrum MER-Bedrijfsvoering (SC MER BV) Een groot deel van de uitvoering van de treasury functie gebeurt binnen SC MER BV. Wij stellen hiervoor de kaders. De SC MER BV verzorgt de dagelijkse uitvoering en adviseert over het aantrekken en uitzetten van gelden. Verschillende deelnemingen Wij hebben aandelen in bezit van een aantal vennootschappen. Hoewel er geen direct belang is bij het aanhouden van deze aandelen, krijgen we ieder jaar dividend hiervan uitgekeerd.

56

Reguliere werkzaamheden  Heffing en inning van belastingen (zie paragraaf lokale heffingen).  Uitvoeren treasury functie (zie paragaaf financiering).  Aandelenbeheer (zie paragraaf verbonden partijen).  Analyse en berekeningen gemeentefonds.  Financiële informatieverstrekking en - verantwoording

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 8. Algemene middelen

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 313 37.568 37.254

- 311 38.101 37.790

- 329 38.697 38.369

- 333 38.035 37.701

- 341 37.860 37.519

- 348 37.702 37.354

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

- 21.723 21.611 - 112

- 5.181 7.025 1.844

- 64 970 906

- 69 640 571

- 40 90 50

- 40 90 50

Resultaat

37.142

39.634

39.275

38.273

37.568

37.403

Toelichting verschillen tussen begroting 2020 en 2021 De grootste mutaties in de lasten en baten van de begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  De bijdrage aan de BsGW stijgt met € 17.300. Dit is het gevolg van een andere toerekenwijze van de proceskosten en de looninflatie. Baten  De gemeentefondsuitkering fluctueert per jaar. In 2022 is deze € 503.300 hoger dan in 2020. Het verloop van de gemeentefondsuitkering wordt hieronder verder toegelicht.  Door een verhoging van de tarieven stijgt de opbrengst van de onroerendzaakbelasting € 141.600.  We verwachten dat de opbrengsten toeristenbelasting en arbeidsmigranten vanaf 2021 weer gaat stijgen € 146.000.  In het kader van de treasuryfunctie zien we een daling van de dividendbelasting en het rendement op de obligatieportefeuille met € 195.000. Mutatie reserves  In 2021 werd ten laste van de algemene reserve de reserve afdekking tekorten gevormd € 4.000.000. Uit deze reserve is € 1.815.700 onttrokken in 2021 om het begrotingstekort te dekken. Voor de jaren 2022 en 2023 zijn op dit moment onttrekkingen nodig uit deze reserve om tot een sluitende begroting te komen. Voorzien wordt dat er komend jaar een tekort is van € 881.000 euro en in 2023 van € 551.000.

57

Algemene dekkingsmiddelen In de eerste zeven programma’s zijn de specifieke baten per programma opgenomen. Het grootste deel van de baten van de gemeenten kan niet rechtstreeks worden toegerekend aan een inhoudelijk programma. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de gemeentefondsuitkering, de belastingen en de opbrengsten van obligaties en aandelen. Belastingen Voor een toelichting op de belastingen verwijzen we naar de paragraaf lokalen heffingen. Gemeentefondsuitkering Het gemeentefonds kent drie uitkeringstypen:  Algemene uitkering  Decentralisatie- en integratie-uitkeringen  Aanvullende uitkeringen De algemene uitkering is de grootste inkomstenpost voor de gemeente. Wij kunnen dit geld naar eigen inzicht besteden aan medebewindstaken of autonoom beleid. De verdeling van de algemene uitkering over de verschillende gemeenten gebeurt via diverse verdeelmaatstaven. De decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn van tijdelijke aard. De duur hiervan is maximaal 5 jaar. De reden voor deze uitkeringen kan zijn dat er een andere verdeelsystematiek wordt gevolgd of een andere indexering plaats vindt. Er kunnen door het rijk beleidsafspraken over gemaakt worden. Vanaf 2018 is het grootste deel van de integratie-uitkeringen voor het sociaal domein geïntegreerd in de algemene uitkering (sociaal deelfonds en WMO-hulp bij het huishouden).

Voor het deel participatie dat betrekking heeft op de sociale werkvoorziening en voor de gelden die we krijgen voor de uitvoering van de taken in het kader van voogdij voor 18+ zijn nog wel integratie-uitkeringen opgenomen. Aanvullende uitkeringen zijn uitkeringen die gemeenten specifiek krijgen, bijvoorbeeld de artikel 12 uitkering. Deze uitkeringen worden bekostigd uit de gemeentefondsuitkering en worden dus door alle gemeenten gezamenlijk betaald. De gemeente Roerdalen heeft geen aanvullende uitkeringen. De ontwikkeling van het gemeentefonds hangt af van de ontwikkeling van de uitgaven van het Rijk. Stijgen deze uitgaven dan groeit het gemeentefonds, dalen deze uitgaven dan krimpt het gemeentefonds. Dit is de normeringssystematiek die ook wel de “samen de trap op, samen de trap-af methode” wordt genoemd en wordt verwerkt door aanpassingen in het accres. Het ministerie van Binnenlandse Zaken informeert de gemeenten in diverse circulaires over het verloop van het gemeentefonds. Om te voorkomen dat er in deze bijzondere tijd te veel schommelingen plaatsvinden in het gemeentefonds is in overleg met de VNG besloten om de stand van het accres volgens de meicirculaire 2020 te bevriezen voor de jaren 2020 en 2021. De zogenaamde “samen de trap op – samen de trap af”-systematiek wordt hiermee tijdelijk losgelaten. Vanaf 2022 is deze weer in werking gesteld.

58

In onderstaand overzicht is de opbouw van de gemeentefondsuitkering voor de gemeente Roerdalen weergegeven.

bedragen x € 1.000 Algemene uitkering

Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

27.461 4.104 894

29.060 3.690 752

28.898 3.404 437 1.282

28.696 3.307 432

28.584 3.185 430

28.728 3.055 423

845

780

701

Algemene uitkering Integratie uitkering Sociaal deelfonds Integratie en decentralisatie-uitkeringen Verdeling extra middelen jeugdzorg 2022 Stelpost extra middelen jeugd, afhankelijk van kabinetsformatie Subtotaal

32.459

33.502

34.021

33.280

32.979

32.907

Verrekening voorgaande jaren Totaal Algemene uitkering

78 32.537

16 33.518

34.021

33.280

32.979

32.907

De belangrijkste effecten als gevolg van de meicirculaire 2021 zijn:  De vergoeding voor loon- en prijsinflatie: aangezien wij bij het opstellen van de begroting uitgaan van constante prijzen, wordt de algemene uitkering hier ieder jaar op bijgesteld. Voor 2022 en verder betekent dit een stijging van € 382.000.  De overige ontwikkelingen van het accres en de hoeveelheidsverschillen hebben voor 2022 een positief effect van € 369.000 dat omslaat in een negatief effect van € 84.000 in 2025.  Voor de uitvoering van de Wet Open Overheid4 ontvangen we vanaf 2022 € 98.000 oplopend naar € 133.000 in 2025. Hier tegenover staan ook extra uitgaven.  Door de aanpassing van de woonplaatsbeginsel bij voogdij/18+ vindt er een verschuiving plaats tussen de gemeenten. De lagere ontvangsten (€ 193.000) moeten ook leiden tot lagere uitgaven. Naast de bijstellingen van de meicirculaire 2021 is rekening gehouden met de extra middelen voor jeugdzorg. Na de meicirculaire is er van het ministerie nog een brief ontvangen over de verdeelwijze incidentele middelen jeugd 2022. Voor onze gemeente betekent dit een extra incidentele inkomst van € 1,3 mln. Vanaf 2023 is het afhankelijk van de kabinetsformatie hoeveel extra middelen we krijgen voor de uitvoering van de jeugdzorg.

Hoewel er nog onzekerheid is over de bedragen die we vanaf 2023 voor jeugdzorg van het rijk krijgen is landelijk afgesproken om een extra inkomst van 75% op te nemen van de bedragen die in het AEF rapport voor de uitvoering van de jeugdzorg zijn opgenomen minus de afspraken die zijn gemaakt om de kosten terug te dringen. We hebben deze stelpost als inkomsten bij de gemeentefondsuitkering meegenomen.

Treasury We ontvangen jaarlijks dividenduitkeringen, omdat we aandelen bezitten in onder andere de Bank Nederlandse Gemeenten en Enexis BV. Door de provincie is in hun begrotingsbrief advies gegeven over de raming van het dividend van de BNG en Enexis Holding. Wij hebben het dividend op dit advies geraamd.

4

De wet is bedoeld om overheden meer transparant te maken en deze wet moet ervoor zorgen dat overheidsinformatie beter vindbaar en toegankelijk wordt. De wet verplicht overheidsorganen en colleges die onder reikwijdte van deze wet vallen om bepaalde informatie actief openbaar te maken.

59

Naast het dividend op aandelen, valt hier ook de beleggingsopbrengst van de obligaties onder. Door de invoering van het schatkistbankieren, mag de gemeente de vrijgevallen obligaties niet opnieuw beleggen. Dit heeft tot gevolg dat onze rente-inkomsten naar de toekomst afnemen. Voor een nadere toelichting op treasury verwijzen we naar de paragraaf financiering. Onvoorzien We nemen in de begroting een bedrag van € 100.000 op voor onvoorziene uitgaven.

60

4. Paragrafen De paragrafen in de programmabegroting behandelen onderwerpen die invloed hebben op meerdere programma’s.

Paragraaf Bedrijfsvoering Ontwikkelingen bedrijfsvoering via Servicecentrum MER In 2022 wordt voor het eerst gewerkt met een uitvoeringsprogramma voor de teams van HRM, Financiën en Informatisering binnen het Servicecentrum MER. In 2020 en 2021 is er gewerkt aan een verbeterde basis voor de doorontwikkeling van de bedrijfsvoering binnen het SC MER. Binnen de kaders van de robuuste begroting 2022 van het Servicecentrum MER wordt nu verder gewerkt aan het stroomlijnen van processen en kwaliteitsverbetering van de dienstverlening. In het uitvoeringsprogramma zijn afspraken vastgelegd over de basistaken en de volgorde van projecten en specifieke afspraken. Het is ook de bedoeling dat binnen het Servicecentrum MER ruimte ontstaat om te werken aan verdere standaardisering en uniformering van producten en diensten die zich daarvoor lenen. Zoals is aangegeven in de begroting van het servicecentrum MER worden er de komende jaren besparingen gerealiseerd die bijdragen aan ‘Roerdalen in balans’.

Organisatieontwikkeling In 2022 werken we verder aan de ontwikkeling van de organisatie. De organisatieontwikkeling heeft de laatste jaren vorm gekregen in het programma Andere overheid, onder het motto ‘Samen doen!’. De essentie ligt ook vast in onze missie ‘Bijdragen aan het geluk en de levenskwaliteit van alle inwoners en bezoekers’ en in de kernwaarden ‘respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid’. De concrete vertaling hiervan betekent dat we:  er aan werken om binnen de teams de verantwoordelijkheden en de rollen beter te verdelen, waardoor we inhoudelijke sturing en verantwoordelijkheid beter binnen de teams verankeren en een smallere overhead creëren.  via de methodiek van lean werken aan verbetering van werkprocessen. Afhankelijk van het type proces dat hiermee wordt aangepakt leidt dit tot verbetering van efficiency of kwaliteitsverbetering. Met bovenstaande organisatieontwikkeling worden de uitgaven voor personeel de komende jaren verminderd conform de taakstelling ‘Roerdalen in balans’. Voor de realisatie van het plan van aanpak ‘Begroting in balans’ en monitoring hiervan tot en met 2024 is in de begroting 2021-2024 een reserve gevormd van €1.000.000. Voor 2022 t/m 2024 is een jaarlijkse onttrekking geraamd van € 250.000. Afgelopen jaren gingen we noodgedwongen tijdens de ‘intelligente lockdown’ rigoureus anders werken.

Vooral het digitaal werken en digitaal vergaderen zijn in een stroomversnelling gekomen. De goede ervaringen die we hebben opgedaan willen we behouden. Denk aan de tijdwinst die het oplevert als niet gereisd hoeft te worden of gevolgen voor de huisvesting. We vertalen dit in nieuwe afspraken en regelingen om te komen tot hybride werken, de optimale mix van thuiswerken en kantoorwerk. In 2022 willen deze manier van werken verder verankeren en faciliteren.

61

Gegevensveiligheid (informatiebeveiliging en privacy) In het kader van de digitale overheid willen we steeds meer zaken zo veel mogelijk digitaal en hiermee plaats- en tijdonafhankelijk aanbieden aan onze inwoners. Hoe meer zaken digitaal gaan, hoe meer eisen er gesteld worden aan stabiliteit, betrouwbaarheid, veiligheid en kwaliteit van de digitale informatiestromen. Er is informatie-uitwisseling tussen gemeente en inwoners, maar ook tussen overheden of tussen gemeenten en professionele organisaties. De inwoners van gemeente Roerdalen moeten er op kunnen vertrouwen dat hun gegevens in goede handen zijn. De aandacht voor informatiebeveiliging en privacy groeit. Daarbij hebben we te maken met toenemende wet- en regelgeving. En als gevolg daarvan extra inzet, aanpassen van werkprocessen (volgens de leanmethodiek) en zorgen voor bewustwording over het belang van informatiebeveiliging en privacy. Een succesvolle implementatie van informatiebeveiliging hangt af van het gedrag door medewerkers, zowel individueel als collectief. We betrekken onze medewerkers zodat zij hun rol kunnen nemen. We werken aan een organisatie die dicht bij de praktijk staat, waar medewerkers professioneel en autonoom kunnen werken. Het inrichten van een organisatie met aandacht voor en kennis van gegevensveiligheid binnen de teams draagt hieraan bij.

Servicecentrum MER voert vanaf 2022 voor Roerdalen de regie op informatiebeveiliging en privacy (CISO, PO en FG). Bij de afdelingen Sociaal Domein en Omgevingsdienst van het Servicecentrum MER is de uitvoering van gemeentelijke taken belegd. Een deel van de verwerking van gegevens speelt zich dan ook af binnen deze afdelingen. Personeel Er is in toenemende mate sprake van krapte op de arbeidsmarkt, ook onze ambtelijke organisatie heeft hier last van. Daarom maken we gebruik van junior functies die worden begeleid door ervaren krachten. Vanuit de junior functies ontstaan er doorstroommogelijkheden naar andere functies. Als het echt niet lukt om een vacature tijdig in te vullen en de werkzaamheden wel door moeten gaan huren we tijdelijk capaciteit in om taken uit te voeren of leggen we opdrachten bij externen. We zetten in op het verlagen van het ziekteverzuim en het vergroten van de inzetbaarheid van medewerkers. Verzuim is echter altijd maar voor een deel te beïnvloeden. Het verzuimpercentage was in de eerste helft van 2021 7,86%. Hiervan bestond 7,03% uit langdurig ziekteverzuim. Dit is nauwelijks beïnvloedbaar en vaak niet werk gerelateerd. Het kortdurend en middellang ziekteverzuim is dus 0,65%. Daarnaast is de meldingsfrequentie laag (0,38). Dat betekent dat de drempel om je ziek te melden hoog is.

Wij willen deze lijn (laag beïnvloedbaar verzuimpercentage en weinig ziekmeldingen) in de komende jaren vasthouden. De ambtelijke organisatie van de gemeente Roerdalen bestaat uit 97,37 fte (fulltime-equivalenten). Dit is inclusief de griffie, tijdelijke extra formatie voor projecten en tijdelijke extra inzet.

62

In onderstaande tabel is de verdeling van alle fte’s over de verschillende teams opgenomen. Formatie

2020

Directie Team Geluk/dorpscoördinatoren Team Concern control Team Dienstverlening Team Bestuurszaken Team MO Team Onderhoud Team Openbare werken Team REO Griffie Formatie in fte totaal

2021

1,00 3,50 4,83 19,95 9,61 8,95 17,00 12,00 11,00 2,00 89,84

2022

1,00 3,50 4,83 19,95 9,61 8,95 17,00 13,25 14,00 2,00 94,09

1,00 3,50 5,83 21,12 10,50 8,95 18,00 12,25 14,72 2,00 97,87

Bron 2022: functieboek met uitbreiding 0,5 fte communicatie, met tijdelijke formatieruimte voor Actie Duurzame Energie, uitvoering woningbouw- en ruimtelijke projecten en “Roerdalen in Balans”. In totaliteit 3,72 fte.

Sinds de invoering van de nieuwe BBV voorschriften (m.i.v. begrotingsjaar 2016) zijn er op het gebied van bedrijfsvoering indicatoren vastgesteld die verplicht opgenomen worden in de begroting en jaarrekening. In onderstaande tabel zijn deze vijf indicatoren bepaald op basis van alle actuele gegevens van deze begroting. Ter vergelijking zijn de indicatoren van 2021 opgenomen. Indi ca tor

Toel i chti ng

2021

2022

Formatie

De toegestane formatie in fte's per 1.000 inwoners

4,57

4,70

Bezetting

De werkelijke bezetting in fte's per 1.000 inwoners

3,99

4,38

Apparaatskosten

De apparaatskosten per inwoner

€ 478

€ 482

Externe inhuur

Kosten externe inhuur als % van de totale loonsom + kosten inhuur externen

13,3%

12,9%

Overheadkosten

De kosten voor de overhead als % van de totale lasten

16,1%

13,9%

Toelichting: De formatie is toegenomen met ruim 3 fte en de bezetting is gestegen. Ten opzichte van vorig jaar zijn er meer functies ingevuld en zijn er verhoudingsgewijs minder vacatures. Apparaatskosten zijn de kosten die gemaakt worden om de gemeentelijke organisatie in stand te houden en te laten functioneren. De capaciteitsuitbreiding en een kleine stijging in software kosten zijn de belangrijkste oorzaken van de stijging. De daling van de indicator externe inhuur is het gevolg van lagere inhuurkosten. Overheadkosten zijn de kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces en organisatiekosten die niet rechtstreeks kunnen worden

63

toegerekend aan de taakvelden van de organisatie, zoals ICT, HR, facilitaire zaken, kosten van de accountant, fiscalist en advocaat, lease, energie- en verzekeringskosten. De indicator is gedaald van 16,1% naar 13,9%. Dit wordt grotendeels veroorzaakt doordat de kosten van bedrijfsvoering binnen SC MER rechtstreeks worden toegerekend aan de uitvoeringskosten van de OD en SD. Per saldo betekent de herschikking van de toerekening van kosten voor de totale begroting dat het budgettair neutraal gebeurt, maar het heeft wel gevolgen voor de hoogte van de overhead en binnen de programma’s.

Rechtmatigheid Tot nu toe rapporteert de accountant over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarstukken. Vanaf het boekjaar 2022 rapporteren wij over rechtmatigheidsfouten en eventuele onduidelijkheden. Deze verantwoording vindt plaats door het opnemen van een rechtmatigheidsverantwoording in de jaarstukken. Dit betekent dat wij rechtstreeks aan uw raad verantwoording gaan afleggen over de naleving van de regels, die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. Uw raad moet een afweging gaan maken over wat wel en niet opgenomen moet worden in de rechtmatigheidsverantwoording. Voor een goede verantwoording is het van belang dat de interne beheersing van de processen op orde is. Hoe beter de interne beheersing is hoe minder interne controle nodig is om de rechtmatigheidsverantwoording vast te stellen. Eén van de aspecten die bij de verbetering van de werkprocessen via de methodiek van lean dan ook meegenomen wordt is de interne beheersing van een proces in het kader van rechtmatigheid.

64

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Het grondgebied van de gemeente Roerdalen beslaat een oppervlakte van ongeveer 88,5 km². Hier wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. De gemeente heeft daarbij de directe zorg voor de noodzakelijke infrastructuur zoals wegen, riolering, bruggen, groen, openbare verlichting, sport- en spelfaciliteiten en een aantal gebouwen. Een groot deel van het vermogen van de gemeente bestaat uit deze kapitaalgoederen. Deze bevinden zich meestal op, maar ook onder de grond. Op deze kapitaalgoederen wordt over meerdere jaren afgeschreven. De levensduur wordt gemaximaliseerd door planmatig en adequaat onderhoud aan de kapitaalgoederen te plegen. De kapitaalgoederen bepalen grotendeels de kwaliteit van de openbare ruimte. In deze paragraaf worden de kaders gesteld voor het onderhoud van de infrastructuur. De huidige kwaliteitsniveaus zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. We continueren de gekozen kwaliteitsniveaus. De benodigde budgetten moeten aansluiten bij de gekozen ambitie. Een waarschuwing voor de toekomst is aan de orde. We zien dat op alle vlakken de markt aantrekt. Goed personeel is schaars, grondstoffen worden duurder. We zien tekenen dat het prijspeil van materieel, materiaal en arbeid stijgt. Waarschijnlijk leidt dit op termijn tot stijging van de kosten, om hetzelfde kwaliteitsniveau in stand te houden.

Zodra we hier meer concreet inzicht in hebben zullen we u hierover informeren via de reguliere planning en control cyclus.

Riolering en water Het GRP 2017-2021 en het Waterketenplan zijn het kader op het gebied van riolering en water. Hierin komt de regionale samenwerking verder tot uitdrukking en is ook gekeken naar de veranderende klimatologische omstandigheden. De stimuleringsregeling voor het afkoppelen van hemelwater is een goed voorbeeld hiervan. Onderzocht wordt of nog verdergaande samenwerking op onderdelen gunstiger kan zijn. In de raadsvergadering van februari 2022 zal het nieuwe beleidsplan worden behandeld. Voor het onderhoud aan en vervanging van rioleringen zijn de volgende bedragen beschikbaar. bedragen x € 1.000 Onderhoud rioleringen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

207 740

207 740

207 790

207 740

Wegen De onderhoudsplicht van de wegen valt onder de Wegenwet. Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de wegen. De gemeente vindt het belangrijk om het onderhoudspeil van de wegen op een kwalitatief voldoende niveau te brengen en te houden. Conform het wegenbeleidsplan onderhouden we de verharde wegen binnen de kernen op niveau basis (cf. CROW normen) en de wegen in het buitengebied op niveau laag, met uitzondering van de recreatieve routes en verbindingswegen. CROW staat voor Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. In de raadsvergadering van februari 2022 zal het nieuwe beheerplan worden behandeld. We hebben een meerjarenprogramma ontwikkeld, zie hiervoor tevens programma 6. In 2022 worden

65

onder andere de volgende investerings- en onderhoudswerken uitgevoerd:  Markt Vlodrop: Afronding voorbereiding + realisatie;  Leropperweg: Afronding realisatie;  Verdere voorbereiding fietspad Rothenbacherweg;  Voorbereiding reconstructie Dorpsstraat / Groenstraat Melick;  Groot onderhoud Stationsweg Montfort binnen de bebouwde kom;  Voorbereiding reconstructie Zandstraat Montfort;  Realisatie Infrastructurele voorzieningen dorpspark Sint Odiliënberg / gemeentehuis;  Groot onderhoud gedeelte Middenweg / Heerbaan Posterholt; Daarnaast worden asfaltwegen, elementenverhardingen en andere onderdelen in de openbare ruimte regulier onderhouden. We hebben hierbij het volgende ambitieniveau vastgesteld:

Voor het onderhoud aan en vervanging van verhardingen zijn de volgende bedragen beschikbaar. Uit het wegenbeheerplan volgen de gemiddelde budgetten benodigd om het onderhoudsniveau te bereiken en handhaven. Vervolgens verwerken we de investeringsbedragen per jaar op basis van de planning van de werkzaamheden. Zie hiervoor het investeringsschema.

Onderhoud wegen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

66

Begroting 2022 814 1.916

MJR 2023 814 1.916

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2024 2025 814 814 1.866 1.866

Openbare verlichting Goede openbare verlichting draagt bij aan het veiligheidsgevoel van inwoners en de leefbaarheid in de gemeente. Openbare verlichting is ook belangrijk voor de verkeersveiligheid. Het Beleidsplan Openbare Verlichting is het kader voor de uitvoering. We dragen daarmee ook bij aan duurzaamheid. We passen LED-verlichting toe en sluiten hierbij aan bij het actieplan duurzame energie. De masten (palen) vervangen we pas als het echt nodig is. Voor het onderhoud aan en de vervanging van de openbare verlichting zijn de volgende bedragen beschikbaar: Onderhoud openbare verlichting Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2022 114 108

MJR 2023 114 108

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2024 2025 114 114 108 108

Openbaar groen Roerdalen beschikt over circa 100 hectare groen in de vorm van plantsoenen en gazons en zo’n 21.000 bomen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de groene ligging een groot deel van het uiterlijke aanzien van onze gemeente bepaalt. De kwaliteit van de openbare ruimte en in dit geval het groen maakt Roerdalen een aantrekkelijke gemeente om in te wonen en te recreëren. Het is voor ons daarom belangrijk de groene landschappelijke uitstraling zoveel mogelijk te behouden. Tussen deze paragraaf en programma 6 zit een verbinding. In het programma leest u meer over de beleidskeuzes en onderhoudsniveaus. We handhaven de eerder vastgestelde onderhoudsniveaus. In verband met de toegankelijkheid en verkeersveiligheid van de Grote Bergerweg voor grote landbouwvoertuigen en vrachtverkeer moeten er waarschijnlijk bomen verwijderd worden langs deze weg. Dit is met name van belang omdat dit een belangrijke weg is voor verkeer richting Montfort (het Landbouwontwikkelingsgebied en omgeving). Hier is een bedrag mee gemoeid van €100.000, -. Ook op onder andere de Vlootveestraat (Montfort) worden de bomenlanen gerenoveerd. De bomenlaan aan de Melickerweg tussen Herkenbosch en Melick worden onderzocht op veiligheid. Mogelijk moeten hier maatregelen worden genomen. Uitvoeringen zijn gepland in 2022.

Voor kunstwerken in de openbare ruimte is op dit moment weinig aandacht en bovendien ook geen budget. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud openbaar groen:

Onderhoud openbaar groen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2022 1.324 140

MJR 2023 1.324 140

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2024 2025 1.349 1.349 140 140

67

Civiele kunstwerken Binnen de gemeente Roerdalen liggen 38 civiele kunstwerken. Dit zijn bruggen, viaducten, etc. Meer dan de helft van deze kunstwerken is aangelegd in de jaren ’70 en ’80. Het betreft met name betonnen kunstwerken. Kunstwerken maken een essentieel onderdeel uit van een deugdelijk functionerend en veilig netwerk. Vanaf 2020 is hiervoor structureel € 95.000, - opgenomen in de begroting. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van de civiele kunstwerken:

Onderhoud civiele kunstwerken Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2022 95 -

MJR 2023 95 -

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2024 2025 95 95 -

Gebouwen Relatie met de programma’s De hoofddoelstelling in het programma Krachtige Dorpen is om dorpskernen met veel sociale samenhang en passende basisvoorzieningen te realiseren en/of te behouden. Hierin ligt een directie relatie met de begrotingsprogramma’s 1 en 6. We onderscheiden 3 categorieën:  Accommodatiebeleid: De afgelopen jaren zijn hierover vele besluiten genomen en uitgevoerd. De gestelde doelen zijn nagenoeg bereikt. In de komende jaren gaan we deze verder opvolgen en bewaken. Hiermee krijgen we ook meer inzicht in de effecten op maatschappelijk gebied.  Overig vastgoed: Vanaf 2019 is gestart met het onderzoeken van de toekomst van het maatschappelijk vastgoed dat niet onder het accommodatiebeleid valt (buitenbaden, jeugdhuizen, buurthuizen). In 2021 zijn hierover de nodige besluiten genomen. We ronden dit nu af;  Cultureel vastgoed: Er is nog onvoldoende invulling gegeven aan het maken van keuzes voor dit vastgoed (molens, kapellen, wegkruizen). We werken hier aan verder, met de bedoeling om in 2022 keuzes hiervoor ter besluitvorming voor te leggen. Onderhoud Voor al het gemeentelijke vastgoed zijn de meerjarige onderhoudsplannen (MOP’s) geactualiseerd en opgenomen in de meerjarenbegroting. Met ingang van 2020 worden de gebouwen onderhouden conform de MOP’s en de daarin benoemde onderhoudsniveaus.

Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van onze gebouwen: Onderhoud gebouwen Regulier onderhoud Planmatig onderhoud

Begroting 2022 75 482

MJR 2023 75 569

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2024 2025 75 75 547 961

Onderwijshuisvesting In 2021 is het integraal huisvestingplan (IHP) vastgesteld door uw Raad. Dit is de basis voor toekomstige ontwikkelingen.

68

Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid Beleidskaders Grondposities zijn belangrijk voor ons. Zij helpen ons om ruimtelijke doelen te realiseren. Deze ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 en in de bestemmingsplannen. Ook de regionale structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2018-2021 is een belangrijk kader voor het grondbeleid. Daarnaast is er de Kadernota grondbeleid 2016-2019 en de uitwerkingsnota grondbeleid, waarin de kaders worden gesteld waarbinnen het grondbeleid wordt uitgevoerd en grondzaken worden afgehandeld. De Kadernota en uitwerkingsnota worden momenteel geactualiseerd. Om snel te kunnen handelen en grond aan te kunnen kopen voor diverse ontwikkelingen is in 2021 een krediet ter hoogte van € 1.000.000 beschikbaar gesteld. Dis is onderdeel van het project “Roerdalen in Balans”, investeren om te renderen.

Bouwgrondexploitatie Ontwikkelingen De woningmarkt is al enkele jaren flink aangetrokken. Er is in alle 6 de dorpen flink gebouwd en er zijn bestemmingsplannen gewijzigd of in voorbereiding om woningbouw mogelijk te maken. We zien dit ook terug in de oplopende legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen bouw. Daarnaast is de ontwikkeling zichtbaar dat er steeds meer behoefte is aan (tijdelijke) woningen voor arbeidsmigranten. De behoefte aan een transformatie van de bestaande woningmarkt (vaak particulier eigendom) wordt steeds groter. Het huidige aanbod sluit niet meer aan op de toekomstige vraag. In de ontwikkelingen worden de regionale afspraken steeds belangrijker. Samen richten we onze aandacht de komende jaren vooral op het bewust maken van onze inwoners zodat ze langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Daarom communiceren en stimuleren we mogelijkheden om woningen duurzamer (levensloopbestendiger en energiezuiniger) te maken. De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug. We zoeken naar alternatieve inkomsten. Hierbij zetten we het grondbeleid in, van passief naar actief grondbeleid. Hiervoor zijn diverse voorstellen opgenomen in het plan van aanpak bij de begroting. Bouwgrondexploitatie Wij hebben nog drie grotere uitbreidings- of uitleggebieden in eigendom die bestemd zijn voor woningbouw.

Dit zijn Wienkeskoel ll in Melick, Oortjensveld III in Herkenbosch en Holsterveld in Vlodrop. Aanvullende nieuwe uitbreidings- of uitleggebieden zijn niet gepland door de afnemende behoefte die vanuit de bevolkings- en huishoudensprognoses wordt voorspeld. Daarom hanteren we nu nog een passief grondbeleid voor woningbouw en kopen we geen nieuwe uitbreidingslocaties aan. Ook dit is onderwerp van onderzoek in het nieuwe grondbeleid. Onze focus ligt daarom op inbreidingslocaties en op de mogelijkheden tot de herontwikkeling van vrijkomende gronden en stedenbouwkundig rotte plekken, in afstemming met de behoefte. Bouwgrond is een middel om het gemeentelijke ruimtelijk beleid te realiseren. De gemeente richt zich op doelen met een algemeen sociaal maatschappelijk belang. We voeren een marktconform grondprijsbeleid. Overeenkomstig de wettelijke eisen moeten de bouwgrondprijzen op basis van een onafhankelijk onderzoek regelmatig worden geëvalueerd. In 2013 heeft een dergelijk onafhankelijk onderzoek plaatsgevonden. Dit heeft geresulteerd in het adviesrapport "Grondprijzen woningmarkt

69

Roerdalen" dat een woningmarktanalyse en grondprijsadvies bevat. In het kader van het nieuwe grondbeleid laten we ook de grondprijs actualiseren. Voor de drie uitbreidingsgebieden zijn er de volgende ontwikkelingen:  De exploitatie voor Holsterveld (Vlodrop) is in 2021 heropend. Momenteel wordt gewerkt aan de planologische procedure en het civieltechnisch plan. Volgens planning kunnen in 2022 de eerste inkomsten uit grondverkoop worden verwacht.  In Oortjensveld III (Herkenbosch) zijn de laatste bouwkavels verkocht. Bij drie kavels wordt nog gebouwd of is een vergunningaanvraag in behandeling. Naar verwachting zijn de bouwwerkzaamheden in 2022 afgerond en kunnen de laatste werkzaamheden voor het woonrijp maken worden uitgevoerd.  In Wienkeskoel II (Melick) dekken de gerealiseerde verkopen op dit moment ruimschoots alle reeds gemaakte kosten. Dit geldt ook voor de kosten die we nog zullen maken. Inmiddels zijn alle kavels verkocht en is de laatste woning bijna gereed. Daarna wordt het gebied woonrijp gemaakt.  In 2021 is een eerste studie uitgevoerd naar de mogelijkheden voor Wienkeskoel – fase III (mede in relatie tot investeren om te renderen). We hebben hier in de begroting nog geen rekening mee gehouden.