Bijlage 2: Programmabegroting 2022-2025

24

Actie 4: Brandpreventie. We willen de kans op (natuur)brand verkleinen door het treffen van preventieve maatregelen en het voortzetten van het voorlichtingsproject Brandveilig Leven. Naast preventie heeft de gemeente een wettelijke taak met betrekking tot de beschikbaarheid en bereikbaarheid van bluswatervoorzieningen. Medio 2021 is vanuit de Veiligheidsregio Limburg-Noord het project ‘bluswatervoorzieningen bestaande situaties’ afgerond. Samen met de VRLN en het SC MER Omgevingsdienst voeren we een onderzoek uit bij locaties die extra aandacht nodig hebben. Daarbij hebben we nadrukkelijk aandacht voor de aanwezigheid van bluswatervoorzieningen bij bedrijven en bedrijventerreinen. Het SC MER Omgevingsdienst gaat een schouw op bedrijventerreinen uitvoeren. Dit om de veiligheid op en rondom deze locaties in beeld te brengen. Hierbij houden we rekening met een tijdsinvestering die past binnen de reguliere uren van het Uitvoeringsprogramma 2022. Op basis van de uitwerking van het project vanuit de VRLN en de uitkomsten uit de schouw op bedrijventerreinen, gaan we er vanuit dat op 3 plekken binnen onze gemeente een aanvullende bluswatervoorziening gerealiseerd moet worden. Verwachting is dat dit een extra investering van €15.000,- betekent, die wordt opgenomen in het investeringsprogramma.

Actie 5: Verkeersveiligheid. We versterken de samenwerking met het verkeershandhavingsteam van de politie. Waar nodig en mogelijk nemen we verkeerstechnische maatregelen. Dit doen we om de verkeersveiligheid te vergroten. Dit om te zorgen dat verkeersveiligheid in onze gemeente minimaal vergelijkbaar is met het landelijk niveau.

Doel 2: Door gezamenlijk optreden met onze veiligheidspartners worden ondermijnende en overlast gevende activiteiten voorkomen en beëindigd. Actie 1: Aanpak ondermijning. Samen met de veiligheidspartners treden we waar mogelijk en nodig (pro)actief op tegen ondermijning. Het thema zorgcriminaliteit staat zowel regionaal als provinciaal hoog op de agenda. Helaas zijn zorgaanbieders met regelmaat betrokken bij misdrijven als drugshandel, witwassen en de uitbuiting van kwetsbare cliënten. We onderzoeken samen met het RIEC en het SC MER Sociaal Domein de aanpak van zorgcriminaliteit. Dit om te voorkomen dat onze kwetsbare inwoners slachtoffer worden van zorgaanbieders met criminele bedoelingen. Verder is mensenhandel onder arbeidsmigranten een belangrijk speerpunt. We kunnen niet zonder arbeidsmigranten in onze gemeente. Over 10 jaar verwachten we in Limburg een verdubbeling van het aantal arbeidsmigranten. Helaas zien we vaak in het nieuws dat hun inzet hand in hand gaat met schrijnende woonomstandigheden, onveilige werksituaties en forse uitbuiting. Om deze vorm van ondermijning met het RIEC aan te pakken - en te voorkomen - is het nodig dat we nog meer zicht en regie krijgen op de woonlocaties. In 2022 bezoeken we locaties. We komen in actie bij misstanden, illegale huisvesting of als niet volgens ons Beleid huisvesting arbeidsmigranten wordt gehandeld.

Actie 2: Vergroten bewustzijn in de organisatie. Het creëren van bewustwording over ondermijning binnen de gemeente is essentieel. Van baliemedewerker tot beleidsmedewerker en van teamleider tot medewerker van de buitendienst. We willen dat signalen van ondermijning, tijdig en op de juiste plek in beeld komen. We zetten extra

25

in op bewustwording van ondermijning binnen het team Maatschappelijke Ontwikkeling en het SC MER Sociaal Domein.

Actie 3: Vergroten meldingsbereidheid door bewustwording over ondermijning bij inwoners. Het inzicht en de bewustwording van de gevolgen van ondermijnende activiteiten in de dorpskernen, vergroot de meldingsbereidheid. Dit helpt de gemeente en haar veiligheidspartners om op te treden. Regelmatig communiceren we over de impact van ondermijning en het belang van melden. We haken aan bij actuele gebeurtenissen. Zoals de sluiting van een drugspand en integrale controles op bedrijventerreinen. Ook richten we het meldpunt ondermijnende criminaliteit verder in. Hier kunnen inwoners laagdrempelig terecht met hun vermoedens over criminaliteit.

Doel 3: Slachtoffers, maar ook daders (na het uitzitten van hun straf), dienen zo snel als mogelijk zelfstandig te kunnen deelnemen aan het dagelijkse leven. Actie 1: Personen met problemen eerder in beeld. Samen met onze partners willen we inwoners met problematiek - vaak op justitieel, psychisch of psychiatrisch vlak - eerder in beeld krijgen. Maar hen ook helpen in het opbouwen van een goede basis. Programma 3 heeft een sterke link met de omvorming van het sociaal domein. De laagdrempelige vormen van hulp en een preventief aanbod bij de omvorming zijn essentieel. Daarmee krijgen we onze inwoners met problemen nog eerder in beeld.

Actie 2: Versterken samenwerking tussen hulpverleners. We investeren nog meer in de verbinding tussen hulpverleners. Het structurele casuïstiekoverleg (vangnetoverleg) met Bemoeizorg en andere zorg- en veiligheidspartners nemen we onder de loep. Dit om te bekijken waar nog verbetering mogelijk is. We nemen hierin ook de doorbraakmethode mee. Deze methode introduceren we al in het Sociaal Team. De doorbraakmethode is een onorthodoxe oplossingsgerichte methode voor complexe problematiek. Daarmee verbreken we verkokering verder en werken we integraal.

Actie 3: Personen met verward gedrag beter in beeld brengen. We zetten verder in op het inrichten van een integrale aanpak. Deze aanpak is gericht op het tijdig in beeld krijgen en bieden van passende hulp aan personen met verward gedrag. Het Sociaal Team fungeert steeds meer als poortwachter en heeft een signalerende functie. Het vergroten van de capaciteit van het Sociaal Team, in het kader van de omvorming van het sociaal domein, draagt mede bij aan dit doel.

Grip op samenwerking Veiligheidsregio Limburg-Noord Binnen de VRLN hebben we te maken met de maatschappelijke thema’s gezondheid en veiligheid die steeds onderhevig zijn aan verandering. Nieuwe of veranderde wet- en regelgeving, verschuiving in taken tussen lokale- en landelijke overheid, veranderende samenstelling van de bevolking, veranderende waarden en normen, verschuiving van risico’s en een verdergaande digitalisering zorgen voor een groot aantal nieuwe uitdagingen. De maatschappelijke, technische, economische en juridische ontwikkelingen ook de toekomst van de brandweerzorg in Nederland beïnvloed. Eind 2021 vindt samen met de 15 regiogemeenten en de VRLN een kerntakendiscussie plaats.

26

Daarbij worden alle programma’s van de veiligheidsregio (Publieke Gezondheid, Brandweerzorg en Crisisbeheersing) én de bedrijfsvoering VRLN tegen het licht gehouden. Uitgangspunt hiervan is de vraag te beantwoorden of de programma’s en diensten de gewenste inhoud, kwaliteit en vorm hebben. Maar ook of dit in verhouding staat de kosten. Reguliere werkzaamheden  Borgen van operationele beschikbaarheid van de Brandweer  Borgen van de rampenbestrijding en crisisbeheersing  Interne veiligheid (arbo)  Aanpak ondermijnende criminaliteit (Bibob-toets, Damoclesbeleid, integrale controles)  Regie Vangnetoverleg (Integrale aanpak multi-problem, Bemoeizorg en zorgmijders)  Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Limburg (Integrale aanpak multi-problem in combinatie met criminaliteit)  Handhaving Openbare orde en veiligheid (toezicht, handhaving en buurtbemiddeling) Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 3. Veilige dorpen

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 3.063 119 - 2.944

- 2.367 185 - 2.183

- 2.342 116 - 2.226

- 2.289 56 - 2.234

- 2.289 56 - 2.233

- 2.289 56 - 2.233

Resultaat

- 2.944

- 2.183

- 2.226

- 2.234

- 2.233

- 2.233

Toelichting verschillen tussen begroting 2021 en begroting 2022 De grootste mutaties in begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  In 2021 bedroegen de incidentele kosten voor het opsporen en ruimen van explosieven € 150.000. Voor deze kosten hebben we een rijksvergoeding ontvangen via de gemeentefondsuitkering (zie programma 8).  De gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Limburg Noord stijgt met € 33.000 op basis van hun begroting.  De gemeentelijke bijdrage aan het Servicecentrum MER OD is verdeeld over programma 3 en 5. In dit programma stijgt de bijdrage met € 72.000. Deze stijging wordt veroorzaakt door de herverdeling van de bijdragen als gevolg van de nieuwe verdeelsleutel Bedrijfsvoering. Zie paragraaf Verbonden Partijen. Baten  De in 2020 aangevraagde compensatie voor het bestrijden van de natuurbrand op de Meinweg is in 2021 ontvangen. Dit zorgde in 2021 incidenteel voor extra inkomsten van €106.000.

27

Programma 4: Economie, Natuur, Toerisme, Cultuur en Duurzaamheid

Inleiding Dit programma richt zich op het bevorderen van de ruimtelijke-, economische en sociale samenhang, met het accent op ruimtelijke ontwikkeling en economische activiteiten. Economie, natuur en cultuur worden daarmee in het kader van toeristisch-recreatieve ontwikkeling met elkaar in verband gebracht. Bestaande economische dragers worden gefaciliteerd, evenals nieuwe initiatieven met een economische spin-off. We werken steeds meer integraal en gebiedsgericht. De Omgevingswet geeft ons hiervoor meer mogelijkheden. Sinds 2018 zetten we in op het thema Duurzaamheid, waarbij de eerste jaren het accent op het aspect duurzame energie ligt. In 2020 en 2021 zijn de eerste acties van het Actieplan Duurzaamheid uitgevoerd. In 2021 zijn de RES 1.0, het beleid wind en zon en het warmtebeleid vastgesteld. Concrete uitvoering van projecten en het maken van beleid waarbij wordt ingespeeld op bestaande en toekomstige ontwikkelingen gaan daarbij hand in hand. Duurzaamheid wordt een steeds belangrijker thema. Het project “Investeren om te renderen” en de concrete acties die hieruit voortkomen, zullen vaak een sterke relatie hebben met dit programma en zetten de ambities op gebied van duurzaamheid extra kracht bij, evenals de toekomstige aanpak van de verdunningsgebieden zoals die in de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 benoemd zijn.

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: bevorderen van duurzaamheid en het versterken van de gebiedsgerichte ruimtelijke, sociale en economische samenhang. Het doel van dit programma is om nieuwe, duurzame mogelijkheden op het gebied van recreatie, toerisme, natuur, cultuur en wonen te creëren. Deze onderwerpen vormen de economische motor van onze gemeente. Bestaande werkgelegenheid kunnen we hiermee in stand houden en er ontstaat (in)direct werkgelegenheid voor onze inwoners. Hierdoor wordt onze lokale economie verder versterkt en worden we een aantrekkelijkere woon-, werk en leefgemeente. Roerdalen is een grensgemeente. Wanneer wij een cirkel rondom Roerdalen trekken met een doorsnee van 30 kilometer, dan valt een groot deel van deze cirkel in Duitsland. Het is dus logisch om samen te werken met onze Duitse partners. Wij zetten ons Euregionaal in en ook dat biedt nieuwe kansen. Verder werken we samen in de Samenwerking Midden-Limburg, Nationaalpark De Meinweg nieuwe Stijl, OML en in Keyport.

28

Doel 1: Bevorderen van de ruimtelijke en sociale samenhang van de dorpskernen en het buitengebied. Actie 1: Uitvoeren programmaplan Omgevingswet. De omgevingswet geeft onze inwoners meer mogelijkheden voor de invulling van hun eigen leefomgeving. Eveneens zorgt de Omgevingswet voor het samenvoegen van wetten en een vereenvoudiging van de regels. In november 2017 heeft de gemeenteraad het Programmaplan implementatie omgevingswet vastgesteld. Aangezien de inwerkingtreding van de Omgevingswet weer is uitgesteld (tot 1 juli 2022) moet de uitvoering van het Programmaplan Omgevingswet worden bijgesteld. Ook in 2022 werken we aan de implementatie van de wet in onze organisatie, waarbij in 2022 de nadruk komt te liggen op de voorbereiding van het omgevingsplan en de daarmee samenhangende besluiten (zoals delegatiebesluit, keuzenotitie en de transitiefase). Ook willen we onze medewerkers leren werken met de nieuwe wet om kennis en ervaring op te doen. We blijven samen met de gemeenteraad werken aan de rol van de raad onder de nieuwe wet. Voor de omgevingswet is een bestemmingsreserve ingesteld waaruit de kosten van de werkzaamheden worden gedekt. Momenteel zit er nog voldoende in de reserve. Die middelen hebben we de komende periode nodig voor het opstellen van het Omgevingsplan en voor vervangingscapaciteit.

Het komende jaar zal blijken of er extra middelen nodig zijn vanwege het participatiebeleid en de toepassing van de Lijst verzwaard advies of extra inzet. In 2022 hebben we zowel de huidige RO wetten als de nieuwe Omgevingswet. Er zijn na 1 juli nog de lopende aanvragen die we dan volgens de ‘oude’ wet en regels moeten afhandelen. We moeten ook aan de slag met de Lijst Verzwaard Advies en participatiebeleid. Hierdoor verwachten wij meer werk in de ROprocedures. Om de wettelijke termijnen van de omgevingswet te halen is de verwachting dat er (tijdelijk) meer capaciteit bij moet. Deze wordt in eerste instantie bekostigd vauit de reserve, zodat deze eerst volledig benut wordt. Het risico is dat hier niet meer voldoende middelen in zitten.

Actie 2: Aansluiten Digitaal Stelsel Omgevingswet. Vanaf 1 juli 2022 moeten 3 lokale systemen zijn aangesloten op de landelijke voorziening van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De technische aansluitingen zijn inmiddels gerealiseerd. Voor het inrichten van de koppelingen, zodat de lokale systemen en de landelijke voorzieningen informatie kunnen uitwisselen, zijn nog financiële middelen noodzakelijk. Zodra duidelijk is wat de financiële gevolgen zijn wordt hiervoor een begrotingswijziging voorgesteld. Over de aansluiting DSO is altijd aangegeven dat de benodigde middelen daarvan niet zijn meegenomen in het Programmaplan Omgevingswet (zie ook het raadsvoorstel uit november 2017 inzake het vaststellen van het programmaplan). Vandaar de opmerking dat daar nog een begrotingswijziging voor volgt.

Actie 3: Herijken gemeentelijk grondbeleid. In 2021 zijn we gestart met de actualisatie van het grondbeleid met als doel raadsbehandeling in 2021. De haalbaarheid van deze planning was mede afhankelijk van grondruilprojecten van derden waaraan we mee willen werken en die mogelijk tot gevolg hebben dat we bij een gedeelte van het werk extra ondersteuning nodig hebben. Vanwege de deelname aan grondruilprojecten (o.a. Schil van Montfort) is inhuur noodzakelijk gebleken, maar is ook afronding in 2021 niet mogelijk. Behandeling van de Nota Grondbeleid is voorzien in de 1e helft van 2022. Als gevolg van het programma ‘investeren in duurzaamheid en om te renderen’ is het nodig om een actief grondbeleid op te stellen. Daarvoor zijn ook meer middelen nodig voor de inzet van een rentmeester voor de aankoop van gronden, om onze strategische grondpositie te vergroten.

29

Bij de herijking van het grondbeleid leggen we de koppeling tussen het thema duurzaamheid en ons ruimtelijk beleid. Onderdeel van het grondbeleid is het pachtbeleid (de inzet van de vrijkomende agrarische gronden). We maken een bewuste afweging tussen de opbrengst en meerwaarde van gronden voor agrarische doeleinden en de opbrengst en meerwaarde wanneer dezelfde gronden worden ingezet voor klimaatdoelen of voor de productie van duurzame energie.

Actie 4: Plan van aanpak investeringen. In 2021 is onderzocht of we meer structurele inkomsten voor de gemeente kunnen genereren, o.a. door een actiever grondbeleid. Hierbij denken aan we het realiseren van extra pachtgronden of het plaatsen van een reclamemast of een zendmast. In 2021 zijn voor twee nieuwe zendmasten rechten van opstallen gevestigd en is een onderzoek opgestart naar de realisatie van een reclamemast. In 2022 pakken we deze opgave verder op. Om snel te kunnen handelen en grond aan te kunnen kopen (ook voor woningbouw) voor diverse ontwikkelingen wordt voorgesteld om het in 2022 ter beschikking gestelde krediet ter hoogte van €1 miljoen beschikbaar te houden. In 2021 zijn nog vooralsnog geen gronden aangekocht, wel is een bedrag geoormerkt voor de herijking van de nota grondbeleid (omdat we naar actiever grondbeleid gaan).

Actie 5: Verbeteren toeristische en recreatieve mogelijkheden. Onze gemeente heeft een sterk toeristisch recreatief profiel. Zowel op het gebied van dagrecreatie als verblijfsrecreatie. Dit toeristisch, recreatief profiel draagt ook voor onze inwoners positief bij aan de leefbaarheid en de economische ontwikkeling van de gemeente. We zijn nadrukkelijk op zoek naar nieuwe ontwikkelingen in Roerdalen met een balans tussen waarde ontlenen en waarde toevoegen. Waar mogelijk verbinden we die met de ontwikkeling van de drie Nationale parken in Limburg. De kern blijft: economische ontwikkeling in dienst van gebiedsontwikkeling. In 2022:  ontwikkelen en optimaliseren we het grensoverschrijdend ruiternetwerk (projectlooptijd tot 2025).  geven we een vervolg aan het haalbaarheidstraject om een specifieke MTB-route toe te voegen aan ons wandel-, fiets- en ruiternetwerk verder uitwerken.  participeren we in het haalbaarheidsproces van de hoogwaardige fietsverbinding NederweertLeudal-Roermond-Roerdalen-Wegberg-Mönchengladbach.  wordt de verbinding tussen het Nederlandse- en Duitse wandelroutenetwerk gerealiseerd met de aanleg van de knuppelbrug en knuppelpad nabij het Boshotel te Vlodrop.  wordt er verder uitvoering en invulling gegeven aan de Hiking Trail Liberation Route Europe door Limburg, waarbij aangehaakt wordt op de knooppunteroute van Roerdalen.

 gaan we aan de slag met de uitwerking van het geformuleerde uitvoeringsprogramma vanuit SML werkveld recreatie & toerisme  verwachten we de eerste gasten bij Huttopia, op de voormalige locatie van het camping het Elfenmeer. Het programma voor de opbouw en gedeeltelijke exploitatie van het nieuwe recreatiepark wordt verder uitgewerkt.  werken we Belevingspark de Meinweg (zie ook Programma 4, doel 1 actie 7).

Actie 6: Aanpak verkrotting en leegstand. Om de ruimtelijke uitstraling van onze gemeente te beschermen, en daarmee ook ons economisch perspectief, willen we verkrotting van panden tegengaan door een actieve aanpak. De afgelopen periode zijn, mede vanwege de hausse op de woningmarkt, diverse plannen in ontwikkeling genomen die voorzien in een herinvulling of sloop/nieuwbouw van leegstaande panden, denk aan Garage Geelen in Melick, Café Smeets, locatie Brombemke en locatie Petrusberg in Sint Odiliënberg.

30

De gemeente denkt hier actief in mee om te komen tot passende oplossingen, en blijft dat in 2022 ook doen (zie ook Programma 5, doel actie 3). De provincie is hierin ook een mogelijke partner.

Actie 7: Nationaal park De Meinweg nieuwe Stijl. In lijn met de nieuwe Omgevingswet streeft het Rijk ook naar een integrale aanpak van maatschappelijke opgaven, allemaal in interactie en in samenwerking met de regio’s. Een voorbeeld hiervan is de doorontwikkeling (transitie) van de Nationale Parken naar geografisch grotere landschapsparken. In 2021 zijn we gestart met het oprichten van een stuurgroep voor het komen tot een Nationaal Park De Meinweg nieuwe Stijl. Dit ook om de titel Nationaal Park De Meinweg te kunnen behouden in verband met de economische waarde die deze heeft i.v.m. de toeristische aantrekkingskracht van deze aanwijzing. Dit transitieproces gaan we in 2022 samen met alle stakeholders in het toekomstig Nationaal Park verder handen en voeten geven: een participatief transitieproces, dat Nationaal Park De Meinweg de weg wijst naar de toekomst. Tijdens het doorlopen van dit proces wordt duidelijk welke middelen nodig zijn.

Doel 2: Bevorderen van bedrijvigheid en werkgelegenheid. Actie 1: Ondersteunen ondernemers. We zetten in op samenwerking met ondernemers en ondersteunen daarbij economische ontwikkelingen. Ondernemers met plannen op het gebied van cultuur, recreatie en toerisme faciliteren we via maatwerk zo optimaal mogelijk. Zo is er een centraal aanspreekpunt voor ondernemers via onze bedrijfscontactfunctionaris. Aanvullend zijn er enkele stimuleringssubsidieregelingen beschikbaar waarmee ontwikkelingen met een economische spin-off worden ondersteund. De beschikbare regelingen worden veelvuldig onder de aandacht gebracht. Daarnaast vindt er periodiek overleg plaats met lokale ondernemers- en belangenverenigingen. Het gemeentelijke accent blijft ook in 2022 liggen op de gebiedsvisie Belevingspark de Meinweg. Met deze gebiedsvisie voor ogen wordt samen met de Provincie Limburg, de lokale ondernemers, natuurbeheerders en betrokken instanties de gestelde ambities in een concrete gezamenlijke en duurzame investeringsagenda/begroting uitgewerkt. Zo concreet mogelijke afspraken over de financiering op projectniveau zullen hier ook onderdeel van uitmaken. We willen een meerjarig proces starten waarmee zowel de economie, toerisme & recreatie, infrastructuur én natuurontwikkeling een stevige impuls krijgen.

De gemeente steunt activiteiten van burgers of verenigingen door het beschikbaar stellen van subsidiegelden op het gebied van onder meer cultuur door de extra incidentele gelden die door de rijksoverheid beschikbaar zijn gesteld. In 2021 is hiervoor de nieuwe ‘tijdelijke subsidieregel coronasteun lokale culture infrastructuur’ vastgesteld. Afhankelijk van het project wordt hiervoor ook een bijdrage aan de Euregio gevraagd.

Actie 2: Regionale samenwerking. Een ding hebben de regionale werkzaamheden gemeenschappelijk, ze hebben als doel bij te dragen aan onze regiovisie: “Midden-Limburg, het verbindend Hart van Limburg”. Zo zijn wij er ons van bewust dat we ons als regio moeten profileren om toekomstgerichte bedrijven over te halen zich in de regio te vestigen, en niet als Midden Limburgse gemeente(n) afzonderlijk. Er wordt in Keyport en in de regionale arbeidsmarkt regionaal al goed samen gewerkt om Midden-Limburg als aantrekkelijke bedrijfsvestigingslocatie nadrukkelijker onder de aandacht te brengen. Ook in de Westrom werken we goed samen.

31

In 2021 hebben we in de regionale samenwerking uitvoering gegeven aan:  het plan Taskforce Corona Midden-Limburg (werkgevers, werknemers en onderwijs).  het opstellen van een nieuwe “Investeringsagenda Midden-Limburg”.  het uitwerken van een aantal prioritaire samenwerkingsopgaven, zoals “Internationale werknemers” en “Laat het landschap je verrassen”. Op dit moment wordt er vanuit de SML gewerkt aan de Investeringsagenda. In dit proces is ook nadrukkelijk ruimte voor vragen zoals: Willen we opgavegericht werken? Willen we bestuursopdrachten en businesscases blijven uitvoeren? Om dit te kunnen doen is immers een fundamentele discussie over het nut en de noodzaak van beide dingen en de daaraan gekoppelde gelden op zijn plaats. Voor de in ontwikkeling zijnde Investeringsagenda wordt ook onderzocht: a) welk geld we in de begroting hebben en welk geld we eventueel additioneel nodig hebben; b) welke bestuursstructuur passend is. De oplevering van de Investeringsagenda is voorzien voor het 4de kwartaal 2021. Eind 2021 wordt ook de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) en de bijbehorende Provinciale Verordening vastgesteld, onze regiovisie (Midden-Limburg, het verbindend Hart van Limburg) is hierin nagenoeg ongewijzigd opgenomen. De provincie wil de POVI in 2022 met de regio doorvertalen en verder verankeren door regionale bestuursafpraken met ons af te sluiten.

Hierop vooruitlopend is in 2021 door de provincie het regionale proces opgestart om de ruimte claims die vanuit de diverse beleidsvelden worden opgelegd en veelal met klimaatadaptatie verbonden zijn, via de methode Ontwerpend Onderzoeken, goed in kaart te brengen. In onze regio wordt dit proces zoveel mogelijk gekoppeld aan de bestuursopdracht “Laat het landschap je verrassen”. OML versterkt de Midden-Limburgse economie bij ruimtelijk-economische vraagstukken zoals gebiedsontwikkeling, herstructurering en de aanleg en verkoop van nieuwe bedrijventerreinen. In 2022 worden de laatste beschikbare kavels verkocht door OML op de Attero locatie Zevenellen in Leudal. In Keyport werken bedrijfsleven, onderwijs en overheid als ‘triple helix’ samen met als doel het duurzaam versterken van de economische structuur en het verbeteren van het vestigingsklimaat. Met het ‘Routeplan Keyport Next Level 2021-2024’ wordt uitvoering gegeven aan de grote uitdagingen die er liggen, zoals ambitieuze klimaatdoelen, de omslag van lineair naar circulair, arbeidsmarktvraagstukken, robotisering en digitalisering. Om de ambities van het routeplan Keyport Next Level te realiseren is meer inzet nodig.

Het streven is door meer focus, capaciteit en een intensievere (boven) regionale samenwerking meer provinciale, nationale en Europese middelen aan te trekken, waarmee uiteindelijk de impact voor de regio vergroot kan worden.

Doel 3: Bevorderen van de duurzaamheid en invulling geven aan de energietransitie. Het Rijk heeft aangekondigd voor de gemeente in komende jaren extra geld vrij te maken voor de rol van de gemeenten in de energietransitie. Het gaat om geld voor de ambtelijke ondersteuning van deze omvangrijke opgave. Door de demissionaire staat van het kabinet is de hoogte van dit bedrag nog niet bepaald. We verwachten dat het voor Roerdalen om meerdere fte’s gaat. Het gaat om een combinatie van vaste en tijdelijke formatie. We willen die gedeeltelijk in RES-verband inzetten. Het gaat dan vooral om specialistische kennis en taken die regionaal efficiënter te organiseren zijn. We verwachten najaar 2021 concrete informatie van het Rijk over de bijdrage voor 2022. Meerjarige zekerheid komt van het nieuwe kabinet. We starten met uitbreiding van onze capaciteit, zodra we financiële zekerheid hebben van het rijk. We zijn alert op de mogelijkheden om al eerder te zorgen voor capaciteitsuitbreiding, uiteraard binnen de financiële mogelijkheden die we op dit moment

32

hebben. Daarmee willen we er voor zorgen dat er meer aandacht komt voor de uitvoering van duurzaamheidsmaatregelen.

Actie 1: Actieplan Duurzame Energie 2019-2022. In 2019 is het Actieplan Duurzame Energie opgesteld, met een looptijd tot en met 2022. We hebben in het Actieplan het accent gelegd op duurzame energie. In 2020 zijn we gestart met de uitvoering van dit plan. In 2021 zijn het beleidskader zon en wind en de RES 1.0 en de Transitievisie Warmte vastgesteld. We hebben onze inwoners geholpen bij het verduurzamen van meer dan 1.000 woningen, gezamenlijke inkooptrajecten begeleid en stappen gezet met het zonnepark op de voormalige stort (vergunningen rond, subsidie verleend). In 2022 komt het accent nog meer te liggen op de uitvoering, waarbij de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed, faciliteren van verenigingen en ondernemers en het verder professionaliseren van de ondersteuning van onze inwoners centraal staan. Ook starten we met de voorbereiding van een Actieplan 2.0.

Actie 2: Zon en wind projecten faciliteren. Na het vaststellen van het beleidskader zon en wind zullen in 2022 de eerste plannen voor zonnevelden ingediend gaan worden. Dat kan zodra de beoordelingsmatrix door de gemeenteraad is vastgesteld. We willen dat deze initiatieven op een juiste manier worden ingepast in ons landschap. Daarvoor is brede inzet van kennis van RO, juridische zaken, beleid, natuur, landschap en openbare werken nodig. De raad neemt in 2022 een besluit over de Routekaart Wind. Op basis van deze routekaart werken we aan de planvorming van windenergie in Roerdalen.

Actie 3: Warmte-transitie. De vaststelling van de Transitievisie warmte (TVW) in 2021 is het startschot om de mogelijkheden om zonder aardgas te leven in Roerdalen te verkennen en uit te werken. We gaan experimenteren met gebieden en typen woningen. Communicatie, zowel met eigenaren als huurders (Wonen Limburg) is een speerpunt. Isoleren zien we als de basisinzet en daarnaast willen we experimenten met pilots met hybride warmtepompen of all-electric oplossingen. We hebben vooral aandacht voor woningen waar dit soort toepassingen juist niet effectief zijn. Dit vraagt brede inzet op gebied van vastgoed, communicatie, infrastructuur en projectmanagement.

Actie 4: Stimuleringsfonds Duurzaamheid. In het Actieplan Duurzame Energie is het inrichten van een Stimuleringsfonds Duurzaamheid opgenomen. Het doel was om uitvoering van de duurzaamheidsopgave door inwoners, bedrijven en andere partijen te stimuleren. Het fonds moest een revolverend karakter krijgen. Het fonds is destijds met € 1 miljoen gevuld. We hebben deze financiële ruimte niet benut voor onze inwoners, bedrijven of andere partijen. Er zijn veel financiële stimulansen beschikbaar voor alle genoemde doelgroepen vanuit het Rijk en de provincie waar een beroep op gedaan kan worden. Met het uitgangspunt van een revolverend karakter kunnen we hier als gemeente geen meerwaarde creëren voor deze doelgroepen en de gemeentelijke duurzaamheidsopgave. We willen de middelen uit het fonds wel benutten. Daarbij moeten de uitgangspunten van het verder brengen van de duurzaamheidsopgave en het revolverend karakter samen komen. Bijvoorbeeld door (mee) te investeren in de (plan)ontwikkeling van projecten voor de opwek van zon- of windenergie, of de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Dat helpt projecten van de grond te krijgen, waarbij onze steun meerwaarde heeft. En het rendeert financieel op de lange termijn.

Actie 5: Regionale Energie Strategie (RES). In 2021 is de RES 1.0 vastgesteld. In de RES worden op regionaal niveau kaders en doelstellingen geformuleerd. We geven hier deels op regionaal en deels op het gemeentelijke niveau invulling aan.

33

Dat doen we met maatwerk en passend bij de schaal van onze gemeente of de regio. Lokaal faciliteren we zonnevelden en helpen we onze inwoners te verduurzamen. Regionaal bekijken we op welke manier we in de toekomst kunnen verwarmen en stemmen we af over de verzwaring van de capaciteit van het energienet. Het regionale beleid en de lokale uitvoering en beleidsvorming stemmen we daarmee op elkaar af. In 2022 en verder blijven we vanuit de gemeente meewerken aan de uitvoeringsorganisatie van de RES, waar we lokaal uiteraard ook veel baat bij hebben.

Actie 6: Riool-overstorten Vlootbeek. We werken aan de realisatie van overstorten langs de Vlootbeek in het kader van de Kaderrichtlijn Water (programma 6). In 2020 en 2021 zijn de ontwerpen voor de overstorten opgesteld en is de grondverwerving nagenoeg afgerond. In 2021 wordt verder het vergunningentraject en aanbesteding doorlopen, evenals communicatie richting de omgeving. In 2022 is de realisatie voorzien. Het geld hiervoor komt enerzijds vanuit het Waterschap Limburg en anderzijds uit het voedingskrediet rioleringen.

Actie 7: Aanpassen bossen en project bos en natuurbrandpreventie in verband met klimaatverandering. De komende jaren werken we verder aan het klimaatbestendiger maken van onze bossen. Met kap en bij herplant houden we rekening met soorten die beter bestand zijn tegen het toekomstige klimaat. Verder starten we in 2022 met een nieuwe Interreg subsidieaanvraag voor de uitwerking en uitvoering van het grensoverschrijdend project bos en natuurbrandpreventie. Daarnaast voeren we de reguliere onderhoudsmaatregelen uit.

Grip op samenwerking Om al onze doelen in dit programma te behalen wordt samengewerkt met de volgende verbonden partijen: Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling), Grenspark MaasSwalm-Nette (gemeenschappelijke regeling), Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML, vennootschap), Stichting Ons WCL (stichting), de Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (gemeenschappelijke regeling), Euregio Rijn-Maas-Noord (overige verbonden partij), SML en Keyport.

Reguliere werkzaamheden  Afronden ontwikkeling LOG Montfort.  Pacht- en grondzaken.  Economie.  Recreatie en toerisme.  Cultureel erfgoed/cultuur.  Ruimtelijk beleid.  Deelname in grenspark Maas, Swalm, Nette.  Deelname Samenwerking Midden Limburg.  Deelname Keyport.  Deelname Euregio.  Deelname in VVV Midden-Limburg.  Euregionale samenwerking (Wassenberg en Niederkrüchten).

34

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

- 3.969 719 - 3.250

- 2.956 985 - 1.971

- 1.420 414 - 1.006

- 1.435 464 - 970

- 1.131 519 - 612

- 1.131 536 - 595

572 572

- 43 933 891

257 257

268 268

39 39

39 39

- 2.677

- 1.080

- 749

- 702

- 573

- 556

Toelichting verschillen tussen begroting 2021 en begroting 2022 De grootste mutaties in begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  In 2021 hebben we € 197.000 ontvangen voor de uitvoering van de noodmaatregel Kunst en Cultuur via de algemene uitkering (programma 8). De lasten zijn hierdoor in 2021 incidenteel €197.000 hoger.  Vanaf 2022 vervallen de kosten voor het tijdelijk beheer van het Elfenmeer van € 155.000.  In begroting 2021 bedroegen incidentele kosten opgenomen voor project Herkenboscher Broek € 584.000.  In 2021 bedroegen de kosten voor duurzaamheid en het opstellen van de transitievisie warmte € 266.000.  In 2021 is voor het uitvoeren van de omgevingswet €239.000 in de begroting opgenomen, deze kosten worden door de reserve programmaplan omgevingswet gedekt. Baten  Hogere pachtopbrengsten en canon erfdienstbaarheden € 55.000 in 2022.  In de begroting 2021 waren inkomsten opgenomen voor project Herkenboscher Broek € 627.000. Reserves Toevoegingen  Het resultaat van het project Herkenboscher Broek werd in 2021 aan de Algemene reserve toegevoegd € 43.000. Onttrekkingen  In 2021 bedroegen de onttrekkingen uit de Algemene reserve €656.000 voor duurzaamheid en uitvoering klimaatakkoord en taakmutatie cultuurmiddelen.

 De kosten van het LOG Montfort zijn in 2021 ten laste van de reserve gebiedsontwikkeling gekomen € 30.000.  De restantkredieten van de projecten omgevingswet zijn in 2021 ten laste van de reserve programmaplan omgevingswet gekomen € 239.000.  In 2022 wordt er een onttrekking gedaan voor actieplan duurzame energie €257.000.

35

Programma 5: Woonomgeving

Inleiding Dit programma gaat over de woonomgeving van onze inwoners. Onze gemeente is een prachtige gemeente waar het mooi wonen is in het groen. Natuur, werkgelegenheid en voorzieningen zijn nabij. De sociale samenhang in onze dorpen is groot, met een actief verenigingsleven. Deze sterke punten willen we blijven inzetten en versterken om zo nog aantrekkelijker te worden voor nieuwe inwoners. Er zijn momenteel veel bouwactiviteiten. Tegelijkertijd hebben we te maken met een demografische transitie die vraagt om andere woningen. Dit speelt een rol bij de keuzes voor de toekomst. De bestaande woningvoorraad is voor een deel niet levensloopbestendig. We hebben regionale afspraken vastgelegd in de Structuurvisie Wonen 2018, die het komende jaar vervangen gaat worden door de Structuurvisie Wonen 2022 e.v.. Er worden jaarlijks prestatie-afspraken gemaakt met Wonen Limburg. We zien kansen in de plannen voor ruimtelijk en economische ontwikkelingen op de voormalige luchtmachtbasis in Elmpt. Dat biedt kansen voor werkgelegenheid en kan wellicht leiden tot extra inwoners voor onze gemeente. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: huisvesting die past bij de behoefte van onze inwoners, in relatie tot krachtige dorpen, leefbaarheid en openbare ruimte. Uiteindelijk willen we dat onze inwoners kunnen (blijven) wonen in een woning die voldoet aan hun eigen behoefte, in een prettige en veilige leefomgeving. Midden-Limburg staat als regio op de 5de plaats in de Brede Welvaartsmonitor. Met name het goede woon- en leefklimaat ligt hieraan ten grondslag. Dit willen we graag zo houden. Hiervoor is een woningvoorraad nodig die goed aansluit op de toekomstige woonbehoefte van onze huidige en nieuwe inwoners. We hebben twee belangrijke doelen:  een woningvoorraad die kwalitatief goed aansluit bij de wensen van onze inwoners en;  een woningvoorraad die qua aantallen aansluit op de behoefte. Verder is een goede sociale samenhang belangrijk. Bewoners en verenigingen dragen zelf ook bij aan het woon- en leefklimaat (zie ook programma 1).

Doel 1: Het bereiken van een woningvoorraad en woonomgeving die kwalitatief aansluit bij de behoefte van onze inwoners. Actie 1: Structuurvisie Wonen 2018 actualiseren. In juli 2019 is de Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2018 door de gemeenteraad vastgesteld. Deze regionale structuurvisie wordt geactualiseerd en in 2022 aan de gemeenteraad ter vaststelling voorgelegd. Hierin wordt ingespeeld op de huidige woningmarkt, waarvoor de provincie inmiddels ook haar kaders heeft aangepast. Omdat het een actualisatie betreft en de provinciale kaders meer ruimte bieden, wordt momenteel regionaal afgezien van een nieuw woningbehoefteonderzoek. Als tijdens de looptijd van de structuurvisie deze kaders lokaal ofwel regionaal niet meer lijken aan te

36

sluiten, kan door een behoefteonderzoek zoals ook aangegeven in de provinciale verordening, deze ruimte getoetst en mogelijk gewijzigd worden. Hiervoor zullen dan extra middelen moeten worden vrijgemaakt.

Actie 2: Woonwagenstandplaatsen. In 2020 is uit het provinciaal woonbehoefteonderzoek gebleken dat er behoefte is aan extra standplaatsen in Roerdalen. In 2020 en 2021 hebben we een verdiepend gemeentelijk onderzoek uitgevoerd dat in 2021 is vertaald in een plan van aanpak. In 2021 is door uw raad een voorbereidingskrediet (€80.000) beschikbaar gesteld voor het uitwerken van dit plan van aanpak. In 2022 willen we op de locatie in Herkenbosch de eerste uitbreidingen realiseren en voor de locaties in Montfort en Melick de benodigde gronden verwerven. Hiervoor is een investeringskrediet nodig (vooralsnog geraamd op €350.000) voor grondverwerving, het bouwrijp maken van de standplaatsen en plaatsen van bergingen in Herkenbosch. Voor de locaties Melick en Montfort kan pas krediet worden geraamd zodra de gronden zijn verworven.

Actie 3: Grotere nieuwbouwprojecten (plan van aanpak investeringen). We zijn actief bezig met de realisatie van enkele (grotere) woningbouwprojecten zoals de herontwikkeling locatie Petrusberg en locatie Brombemke in Sint Odilienberg en diverse woonzorglocaties (zoals aan de Dorpsstraat in Melick en de Hoogstraat in Montfort). Tevens zijn er bouwontwikkelingen aan de Markt in Posterholt en de Hammerstraat/Muijtertweg in Herkenbosch. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheid voor de afronding van Wienkeskoel in Melick. Gedeeltelijk zijn deze plannen ook opgenomen in de samenwerkingsagenda met de provincie (Kwaliteit Limburgse Centra). Aangezien het vooral projecten van derden betreft is voor de begeleiding van deze projecten extra capaciteit en budget nodig om de procedures voortvarend op te kunnen pakken. De provincie heeft een subsidieregeling om tegemoet te komen in ambtelijke kosten, hier willen we aanspraak op maken. Deze plannen dragen bij aan het vergroten van de leefbaarheid van de kernen.

Actie 4: Afronding wijk Holsterveld in Vlodrop. In 2020 is gestart met een onderzoek of en op welke wijze de woningbouwontwikkelingen op Holsterveld in Vlodrop opnieuw kunnen worden opgestart. De raad heeft in 2021 besloten om de grondexploitatie te openen. De planologische procedure is opgestart en een prijsvraag doorlopen. In 2022 moet dit uiteindelijk leiden tot grondverkoop en wellicht al de eerste bouwwerkzaamheden.

Actie 5: Centrumplan Herkenbosch. In 2021 is onderzocht of en op welke wijze het centrum van Herkenbosch (hoek van Europalaan Centrum en Stationsweg) kan worden herontwikkeld. In 2022 wordt, als de gemeenteraad instemt met de ontwikkeling, de grondexploitatie geopend.

Actie 6: Lokale prestatieafspraken. Op 26 november 2019 zijn de Lokale Prestatieafspraken 2020-2023 door het college vastgesteld, de hierbij behorende jaarschijven worden telkens in november/december vastgesteld. Met de woningcorporatie en de huurdersbelangenvereniging geven we uitvoering aan de Prestatieafspraken Jaarschijf 2022. Bij het maken van de afspraken houden we rekening met de behoeften en wensen van onze inwoners. De onderwerpen waarover afspraken gemaakt worden, beperken zich niet tot de volkshuisvesting, ook aspecten uit het sociaal domein, leefbaarheid en de verduurzamingsopgave (levensloopbestendig alsook energetisch) komen hierbij aan bod.

37

Actie 7: Afvalinzameling 2022 en verder. In december 2020 heeft de raad een keuze gemaakt hoe de afvalinzameling er per 1-1-2022 uit komt te zien. Focus hierbij ligt op het terugdringen van het restafval in verband met de verbrandingsbelasting en almaar stijgende inzamel- en verwerkingskosten. De raad zal gedurende 2022 op de hoogte worden gesteld van de voortgang en tussentijdse resultaten.

Doel 2: Het bereiken van een woningvoorraad die aansluit bij onze demografische behoefte. Actie 1: Regionale afspraken transformatieopgave. In 2022 wordt de regionale Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2018 geactualiseerd. In dat kader worden nieuwe afspraken vastgelegd over de transformatieopgave en bouwplannen.

Actie 2: Herstructureringsontwikkelingen. In juli 2019 is de Structuurvisie Wonen 2018 vastgesteld. Daarin is onder andere afgesproken dat onze gemeente nog 319 woningen mag bouwen tot en met 2021. Daarnaast verminderen we de overcapaciteit van de planvoorraad met 95 woningen, om ruimte te creëren voor nieuwe, goede woningbouwplannen (transformatie van de planvoorraad). Vanuit ruimtelijk oogpunt (zie ook programma 4) krijgen samenhangende herstructureringslocaties en transformatiemogelijkheden voorrang boven uitbreiding en nieuwbouw. Met deze herontwikkelingen kunnen woningen worden gerealiseerd die aansluiten bij de kwalitatieve behoefte, aangezien onze bevolkingssamenstelling verandert. Er komen meer ouderen en de huishoudens worden kleiner. Daarnaast neemt het aantal huishoudens langzaam af. Hierdoor ontstaat er veel vraag naar appartementen met lift en seniorenwoningen. Gelijktijdig ontstaat er een overschot aan rijwoningen, twee-onder-een kap woningen en vrijstaande woningen. In de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 zijn gebieden aangewezen waar we in de toekomst het aantal woningen willen verminderen. Dit noemen we verdunningsgebieden. In het Uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie Roerdalen 2050 zijn de uitwerkingen van de verdunningsgebieden in de planning gezet. Pas vanaf 2029 gaan we aan de slag met de verdunning tenzij zich eerder kansen voordoen.

Verder staan er in de kernen winkel-, kantoor en andere bedrijfsruimten leeg. Leegstand heeft een negatief effect op de leefbaarheid. We denken daarom actief met inwoners mee bij het zoeken naar goede oplossingen (zie ook programma 5, doel 1, actie 3)

Grip op samenwerking Om de doelen in dit programma te halen werken we samen met de volgende verbonden partijen: Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling), Reinigingsdienst Maasland (gemeenschappelijke regeling) en de Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (overige verbonden partij). Verder werken we samen in SML-verband.

Reguliere werkzaamheden  Uitvoering afvalnota.  Grondexploitaties.  Gebiedsontwikkeling.  Ruimtelijke plannen.  Planschadezaken.

38

 Trekkersrol Samenwerking Midden-Limburg (SML) op het gebied van Wonen, Zorg en Woonomgeving.  Deelname Samenwerking Midden Limburg.  Lokale prestatieafspraken (woningcorporatie, gemeente en huurdersbelangenvereniging).  Huisvesting statushouders.

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 5. Woonomgeving Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

MJR 2023

MJR 2024

MJR 2025

- 3.565 3.739 174

- 4.943 4.629 - 314

- 7.912 6.020 - 1.892

- 5.313 4.536 - 778

- 4.715 3.908 - 806

- 4.710 3.902 - 808

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

33 33

- 571 - 571

- 678 1.537 859

- 166 - 166

- 87 - 87

- 87 - 87

Resultaat

207

- 885

- 1.033

- 944

- 893

- 895

Toelichting verschillen tussen begroting 2020 en 2021 De grootste mutaties in de lasten en baten van de begroting 2022 ten opzichte van de begroting 2021 worden veroorzaakt door: Lasten  In 2021 was het budget voor externe adviseurs wonen € 25.000 hoger voor het afronden van het actieplan woonwagens, de nieuwe structuurvisie en de beleidsaanpassingen Wonen.  Voor de inhuur van extra capaciteit om grotere bouwprojecten te begeleiden is in 2022 € 60.000 begroot.  In 2022 is rekening gehouden met de kosten voor de herontwikkeling centrum Herkenbosch € 1.537.000, dekking uit de Algemene reserve.  Door de nieuwe wijze van afval ophalen vanaf 2022 zijn er diverse verschuivingen in de budgetten afval, per saldo zijn de kosten € 87.000 hoger.  De gemeentelijke bijdrage aan het Servicecentrum MER OD is verdeeld over programma 3 en 5. In dit programma stijgt de bijdrage met € 303.000. Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt door de herverdeling van de bijdragen als gevolg van de nieuwe verdeelsleutel Bedrijfsvoering. Zie paragraaf Verbonden Partije  Vanaf 2022 hebben we in het kader van de uitvoering van het plan ‘Investeren in duurzaamheid en om te renderen’ een voordeel opgenomen van € 58.000 voor milieu.  Toename in de bouwgrondexploitaties € 1.128.000 de inhoudelijke toelichting hierop staat in de paragraaf grondbeleid.

39

Baten  Toename in de bouwgrondexploitaties € 1.240.000 de inhoudelijke toelichting hierop staat in de paragraaf grondbeleid.  Hogere inkomsten afvalstoffenrecht € 135.000 en hogere inkomsten verkoop materiaal €25.000. Reserves Toevoegingen  Toevoeging in 2022 van de winstneming bouwgronden in de reserve bouwgrondexploitatie € 678.000 (€571.000 in 2021). Onttrekkingen  Onttrekking uit de Algemene reserve voor de herontwikkeling centrum Herkenbosch € 1.537.000.

40

Programma 6: Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen

Inleiding Dit programma richt zich op de directe leefomgeving van onze inwoners. Zowel op het onderhoud als op de ontwikkeling van de openbare ruimte. Er is dus een relatie met de nulde lijn: een verbetering van de sociale samenhang, leefbaarheid en burgerkracht in de dorpen. We gaan door met het actief betrekken van onze inwoners bij initiatieven op het gebied van veiligheid en leefbaarheid en bij de keuzes die gemaakt moeten worden in de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte. Dat doen we binnen duidelijke kaders en vanuit het algemeen belang. We hebben hier al goede ervaringen mee opgedaan. Tegelijkertijd merken we dat dit extra inzet kost. Dit gaat ten koste van de hoeveelheid projecten die we kunnen realiseren. We werken wijkgericht en onze medewerkers van de buitendienst zijn herkenbaar in de dorpen aanwezig en voor iedereen, die dit wenst, aanspreekbaar. De medewerkers van onze buitendienst hebben een sterke binding met de kernen en weten wat er in een dorp leeft. Vanuit hun sterke verantwoordelijks gevoel werken ze dagelijks in de kernen en proberen klachten en meldingen zo snel als mogelijk op te lossen. Het digitale meldsysteem FIXI stelt onze medewerkers in staat om meldingen snel en adequaat af te handelen. Afhankelijk van de aard van de melding gebeurt dat direct of vraagt de afhandeling meer tijd. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: krachtige, leefbare dorpen waar inwoners en toeristen zich prettig voelen. Een veilige openbare ruimte waarin een aantrekkelijke kwaliteit tot uiting komt. We doen dit met integraal ontwerp vanuit visie, met betrokkenheid van de inwoners. Toepassing van duurzame materialen, oog voor historische elementen en groen levert mooie en leefbare kernen op. Dit is belangrijk voor onze inwoners, potentiële bewoners en tegelijkertijd verhoogt het de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor toeristen en recreanten. Ook heeft de omgeving een positieve invloed op de waarde van het vastgoed. Prettig wonen draagt ook bij aan het halen van de doelen vanuit de Wmo. De relatie tussen leefbaarheid en openbare ruimte uit zich ook bij onder andere parkeren, (veilige) bereikbaarheid van de algemene/openbare voorzieningen zoals scholen, sportaccommodaties, BMV2 (dorps- of gemeenschapshuizen) en de in onze gemeente aanwezige clusters van winkels en horeca. Groen draagt bij aan het geluksgevoel en een groene omgeving heeft veel voordelen. Het heeft een positief effect op de gezondheid van mensen en draagt bij aan de leefbaarheid van de wijk. Bedrijven vestigen zich graag in een groene omgeving en onroerend goed is gewilder, waardoor de economische groei in een dorp wordt versterkt. Daarnaast zijn landschap en natuur belangrijk voor onze leefomgeving.

Het groen is niet alleen onze grootste zuurstofproducent, maar het zorgt ook

41

voor de zuivering van onze lucht en zorgt voor schaduw. Verder levert groen een leefgebied voor vele insecten en andere dieren. We dragen, onder andere vanuit team Onderhoud, bij aan een hogere veiligheid door met een kritische blik te kijken naar ontwikkelingen in kernen. Daar waar aanwijzingen zijn van oneigenlijk en/of criminele activiteiten (bv dumpingen drugsafval) worden die gedeeld met de partijen die een rol spelen in het veiligheidsdomein. Hier ligt een link met programma 3. We kiezen ieder jaar welke projecten we wel en nog niet oppakken. Hierin speelt de situatie ter plekke een belangrijke rol. Wat is de staat van onderhoud, ontstaat er mogelijk op korte termijn een gevaarlijke situatie, welke kansen kunnen we in het gebied benutten en kunnen we zaken samenvoegen? Vanuit het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP) zijn de kaders voor verkeerskundige inrichting en verkeersveiligheid vastgelegd. Vanuit groen zijn deze verankerd in het Groenstructuurplan en het Groenbeheerplan. We werken aan mobiliteit en verkeersveiligheid conform het GVVP. Dit plan actualiseren we in 2022. De diverse kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte, op het gebied van bijvoorbeeld wegen, groen en riolering, zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. We continueren de gekozen kwaliteitsniveaus. De benodigde budgetten moeten aansluiten bij de gekozen ambitie.

Een waarschuwing voor de toekomst is aan de orde. We zien dat op alle vlakken de markt aantrekt. Goed personeel is schaars, grondstoffen worden duurder. We zien dat het prijspeil van materieel, materiaal en arbeid stijgt. Dit leidt tot stijging van de kosten om hetzelfde kwaliteitsniveau in stand te houden. Concreet voorbeeld waarin we dit hebben gezien is de aanbesteding van het asfaltonderhoud. Dit komt aan de orde bij de behandeling van het wegenbeheerplan in de gemeenteraad van februari 2022. Goed personeel is schaars. Dit geldt bij de aannemers, die moeite hebben gekwalificeerd personeel te binden, maar geldt ook voor onze eigen organisatie. Specialistische vacatures invullen gaat zeer moeizaam. Waar dat onvoldoende lukt, zullen we keuzes maken in de prioritering van projecten.

Doel 1: Samen met inwoners werken aan integrale gebiedsgerichte projecten. Actie 1: Afronden reconstructie Leropperweg te Posterholt. We zijn gestart met de reconstructie van de Leropperweg, na een uitvoerig communicatietraject met omwonenden. 1e helft van 2022 ronden we deze werkzaamheden af.

Actie 2: Voorbereidingen afronden en realiseren van de herinrichting van de markt in Vlodrop. De Markt in Vlodrop wordt al lang genoemd in het kader van een reconstructie. In het verleden zijn hier ook reeds gesprekken gevoerd en diverse ontwerpen gemaakt. We hebben dit in 2021 samen met een grote groep inwoners voorbereid.

Actie 3: Reconstructie speeltuinen. Onze speeltuinen zijn toe aan verandering. Speeltoestellen zijn deels versleten of passen niet meer in huidige tijdbeeld. De wijzigende bevolkingsopbouw en -samenstelling in buurten, maakt dat ook de functie en het gebruik van de speelplekken veranderen. In vrijwel alle dorpen nemen inwoners initiatief om van de oude speeltuintjes hedendaagse beweeg- en ontmoetingsplekken te maken. Niet alleen voor kinderen, maar voor jong en oud. Coronabeperkingen zorgden helaas voor extra uitdagingen om in gesprek te gaan en draagvlak op te bouwen. Initiatiefnemers hebben daarom meer tijd nodig dan gedacht. Dat vergt begrip en geduld. Initiatieven variëren in aanpak van een

42

speelplek tot alle plekken in het dorp. Ze zijn leerzaam en veelbelovend en de betrokkenheid en motivatie zijn groot. Het is belangrijk dat we ermee doorgaan. Niet alleen vanwege de reconstructie van de speeltuinen, maar vooral omdat het bijdraagt aan dynamiek, autonomie en gemeenschapszin in de dorpen. Met als resultaat speel- en ontmoetingsplekken die niet alleen voor, maar ook van de inwoners zijn.

Doel 2: Groenbeheer op het gewenste niveau houden, met aandacht voor de mensen die dit werk doen. Actie 1: De organisatie van team Onderhoud en het groenbedrijf verder ontwikkelen. Vanaf 1 januari 2020 is er een grote groep mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ( de oude WSW) vanuit Westrom gedetacheerd bij de gemeente. Helaas heeft Westrom vanaf deze start niet het noodzakelijke aantal medewerkers kunnen leveren. Onder leiding en aansturing van het Team Onderhoud wordt het groenonderhoud uitgevoerd binnen het door de gemeenteraad vastgestelde financiële kader. Bij goedkeuring door de raad starten we in 2022 met de verbouwing van de gemeenteloods in Melick waarmee er een gezamenlijke huisvesting voor deze nieuwe groenmedewerkers en de bestaande buitendienst ontstaat. Het hele Team Onderhoud komt dan onder een dak. Dit heeft een positief effect op de integratie van de gedetacheerde medewerkers in het Team Onderhoud. Bovendien kunnen de uitvoerende taken dan efficiënter en flexibeler worden uitgevoerd. De voornamelijk gemechaniseerde groen onderhoudswerkzaamheden, zoals het maaien van gazons, onkruidbestrijding op verhardingen en het maaien van wegbermen zijn uitbesteed aan aannemers.

Actie 2: Outdoor Campus Roerdalen. Om de bezetting van de groen onderhoudsdienst op peil te brengen en te houden is er dringend behoefte aan (blijvende) nieuwe instroom van medewerkers. De groep Westrommedewerkers die bij onze is gedetacheerd neemt door natuurlijk verloop steeds verder af. Op 1 april 2021 zijn we daarom van start gegaan met de Outdoor Campus Roerdalen. In dit project wordt aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (die vallen onder de Participatiewet) de mogelijkheid geboden om door middel van werken in het groen door te groeien naar de gemeentelijke groen onderhoudsdienst of naar bijvoorbeeld een commerciële partij. Dit doen we met intensieve professionele begeleiding waarbij de deelnemers naast het aanleren van werknemersvaardigheden ook een gedegen opleiding in het groen wordt geboden. Inmiddels zijn er 3 mensen uit de participatiewet uitgestroomd naar de groen onderhoudsdienst van de gemeente. Naast mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is er in dit project ook de samenwerking gezocht met het Praktijk- en Speciaal onderwijs in Roermond. Na de zomervakantie 2021 wordt de eerste kandidaat uit deze doelgroep geplaatst in de Outdoor Campus Roerdalen.

Actie 3: Maaibeleid en biodiversiteit. We blijven zoeken naar mogelijkheden om daarvoor geschikte gemeentelijke eigendommen minder of anders te maaien waardoor de biodiversiteit zich verder kan ontwikkelen. We willen starten met het minder maaien van grotere gazons, of gedeelten daarvan, zodat er een meer bloemrijke en natuurlijke vegetatie kan ontstaan. We gaan door met het stimuleren van bloemrijke particuliere akkerranden of percelen om de biodiversiteit te versterken. In dit kader onderzoeken we ook de mogelijkheden om gecultiveerd groen (plantsoenen en gazons) om te vormen naar meer natuurlijk groen.

43

Actie 4: Bestrijden schadelijke flora en fauna. De laatste jaren krijgen we steeds vaker klachten en meldingen van overlast gevende flora en fauna. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Reuzenberenklauw, het Jacobskruiskruid en de Japanse Duizendknoop. In het 2e kwartaal van 2022 stellen we een plan op dat richting geeft aan de aanpak van deze soorten op locaties waar dit gevaar oplevert voor paarden en koeien. In dit plan kijken we ook naar de overlast die ontstaat door de bever. Ook hier onderzoeken we de mogelijkheden om de overlast zoveel mogelijk te beperken.

Doel 3: Naast een mooie en veilige omgeving voor onze inwoners dragen we ook bij aan recreatie en toerisme. Actie 1: Renovatie fietspaden Meinweggebied Ook in 2022 gaan we weer verder met de renovatie van de half verharde fietspaden in het Meinweg gebied.

Actie 2: Saneren bebording en bewegwijzering in de gemeente. Na de uitgebreide inventarisatie ronden we deze actie in 2022 af.

Doel 4: We dragen bij aan duurzaamheid. Actie 1: Duurzaamheid binnen de waterketen. Als vervolg op de “stresstest light water” wordt een verdiepingsslag gemaakt, waarin ambities en een uitvoeringsplan worden opgesteld. Naast de acties en maatregelen die nu al in projecten worden opgenomen, wordt extra focus gelegd op een programmagerichte aanpak en verdere vernieuwing van mogelijke acties en maatregelen. Daarbij wordt aangesloten op de visie Waardevol Groeien uit 2015 en het regionale Waterketenplan. Er is aandacht voor de relatie tussen de waterketen, ruimtelijke inrichting en watersysteem. Waarbij gezorgd wordt voor borging van waterkwaliteit- en waterkwantiteitsaspecten in boven- en ondergrondse plannen.

Actie 2: Duurzame machines. Bij aanschaf c.q. vervanging van vervoermiddelen en machines houden we rekening met de nieuwste normen en technieken op het gebied van uitstoot en verbruik. We bekijken tevens de mogelijkheden om meer brandstof aangedreven machines te vervangen door accu aangedreven machines.

Actie 3: In reconstructies van wegen en riolering en bij onderhoud aan de openbare verlichting houden we rekening met duurzaamheidsaspecten. Bij onderhoud aan de riolering doen we dit waar mogelijk van binnen uit (relining). Hierdoor hoeft niet de hele weg opengebroken te worden. Bij wegen maken we gebruik van duurzame materialen. We kiezen voor producten waarin gerecyclede materialen zijn toegepast. Bij openbare verlichting meten we na de theoretische afschrijvingstermijn de kwaliteit van de masten. Hieruit blijkt dat deze in veel gevallen nog niet vervangen hoeven te worden. Daarnaast passen we LED verlichting toe bij vervanging van lampen. Daarmee zorgen we voor het meeste rendement, zowel vanuit financieel als milieuoogpunt. In de afwegingen binnen reconstructies en integrale projecten houden we ook rekening met klimaateffecten.

44

Actie 4: Stimuleren en/of realiseren van zonnedaken op gemeentelijk vastgoed of andere gebouwen. Op het dak van het gemeentehuis en de Roerparel liggen zonnepanelen. In aansluiting op het actieplan duurzame energie bekijken we de komende jaren welke andere gemeentelijke daken geschikt zijn (te maken). Als eerstvolgende wordt het dak van de oude gemeenteloods in Sint Odiliënberg geschikt gemaakt voor en voorzien van zonnepanelen. Daarna volgt de gemeenteloods in Melick. We zijn ook in gesprek met de voetbalverenigingen over verduurzaming van de sportparken.

Grip op samenwerking We werken op het gebied van water en riolering regionale samen (o.a. Limburgse Peelen), waarbij we aan het onderzoeken zijn hoe deze samenwerking in de toekomst verder vormgegeven kan worden. Daarnaast int de BSGW de rioolheffing.

Reguliere werkzaamheden  Beheer en onderhoud wegen, riolering, groen, verkeer, openbare verlichting, civiele kunstwerken en accommodaties;  Op vraag advisering Omgevingsdienst bij vergunningen op het gebied van water, groen, uitwegen en evenementen;  Behandelen meldingen en klachten op het gebied van wegen, water, openbare verlichting, verkeer en groen;  Integrale samenwerking met andere teams, onder andere bij een groot aantal ruimtelijke ontwikkelingen;  Samenwerkingsverbanden in de regio op het gebied van wegen, water, verkeer en groen.  Het is een wettelijke verplichting dat de gemeente van de Geo-basisregistraties, Basisadministraties Adressen en Gebouwen (BAG), Grootschalige Topografie (BGT) en Registratie Ondergrond (BRO) de kwaliteit garandeert volgens de eisen in de wet- en regelgeving. Deze kwaliteit is van groot belang bij de uitvoering van vele taken en in projecten. Uit de audit die via de ENSIA verloopt blijkt dat we én onvoldoendes scoren en dat deze wettelijke taak nog niet goed structureel is ingeregeld. We zullen dit dus anders moeten gaan organiseren en inrichten. We doen dit in samenwerking met de gemeente Echt-Susteren om meerkosten zoveel mogelijk te voorkomen. Met Echt-Susteren is gekeken naar aanpak en noodzakelijke kosten voor de toekomst.