Bijlage 2: Ontwerp omgevingsvisie Roerdalen 2050

51

5. Onze Visie

Waar staat Roerdalen in 2050? We hebben met elkaar de stip op de horizon geplaatst daar waar het gaat over onze strategische ambitie: “Roerdalen is een landelijke, groene en duurzame gemeente waar het prettig wonen, werken en recreëren is en waar iedereen gelukkig, gezond en veilig kan verblijven. Kortom: Roerdalen is in balans.”

Op basis van zeven leidende thema’s geven we invulling aan deze ambitie. Kernelementen vanuit deze thema’s zijn verbeeld op deze visiekaart.

Identiteit en verbondenheid

5

Onze gemeente kent een rijke historie. Veel elementen uit het verleden zijn heden ten dage nog altijd zichtbaar, zowel in onze kernen als in het landschap. Het zijn cultuurhistorische waarden waaraan we voor een groot deel onze identiteit ontlenen. Waarden die we verplicht zijn over te dragen aan volgende generaties. We verbinden het verleden met het heden en de toekomst. Dit bindt ook onze inwoners met het dorp of buurtschap waar ze wonen. Deze verbondenheid vertaalt zich terug in het veelzijdige culturele en verenigingsleven. Begrippen zoals gemeenschapszin, nabuurschap en “Samen Doen”, passen hier goed bij. Waarden die we koesteren én willen vasthouden, ook in een samenleving die verandert.

Leefbaarheid

We zien een aantal opgaves op ons afkomen, soms zitten we er zelfs al midden in. Ons voorzieningenniveau staat onder druk. Het zal in de toekomst niet meer vanzelfsprekend zijn dat iedere kern over dezelfde voorzieningen beschikt. We gaan echter uit van eigen kracht en zetten in op de bestaande kwaliteiten van onze dorpen en op een positieve gezondheid. We werken aan geluk als verbindend element en doen vooral waar we goed in zijn. We zijn ervan overtuigd dat we op deze manier met elkaar het voorzieningenniveau en de leefbaarheid op peil houden. Voor maatschappelijke voorzieningen geldt hetzelfde. We verbinden het draagvlak voor voorziening aan het behoud van deze voorzieningen.

52

Vitale en veerkrachtige leefomgeving

Als we kijken naar onze kernen dan ligt de uitdaging in het behoud van vitaliteit en veerkracht. Woonbehoeftes en woningvraag veranderen, leegstand dreigt én een groot deel van de bestaande woningen staat voor een verduurzamingsopgave. We zien op strategische plekken, met name in de oudere dichter bebouwde wijken, kansen om op termijn te verdunnen. Met deze verdunningsaanpak verbinden we verschillende opgaves in een gebied. We brengen de woningvoorraad in overeenstemming met de vraag en verduurzamen het vastgoed. Daarnaast creëren we een duurzame, groenere, klimaatadaptieve openbare ruimte die aansluit bij de gewenste beleving. We zetten in op een openbare ruimte die verbindt, waar mensen graag verblijven én in beweging komen. Waar gezondheid, zowel fysiek als mentaal, centraal staat. Om dit kracht bij te zetten zijn in een aantal kernen specifieke plekken aangeduid voor dorpsparken waarin deze ambities een plek krijgen. Natuurlijk mag er, aansluitend bij behoefte, ook op andere manieren en plekken gebouwd worden. Wél ligt de focus nadrukkelijk op het bouwen binnen de bestaande kern. Met deze aanpak voorkomen we dat we over 30 jaar weliswaar aantrekkelijke dorpsranden hebben, maar met een kern met te veel leegstand. Om deze kern levendig en vitaal te houden hebben we zogenaamde concentratiegebieden aangewezen.

In deze gebieden geven we ruimte aan een kern met in het centrum bestaande en nieuwe maatschappelijke en economische activiteiten. Buiten deze concentratiegebieden ligt de focus vooral op het behouden van wat er al is in de kernen. Ten aanzien van de dorpsranden ligt er een uitdaging om het dorp en het omliggende landschap met elkaar te verbinden. Juist deze kernrand biedt kansen om verschillende opgaves een plek te geven. Een aantrekkelijke en toegankelijke overgang tussen kern en buitengebied biedt tenslotte de gewenste verbinding tussen kern en buitengebied en versterkt de identiteit van de kernen.

De kwaliteit van ons landschap

Het veelzijdige landschap is een van de belangrijkste kernkwaliteiten van Roerdalen. We zetten in op het versterken van deze kwaliteiten en het behoud van kenmerkende landschapselementen. In deze visie hebben we daartoe verschillende gebiedstyperingen benoemd, elk met eigen kwaliteiten. Zo onderscheiden we de Meinweg, het Roerdal en Vlootbeekdal en verder het afwisselend kleinschalige bos- en mozaïeklandschap en het meer grootschalige en open cultuurlandschap. Het open cultuurlandschap willen we ook zoveel mogelijk open houden (dat wil zeggen geen grootschalige bebouwing hierin).

Voor wat betreft natuurontwikkeling ligt er vanuit het Rijk en Europa nog een grote opgave (360 hectare) in Roerdalen. Deze opgave koppelen we aan het creëren van robuuste ecologische verbindingszones tussen bestaande natuurgebieden in plaats van het realiseren van enkel ‘postzegellocaties’. Met deze natuuropgave leveren we als gemeente ook een belangrijke bijdrage in het behoud van diersoorten, zoals de uiterst zeldzame standvlinder; het Donker Pimpernelblauwtje. In de nabije toekomst onderzoeken we op weke wijze en op welke plekken grootschalige opwekking van wind en of zonne-energie in het landschap kan worden ingepast.

Kansen voor toerisme en recreatie

Het buitengebied wordt gebruikt om te recreëren. Zowel extensief (wandelen en fietsen) als intensief in de vorm van dag- en verblijfsrecreatieve voorzieningen (vakantieparken, campings, speeltuinen etc). Beide vormen zijn belangrijk. De kwaliteit staal centraal. Een verrassend en onderscheidend aanbod gaat boven aantallen. Daarnaast hechten we waarden aan het behouden van een goede balans tussen natuurbeleving en behoud van natuurwaarden. Nieuwe initiatieven die hier op inspelen omarmen we. Om de verschillende initiatieven met elkaar te verbinden én deze balans te bewaken vindt er, specifiek voor de Meinweg en omgeving, een gebiedsgerichte uitwerking plaats in de vorm van ’Belevingspark de Meinweg’. Daarnaast zien we ook buiten de Meinweg kansen voor recreatie en toerisme.

Een agrarische sector met toekomst

De agrarische sector is een belangrijke gebruiker van ons buitengebied en er moet ook in de toekomst voldoende ruimte blijven om te kunnen ‘boeren’. De sector staat echter ook voor een aantal stevige opgaves. In dit kader werken wij toe naar een duurzame, innovatieve en toekomstbestendige sector. We faciliteren de agrarische bedrijven die hier hun bedrijfsvoering op afstemmen. Intensieve veehouderijen zijn alleen toegestaan binnen de bestaande kaders én in het specifiek daartoe aangewezen landbouwontwikkelingsgebied. Bedrijven die besluiten hun agrarische activiteiten te staken of hun bedrijfsvoering willen verbreden helpen we proactief.

Een ondernemende gemeente

We zetten in op het bieden van ruimte aan starters en het faciliteren van het MKB op bestaande locaties en op bedrijventerrein Roerstreek. We stellen daarnaast duidelijke kaders aan de doorontwikkeling van solitaire bedrijven in het buitengebied. We zijn terughoudend met het ontwikkelen van nieuwe industrieterreinen en verkennen alleen mogelijkheden die een duidelijke meerwaarde voor onze gemeenschap én inpasbaar zijn binnen de unieke kwaliteiten van ons buitengebied.

Een duurzame gemeente

Voor alle activiteiten die plaatsvinden in de fysieke leefomgeving geldt dat er getoetst wordt aan de bijdrage aan de verduurzamingsopgave waar we als samenleving voor staan. Dit betekent het verduurzamen van de energievraag, aardgasvrij en klimaatadaptief bouwen en stappen zetten naar een circulaire economie waarin we zorgvuldig omgaan met onze grondstoffen. We werken aan besparing van energie en het verminderen van afvalproductie. Daarnaast staat ook een duurzame opwekking van energie centraal in deze opgave. Om dit concreet te maken vormen verduurzaming, klimaatadaptatie en circulariteit leidende principes bij nieuwe projecten in de fysieke leefomgeving.

Ruimte voor de energietransitie

De energietransitie vraagt om ruimte in het buitengebied. Voor Roerdalen ligt de focus op zon- en windenergie. Beide vormen hebben een eigen impact en ruimteclaim op het landschap. In deze visie beschrijven we zogenaamde uitsluitingsgebieden. Dit zijn gebieden waarin we zon- en windenergie niet passend vinden. Voor het overige grondgebied wordt, separaat aan deze visie, thema gericht beleid opgesteld. Dit beleid bevat een toetsingskader voor het realiseren van zon- en wind energie in Roerdalen.

Een gezonde en veilige leefomgeving.

We werken continue aan een gezonde en veilige leefomgeving waar inwoners en bezoekers zich prettig voelen en veilig kunnen bewegen. Veiligheid in al haar facetten (sociale veiligheid, verkeersveiligheid, externe veiligheid en brandveiligheid). We doen dit samen met onze ketenpartners en monitoren ontwikkelingen die hierop van invloed zijn. In het, nog op te stellen, omgevingsplan van Roerdalen worden milieunormeringen nader uitgewerkt.

Verbonden met de regio

Veel opgaves, bijvoorbeeld op het gebied van milieu, veiligheid en gezondheid, vragen om een gezamenlijke aanpak. We zoeken als gemeente dan ook op verschillende fronten de samenwerking met partners uit de regio. Verbondenheid met de regio gaat ook mobiliteit en daarmee over onze infrastructuur. Zowel de fysieke infrastructuur als de digitale infrastructuur spelen een belangrijke rol in de verbondenheid met ons ommeland. We zijn alert op ontwikkelingen die van invloed zijn op deze mobiliteit en anticiperen tijdig op veranderingen.

Een gezamenlijk proces

Deze omgevingsvisie is tot stand gekomen vanuit een intensief proces dat gezamenlijk met inwoners, ondernemers, stakeholders, ketenpartners, de ambtelijke organisatie, de gemeenteraad en het college van Burgemeester en Wethouders is doorlopen. Samen hebben we een aantrekkelijk toekomstperspectief geschetst voor Roerdalen. Een perspectief waarin we ons verleden, het heden én de toekomst met elkaar verbinden. Een perspectief dat voldoende ruimte biedt om tijdig te kunnen anticiperen op opgaves die op ons afkomen maar tegelijkertijd voldoende concreet is om morgen mee aan de slag te gaan!

5

53

Omgevingsvisie Roerdalen

5

Vl o

54

otb e

ek

Verklaring Bos- en mozaïek-landschap

Beekdallandschap

Open cultuurlandschap

Behoud open landschapskarakter

De Meinweg Robuuste verbindingen Ecologische verbindingszones Dorpsrandzones

Kernen

Buurtschappen

Verdunningsgebieden wonen Concentratiegebieden voorzieningen Dorpsparken Landbouwontwikkelingsgebied

Industrieparken Stortplaats/Overslag Recycling/Zonnepark Belevingspark de Meinweg

Ontsluitingswegen

N - wegen

A73

Spoorlijn

5

Kasteel Molen Basiliek

N

55

6. Werken met de omgevingsvisie De Omgevingswet

Op basis van de Omgevingswet stellen Rijk, provincies en gemeenten ieder een eigen omgevingsvisie vast. Deze omgevingsvisie is het eerste instrument van de Omgevingswet dat we in gebruik nemen. Naast de omgevingsvisie omvat de Omgevingswet ook het Omgevingsplan en het Omgevingsprogramma. o De visie beschrijft wat de gemeente wil. o Het programma maakt concreet hoe de gemeente dat wil realiseren. o Het plan stelt de kaders waarbinnen dat moet gebeuren.

Omgevingsvisie

Rijk, provincies en gemeenten stellen ieder één omgevingsvisie op. De omgevingsvisie is de strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie heeft betrekking op alle terreinen van de leefomgeving. Een omgevingsvisie gaat in op de samenhang tussen ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed.

6

Programma

Het Programma is een flexibel instrument dat de gemeente kan toepassen om de ambities en opgaven die zijn opgenomen in de omgevingsvisie nader uit te werken in beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud van de fysieke leefomgeving. Vergelijkbaar met onze huidige thematische en gebiedsprogramma’s. In programma’s formuleren gemeenten, waterschappen provincies en het Rijk maatregelen die leiden tot de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Ze kunnen daarbij gebruik maken van beleidsregels en financiële instrumenten. Maar ook communicatie, convenanten en de uitvoering van projecten zijn een middel om de doelstelling uit programma’s te bereiken. Voor Roerdalen ligt er geen verplichting vanuit Rijk of provincie om een programma op te stellen. In andere gemeenten geldt deze verplichting bijvoorbeeld voor specifieke thema’s als luchtkwaliteit, externe veiligheid etc. Het voordeel ten opzichte van een regulier beleidsdocument is dat het meer status heeft in het kader van de Omgevingswet en formeel wordt vastgesteld met toepassing van 3.4 Awb. Hierdoor kun je werken met een programmatische aanpak.

Gebiedsgerichte programma’s

De Omgevingsvisie Roerdalen 2050 kan na vaststelling worden uitgewerkt in een of meerdere themagerichte of gebiedsgerichte programma’s. Deze uitwerking sluit aan bij de ambitie van integraal werken. Een gebiedsprogramma beschrijft de beoogde ontwikkeling van een gebied binnen de gemeente. Met een gebiedsprogramma wordt concreter beschreven hoe de koers van de omgevingsvisie op het schaalniveau van de wijk, het project of het gebied, wordt vormgegeven. Binnen een gebiedsgericht programma kunnen verschillende zaken worden vastgelegd. Denk hierbij aan de kaders voor participatie, het ruimtelijke programma, de rol van de overheid en de wijze van samenwerking met stakeholders. De gemeente overweegt om de gebiedsvisie voor Belevingspark de Meinweg over te nemen als gebiedsgericht programma.

56

Thematische en opgavengerichte programma’s.

Deze omgevingsvisie beschrijft verschillende ambities die afgebakend worden door één gebied, maar thematisch en/ of opgaven gericht zijn. Denk hierbij aan de uitwerking van ambities ten aanzien van CO2-reductie, vergroening van de leefomgeving of het behoud van sociaal maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast kunnen vraagstukken zich ook concentreren rondom opgaves die vertaald moeten worden naar een uitwerkingsstrategie. Denk hierbij aan de energietransitie, klimaatadaptatie of gezondheid. Afhankelijk van de voortgang worden de kaders voor het grootschalig opwekken van zon- en windenergie uitgewerkt in een opgavegericht programma onder deze omgevingsvisie.

Uitvoeringsprogramma

Voor Roerdalen wordt in ieder geval een programma uitgewerkt dat gericht is op het “uitvoeringsprogramma”, met daarin een concrete projectenlijst. Dit programma wordt aansluitend op de omgevingsvisie opgesteld. In het uitvoeringsprogramma worden de verschillende ruimtelijke projecten in tijd weg gezet.

Omgevingsplan

In de komende jaren stellen we ook het Omgevingsplan op. Dat plan vervangt straks alle bestemmingsplannen en alle ruimtelijke regels uit verordeningen (bijvoorbeeld regels voor kapvergunningen, maar ook voor evenementen en parkeren). Het Omgevingsplan vindt haar basis in onze omgevingsvisie.

Digitaal Stelsel Omgevingswet

Het omgevingsplan en de omgevingsvisie zijn in de toekomst digitaal te gebruiken via het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Hiermee komt er één stelsel van regels, dat tientallen wetten en verordeningen vervangt.

De Omgevingswet

Artikel 1.3 (maatschappelijke doelen van de wet). Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu, gericht op het in onderlinge samenhang: a. bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit b. doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften

De omgevingsvisie: een dynamisch document Ontwikkelingen gaan snel en laten zich onmogelijk vertalen naar een strak afgebakende visie en een blauwdrukplanning. De Omgevingsvisie Roerdalen 2050 is daarmee een dynamisch document dat een ‘stip op de horizon’ schetst, voor wat betreft de toekomst van Roerdalen. We werken naar deze stip toe, maar zijn ook bewust van een veranderende maatschappij en omgeving. Daarnaast zijn er ontwikkelingen waar we nu nog geen weet van hebben en die van invloed zijn op de ruimtelijke uitstraling van onze gemeente. We kijken hierbij bewust verder dan alleen de ruimtelijke omgevingsaspecten. De omgevingsvisie voor Roerdalen is opgesteld vanuit een integrale afweging. Zo leggen we verbindingen tussen de inrichting van onze fysieke leefomgeving en de wijze waarop deze eveneens kan bijdragen aan gewenste ontwikkelingen in het economische én het sociaal-maatschappelijke domein. Onze omgevingsvisie is dus een dynamisch instrument met richtinggevende speerpunten. Deze omgevingsvisie is een uitnodiging naar onze inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijven om hun wensen en initiatieven te activeren en te faciliteren. De gemeente stimuleert nieuwe ontwikkelingen. Als deze ontwikkelingen van toegevoegde waarde zijn voor onze gemeente werken we graag samen om doelen te realiseren.

Integraal en gebiedsgericht werken

Het gedachtengoed van de Omgevingswet is gericht op integraal werken. Deze integrale benadering komt het best tot zijn recht vanuit een gebieds- en wijkgerichte benadering. Vanuit een integrale en gebiedsgerichte benadering ontstaan oplossingen die recht doen aan de complexiteit van vraagstukken en die passen bij de strategische doelen van deze omgevingsvisie. Integraal werken vraagt hierbij om multidisciplinaire teams waarin verschillende specialismen samenkomen en waarbij er nauw wordt samengewerkt tussen overheid, omgeving, ketenpartners en stakeholders.

Integraal afwegen

De Omgevingsvisie Roerdalen 2050 bundelt al het ruimtelijke beleid en maakt dit toegankelijker en samenhangender. De omgevingsvisie markeert dus een nieuwe manier van werken. We hebben vanaf nu één integrale kadernota voor ons ruimtelijk beleid en maken in principe geen sectorale beleidsnota’s meer op kaderstellend niveau. Wel werken we de omgevingsvisie op beleidsthema’s (indien nodig) nader uit. Parallel aan het ruimtelijk beleid hebben we nog wel separate beleidsnota’s op onderwerpen die het ruimtelijke domein raken. Bijvoorbeeld een woonvisie, die nader in gaat op de woonbehoefte in aantallen en woningtypologieën.

Periodiek actualiseren

Het is wenselijk om na vaststelling van de omgevingsvisie, deze periodiek te herijken. In de eerste jaren na vaststelling zal bij herijking de focus liggen op integratie van beleidsvelden en de uitwerking in programma’s. Het bevoegd gezag voor het vaststellen van programma’s is het college. Vervolgens is er sprake van een beleidscyclus waarbij periodiek wordt geëvalueerd en geactualiseerd. Zodra het visiedeel van een sectoraal beleidsplan voldoende is geïntegreerd in de dynamische omgevingsvisie en het uitwerkings- en uitvoeringsdeel in één van de programma’s wordt vastgelegd, kan het oude beleidsplan worden ingetrokken. Daarnaast staat de wereld om ons heen niet stil. Zodra nieuwe inzichten, bijvoorbeeld ten aanzien van verduurzaming, mobiliteit of wonen, hiertoe aanleiding geven wordt de omgevingsvisie op betreffende onderdelen geactualiseerd.

De Omgevingsvisie

Een omgevingsvisie bevat, mede voor de uitoefening van de taken en bevoegdheden, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid: a. een beschrijving van de hoofdlijnen van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. b hoofdlijnen van de voorgenomen ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming en het behoud van het grondgebied. c. de hoofdzaken van het voor de fysieke leefomgeving te voeren integrale beleid.

6

57

Sturing door College van B&W en de gemeenteraad

De Omgevingswet en de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 zetten in op een integrale en gebiedsgerichte benadering van opgaves. Hierbij wordt er minder ingezet op sectoraal beleid, maar komen de belangrijke thema’s en opgaves centraal te staan. Deze benaderingswijze vraagt meer flexibiliteit en ruimte voor initiatieven. Daarentegen is er minder rechtszekerheid. Dit vraagt ook een nieuwe grondhouding en een andere manier van sturen door raad en het college. Namelijk niet enkel meer een toetsende rol, maar meer een regisserende en faciliterende rol. Dat betekent ook iets voor de inrichting van het bijbehorende instrumentarium. Randvoorwaarde voor het bieden van meer ruimte en flexibiliteit is het borgen van een goede omgevingsdialoog waarbij in de planvorming zorgvuldig aandacht wordt besteed aan participatie mét en het creëren van draagvlak bij omwonenden en stakeholders. Hiertoe stelt de gemeente separaat participatiebeleid vast. Dit beleid wordt parallel aan de omgevingsvisie opgesteld en wordt, voor het inwerking treden van de Omgevingswet, ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad.

6

De ambities, kaders en richtlijnen uit deze omgevingsvisie worden nader uitgewerkt in programma’s en/of een Omgevingsplan. Voor zowel de omgevingsvisie als het omgevingsplan geldt dat de gemeenteraad van Roerdalen bevoegd gezag is daar waar het gaat om vaststelling. De bevoegdheid voor het uitwerken en vaststellen van programma’s ligt bij het college van B&W. Vanwege de doorwerking van omgevingsvisie op programma’s en de verdere doorvertaling van programma’s in het omgevingsplan betrekken we de gemeenteraad bij het opstellen van programma’s. De wijze waarop. Verschilt per onderwerp, gebied of thema.

Samenwerking (regio)

Roerdalen is de meest oostelijk gelegen gemeente in MiddenLimburg. Grenzend aan gemeenten Roermond, Maasgouw en Echt-Susteren in Nederland en de Duitse gemeenten Heinsberg en Viersen. Roerdalen werkt intensief samen met haar partners en buurgemeenten. Om te kunnen voldoen aan de taken die Roerdalen krijgt opgelegd vanuit de landelijke en provinciale overheid, maar ook om te blijven voldoen aan de kwaliteitseisen van de inwoners, werkt Roerdalen ambtelijk samen met gemeenten Maasgouw en Echt-Susteren in het Servicecentrum MER. Om het recreatief gebruik van de grens overstijgende natuur te bevorderen neemt Roeralen, sinds 2002, deel aan het samenwerkingsverband Grenspark Maas-Swalm-Nette. Maar ook in Eurgioverband rij-maas-noord werkt Roerdalen samen met 30 andere Nederlandse en Duitse gemeenten samen aan het versterken van contacten en aan samenwerking. Samen met de zes andere midden-Limburgse gemeenten (SML) werkt Roerdalen aan regionale opgaves op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie, een toekomstbestendige en circulaire economie en aan een gezonde en aantrekkelijke woonomgeving (Midden-Limburg, 2020) . Om deze ambities te realiseren is er een gezamenlijke Strategische Investerings Agenda (SIA).

Specifiek op het gebied van werk en ondernemen is Roerdalen aangesloten bij Keyportregio, waarin er samen met ondernemers, overheid en onderwijs gewerkt wordt aan het stimuleren van innovatie, ondernemerschap en arbeidsmarktoptimalisatie. Roerdalen is een van de vijf aandeelhouders van Ontwikkelingsmaatschappij Limburg (OML). OML draagt bij aan de economische ontwikkeling van de regio Midden-Limburg en doet dit in samenwerking met gelieerde partijen, bedrijfsleven en overheden. OML streeft naar de juiste leefbaarheid op het gebied van wonen, leren, werken, shoppen, recreatie & toerisme. We werken graag en actief samen, maar dit betekent nadrukkelijk niet dat we geen eigen keuzes meer maken. We borgen in onze samenwerkingsverbanden op zorgvuldigde wijze het belang van onze inwoners, ondernemers en gemeente.

Regiokaart Roerdalen Roermond Maasbracht Echt Susteren

58

Roerdalen

Mönchengladbach Duitsland Erkelenz Heinsberg

Milieueffecten

Op grond van de Wet milieubeheer en het Besluit milieueffectrapportage moet voor de besluitvorming over een omgevingsvisie een zogenoemd Milieueffectrapport (MER) worden opgesteld als de visie kaderstellend is voor m.e.r. (beoordelings)plichtige besluiten of als een passende beoordeling moet worden gemaakt op grond van de Wet natuurbescherming. Dit is opgenomen in artikel 16.36 van de Omgevingswet. Het doel van een effectrapportage is de omgevingseffecten in beeld brengen zodat het milieubelang een volwaardige rol kan innemen in de besluitvorming. De omgevingsvisie Roerdalen 2050 stelt echter géén kaders, of maakt geen initiatieven mogelijk, die m.e.r.(beoordelings)plichtig zijn of vragen om het opstellen van een passende beoordeling in het kader van de Wet Natuurbescherming. Ambities in de visie hebben weliswaar een sturend karakter, maar zijn nog niet locatiebepaald. Er is dan ook géén Milieueffectrapport opgesteld. Daar waar kaders concreter worden in programma’s of omgevingsplan wordt op dat moment indien noodzakelijk een milieueffectrapportage opgesteld.

Actueel beleid

In het kader van de voorliggende omgevingsvisie zijn actuele beleidsdocumenten geïnventariseerd. Hierbij is inzichtelijk gemaakt waar de relaties liggen én in hoeverre de inhoud van beleidskaders een plek krijgt in de omgevingsvisie. Het betreft met name lokaal en regionaal beleid. Tevens is er aansluiting gezocht met de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) en de omgevingsvisie van provincie Limburg (POVI). Een samenvatting van de inventarisatie van geraadpleegde documenten is opgenomen in bijlage 3.

Kwaliteitskader Roerdalen

De gemeente Roerdalen hecht veel waarde aan haar buitengebied. De gemeente streeft ernaar de kwaliteiten van het buitengebied te beschermen en te verbeteren en kwaliteitsverlies van het buitengebied tegen te gaan. Om die reden is een ruimtelijke en landschappelijke inpassing van initiatieven met nieuwe verstening/verharding altijd noodzakelijk. Maar de gemeente Roerdalen staat ook open voor nieuwe ontwikkelingen in het buitengebied, mits dit per saldo leidt tot een kwaliteitsverbetering. Economische dynamiek in een kwalitatief hoogwaardig buitengebied met daarbinnen zes kernen met eigen identiteit vraagt om ruimte voor verandering en ontwikkeling. Tegelijkertijd is het van belang om aandacht te hebben voor de bescherming en verbetering van de bestaande ruimtelijke en functionele omgevingskwaliteit en leefbaarheid. Roerdalen kiest daarom voor een benadering waar ontwikkelingen binnen flexibele kaders worden toegestaan indien de kwaliteiten in het buitengebied er ook mee vooruit gaan. Afhankelijk van de inbreuk op het landschap wordt er een aanvullende kwaliteitsverbetering gerealiseerd die weer gebaseerd is op de verschillende modules en de bijbehorende financiële kwaliteitsbijdragen. Voor het thema woningbouw is het Kwaliteitskader Roerdalen doorgetrokken naar het stedelijk gebied binnen de kerngrenzen.

6

Het Kwaliteitskader Roerdalen is de vervanger/opvolger van het Limburgs Kwaliteitsmenu / Gemeentelijk Kwaliteitsmenu en is nader uitgewerkt in bijlage 2 van deze visie. Het Kwaliteitskader Roerdalen is pas van toepassing nadat er een positieve grondhouding ten aanzien van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling is aangenomen.

59

Stappenplan nieuwe initiatieven We nodigen iedereen uit om te komen met initiatieven die invulling geven aan de ambities uit deze omgevingsvisie. Ambities die bijdragen aan onze visie kunnen in principe rekenen op medewerking van de gemeente. Ter ondersteuning introduceren we, op hoofdlijnen, een kort stappenplan als richtlijn voor de behandeling van initiatieven. Stap 1. Bijdrage doelen omgevingsvisie De gemeente beoordeelt of het initiatief bijdraagt aan de stip op de horizon en de koers van deze Omgevingsvisie Roerdalen 2050. Stap 2. Omgevingsdialoog Het zoeken van verbinding loopt als een rode draad door deze omgevingsvisie. Verbinding is ook van toepassing daar waar het gaat over draagvlak. We verwachten van initiatiefnemers dat men voorafgaand aan het formeel indienen van een omgevingsvergunning een omgevingsdialoog voert. Deze dialoog is gericht op het creëren van voldoende draagvlak onder omwonenden, de bredere omgeving en belangenorganisaties. De omgevingsdialoog gaat over het vinden van ‘balans, acceptatie en tolerantie’.

6

60

Bij het bepalen van ‘wie’ betrokken wordt bij de omgevingsdialoog geldt in ieder geval: iedereen waarop het initiatief effect heeft of wiens belang geschaad kan worden door het initiatief. Ten aanzien van het ‘resultaat’ van de omgevingsdialoog is relevant of er draagvlak (inhoudelijk) is voor het initiatief, maar ook op welke wijze dit draagvlak verworven is ( het gevoerde proces). Beide aspecten worden door initiatiefnemer vervat in een verslag. De wijze waarop een initiatiefnemer invulling geeft aan de omgevingsdialoog is vormvrij. In algemeenheid geldt dat een ingrijpende afwijking een zwaardere dialoog vraagt dat een plan dat (nagenoeg) past binnen de bestaande ruimtelijke kaders. De richtlijnen voor de ‘omgevingsdialoog’, worden separaat aan deze omgevingsvisie uitgewerkt en vervat in participatiebeleid. Dat beleid wordt vastgesteld door de gemeenteraad voordat de Omgevingswet in werking treedt.

Stap 3. Toets aan wet en regelgeving Het initiatief wordt getoetst aan randvoorwaarden die zijn vastgelegd in beleidstukken. Het gaat hierbij zowel om gemeentelijk, provinciaal en nationaal beleid. Daarnaast dient het initiatief getoetst te worden aan geldende wet- en regelgeving. Stap 4. Bijdrage ruimtelijke kwaliteit In Roerdalen hechten we veel waarde aan de kwaliteit van ons landschap alsmede dat van onze dorpskernen. We verwachten van een initiatiefnemer dan ook dat er wordt geïnvesteerd om deze kwaliteit, in lijn met de ambities uit deze omgevingsvisie, te versterken. Specifiek voor het buitengebied en enkele ontwikkelingen in de kern van onze gemeente is het Kwaliteitskader Roerdalen van toepassing.

Stap 5. Prioritering Er zijn initiatieven waarbij een actieve of proactief-faciliterende houding én (mede) financiering vanuit de gemeente gewenst of noodzakelijk is. Als initiatieven voldoen aan de richtlijnen zoals weergegeven in de voorgaande stappen dan is dit bespreekbaar. Deze projecten worden vervolgens opgenomen in de begroting. Afhankelijk van de impact van initiatieven, zowel in financiële zin, alsmede ten aanzien van de benodigde ambtelijke capaciteit, kan prioritering en fasering worden toegepast. Stap 6. Besluitvorming Naast gesprekspartner en facilitator is de gemeente ook bewaker van de koers en onderlinge samenhang van het fysiek ruimtelijk beleid. Voor het maken van keuzes, daar waar het gaat over de voornoemde stappen, ligt de uiteindelijke bevoegdheid dan ook bij het bestuur (college en raad).

6

61

7. Proces omgevingsvisie Roerdalen Algemeen

Roerdalen is van ons allemaal. Het is dan ook niet meer dan logisch dat de strategische visie van de gemeente samen met inwoners, ondernemers, stakeholders en ketenpartners wordt opgesteld. Deze omgevingsvisie is bovendien tot stand gekomen in een bijzondere periode. Een periode waarin onze samenleving geconfronteerd wordt met ingrijpende maatregelen en beperkingen om ieders gezondheid en veiligheid te borgen en om het gezondheidssysteem te laten blijven functioneren. De genomen maatregelen raken iedereen, maar kwetsbare doelgroepen én specifieke economische sectoren in het bijzonder. Of het nu gaat om wonen, werken of recreëren, deze periode heeft invloed op de wijze waarop we naar onze leefomgeving kijken en deze waarderen. Het intensieve participatieproces dat ten grondslag ligt aan het opstellen van deze visie heeft vorm gekregen binnen de kaders van geldende maatregelen en restricties. Het doel van dit proces, namelijk het voeren van een brede dialoog (met inwoners, ondernemers, bezoekers, stakeholders, ketenpartners, college en Raad) blijft onveranderd. Enkel in de uitvoering zijn verschillende (digitale) bijeenkomsten en methodieken ingezet om elkaar te informeren en om de interactie op te zoeken.

7

Het participatieproces vormt dan ook een cruciaal onderdeel van deze omgevingsvisie en van de Omgevingswet als geheel. Inbreng van eenieder heeft geholpen bij het bepalen van de stip op de horizon en het scherpstellen van de koers. Met uiteindelijke resultaat de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. Het opstellen van deze omgevingsvisie is verdeeld in een zestal fases.

1. Inventariseren

Eerste fase in het proces om te komen tot deze omgevingsvisie is de inventarisatiefase. In deze fase zijn bestaande beleidsdocumenten geïnventariseerd. Daarnaast zijn de belangrijke trends en ontwikkelingen die van invloed zijn op de inrichting van de fysieke leefomgeving in beeld gebracht. Vervolgens zijn er inventariserende gesprekken gevoerd met stakeholders en ketenpartners. In deze gesprekken is informatie opgehaald over de belangen, ambities en (in voorbereiding zijnde) bouwstenen. Een aantal ketenpartners (GGD, Veiligheidsregio, WML en waterschap Limburg) ontwikkelt vanuit eigen perspectief en belangen bouwstenen voor de gemeentelijke Omgevingsvisie.

De inventarisatie is afgesloten met een openbare beeldvormende bijeenkomst (12 februari 2020) waarbij, op basis van een aantal stellingen, aandacht gevraagd is voor de agenda van de omgevingsvisie. Deze agenda omvat de volgende thema’s: - Duurzaamheid en duurzame energie - Economie - Gezondheid / Positieve gezondheid - Herstructurering en verdunning woningvoorraad - Klimaatadaptatie en hittestress - Landschappelijke kwaliteit - Mobiliteit / infrastructuur - Veiligheid - Vrijkomende agrarische bebouwing - Woonomgeving. De agenda gaf geen prioritering aan, maar enkel een opsomming van thema’s die aan de orde moesten komen.

2. Stip op de horizon

De omgevingsvisie schetst op strategisch niveau de toekomst van Roerdalen. De Omgevingsvisie Roerdalen 2050 met haar ’stip op de horizon’ is gezamenlijk met inwoners, ondernemers, ambtelijke organisatie, gemeenteraad en college bepaald. In eerste instantie hadden we dit willen doen via dorpsgesprekken en beeldvormende bijeenkomsten en raadswerkgroepen. Vanwege het coronavirus was deze aanpak niet mogelijk en zijn alternatieve, digitale, methodieken ingezet. In april en mei 2020 is een online vragenlijst beschikbaar gesteld. Hierin stonden drie vragen centraal: - Waar bent u trots op? - Wat kan beter in Roerdalen? - Hoe ziet u de toekomst van Roerdalen? Deze vragenlijst is gedeeld via onze website, social media (Facebook en twitter) en diverse berichten in Roerdalen Bericht. De lijst is circa 220 keer ingevuld. De resultaten zijn vervolgens besproken en aangescherpt in de raadswerkgroep Omgevingswet, in het college én tijdens een beeldvormende (raad)bijeenkomst (10 juni 2020).

Processchema INVENTARISATIE

STIP OP DE

KOERS BEPALEN

Informeren:

Consulteren:

Consulteren:

- Beeldvormende (openbare)

- Beeldvormende (openbare)

- Beeldvormende (openbare)

raadsbijeenkomst - Ketenpartners/stakeholders

raadsbijeenkomst

raadsbijeenkomst

- inwoners- en ondernemerspeiling

- Inwoners- en ondernemerspeiling

- Raadswerkgroep

- Raadswerkgroep

Analyseren:

- Ketenpartners/ stakeholders

- Beleid - Trends en ontwikkelingen Oktober 2019 - Maart

62

April 2020 - Juli 2020

Augustus 2020 - November

3. Koers bepalen

Op basis van de ’stip op de horizon’ is vervolgens de koers van de omgevingsvisie bepaald. Deze koers is wederom tot stand gekomen vanuit een interactief proces met inwoners, ondernemers, stakeholders, ketenpartners, gemeenteraad en college. Navolgend volgt een korte uiteenzetting van dit proces. In de zomerperiode hebben alle raadsfracties inzichtelijk gemaakt welke thema’s zij belangrijk vinden en welke opgaven zij zien voor de toekomst. Alle fracties hebben een uitgebreide en gemotiveerde reactie aangereikt als input voor de koers. Medio september hebben er ambtelijke werksessies plaatsgevonden waarbij vanuit de ambtelijke organisatie is opgehaald welke thema’s en opgaves spelen. Dit is vervolgens gespiegeld aan de input welke is aangeleverd vanuit de raadsfracties. De verschillende thema’s en opgaves zijn vervolgens verder uitgediept in bijeenkomsten met de raadswerkgroep, het college en een openbare beeldvormende bijeenkomst op 30 september 2020. Vervolgens zijn op basis van een online vragenlijst ondernemers, inwoners en bezoekers gevraagd naar hun mening over verschillende thema’s en opgaves. Dit is wederom vorm gegeven middels een online vragenlijst, welke gedeeld is via de gemeentelijke website, social media (Facebook en twitter) en diverse berichten in Roerdalen Bericht. De vragenlijst is ruim 400 keer ingevuld.

Op basis van bovenstaande processtappen is, in concept, een aantal leidende thema’s opgesteld. Deze leidende thema’s en de belangrijkste focuspunten hierbij, zijn vervolgens verder scherp gesteld met de raadswerkgroep en met stakeholders en ketenpartners (provincie Limburg, WML, GGD, waterschap Limburg, Limburgs Landschap, Rijkswaterstaat, Veiligheidsregio, Staatsbosbeheer, LLTB, Duurzaam Roerdalen, BIZ Roerdalen en een afvaardiging van lokale ondernemers). De resultaten uit deze fase zijn tot slot gedeeld in een openbare beeldvormende bijeenkomst op 18 november 2020.

4. Concept Visie

Na het bepalen van de koers is gestart met het opstellen van de conceptvisie. Deze conceptvisie (versie 1.0) is gedeeld met ketenpartners en stakeholders om hier een eerste (informele) reactie op te geven. Uiteindelijk is de conceptvisie gepresenteerd tijdens een openbare beeldvormende bijeenkomst op 6 januari 2021.

CONCEPT VISIE

Tijdens deze bijeenkomst heeft eenieder de gelegenheid om kennis te nemen van én vragen te stellen over de conceptvisie. Bevindingen zijn verwerkt in een aanscherping van de conceptvisie (versie 2.0). Deze versie is vervolgens publiekelijk gedeeld via de gemeentelijke website. De hoofdlijnen van de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 zijn verwerkt in en korte video, die gedeeld is via de sociale media kanalen en de gemeentelijke website. Op 27 januari 2021 is er een digitale inloopbijeenkomst georganiseerd waarin inwoners hun vragen en opmerkingen hebben kunnen inbrengen. Op basis van de reacties vanuit de digitale inloopbijeenkomst en de raadwerkgroep van 19 januari 2021 is de conceptvisie uitgewerkt naar 3.0 versie. Deze versie wordt nog eenmaal informeel voorgelegd aan het college en de raadwerkgroep alvorens deze wordt uitgewerkt naar een ontwerp omgevingsvisie.

5. Ontwerp Visie

Op basis van de (nog in werking te treden) Omgevingswet is afdeling 3.4 Awb van toepassing op de voorbereiding van een omgevingsvisie. Dat betekent dat de ontwerpvisie 6 weken ter inzage ligt waarbinnen eenieder een zienswijze kan indienen. De gemeenteraad neemt dan de zienswijzen mee bij de vaststelling van de visie. Zienswijzen worden beantwoord in een Nota Zienswijze. Hierbij wordt tevens aangegeven of de ontwerp omgevingsvisie naar aanleiding van de zienswijze wordt aangepast. Na afronding van de Nota Zienswijze wordt de omgevingsvisie voor vaststelling aangeboden aan de gemeenteraad van Roerdalen.

6. Vaststelling

Op xx-xx-2021 is de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 door de gemeenteraad vastgesteld.

7. Beroep

Een omgevingsvisie is niet appellabel voor beroep. De omgevingsvisie is niet op (extern) rechtsgevolg gericht nu het geen bindende normen bevat en is zodoende geen besluit in de zin van artikel 1:3 lid 1 Awb.

ONTWERP VISIE

Consulteren:

Informeren:

- Beeldvormende (openbare)

- Ter inzage legging ontwerpvisie

VASTSTELLING VISIE - Behandeling visie en zienswijze in college

raadsbijeenkomst - Inwoners- en ondernemerspeiling

Reageren:

- Raadswerkgroep

- Indienen van zienswijzen

- Vaststelling visie in gemeenteraad

- Ketenpartners/ stakeholders - Digitale inloopmiddag/avond

November 2020 - Januari

Februari 2021 - April 2021

7

Mei 2021 - Juni 2021

63

Bronnenlijst

Wageningen universiteit. (2020). Multifunctionele landbouw. Opgehaald van wur: https://www.wur.nl/nl/ Dossiers/dossier/Multifunctionele-landbouw-1.htm CBS, E. (2019, mei 11). Leeftijd moeder bij eerste kind stijgt naar 29,9 jaar. Opgehaald van CBS: https://www. cbs.nl/nl-nl/nieuws/2019/19/leeftijd-moeder-bij-eerste-kind-stijgt-naar-29-9-jaar CBS, E. (2020, April 2). 55-plussers liefst zo lang mogelijk in eigen woning. Opgehaald van CBS: https://www. cbs.nl/nl-nl/nieuws/2020/14/55-plussers-liefst-zo-lang-mogelijk-in-eigen-woning CBS-Stateline. (2020, 06 24). Gezonde levensverwachting. Opgehaald van CBS: https://opendata.cbs.nl/ statline/#/CBS/nl/dataset/71950NED/table?fromstatweb cijfers, A. (2020). Informatie gemeente Roerdalen. Opgehaald van Alle cijfers: https://allecijfers.nl/gemeente/ roerdalen/ Funda Business. (2019, Juli). De winkelstraat van de toekomst: 5 trends. Opgehaald van Funda in business: https://www.fundainbusiness.nl/meer/artikel-fib/de-winkelstraat-van-de-toekomst-5-trends/ Gedeputeerde Staten Provincie Limburg, 2020/49026 (- 12 8, 2020). Gemeente Roerdalen . (2019). Actieplan Duurzame Energie 2019-2022. Roerdalen: Gemeente Roerdalen. Gemeente Roerdalen . (2020). Gezondheidsnota gemeente Roerdalen 2020-2024. Roerdalen: Gemeente Roerdalen . Gemeente Roerdalen. (2020). Beleidsvisie Afval 2020-2023. Roerdalen: Gemeente Roerdalen. gemeente Roerdalen. (2020).

Ondergrond in beeld. Roerdalen: Gemeente Roerdalen. Gemeente Roerdalen. (mei 2018). Horecavisie gemeente Roerdalen. Roerdalen: Gemeente Roerdalen. gezond, B. L. (2021, 1 15). limburgpositiefgezond. Opgehaald van Beweging Limburg positief gezond: https:// limburgpositiefgezond.nl/ Klimaatakkoord. (2020). Klimaatakkoord. Opgehaald van Klimaatakkoord: https://www.klimaatakkoord.nl/ Leefstijlvinder. (2020). Het BSR Model. Opgehaald van https://leefstijlvinder.nl/het-bsr-model/: https:// leefstijlvinder.nl/het-bsr-model/ Limburg, P. (2015). Leefstijlenonderzoek . Maastricht: Provincie Limburg. Midden-Limburg, S. (2020). Midden Limburg “Het verbindend hart van Limburg”. Midden-Limburg: SML. Nederland, R. v. (2013). Infoblad Trias Energetica en energieneutraal bouwen. Utrecht: De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. Omgevingswet, A. d. (2020). Aan de slag met de Omgevingswet. Opgehaald van Aan de slag met de Omgevingswet: https://aandeslagmetdeomgevingswet.nl/participatieomgevingswet/ Planbureau voor de Leefomgeving. (2019, November). Toekomstverkenning mantelzorg aan ouderen in 2040.

64

Den Haag: Planbureau voor de Leefomgeving. Opgehaald van Sociaal en Cultureel Planbureau: https://www.pbl.nl/sites/ default/files/downloads/pbl-2019-toekomstverkenning-mantelzorg-aan-ouderen-in-2040-3925.pdf Planbureau, S. e. (2019, November). Toekomstverkenning mantelzorg aan ouderen in 2040. Opgehaald van Sociaal en Cultureel Planbureau: https://www.pbl.nl/sites/default/files/downloads/pbl-2019-toekomstverkenning-mantelzorgaan-ouderen-in-2040-3925.pdf Provincie Limburg. (2020). Limburgse Woonmonitor 2020. Maastricht: Provincie Limburg. Provincie Limburg. (2021, 01 18). Digitale kaartviewer Provinciaal Natuurbeheerplan . Opgehaald van Digitale kaartviewer Provinciaal Natuurbeheerplan : https://portal.prvlimburg.nl/viewer/app/default Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (2021, 1 18). Een sportiever Nederland - Trendscenario’s. Opgehaald van sport en bewegen in cijfers: https://www.sportenbewegenincijfers.nl/toekomstverkenning/trendscenario Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. (2021). Sport en bewegen in cijfers. Opgehaald van Sportdeelname wekelijks: https://www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren/sportdeelname-wekelijks Rijksoverheid. (2020, 12 15). Nederland circulair in 2050. Opgehaald van Rijksoverheid.nl: https://www.rijksoverheid.nl/ onderwerpen/circulaire-economie/nederland-circulair-in-2050 Rijksoverheid. (2020).

Noodzaak van circulaire economie. Opgehaald van Rijksoverheid: https://www.rijksoverheid.nl/ onderwerpen/circulaire-economie/noodzaak-van-circulaire-economie Rijksoverheid. (2020). Rijksoverheid stimuleert duurzame energie. Opgehaald van Rijksoverheid: https://www. rijksoverheid.nl/onderwerpen/duurzame-energie/meer-duurzame-energie-in-de-toekomst Rjiksoverheid. (2021, 01 15). Klimaatakkoord. Opgehaald van Rijksoverheid: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ klimaatverandering/klimaatakkoord samenwerkende gemeenten in Midden-Limburg. (2018). Structuurvisie wonen Midden-Limburg. Sportakkoord. (2019). Nationaal Sportakkoord. Opgehaald van alles over sport: https://www.allesoversport.nl/wpcontent/uploads/2019/10/Nationaal-Sportakkoord.pdf Veiligheidsregio Limburg Noord. (2021, 1 15). Bouwsteen Veiligheid voor de omgevingsvisie. Opgehaald van vrln.nl: https://publicaties.vrln.nl/bouwsteen-veiligheid-voor-de-omgevingsvisie/cover/ VNG. (2020). Hoe verandert de relatie tussen overheid en bewoners? Opgehaald van VNG: https://vng.nl/artikelen/hoeverandert-de-relatie-tussen-overheid-en-bewoners Volksgezondheid. (2018). Huishoudsamenstelling. Opgehaald van Volkgezondheid: https://www.volksgezondheidenzorg. info/onderwerp/bevolking/cijfers-context/huishoudens Wageningen Universiteit. (2021, 01 18). Multifunctionele landbouw.

Opgehaald van wur: https://www.wur.nl/nl/ Dossiers/dossier/Multifunctionele-landbouw-1.htm

65

Bijlage I Begrippenlijst Agrarische (en agrarisch aanverwante) bedrijven

Een bedrijf dat gericht is op het voortbrengen van producten door middel van het telen van gewassen en/of het houden van dieren.

Bedrijventerrein

Een verzameling van inrichtingen en/of instellingen gericht op het bedrijfsmatig voortbrengen, vervaardigen, bewerken, opslaan, installeren en/of herstellen van goederen dan wel het bedrijfsmatig verlenen van diensten.

Buurtschap

Een buurtschap is een kleine bewoonde plaats met een eigen naam en vaak zonder duidelijk middelpunt zoals een kerk/marktplein. Buurtschappen worden meestal op landkaarten aangegeven, maar zij zijn niet in de officiële staatkundige annalen of postcodeplaatsen als zelfstandige buurt of als dorp opgenomen.

Circulaire economie

Circulaire Economie is een economisch systeem dat de herbruikbaarheid van producten en grondstoffen en het behoud van natuurlijke hulpbronnen als uitgangspunt neemt en waardecreatie in iedere schakel van het systeem nastreeft.

College van B&W

Dagelijks bestuur van een gemeente, gevormd door de burgemeester en de wethouders.

Commerciële maatschappelijke voorzieningen

Commerciële/publieke maatschappelijk voorzieningen zoals musea, onderwijsinstellingen.

Ecologische landbouw

Tak van de landbouw die tot doel heeft de productiviteit te behouden of verhogen op een economisch haalbaar, milieuvriendelijk en cultureel acceptabel niveau, door middel van een efficiënt behoud en gebruik van grondstoffen, waarbij ondertussen het milieu en de gezondheid van mens en dier wordt beschermd. Het afzien van elk gebruik van kunstmest en biociden zijn doorslaggevende criteria voor de erkenning als ecobedrijf.

Energietransitie

Energietransitie is een begrip dat gebruikt wordt voor de overgang van traditionele, fossiele brandstoffen als olie, kolen en gas, naar duurzame energie uit bijvoorbeeld zon, wind en biomassa.

Gebiedseigen recreatie en toerisme

Onder gebiedseigen recreatie en toerisme wordt verstaan voorzieningen die gebruik maken van het buitengebied en die bij voorkeur niet in een kern ontwikkeld worden. Het buitengebied is dan een onderdeel van de toeristische en/of recreatieve waarde van de voorziening. Voorbeelden zijn campeerlocaties, golfbanen, openluchtrecreatie en bungalowparken. Hierbij dient een ruime parkachtige setting te worden gecreëerd, die kan bijdragen aan de kwaliteit van het buitengebied.

Glastuinbouw

Beschermde teelt waarbij gebruikt wordt gemaakt van een kas glas de barrière vormt tussen de buitenlucht – een oncontroleerbare atmosfeer – en de wel controleerbare lucht in het gebouw.

Grootschalige energievoorziening Zonneparken en windturbines.

Herenboerderij

Coöperatieve boerderijen waarvan burgers/consumenten gedeelde eigenaar zijn.

Hittestress

Verschijnsel tijdens een periode met uitzonderlijk warm weer. Wanneer vochtverlies van het menselijk lichaam, door overmatig transpireren, niet of weinig wordt aangevuld kunnen grote problemen ontstaan. Het lichaam droogt uit en zelfs een hartaanval of een beroerte kan het gevolg zijn. Vooral ouderen en zieke mensen zijn gevoelig voor deze hittestress. Een stenige omgeving draagt bij aan hittestress in woonwijken en de openbare ruimte.

Inclusiviteit

Inclusiviteit gaat over onderlinge verbondenheid. Een inclusieve organisatie is een samenhangend geheel van mensen die zich tot elkaar verhouden en zich met elkaar identificeren. Inclusiviteit draagt ertoe bij dat mensen oog hebben voor elkaar en elkaar zien staan en zitten.

Infrastructuur

Voorzieningen voor wegverkeer en bijbehorende kunstwerken.

Intensieve veeteelt/veehouderij

Intensieve veehouderij is niet-grondgebonden veehouderij, een vorm van intensieve landbouw. Dit zijn bedrijven die in tegenstelling tot bijvoorbeeld de melkveehouderij niet gebonden zijn aan land voor hun voedselvoorziening. De intensieve veehouderij heeft zich in Nederland voornamelijk ontwikkeld op de zandgrond.

Keyport

Netwerk en uitvoeringsorganisatie die werkt voor de gemeenten Leudal, Maasgouw, Nederweert, Roerdalen, Roermond, Weert en Cranendonck. Doel van Keyport is het stimuleren van samenwerking tussen ondernemers, overheid en onderwijs.

Klimaatadaptatie

Klimaatadaptatie is het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan het veranderende klimaat. En de schadelijke gevolgen ervan probeert te beperken.

L.O.G.

Landbouwontwikkelingsgebied.

Landgoed

66

Een groot stuk grond van meerdere hectares, met landerijen en tuinen en daarop een landhuis, herenboerderij, kerk of kasteel. De landgoederen vormen een unieke kwaliteit. De cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten vormen kernkwaliteiten. Om de recreatieve en uitloopfunctie van het landgoed voor de omgeving te garanderen is openstelling van 90% van het landgoed vereist.

M.E.R.

Milieu effect rapportage.

M.K.B.

Midden klein bedrijf.

Natuurinclusieve landbouw

Natuurinclusieve landbouw is een vorm van duurzame landbouw en onderdeel van een veerkrachtig eco- en voedselsysteem. Deze maakt optimaal gebruik van de natuurlijke omgeving en integreert die in de bedrijfsvoering. Daarnaast draagt natuurinclusieve landbouw actief bij aan de kwaliteit van diezelfde natuurlijke omgeving. Natuurinclusieve landbouw produceert voedsel binnen de grenzen van natuur, milieu en leefomgeving, met een positief effect op de biodiversiteit.

Niet commerciële maatschappelijke voorzieningen

Niet-commerciële/publieke maatschappelijk voorzieningen zoals politiebureaus, gemeentehuizen, brandweerkazernes etc.

Niet-gebiedseigen recreatie en toerisme

Voorzieningen als hotels, restaurants en wellnescentra, maar ook grotere ontwikkelingen als overdekte skibanen, pretparken, overdekte speeltuinen, cartingbanen en grootschalige leisure ontwikkelingen.

Omgevingscommissie MER:

Aanvragen voor ontwikkelingen dienen beoordeeld te worden op hun kwalitatieve aspecten en de te leveren kwaliteitsbijdrage. De gemeente zal hierbij advies inwinnen bij de omgevingscommissie MER.

O.M.L.

Ontwikkelings­maatschappij Midden-Limburg (OML). OML draagt bij aan de economische ontwikkeling van Midden-Limburg en streeft daarbij naar een verbetering van de leefbaarheid. De toegevoegde waarde zit in het creëren van een goed vestigingsklimaat voor bedrijven en hun omgeving. Concreet betekent dit dat OML zich inzet op het versterken van de aantrekkingskracht van de regio voor bestaande én nieuwe bedrijven. Specifiek dat bedrijven die zich in onze regio willen vestigen de juiste huisvesting op de juiste plek vinden. De vijf Midden-Limburgse gemeenten, Leudal, Maasgouw, Roermond, Echt-Susteren en Roerdalen zijn aandeelhouder van OML.

Positieve gezondheid

Positieve gezondheid is een benadering binnen de gezondheidszorg die niet de ziekte, maar een betekenisvol leven van mensen centraal stelt. De nadruk ligt op de veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf.

Projectmatige woningbouw/ incl. woningbouwcompensatie

Een uitbreidingsgebied betreft een nieuwbouwlocatie voor woningen c.q. appartementen inclusief bijbehorende functies als groen, water, sport en ontspanning, winkels en andere maatschappelijke functies.

R.E.S.

Regionale energie strategie.

S.M.L.

Samenwerking Midden-Limburg (SML). Samenwerking Midden-Limburg is een netwerkorganisatie die zich richt op het creëren van kaders voor de ruimtelijk economische ontwikkeling van de regio. De gemeenten zijn de drijvende kracht in deze samenwerking. Het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld spelen ook een rol bij het samenstellen van de agenda. Samen worden de randvoorwaarden om het vestigingsklimaat en de regionale economische structuur te versterken bepaald. Solitaire (commerciële) bedrijven/kantoren (niet aan huis) Een inrichting en/of instelling gericht op het bedrijfsmatig voortbrengen, vervaardigen, bewerken, opslaan, installeren en/of herstellen van goederen dan wel het bedrijfsmatig verlenen van diensten. Onder commerciële voorzieningen worden voorzieningen verstaan die op handel gericht zijn, zoals winkels, kantoren, horeca e.d. en voorzieningen voor commerciële zorgaanbieders.

Solitaire (recreatie)woningen

Een gebouw of een gedeelte van een gebouw, dat dient voor het huisvesten van 1 huishouden. Hierbij wordt opgemerkt dat wij voor de definitie appartement uitgaan van gestapelde woningbouw.

Veeteelt

Veeteelt of veehouderij is de tak van landbouw waarbij men vee houdt voor het verkrijgen van melk, eieren, vlees of bont. Door selectief te kruisen kunnen eigenschappen van het gebruiksvee steeds verder worden aangepast aan de commerciële behoeftes.

Verdunnen

Verdunnen is in het kader van deze visie gericht op het herstellen van balans in veelal verouderde (naoorlogse) wijken. Door middel van verdunning worden op strategische plekken in de wijk, veelal verouderde woningen gesloopt. Het gaat om woningen die onvoldoende aansluiten bij de woonbehoefte en die vanuit de fysieke kwaliteit ook niet meer voldoen aan hedendaagse eisen rondom duurzaamheid. In verdunningsbieden worden vervolgens woningen gerealiseerd die qua typologie aansluiten bij de woonbehoefte en die tevens voldoen aan de hedendaagse duurzaamheidseisen en circulariteit. Door te verdunnen ontstaat er in de openbare ruimte fysiek meer ruimte voor het realiseren van een kwaliteitsverbetering in de openbare ruimte. Deze kwaliteitsverbetering wordt ingezet voor het realiseren van maatschappelijke opgaves, gericht op maatschappelijke thema (ontmoeten, bewegen) klimaatadapatie, parkeren en verduurzaming en circulariteit.

Voedselbos

Een voedselbos is een door mensen gecreeëerde plantengemeenschap (planten, bomen en struiken) met een extreem hoog aantal eetbare soorten. De biodiversiteit, (ecologische) veerkracht en productiviteit (van biomassa) van een voedselbos zijn hoog. Een voedselbos is volledig zelfvoorzienend en klimaatbestendig.

67

Bijlage II Kwaliteitskader Roerdalen Het Kwaliteitskader Roerdalen is de vervanger/opvolger van het Limburgs Kwaliteitsmenu / Gemeentelijk Kwaliteitsmenu uit de Structuurvisie Roerdalen 2030. Het Kwaliteitskader Roerdalen is pas van toepassing nadat er een positieve grondhouding ten aanzien van een nieuwe ruimtelijke ontwikkeling is aangenomen. Het Kwaliteitskader Roerdalen richt zich op initiatieven in het buitengebied en is van toepassing op (niet onaanvaardbare) ontwikkelingen in het buitengebied die middels een planologische procedure mogelijk worden gemaakt. Het gaat om ontwikkelingen die niet rechtstreeks of via een flexibiliteitsbepaling zijn toegestaan in het vigerende bestemmingsplan/omgevingsplan. Verstening/ verharding van het buitengebied welke niet rechtstreeks is toegestaan moet altijd ruimtelijk en landschappelijk worden ingepast. Daarnaast is het kwaliteitskader voor het thema woningbouw òòk van toepassing op het stedelijke gebied. De essentie is verder dat de beoogde ontwikkelingen gepaard moeten gaan met ruimtelijke en landschappelijke kwaliteitsverbetering in de vorm van bijvoorbeeld natuurontwikkeling en/of ontstening. Dit ter compensatie van het door de ontwikkeling optredende verlies aan omgevingskwaliteit.

Op basis van het nog op te stellen omgevingsplan blijkt nog voor welke ontwikkelingen dit gaat gelden, in ieder geval altijd bij complexe vergunningaanvragen en als er sprake is van een aanpassing van het omgevingsplan. Kenmerkend voor deze ruimtelijke ontwikkelingen is dat het veelal nieuwe functies zijn die een nieuw ruimtebeslag leggen met daaraan verbonden specifieke ruimtelijke invloeden op de omgeving. Het kwaliteitskader is van toepassing op het buitengebied. Dit betreft het gebied dat gelegen is buiten de grens van de kernen zoals opgenomen in de kaarten (bijlage 4). Op onderdelen is het doorgetrokken naar het stedelijk gebied (onze kernen). Het gaat daarbij om ontwikkelingen die ruimtelijkfunctioneel wel toelaatbaar zijn, maar een zodanig ruimtebeslag hebben dat compensatie wenselijk is. Om die reden wordt er een (financiële) kwaliteitsbijdrage gevraagd om een investering elders in het stedelijk gebied te kunnen doen ter compensatie. De werking en toepassing van het Kwaliteitskader Roerdalen wordt nader toegelicht.

Kwaliteitsverbetering op hoofdlijnen

De voorwaarden voor de kwaliteitsverbeteringen zijn als volgt: · Ter plaatse van de ontwikkeling zelf dient altijd voldoende landschappelijke en ruimtelijke inpassing plaats te vinden; · De kwaliteitsverbeteringen zijn fysiek ruimtelijk van aard en komen ten goede aan de verbetering van de kwaliteit van het buitengebied of de kern (afhankelijk van het type ontwikkeling); · Het dient bij de kwaliteitsverbetering te gaan om aanvullende verbeteringen. Zaken waarvoor al middelen gereserveerd zijn komen niet in aanmerking (hetzelfde geldt voor een basis landschappelijke inpassing); · De kwaliteitsverbeteringen dienen in tijd en plaats een verband te hebben met de ingreep/ ontwikkelingen; · De kwaliteitsverbetering is kwantificeerbaar. Het uitgangspunt is dat de negatieve gevolgen van een ontwikkeling die ingrijpt in het buitengebied of de kern gecompenseerd wordt. Via de kwaliteitsbijdrage wordt de ingreep in de ruimtelijke omgeving (over) gecompenseerd. Met de kwaliteitsbijdrage worden aanvullende maatregelen uitgevoerd zodat per saldo sprake is van een kwaliteitsverbetering. De kwaliteitsbijdrage is afhankelijk van de soort ontwikkeling en het gebied waarin de ontwikkeling plaatsvindt. De landschappelijke en ruimtelijke inpassing vindt altijd ter plaatse plaats.

68

Modules kwaliteitskader Roerdalen

De ontwikkelingen mogen niet rechtstreeks in het bestemmingsplan/ omgevingsplan toegelaten zijn. Kwalitatieve voorwaarden kunnen alleen worden gesteld aan het (toch) toestaan van de ontwikkeling. Deze voorwaarden kunnen betrekking hebben op een hoeveelheid te slopen bebouwing, een hoeveelheid te realiseren groen of een bedrag waarmee specifieke projecten gerealiseerd worden. De verschillende ontwikkelingsmogelijkheden zijn, grotendeels op basis van het (voorheen) Limburgs Kwaliteitsmenu, onderverdeeld in zogenaamde ‘modules’. In deze alinea zijn de verschillende modules benoemd die Roerdalen wenst te gebruiken. De definities zijn in de begrippenlijst van de omgevingsvisie opgenomen. De gemeentelijke ontwikkelmodules in het buitengebied: 1. Landgoederen 2. Gebiedseigen recreatie en toerisme 3. Niet-gebiedseigen recreatie en toerisme 4. Agrarische (en agrarisch aanverwante) bedrijven 5. Glastuinbouw 6. Bedrijventerreinen 7. Solitaire (commerciële) bedrijven/kantoren (niet aan huis) 8. (Solitaire) (recreatie)woningen (incl. woningbouwcompensatie) 9. Projectmatige woningbouw / incl. woningbouwcompensatie 10. Overig (gebouwde) functies a. Niet commerciële maatschappelijke voorzieningen b. Commerciële maatschappelijke voorzieningen c. Functiewijziging naar (recreatie)woning d. Functiewijziging naar solitaire kantoren (niet aan huis) e.

Functiewijziging naar gebiedseigen recreatie en\ toerisme (en zorg) f. Functiewijziging naar niet gebiedseigen recreatie en toerisme (en zorg) g. Infrastructuur h. Huisvesting arbeidsmigranten 11. Grootschalige energievoorzieningen De gemeentelijke ontwikkelmodules in bebouwd gebied: 12. Woningen / incl. woningbouwcompensatie 13. Projectmatige woningbouw De tabel op de volgende pagina is een hulpmiddel bij de beoordeling of een module in een gebied positief (groen), negatief (rood) of ertussenin (oranje) beoordeeld wordt. De gebiedstypering komt overeen met de typering zoals opgenomen op visiekaart (hoofdstuk 5). De gebieden gelegen binnen de kerngrenzen zijn weergegeven in bijlage 4. De uiteindelijke afweging hangt ook samen met de omvang van de plannen en de eerste planologische toets.

69

Stappenplan toepassing Kwaliteitskader Roerdalen

Op hoofdlijnen werkt het kwaliteitskader als volgt: 1. Beoordelen ruimtelijke wenselijkheid initiatief; 2. Ruimtelijke en landschappelijke inpassing; 3. Bepalen hoogte van de tegenprestatie; 4. Bepalen wijze van tegenprestatie; 5. Fondsafdracht indien (volledige) fysieke compensatie niet mogelijk is.