Document · PDF

Agendabundel

Gemeenteraad 30 oktober 2025, gemeente Roerdalen27.827 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Data en informatiehuishouding Onze grootste focus ligt hierbij op de implementatie van het project Implementatie datawarehouse. Conform planning zijn de afgelopen maanden benut om het nieuwe Cloud-gebaseerde dataplatform Microsoft Fabric verder vormgegeven. In de ontwikkelomgeving krijgen de eerste dashboards voor het Sociaal Domein vorm.

Digitaal Samenwerken Onze grootste focus hierbinnen ligt op de implementatie van Microsoft 365 (M365). Conform planning zijn de afgelopen maanden verschillende technische deelprojecten afgerond waarmee de technische basis gereed is gemaakt voor de MER-brede uitrol van M365 en het vormgeven van de moderne M365-werkplek. Ook het functioneel beheer voor M365 is de afgelopen periode belegd. Inmiddels is de gemeente Roerdalen op 16 juni jl. als eerste live gegaan in de nieuwe omgeving. De gemeente Echt-Susteren is gevolgd op 25 aug., gemeente Maasgouw op 15 sept. en het SC MER op 4 okt. Tijdens de live-gang zorgt Informatisering voor een goede begeleiding op de werkvloer.

Smart technologie & innovatie Een belangrijke activiteit binnen het thema Smart technologie & innovatie is de uitrol van Govroam en Publicroam, de wifi-oplossingen waarmee MER-breed de functionele inrichting van de wifitoegang wordt geüniformeerd. Publicroam, de wifi-toegang voor gasten, is 12 mei in gebruik genomen in de gemeente Roerdalen en de gemeenteloods in Melick, op 2 juni in de gemeente Maasgouw. De gemeente Echt-Susteren volgt spoedig. De komende maanden zal ook de wifioplossing voor de eigen medewerkers, Govroam, verder worden uitgerold.

Pagina 11 van 17

Cybersecurity & gegevensveiligheid Binnen dit thema is de nulmeting gegevensveiligheid conform planning bij de teams in de 4 MERorganisaties uitgevoerd. De resultaten zijn geanalyseerd, nodig om de juiste vervolgaanpak vast te stellen. De terugkoppeling van alle resultaten naar de teams, de MT’s en het BDB staat gepland.

ICT & techniek In dit thema ligt de focus op de vervanging van verscheidenen ICT-infrastructuur-componenten. De afgelopen maanden zijn er nieuw contracten afgesloten voor VMware Enterprise License Agreement en de gezamenlijke Microsoft Enterprise Subscription Agreement (ESA) afgesloten. Activiteiten zijn gaande om de vervanging van de netwerkinfrastructuur verder te realiseren, waarmee de continuïteit en beschikbaarheid van de ICT-omgeving gewaarborgd blijft.

Team HRM Toekomstgericht Werkgeverschap Het project Toekomstgericht Werkgeverschap loopt volgens planning. De opbouw van onze MER Academie is gestart, een learning managementsysteem (LMS) ingericht en deze is gereed voor de livegang. Tevens is de eerste stap gezet in de digitale ondersteuning van de onboarding van nieuwe medewerkers. In de volgende fase wordt op de verbindingen in de organisatie(s) doorgebouwd om de Academie vanuit gezamenlijkheid en aansluitend bij ontwikkelbehoeften verder vorm te geven. De ontwikkeling van de werkgeversmerken voor de vier MER organisaties loopt eveneens volgens planning. We sturen aan op voltooiing van dit merk vóór 1 november. Hiermee zijn we eind 2025 gereed voor de lancering en implementatie van ons applicant tracking system (ATS). Parallel daaraan bouwen we, onder aanjaging van de aangetrokken strategisch adviseur arbeidsmarketing & recruitment, aan de vormgeving van effectieve/efficiënte, MER brede werving- en selectieprocessen zodat het ATS ook/ op basis daarvan kan worden ingericht.

Team Financiën Fiscaliteit Met de invoering van de Rechtmatigheidsverantwoording stond in eerste instantie de focus op de financiële rechtmatigheid. De volgende stap was het richten op ‘fiscale rechtmatigheid’ (Tax Control Framework). Medio 2024 is een fiscale nulmeting uitgevoerd; uit deze fiscale nulmeting blijkt dat op een aantal fiscale thema’s onvoldoende fiscale borging aanwezig is. Hierdoor lopen de MER organisaties ongewenste fiscale, en daarmee financiële, risico’s. Deze risico’s zijn vooralsnog niet voldoende afgedekt of geborgd. Aanleiding voor deze fiscale nulmeting waren onder meer de fiscale ontwikkelingen op het gebied van horizontaal toezicht (TCF). Een solide TCF bestaat uit beheersmaatregelen die gezamenlijk zorgen voor een borging van de fiscaliteit binnen de gemeenten en de MER. De beheersmaatregelen passen bij voorkeur binnen de lopende processen van de gemeenten en MER waar de fiscaliteit integraal onderdeel van uitmaakt. Een TCF is geen op zichzelf staand product, maar een samenstel van gedetailleerde acties die zoveel mogelijk opgaan in de reguliere werkafspraken en procedures. Vanuit de gememoreerde fiscale nulmeting zijn in 2025 met externe ondersteuning al meerdere vervolgacties opgepakt door de MER organisaties. Hierbij is ook intern formatie vrijgemaakt om ‘advisering fiscaliteit’ beter op te kunnen pakken.

Pagina 12 van 17

Financiën Het programma BV bestaat financieel gezien hoofdzakelijk uit ‘loonkosten bedrijfsvoering’, ‘exploitatiebudgetten Informatisering’ en ‘projecten Informatisering’. De ‘exploitatiebudgetten Informatisering’ bestaan uit: • IT Infrastructuur: hierin zitten alle kosten van gezamenlijke centrale IT-voorzieningen zoals netwerk WAN, netwerk LAN, datacenter hardware inclusief onderhouds- en supportcontracten en licenties; • Devices: hierin zitten alle kosten van apparatuur waarmee toegang gekregen kan worden tot de centrale IT Infrastructuur zoals werkplekken, randapparatuur e.d.; • Telefonie: hierin zitten alle kosten van de mobiele telefoons, abonnementen enz.; • Programmatuur: hierin zitten alle kosten van gemeenschappelijke software van de 4 MER-organisaties en software van de MER OD, SD en BV. Bij de exploitatiebudgetten Informatisering is geprognosticeerd sprake van een tekort van pakweg € 50.000 bij Programmatuur. De 4 MER-organisaties hebben namelijk besloten de software voor het maken, beheren en publiceren van Omgevingsdocumenten centraal bij Servicecentrum MER neer te leggen. De kosten voor deze software worden gedekt uit reeds geraamde gemeentelijke budgetten. De incidentele kosten in 2025 bedragen € 50.000.

Loonkosten bedrijfsvoering bestaat uit de ‘loonkosten bedrijfsvoering’ en ‘overige personeelskosten en opleidingen’; geprognosticeerd is hiervoor in 2025 ruim € 50.000 minder nodig, grotendeels het gevolg van de nieuwe cao. Ieder kwartaal brengt SC MER de gemeentelijke bijdragen in rekening bij de drie MER-gemeenten, zodat sprake is van voldoende liquiditeit bij SC MER. Een resultante hiervan in 2025 zijn incidentele (niet begrote) rentebaten groot € 100.000. Vanaf 2026 zullen de gemeentelijke bijdragen maandelijks in rekening worden gebracht. Met alle drie bovengenoemde mutaties/bijstellingen resteert op basis van de huidige inschatting bij Bedrijfsvoering een geprognosticeerd overschot van € 100.000.

Pagina 13 van 17

Onderstaande tabel weergeeft de verdeling per gemeente. Financiële consequenties programma bedrijfsvoering 2025 e.v.j. Kosten

2025

2026

2027

Meerlasten implementatie Plansoftware

Maasgouw € 16.250 Echt-Susteren € 19.804 Roerdalen € 13.946 Maasgouw € -17.636 Echt-Susteren €- 21.494 Roerdalen € -15.136 Maasgouw € -32.499 Echt-Susteren € -39.608 Roerdalen € -27.893

Maasgouw € 21.380 Echt-Susteren € 25.781 Roerdalen € 16.839 Maasgouw € -6.099 Echt-Susteren € -7.354 Roerdalen € 4.803

Maasgouw € 21.380 Echt-Susteren € 25.781 Roerdalen € 16.839 Maasgouw € 74.903 Echt-Susteren € 90.320 Roerdalen € 58.993

Consequenties cao

Incidentele rentebaten

2.4. Programma Bestuur & Organisatie Onder het programma Bestuur & Organisatie valt de directie en de concernstaf van SC MER. Vanuit hier wordt het bestuur, de directie, de organisatie en de ondernemingsraad bij het besluitvormingsproces en reguliere organisatorische processen binnen SC-MER gefaciliteerd. Tevens wordt vanuit hier de organisatieontwikkeling aangejaagd. Deze ontwikkeling heeft in 2025 onverminderd aandacht binnen de directie-opdracht en is merkbaar in gang gezet binnen de organisatie. Daarnaast is er in 2025 ook aandacht is voor andere thema’s, zoals bijvoorbeeld het normeren rondom Sociale Veiligheid. Hiertoe is inmiddels een MER brede nulmeting uitgevoerd. In het 2e halfjaar zal hier samen met de medewerkers een vervolg aan gegeven worden. Voor het programma Bestuur & Organisatie zijn er geen wijzigingen opgenomen in BW 2025-2.

Pagina 14 van 17

3. Tabellen Tabel BW 2025-2 Omgevingsdienst

Tabel BW 2025-2 Sociaal Domein Begroting 2025

SOCIAAL DOMEIN

Sociaal Domein

Doorbelasting

Huisvestingskosten

8.277.251

-6.923

8.270.328

8.277.251

177.388

8.454.639

Totaal

8.130.214

25.448

8.155.662

8.277.251

-6.923

8.270.328

8.277.251

177.388

8.454.639

121.167 737.445

126.277

858.612

126.277

60.000 97.251

67.000 97.251 50.000

121.167 737.445

126.277

Totaal

858.612

Kosten overig Implementatiebudget Stelpost onvoorzien

60.000 97.251 50.000

-50.000

Totaal

207.251

-50.000

157.251

214.251

Doorbelasting bedrijfsvoering

2.278.685

-14.493

2.264.192

2.015.279

5.599

35.278

2.029.137

2.278.685

-14.493

2.264.192

2.015.279

5.599

2.020.878 , 2.020.878

1.993.859

Totaal

1.993.859

35.278

2.029.137

199.652

Echt-Susteren

Maasgouw Echt-Susteren Roerdalen

199.652

126.277 67.000 97.251 50.000

199.652

11.674.414

-39.045

11.635.369

10.832.710

-1.324

10.831.386

10.811.290

212.666

11.023.956

2.369.828 3.445.720 2.142.235

-59.560 -86.600 -53.840

2.310.268 3.359.120 2.088.395

2.438.479 3.531.248 2.296.303

-2.042 -2.958 -1.923

2.436.437 3.528.290 2.294.380

2.438.479 3.531.248 2.296.303

52.329 75.780 49.278

2.490.808 3.607.028 2.345.581

678.592 986.670 613.422

-4.316 -6.275 -3.902

674.276 980.395 609.520

594.507 860.927 559.845

1.652 2.392 1.555

596.159 863.319 561.400

588.188 851.777 553.894

10.407 15.070 9.801

598.595 866.847 563.695

175.448

Baten detachering / bijdragen van derden BBZ Roerdalen Bijdrage WSP (M,E,R)

20.000 134.209

Sociale wijkteams Maasgouw Sociale wijkteams Echt-Susteren Sociale wijkteams Roerdalen

64.421 86.789 74.263

Structurele projecten / aanv. dienstverlening Maasgouw Echt-Susteren Roerdalen

23.725 38.657 58.785

24.889 39.851 61.537

Incidentele projecten / aanv. dienstverlening Maasgouw Echt-Susteren Roerdalen

258.938 299.127 179.380

258.938 299.127 179.380 10.631.735

10.611.639

58.897 85.291 55.463

Totaal

Saldo

Begroting 2027 na wijzigingen

Mutaties

8.155.662

Doorbelasting Maasgouw Doorbelasting Echt-Susteren Doorbelasting Roerdalen

Totale baten

Begroting 2027

25.448

Totaal

Bijdrage Huisvesting

Begroting 2026 na wijzigingen

Mutaties 2026-1

8.130.214

Totale lasten Bijdragen

Begroting 2026

Kosten personeel

Projecten en aanv. Dienstv. Structureel Kosten personeel / inhuur Incidenteel Kosten personeel / inhuur

Overig

Begroting 2025 na wijzigingen

Mutaties 2025-2

11.474.762

-39.045

11.435.717

10.633.059

59.457 86.449 53.746

58.897 85.291 55.463

-1.324

212.666

10.824.305

Maasgouw Echt-Susteren Roerdalen

59.457 86.449 53.746

Totaal

199.652

199.651

11.674.414

-39.045

11.635.369

10.832.710

-1.324

10.831.386

10.811.290

212.666

11.023.956

58.897 85.291 55.463

Pagina 16 van 17

Tabel BW 2025-2 Bedrijfsvoering Begroting 2025 na wijzigingen

BEDRIJFSVOERING

Bedrijfsvoering I&A

Bedrijfsvoering personeel

Centrale IT-Infrastructuur Devices Telefonie Programmatuur

1.538.875 396.250 380.000 2.315.528

Totaal

4.630.653

Loonkosten Bedrijfsvoering Stelpost onvoorzien Financien / Fiscaliteit IB / AVG / programma Gegevensveiligheid Postverwerking Dienstverlening Overheveling Informatisering 2024 Data en Informatiehuishouding Digitaal samenwerken

10.465.821

Totaal

11.762.761

-54.266

-2.124.586 -2.278.685 -4.403.271

Doorbelasting bedrijfsvoering Omgevingsdienst Sociaal domein Totaal Huisvestingkosten

Huisvesting Maasgouw Huisvesting Echt-Susteren Huisvesting Roerdalen Totaal

Totale lasten Bijdragen

Maasgouw Echt-Susteren Roerdalen

Totaal Maasgouw Echt-Susteren Roerdalen Totaal Totale baten Saldo

Begroting 2026

Begroting 2026 na wijzigingen

Mutaties 2026-1

50.000

1.538.875 396.250 380.000 2.365.528

1.803.875 396.250 380.000 2.165.528

50.000

4.680.653

4.745.653

-54.266

10.411.555

Begroting 2027

Begroting 2027 na wijzigingen

Mutaties

64.000

1.803.875 396.250 380.000 2.229.528

1.803.875 396.250 380.000 2.165.528

64.000

1.803.875 396.250 380.000 2.229.528

64.000

4.809.653

4.745.653

64.000

4.809.653

11.068.705 50.000 170.340 215.000 90.000 125.000

-18.256

11.050.449 50.000 170.340 215.000 90.000 125.000

11.068.705 50.000 120.340 215.000 90.000

224.217

11.292.922 50.000 120.340 215.000 90.000

11.708.495

11.719.045

-18.256

11.700.789

11.544.045

224.217

11.768.262

13.513 14.493

-2.111.073 -2.264.192

-2.216.148 -2.015.279

-6.158 -5.599

-2.222.306 -2.020.878

-2.192.593 -1.993.859

-38.794 -35.278

-2.231.387 -2.029.137

28.006

-4.375.265

-4.231.427

-11.757

-4.243.184

-4.186.452

-74.072

-4.260.524

31.521 96.872 218.112

220.340 100.000 90.000 465.000 221.600 100.000 100.000

31.521 96.872 218.112

346.505

12.336.648

23.740

12.360.388

12.579.776

33.987

12.613.763

12.449.751

214.145

12.663.896

3.932.767 4.628.195 3.429.181

-25.013 -29.436 -21.810

3.907.754 4.598.759 3.407.370

4.122.612 4.866.396 3.244.263

11.454 13.519 9.014

4.134.066 4.879.915 3.253.277

4.078.794 4.814.671 3.209.781

72.167 85.187 56.791

4.150.961 4.899.858 3.266.572

100.000

23.740

12.013.883

12.233.271

33.987

12.267.258

12.103.246

214.145

12.317.391

112.612 137.245 96.648

115.756 139.581 91.168

Rentebaten

Bijdrage huisvesting

Begroting 2025 na wijzigingen

Mutaties 2025-1

11.990.143 112.612 137.245 96.648

115.756 139.581 91.168

346.505

12.336.648

23.740

12.360.388

12.579.776

33.987

12.613.763

12.449.751

214.145

12.663.896

Pagina 17 van 17

~- gemeente roerdalen

College van Burgemeester en Wethouders Gemeente Roerdalen Postbus 6099 6077 ZH Sint Odiliënberg zaaknummer

ons kenmerk

contactpersoon

2025/G029

Monique Heijnens

onderwerp

datum

telefoon

Advies college over de begrotingswijziging 2025-2 GR se MER

9 september 2025

0475-53 88 88

Geacht college, Op 9 september 2025 ontving de gemeenteraad een aanbiedingsbrief met een korte toelichting van het Dagelijks Bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Servicecentrum MER (SC MER) met als bijlage de begrotingswijziging 2025-2 en een historisch overzicht Servicecentrum MER. Het Dagelijks Bestuur van de GR SC MER stelt de gemeenteraad in de gelegenheid eventuele zienswijze(n) vóór 1 december 2025 kenbaar te maken. Het Dagelijks Bestuur zal vervolgens de kenbaar gemaakte zienswijze(n) beoordelen en ter besluitvorming aanbieden aan het Algemeen Bestuur. Het Algemeen Bestuur zal de begrotingswijziging 2025-2, al dan niet gewijzigd, in haar vergadering van 15 december 2025 vaststellen. U wordt hierbij verzocht om ten aanzien van de voorliggende begrotingswijziging 2025-2 een inhoudelijk advies uit te brengen aan de gemeenteraad. De behandeling in de gemeenteraad is voorzien in de vergadering van 30 oktober 2025. Teneinde de fracties de mogelijkheid te geven de stukken in ieder geval te behandelen tijdens hun fractievergadering is het verzoek het advies vóór 23 september af te geven.

c@i"bke g;;:n,

mr. C.P.E. Abels Raadsadviseur/plv. raadsgriffier Bijlagen: Aanbiedingsbrief DB GR SC MER - historisch overzicht - begrotingswijziging 2025-2

Bezoekadres Schaapsweg 20, 6077 CG Sint Odiliënberg Postadres Postbus 6099, 6077 ZH Sint Odiliënberg

Pagina 1

Telefoon 0475 538 888 E-mail info@roerdalen.nl Website www.roerdalen.nl

1111111111

~. gemeente roerdalen

Brief aan de gemeenteraad

zaaknummer

uw kenmerk

Z25-059440

contactpersoon

Monique Linssen

onderwerp

datum

telefoon

Begrotingswijziging 2025-2 GR Servicecentrum MER

16 september 2025

0475 - 538 888

Geachte leden van de gemeenteraad, Op 9 september 2025 ontvingen wij van u het verzoek een advies af te geven over de zienswijze op de begrotingswijziging 2025-2 van het Servicecentrum MER Voorgestelde zienswijze

Wij adviseren om geen zienswijze in te dien voor de voorgelegde begrotingswijzing 2025-2 Toelichting begrotingswijziging 2025-2

De wijzigingen die zijn opgenomen in voorliggende begrotingswijzing van de GR Servicecentrum MER zijn de uitwerking van al gemaakte afspraken of het uitvloeisel ervan. De belangrijkste aanpassing zijn de effecten voor de loonkosten als gevolg van de vastgestelde nieuwe CAO. Daarnaast zijn er enkele kleinere bijstellingen gedaan. Bij de omgevingsdienst zijn voor het eerste half jaar de productiecijfers geëxtrapoleerd naar heel 2025. De extra uren zijn het gevolg van hogere aantallen vergunningsaanvragen en juridische werkzaamheden. De financiële effecten hiervan zijn niet verwerkt in deze wijziging, maar worden meegenomen bij de afrekening bij de jaarrekening 2025. Binnen het sociaal domein zijn de taken en projecten opgenomen en beschreven in het jaarplan Sociaal Domein 2025. De ontwikkelingen op de verschillende onderdelen zijn beschreven in begrotingswijziging 2025-2. De verwachting is dat de uitgaven voor een aantal projecten in 2025 lager uitvallen. Evenals bij de omgevingsdienst wordt dit meegenomen bij de afrekening van de jaarrekening 2025. De gezamenlijk aanschaf van de plansoftware omgevingsdocumenten leidt binnen bedrijfsvoering tot structureel hogere kosten. Deze kosten zijn al wel opgenomen in onze eigen begroting. Binnen het project Wet Open Overheid (WOO) lopen de activiteiten door naar 2026.

De overheveling van de budgetten hiervoor worden meegenomen in de afrekening bij de jaarrekening 2025.

Pagina 1 van 2

l lllll llllll lllll lllll lllll lllll lllll lllll lllll 111111111111111111

Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar begrotingswijziging 2024-2 van het Servicecentrum MER. Financieel overzicht De begroting van het SC MER wordt voor het jaar 2025 naar beneden bijgesteld met ruim € 400.000. Voor 2026 wordt een kleine stijging van de kosten verwacht(€ 39.000) die voor 2027 en verder oploopt naar ruim€ 670.000. Deze stijging wordt vooral veroorzaakt door het effect van de nieuwe CAO. Deze extra kosten worden gecompenseerd door de loon- en prijsstijging binnen de algemene uitkering. In onderstaande tabel zijn de effecten voor onze gemeente opgenomen. Bedragen * € 1.000 2025

2026

2027

2028

2029

Omgevingsdienst

2661

2622

2673

Sociaal domein

3129

3047

3101

Bedrijfsvoering

3504

3344

3358

Bestuur en organisatie

158

157

Nieuwe bijdrage Roerdalen

9452

9170

9289

Bijdrage Roerdalen conform BW 2025-2

Opgenomen bijdrage in begroting Roerdalen Omgevingsdienst

2689

2620

2615

Sociaal domein

3187

3047

3041

Bedrijfsvoering

3526

3336

3301

Bestuur en organisatie

158

157

Huidige bijdrage Roerdalen

9560

9160

9114

Bijstelling bijdrage aan se MER

-108

175

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Roerdalen, De secretaris,

ing.L.H.C. Bijl Bijlage(n): e.c.:

Pagina 2

geen

GGGGGRIFFIE

GRIFFIE OPLEGVEL RAADSVOORSTEL Raadsvergadering:

kies datum

Agendapunt:

Onderwerp:

Groen- en bomenbeleid ‘Natuurlijk groen Roerdalen 2025-2050’

Commissiebehandeling Raadsadviescommissie:

6 oktober 2025

Fracties afwezig bij commissiebehandeling:

n.v.t.

Advies commissie: 1. Onderwerp rijp voor behandeling in gemeenteraad

2. Wijze van agendering voor de raad

Bespreekstuk

Inhoudelijk commissieadvies: Blijkens het raadsvoorstel stelt het college van burgemeester en wethouders de gemeenteraad voor: 1. Het bijgevoegde beleidsplan Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 20252050 en het daarin opgenomen uitvoeringsprogramma vast te stellen; 2. Een krediet van €145.200 (4x €36.300) beschikbaar te stellen; 3. De exploitatie- en kapitaallasten op te nemen in de programmabegroting 2026-2029; 4. Het Groenstructuurplan Roerdalen 2009 in te trekken. De fracties van het CDA, Democraten Roerdalen, Ons Roerdalen, PvdA-GroenLinks en Roerstreek Lokaal! adviseren positief over het raadsvoorstel. Bijzonderheden (indien van toepassing): N.v.t.

Pagina 1

.W.. gemeente roerdalen Raadsvoorstel Zaaknummer Onderwerp: Datum: Indiener agendapunt: Portefeuillehouder: Gevraagd besluit:

Bijlage(n):

Z25-059006 Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025-2050 9 september 2025 College van Burgemeester en wethouders Roerdalen F.C.J. Demarteau 1. Het bijgevoegde beleidsplan Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025-2050 en het daarin opgenomen uitvoeringsprogramma vast te stellen; 2. Een krediet van €145.200 (4x €36.300) beschikbaar te stellen; 3. De exploitatie- en kapitaallasten op te nemen in de programmabegroting 2026-2029; 4. Het Groenstructuurplan Roerdalen 2009 in te trekken. Bijlage 1: Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025 -2050; Bijlage 2: concept Raadsbesluit.

Toelichting bij het raadsvoorstel 1.

Onderwerp

Vaststellen van het beleidsplan Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025 -2050. Het plan dient als beleidskader voor het versterken van de gemeentelijke Hoofdgroenstructuur, het vergroten van de biodiversiteit en het verbeteren van de leefomgeving, mede in lijn met de provinciale richtlijnen en onze omgevingsvisie.

Inleiding

De gemeente staat de komende jaren voor aanzienlijke ruimtelijke opgaven op het gebied van klimaatadaptatie, gezondheid, biodiversiteit en woningbouw. Groen in de bebouwde en landelijke omgeving speelt hierbij een cruciale rol. De huidige beleidslijnen (Groenstructuurplan Roerdalen 2009 en de Bomennota 2017) bieden nog geen volledig antwoord op uitdagingen zoals klimaatadaptatie (hitte, wateroverlast, droogte), herstel van biodiversiteit en het bevorderen van gezondheid en welzijn.

Pagina 1 van 5

I I III IIII Il lllll lllll lllll llllll Il lll l lll Il lll Il 111111111111111

_EW,_ gemeente roerdalen

Het voorliggend plan Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025-2050 biedt een integrale visie en uitvoeringsstrategie voor het versterken, verbinden en behouden van waardevolle groenelementen binnen de gemeentegrenzen. Hiermee wordt bijgedragen aan klimaatbestendigheid, ecologische waarde, verkoeling, leefkwaliteit en het behoud van cultureel en landschappelijk erfgoed.

Beslispunten

De raad besluit: 1. 2. 3. 4.

Het bijgevoegde beleidsplan Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 20252050 en het daarin opgenomen uitvoeringsprogramma vast te stellen; Een krediet van €145.200 (4x €36.300) beschikbaar te stellen; De exploitatie- en kapitaallasten op te nemen in de programmabegroting 2026-2029; Het Groenstructuurplan Roerdalen 2009 in te trekken.

Argumenten

1.1

Het beleidsplan geeft uitvoering aan ambities uit het coalitieakkoord In het coalitieakkoord Roerdalen 2024-2026 "Samen zijn we Roerdalen! Staan een aantal ambities voor de leefkwaliteit. Het Roerdalen van morgen vraagt om slimme voorbereidingen op klimaatverandering en een krachtige impuls voor de biodiversiteit. 'Natuurlijk Groen Roerdalen' biedt hiervoor een integrale groenvisie: parkdorpen in een natuurlijk landschap. Waar het groene karakter een belangrijke rol speelt in het dagelijks leven en de ruimtelijke inrichting.

1.2

Het beleidsplan past binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie In onze Omgevingsvisie is één van de uitgangspunten: investeren in de leefomgeving. Onder meer door vergroening van het straatbeeld. 'Natuurlijk Groen Roerdalen' biedt twee heldere ambities: vergroenen en verbinden. Met als maatstaven: 1% meer groenareaal in de dorpen in 2050, 10% meer boomkroonbedekking en versterken van de Hoofdgroenstructuur.

1.3

Het beleidsplan geeft richting aan het groenbeleid voor de lange termijn en is concreet Het plan biedt richting voor het groenbeleid op lange termijn en zorgt dat projecten één geheel vormen in plaats van losse puzzelstukjes. Het beleidsplan geeft ook aan welke acties structureel nodig zijn. Daarnaast is het plan ook concreet: 10.000 m2 extra groen voor een groener straatbeeld in 2050 en 400 extra bomen voor meer boomkroonbedekking, een robuuste Hoofdgroenstructuur en beter groenadvies bij ruimtelijke ontwikkelingen.

Pagina 2 van 5

gemeente roerdalen

1.4

Samen doen, samen duurzaam De gemeente geeft met dit beleidsplan het goede voorbeeld en stimuleert inwoners om mee te doen aan de vergroening.

2.1/3.1 Extra capaciteit en middelen zijn noodzakelijk Om de ambities uit het groen- en bomenbeleidsplan te realiseren, zijn extra capaciteit en middelen nodig. Daarom wordt voorgesteld de raad te vragen een krediet van €145.200 (4x €36.300) beschikbaar te stellen en de exploitatie- en kapitaallasten op te nemen in de programmabegroting 2026-2029. 4.1

Het beleidsplan vervangt het huidige Groenstructuurplan Het nieuwe beleidsplan is een integrale uitwerking van 2 bestaande beleidsplannen (Groenstructuurplan en Bomennota). Het huidige verouderde Groenstructuurplan uit 2009 moet daarom worden ingetrokken. Omdat het Groenstructuurplan destijds is vastgesteld door uw raad ligt de bevoegdheid tot intrekken ook bij de gemeenteraad. De Bomennota is vastgesteld door ons college. Wij hebben besloten deze gelijktijdig in te trekken met het vaststellen van het beleidsplan Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025-2050.

Kanttekeningen

1.1

Niet vaststellen heeft gevolgen voor de leefkwaliteit Zonder een vernieuwd groen- en bomenbeleid kunnen we de leefkwaliteit in onze dorpen onvoldoende behouden of verbeteren.

2.1/3.1 Het niet beschikbaar stellen van extra capaciteit en middelen heeft gevolgen voor de uitvoerbaarheid van het plan. Het nieuwe beleidsplan brengt een aanpassing van de structurele lasten met zich mee die begroot dient te worden. Zonder extra capaciteit en middelen is de beleidsambitie slechts beperkt haalbaar.

Financiën

Voor het vergroenen en het verbinden hebben we de volgende vier ambities benoemd: 1. 2. 3. 4.

10.000 m2 extra groen in 2050 voor een groener straatbeeld; 400 extra bomen in 2050 voor meer boom kroonbedekking; Versterken Hoofdgroenstructuur; Beter groenadvies bij alle grotere ruimtelijke ontwikkelingen/projecten.

Ad 1: Jaarlijks komt er gemiddeld 400 m2 bij: Extra onderhoud van dit extra groen:

Pagina 3 van 5

€ 19.200,- per jaar (plus indexering). € 980,- per jaar (plus indexering)

lf. gemeente roerdalen Ad 2: Jaarlijks worden er gemiddeld 16 extra bomen geplant, verdeeld over de dorpen: € 10.000,- per jaar Extra beheer: € 480,- per jaar Ad 3:

Aanplant van extra bomen, heesters en vaste planten op kale plekken, of rond/tussen bestaande bomen in de Hoofdgroenstructuur: € 7.100,- per jaar Extra beheer: € 1.350,- per jaar Ad 4:

Behoud en versterking van groen voor de leefbaarheid vraagt om extra menskracht. Bij ruimtelijke ontwikkelingen worden deze extra advies uren natuur en landschap ingezet om structureel meer boombehoud en duurzame aanleg van groen te waarborgen. De adviseur groen adviseert bij alle grotere ruimtelijke ontwikkelingen/projecten, over de groenwens en bestaande bomen en groen in het plangebied: € 45.000,- per jaar Totaal periode 2026-2029: Investering: extra beheer (exploitatie)

€ 36.300,- per jaar € 47.810, - per jaar

x4jaar= x4jaar=

€ 145.200,-

€ 191.240,-

Wij stellen uw raad voor een krediet van €145.200 beschikbaar te stellen en de daaruit volgende kapitaallasten en extra beheerkosten (exploitatie) mee te nemen in de voorliggende Programmabegroting 2026-2029.

Eerdere besluitvorming Groenstructuurplan 2009, vastgesteld in de raad van 17 december 2009; Motie 2024 MOS, aangenomen in uw raad op 4 juli 2024. Met dit plan wordt uitvoering gegeven aan de motie.

Communicatie

We hebben afgelopen maanden gecommuniceerd over ons plan om een nieuw groen- en bomenbeleid op te stellen en manieren waarop inwoners konden meedenken. Wanneer het plan door uw raad wordt vastgesteld, communiceren we hierover via onze communicatiekanalen. Daarnaast publiceren we het beleidsplan via het elektronisch gemeenteblad. Ook besteden we regelmatig aandacht aan groen projecten in de communicatie. Door te communiceren onder de vlag van 'Samen Doen, Samen Duurzaam' laten we zien dat we sámen werken aan een groene en duurzame leefomgeving.

Pagina 4 van 5

gemeente roerdalen

Planning en uitvoering

Er zijn vanuit verschillende kanten redenen om de openbare ruimte aan te pakken: niet alleen vanwege onderhoud, maar ook door ontwikkelingen rond riolering, water, groen en verkeer. Door deze werkzaamheden te combineren, voorkomen we kapitaalverspilling en gebruiken we het geld zo efficiënt mogelijk. Vanuit het groenbeleid kijken we vooral naar plekken waar vergroening het hardst nodig hebben, zoals versteende, kale locaties.

10. Privacy Er zijn geen persoonsgegevens verwerkt in Natuurlijk Groen Roerdalen 2025-2050.

11. Beleidsmatig kader Bij dit beleidsplan is aansluiting gezocht bij de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 waar groen een essentiële bouwsteen is. Natuurlijk Groen Roerdalen 2025-2050 geeft concreet invulling aan de koers om het groene, landelijke en natuurlijke karakter van Roerdalen te behouden en te versterken. Ook draagt dit beleidsplan bij aan de ambities uit het coalitieprogramma om duurzaamheid, klimaatadaptatie en leefbaarheid te versterken. 12. Bijlagen Bijlage 1: Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025 -2050; Bijlage 2: Concept raadsbesluit.

Sint Odiliënberg, 9 september 2025

Burgemeester en wethouders van Roerdalen, De secretaris,

ing. L.H.C. Bijl

Pagina 5 van 5

De burgemeester,

Raadsbesluit

Jaar 2025/10/30/06

Zaaknummer: Z25-059006 Onderwerp: Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 2025-2050 De raad van de gemeente Roerdalen heeft; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 9 september 2025, het volgende besluit genomen:

Besluit: 1. Het bijgevoegde beleidsplan Natuurlijk Groen Roerdalen, groen- en bomenbeleid 20252050 en het daarin opgenomen uitvoeringsprogramma vast te stellen; 2. Een krediet van €145.200 (4x €36.300) beschikbaar te stellen; 3. De exploitatie- en kapitaallasten op te nemen in de programmabegroting 2026-2029; 4. Het Groenstructuurplan Roerdalen 2009 in te trekken.

Aldus vastgesteld in de raadsvergadering van 30 oktober 2025. De gemeenteraad van Roerdalen, De griffier,

De voorzitter,

mr. M. Heijnens-Coenjaerts

ing. J.M.A. van Agtmaal

Pagina 1 van 1

Natuurlijk Groen Roerdalen Groen- en bomenbeleid 2025-2050

Inhoudsopgave INHOUD INLEIDING

02 04

KADER (inter)Nationale afspraken Omgevingsvisie Roerdalen 2050 LEESWIJZER

04 04 05 07

WAAROM IS GROEN BELANGRIJK?

1.1 1.2 1.3

08 08 08

HOE HOUDEN WE ROERDALEN GROEN EN LEEFBAAR?

2.1 2.2

VERGROENEN VERBINDEN

10 11

WAT GAAN WE DOEN?

3.1

12 13 15 15 15 16 17

3.2

NORM VOOR GROENE AMBITIES 3.1.1 Vergroenen voor een gezond effect 3.1.2 Verbinden zorgt voor samenhang WAT HEBBEN WE? 3.2.1 Landschap van Roerdalen 3.2.2 Groen in de openbare ruimte 3.2.2 Bomenbestand openbare ruimte

BEHOUD EN BESCHERMING

4.1 4.2 4.3

21 21 22 23 23 24 25 26

4.4

WAARDE VAN GROEN INWONERS HECHTEN WAARDE AAN GROEN GROENVISIE

BESCHERMING BINNEN DE KERNEN BESCHERMING BUITEN DE KERNEN BEHOUD EN VERGROENEN 4.3.1 Groen in omgevingsplan 4.3.2 Gemeentelijk kapverbod 4.3.3 Herplantplicht BEHOUD EN VERBINDEN 4.4.1 Snippergroen

BEHEER EN ONDERHOUD

5.1

27 27 27 29 29

BEHEER VAN GROEN EN BOMEN 5.1.1 Beheer voor meer groenareaal 5.1.2 Natuurvolgend beheer 5.1.3 Datagestuurd beheer 5.1.4 Vervanging in bomenlanen

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

5.2

ONDERHOUD VAN GROEN EN BOMEN 5.2.1 Cyclus van boom aanplant tot vervanging 5.2.2 Boomveiligheidscontrole 5.2.3 Onderhoud en ervaren overlast

30 31 31 32

ONTWERP EN PLANVORMING

6.1

33 33 35 37 38 38

RUIMTE VOOR GROEN IN ONTWERP 6.1.1 Bomenparagraaf 6.1.2 Ruimtelijke groenvoorwaarden 6.1.3 Groeiplaatsverbetering bij ruimtelijk plan 6.1.4 Kroonsnoei en wortelkap bij ruimtelijk plan 6.1.5 Bronbemaling bij ruimtelijk plan

COMMUNICATIE EN PARTICIPATIE

7.1 7.2

39 40

COMMUNICATIE PARTICIPATIE

FINANCIËLE PARAGRAAF EN UITVOERING

BIJLAGE 1

2 3 4 5 6 7 8

COLOFON

43 WAARDEN VAN GROEN GEZONDHEID KLIMAAT BESTENDIG BIODIVERSITEIT IDENTITEIT ANALYSE BOMENBESTAND AANWIJSCRITERIA BESCHERMDE HOUTOPSTAND ROERDALEN TOELICHTING AFWEGINGSKADER KAP HOOFDGROENSTRUCTUUR IN DE ZES DORPEN EN DE HELE GEMEENTE LOCATIES SLIM MAAIBEHEER VOOR HET DONKER PIMPERNELBLAUWTJE OMGANG MET OVERLAST DOOR BOMEN ENQUÊTE OVER GROEN

43 43 44 45 46 47 52 56 57 61 62 64

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

Inleiding Roerdalen is groen. Nationaal Park De Meinweg, de afwisselende beekdalen, het open agrarisch landschap en dorpen met ieder een eigen identiteit, geven onze gemeente haar landelijke en kleinschalige uitstraling. Een groen visitekaartje dat inwoners én bezoekers waarderen. Met dit beleid borgen we onze groene identiteit, passend binnen onze Omgevingsvisie en gericht op de toekomst.

Kader Met groen bedoelen we fysiek groen, zowel natuurlijk als aangelegd, in en rond onze dorpen. Het gaat om al het groen. Van gras tot bomen, behalve landbouwgewassen, vooral in gemeentelijk- en soms in particulier bezit. De nadruk ligt op groen in de openbare ruimte, buiten de bossen en natuurgebieden, omdat de gemeente daar de meeste invloed heeft.

van een integrale ruimtelijke inrichting, komt het echt tot zijn recht. De ruimte is schaars. De uitdaging ligt in het slim combineren van opgaven. Geheel in lijn met wat de Omgevingswet van ons vraagt: maatwerk en samenwerking. Alleen zo ontstaat een leefomgeving die niet alleen duurzaam en veerkrachtig is, maar ook aantrekkelijk en toekomstbestendig.

(inter)Nationale afspraken Groen staat centraal in dit beleidsdocument, maar niet op zichzelf. In onze leefomgeving is groen een essentiële bouwsteen, maar altijd in samenhang met andere functies zoals wonen, mobiliteit, waterbeheer en voorzieningen. Pas als groen onderdeel is

De Europese Natuurherstelwet (2024) stelt eisen aan de kwaliteit van ecosystemen ofwel natuurlijke leefgemeenschappen. Niet alleen in natuurgebieden, maar ook in stedelijk gebied. Tot 2030 mag in Nederland het areaal aan groene

Afbeelding 1: de oppervlakte aan groen in de openbare ruimte per dorp, volgens de Klimaateffectatlas (peildatum 2021)

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

Afbeelding 2: het Natuur Netwerk Nederland, waarvan de Natura 2000 gebieden Roerdal en Meinweg onderdeel zijn

buitenruimte binnen de bebouwde kom én de boomkroonbedekking niet verminderen. Daarna moet het zelfs een stijgende trend laten zien. Zie ook afbeelding 1 ter illustratie van het oppervlak aan groen in de openbare ruimte van onze dorpen. De centrale overheid zorgt voor een nationaal herstelplan met een richtinggevend kader voor stedelijke groene ruimte en stedelijke boomkroonbedekking. Het Natuurnetwerk Nederland (zie afbeelding 2) moet natuurgebieden beter verbinden, met elkaar en met het omringende agrarisch gebied. Volgens de rijksnatuurvisie hoort natuur midden in de samenleving thuis, dus ook in de steden en dorpen. In de Nationale Omgevingsvisie is daarom ook veel aandacht voor natuur in de bebouwde kom. Meer groen in stedelijk gebied gaat namelijk problemen door klimaatveranderingen tegen en helpt dier- en plantsoorten. In het Limburgs Natuurprogramma 2023 - 2030 staan behoud, versterken en verbinden van natuur en biodiversiteit (soorten-

rijkdom) centraal, met oog voor beleefbaarheid en de waarde van natuur voor de mens.

Omgevingsvisie Roerdalen 2050 Hoe willen we dat onze omgeving er in 2050 uitziet? Onze gemeentelijke Omgevingsvisie schetst de koers naar een duurzame en leefbare toekomst, met balans tussen groei, natuur en kwaliteit van leven. Deze visie is de basis voor dit groen- en bomenbeleid. We behouden en versterken kernwaarden als het dorpse, landelijke en natuurlijke karakter. Zie afbeelding 3 voor een nadere toelichting op onze Omgevingsvisie, belicht vanuit een groene invalshoek. ‘Natuurlijk Groen Roerdalen’ geeft nadere invulling aan onze Omgevingsvisie en is een actualisatie van het Groenstructuurplan (2009) en de Bomennota (2017). Een nieuw, integraal groenbeleid is nodig om de uitdagingen waar we voor staan effectief aan te pakken.

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

Omgevingsvisie Roerdalen 2050 Verbindend Roerdalen “Roerdalen is een landelijke, groene en duurzame gemeente waar het prettig wonen, werken en recreëren is en waar iedereen gelukkig, gezond en veilig kan verblijven. Kortom: Roerdalen is in balans.” Ambities Kernwaarden die we graag willen behouden en versterken: • het afwisselende groene landschap; • cultuurhistorische waardevolle objecten (landgoederen); • dorpse karakter; • gezonde, veilige en leefbare kernen; • klimaatbestendige leefomgeving; • beleefbaarheid en bereikbaarheid van natuur en landschap. Uitwerking Thema wonen Een openbare ruimte die verbindt, waar mensen graag verblijven én in beweging komen. We zorgen voor een openbare ruimte die: • fysieke en mentale gezondheid bevordert; • het straatbeeld vergroent; • is aangepast aan klimaatverandering; • ruimte biedt voor beleving en ontmoeting (zoals ‘dorpsparken’).

Thema Landelijk en natuurlijk Roerdalen Twee kernpunten staan centraal: • Behoud en versterking van de karakteristieken en (natuur)waarden van landschapstypen bij toekomstige ontwikkelingen; • Het creëren van robuuste ecologische verbindingen tussen natuurgebieden. De ecologische verbindingen zijn de verbinding tussen het Roerdal, de bovenloop van de Vlootbeek en noord-zuid verbinding.

Afbeelding 3: Omgevingsvisie Roerdalen in een groene notendop

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

Leeswijzer ‘Natuurlijk Groen Roerdalen’ start met de betekenis van groen voor Roerdalen. Waarom is groen belangrijk, wat vinden onze inwoners en waar willen we naar toe met onze groene leefomgeving? Hieruit volgen onze ambities voor de lange-termijn, ofwel hoe we Roerdalen groen en leefbaar willen houden. Wat we gaan doen om dit te bereiken werken we uit in uitvoeringsmaatregelen voor de volgende thema’s: behoud en bescherming, beheer en onderhoud, ontwerp en planvorming, communicatie en participatie en uitvoering en financiën. Afbeelding 4 laat een korte samenvatting van het beleidsplan zien.

Kaders

• •

(inter)Nationaal natuurbeleid Omgevingsvisie Roerdalen

Inleiding

Waarom?

• •

Waarden van groen Waarde groen voor inwoners

Groenvisie

Hoe?

• •

Vergroenen Verbinden

Wat?

Vergroenen: • 1% meer groenareaal • 10% meer boomkroonbedekking • 75 m 2 groen per huishouden Verbinden: • Hoofdgroenstructuur versterken • Natuurvolgend • Slim maaien

Groene ambities

Ontwerp & Planvorming

Beheer & Onderhoud Behoud & Bescherming Communicatie & Participatie

Uitvoering & financiën

Afbeelding 4: de kaders en de uitwerking in onderdelen van dit groen- en bomenbeleid.

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

1. Waarom is groen belangrijk? Roerdalen koestert haar groene, kleinschalige karakter. Groen is van groot belang voor onze dorpen en het landschap, zowel ecologisch als sociaal. Het verbindt het buitengebied met het dorpshart, biedt onderdak aan dieren en versterkt de biodiversiteit. Groen verbetert de luchtkwaliteit, brengt verkoeling en vermindert stress. Het fungeert als ontmoetingsplek en draagt bij aan de eigenheid van Roerdalen. Groen is kortom essentieel voor de leefbaarheid van ons dorp en landschap.

1.1 Waarde van groen

1.2 Inwoners hechten waarde aan groen

De waarde van groen voor Roerdalen is veelzijdig en onmiskenbaar. Groen loont. De baten van groen uiten zich in vier duidelijke pijlers: • Gezondheid (recreatie, stimuleren beweging, vergroten welzijn, en groeninclusief ontwikkelen); • Klimaat bestendig (tegengaan hittestress, droogte en wateroverlast); • Biodiversiteit (herstel ecosystemen; stimuleren van gebiedseigen soorten); • Identiteit (eigenheid landschapstypes en dorpen, en verbinden bebouwd gebied en landschap).

Voor onze inwoners maakt groen de buurt aantrekkelijker, draagt het bij aan biodiversiteit en biedt ruimte om te bewegen en te spelen. Bomen en struiken hebben hierbij de voorkeur. Dat blijkt uit een enquête (mei 2025) waarin meer dan 300 inwoners hun mening gaven over groen. Maar liefst 89% van de inwoners wil zelfs meer groen in Roerdalen. Ook tijdens gesprekken in de dorpen gaven veel inwoners aan voorstander te zijn van extra groen.

In bijlage 1 wordt de waarde van groen voor Roerdalen aan de hand van deze vier baten nader toegelicht.

Hun motivatie voor meer groen varieert. Deelnemers benadrukken dat groen veilig moet zijn, goed moet aansluiten op het landschap en visueel aantrekkelijk moet zijn. Over het huidige groen in de openbare ruimte zijn de meningen verdeeld. Sommigen zijn tevreden over de hoeveelheid, kwaliteit, variatie en het onderhoud, terwijl anderen hier juist kritiek op hebben. Inwoners benadrukken het belang van passende beplanting op geschikte locaties en een eerlijke verdeling van groen over de verschillende kernen.

1.3 Groenvisie Groen is meer dan decoratie. Het is de basis voor een gezonde, veerkrachtige en toekomstbestendige omgeving. Onze dorpen en landschap zijn op een natuurlijke manier met elkaar verbonden. Deze kwaliteit willen we behouden én versterken. Roerdalen kiest voor kwaliteit. De gemeente zorgt ervoor dat het groen goed ‘presteert’. Daar bedoelen we mee dat we zorgen voor voldoende groen in de buurt, dat voldoet aan wensen en behoeftes en

Afbeelding 5: de vier baten van groen

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

dat veilig en beheerbaar is. De gemeente kiest voor kwaliteit boven kwantiteit. Een klein buurtpark met bankjes, bloemen, bomen en speelplek is vaak drukker bezocht dan een groot, leeg veld. Het loont vaak meer om te investeren in goede groeiplaatsen voor gezonde, grote bomen dan om simpelweg meer bomen aan te planten. Gemeente Roerdalen zet een groene stip aan de horizon:

In een parkdorp speelt groen een dragende rol in de leefomgeving. Niet alleen als aankleding, maar als fundament voor leefkwaliteit, biodiversiteit, gezondheid en sociale samenhang. Het kenmerkt zich door een groene, rustige en ruimtelijke opzet, met veel openbaar groen, zoals parkjes, plantsoenen en boomrijke lanen.

GroenVisie ‘Parkdorpen in een natuurlijk landschap.’ Een parkdorp is een dorp waarin de natuurlijke omgeving en het groene karakter een belangrijke rol spelen in het dagelijks leven en de ruimtelijke inrichting.

Afbeelding 6: natuur dichtbij; grote pimpernel (Sanguisorba officinalis) met een sluipvlieg (Eriothrix rufomaculatus)

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

2. Hoe houden we Roerdalen groen en leefbaar? Een groene toekomst is belangrijk voor de identiteit van Roerdalen, voor het welbevinden van mens en dier en het weerstand bieden tegen klimaatverandering. Onze ambitie is behoud en versterken van een groene leefomgeving. Dat doen we door vergroenen en verbinden. Meer groen en een groen netwerk voor een positief effect op zowel onze gezondheid als de biodiversiteit.

2.1 Vergroenen We zetten in op sterker, zichtbaarder en toekomstbestendig groen in het straatbeeld. Meer groen op straat dus, maar vooral beter groen. Nieuwe aanplant krijgt de ruimte om te groeien, terwijl bestaand groen een kwaliteitsimpuls krijgt. Het groene karakter maakt het dorp aantrekkelijk om in te wonen én te bezoeken. In een parkdorp draait het om rust, ruimte en een gezonde leefomgeving waarin bewoners kunnen genieten van buiten zijn, ontmoeten en ontspannen. De buitenruimte nodigt uit tot wandelen, fietsen en recreëren. Groen bevordert sociale interactie, wat stress vermindert en de algehele gezondheid verbetert. Kinderen die opgroeien in het groen gebruiken minder ADHD-medicatie. Werknemers met een burn-out herstellen sneller dankzij contact met natuur. Bomen zorgen voor schonere lucht door fijnstof en schadelijke stoffen te filteren. En schonere lucht verkleint de kans op hart- en vaatziekten.

Afbeelding 7: ontspannen aan de Roer, raadhuisplein Sint Odiliënberg.

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

Meer groen maakt de omgeving ook beter bestand tegen deze gevolgen van klimaatverandering. We krijgen vaker te maken met extreem weer. De toename van broeikasgas (CO2) leidt tot: • Hittestress; • Droogtestress; • 0Wateroverlast. Hittestress wordt veroorzaakt door absorptie van zonlicht door de donkere materialen (bijvoorbeeld asfalt) Het temperatuurverschil tussen de bebouwde kom en het omliggende landelijk gebied kan oplopen tot 4°C. Door de relatief lage windsnelheden in bebouwd gebied verliezen gebouwen minder warmte en is er ‘s nachts minder verkoeling. Bovendien vindt er 10 tot 20% minder verdamping plaats door de grote hoeveelheid verharding in bebouwd gebied. Droogtestress ontstaat bij langdurige hitte, wanneer de bodem zo ver uitdroogt dat planten niet goed kunnen verdampen. Bomen en planten reageren door hun bla-

Afbeelding 8: veldsalie (Salvia pratensis) met kleine klokjesbij (Chelostoma campanularum)

identiteit van de gemeente. Groenstructuren vertellen het verhaal van een plek. Oude bomenlanen, heggen of houtwallen laten zien hoe het landschap vroeger werd gebruikt. Ze markeren vroegere erfgrenzen, routes of dorpsranden. Veel van dit groen is verbonden met historische boerderijen, landgoederen of dorpskernen. Door deze structuren te behouden en te versterken, blijft het karakter van de gemeente zichtbaar. Zo draagt groen niet alleen bij aan natuur en klimaat, maar ook aan de cultuurhistorische identiteit van Roerdalen.

deren vroegtijdig af te werpen om waterverlies te beperken en schade door zonlicht te voorkomen, wat zorgt voor minder groei. Soorten kunnen lokaal verdwijnen en natuurbranden nemen toe en een uitgedroogde bodem kan leiden tot wateroverlast. In het bebouwd gebied is wateroverlast vaak het gevolg van een overschot aan bebouwing en verharding. Tijdens piekbuien kan het water hier onvoldoende infiltreren in open grond en het rioolstelsel kan de overvloed aan hemelwater niet verwerken. Met als gevolg dat het water in de straten blijft staan of kelders doet onderlopen. Groen in het dorp helpt tegen de opwarming. Bomen fungeren als natuurlijke airco’s door verdamping en beschaduwing. Daarnaast slaan ze CO2 op in hun hout, met een jaarlijkse opslag van 10 tot 40 kilo per boom, afhankelijk van de omstandigheden. Ook de bodem speelt een rol: een goed functionerend bodemvoedselweb houdt meer CO2 vast in de vorm van organisch materiaal. Groen vangt hemelwater op en laat het water beter in onverharde bodems infiltreren, wat overbelasting van riolen en wateroverlast vermindert. Bovendien creëert het waterbuffers in de bodem die van nut zijn tijdens droge periodes.

2.2 Verbinden Het landschap van Roerdalen is rijk aan historische (groene) landschapsstructuren. Zij dragen bij aan de

Groenstructuren verbinden. Die verbinding werkt het best in een netwerk. Als een spinnenweb dat het fundament vormt voor groen, bomen en natuur. Dit groene netwerk verbindt binnen de kernen en tussen de kernen en het buitengebied. Voor zowel mens als dier. Het Natuur Netwerk Nederland en de gemeentelijke Hoofdgroenstructuur leveren tezamen een belangrijke bijdrage aan de kwaliteit en herkenbaarheid van het landschap, dorp, kern of wijk. Verbinding is ook goed voor de biodiversiteit of soortenrijkdom. Een groen netwerk zorgt ervoor dat planten en dieren zich kunnen verplaatsen tussen leefgebieden. Soorten zijn minder gebonden aan één plek. Door verbindingen krijgen ze toegang tot een groter, gevarieerder leefgebied. Het voorkomt isolatie. Dieren kunnen via groene routes veilig migreren, voedsel zoeken, nestelen of overwinteren. De biodiversiteit neemt af, ook in onze gemeente. Bebouwing, versnippering, industrie en intensieve landbouw hebben bijgedragen aan het verlies van natuurlijke leefgebieden en soortenrijkdom. De baten van natuur (ecosysteemdiensten) komen hierdoor in het gedrang. Voor het versterken van de biodiversiteit is de soortkeuze cruciaal. Inheemse planten en bomen ondersteunen meer dieren en insecten; zo biedt een zomereik onderdak aan 450 insectensoorten, terwijl een Amerikaanse eik er slechts 13 heeft.

Het gaat om de verscheidenheid van al het leven, dus ook om schimmels en kleine (bodem) organismen en de plekken waar ze leven. Ook het anders beheren van delen van groen, bijvoorbeeld door minder frequent te maaien, of het plaatsen van insectenhotels levert een bijdrage aan het versterken van de biodiversiteit.

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

3. Wat gaan we doen? Wat doen we om het straatbeeld groener te maken? En hoe werken we aan cultuurhistorische en ecologische verbindingen tussen natuurgebieden, dwars door dorpen heen? En wanneer zijn we daarin geslaagd? Heldere groene maatstaven helpen ons om koers te houden. Voor meer en beter groen. Voor een gezonde leefomgeving, veerkracht tegen klimaatverandering, een rijke biodiversiteit en een sterke identiteit.

3.1 Norm voor groene ambities Er bestaat nog geen universele groennorm in Nederland. Er zijn vuistregels als de 3-30-300 (zie toelichting in afbeelding 9), 75m2 groen per woning (nota ruimte 2004) of de Bomennorm van 2,2 m3 kroonvolume per m2 grondoppervlak (Norminstituut bomen). Geen enkele norm dekt alle beleidsthema’s (gezondheid, klimaat, biodiversiteit, en identiteit) en er ontbreekt een duidelijke kwaliteitseis voor het groen. Ze bieden wel waardevolle aanknopingspunten. Voor onze dorpen is het percentage groenareaal en boomkroonbedekking vergelijkbaar met de gemiddelde naoorlogse woonwijk (zie afbeelding 10 ter illustratie). Terwijl je zou verwachten dat landelijke dorpen van nature groener zijn. Tabel 1 geeft de percentages groen en boomkroonbedekking per dorp weer.

Wat is de 3-30-300 Vuistregel? Richtlijn voor de minimale bijdrage van bomen en ander groen aan een gezonde leefomgeving: 3 stuks bomen zichtbaar vanuit ieder huis • Voor het beleven van natuur nabij 30% bladerdek in iedere wijk • voor koeling, een beter microklimaat, betere luchtkwaliteit en stimuleren van (mentale) gezondheid 300 m. tot park of groene buitenruimte • voor het aanzetten tot recreatief gebruik van groen en groei van sociale contacten

Afbeelding 9: toelichting op 3-30-300 vuistregel

Maatstaven voor onze eigen groene ambities zijn:

Vergroenen: • 1% meer groenareaal in de dorpen in 2050 (zie ter illustratie tabel 1); • 10% meer boomkroonbedekking in de dorpen in 2050 (zie ter illustratie tabel 1); • 75 m2 groen als streven per woning bij woningbouwproject. Zie ook de (nog uit te werken) richtlijn voor integrale afstemming tussen grijs (gebouwen en wegen), groen en blauw (water); • Groeiplaatsverbetering bij bestaande bomen; voor snellere toename boomkroonbedekking; • Bomenparagraaf als hulpmiddel bij integrale afwegingen voor wonen, mobiliteit, duurzaamheid en groen (zie paragraaf 6.1.4);

Afbeelding 10: groenareaal (laag groen) en boomkroonbedekking (boom) in de plaats Sint Odiliënberg (bron: klimaateffectatlas, 2021)

Dorp Posterholt

Vlodrop

Sint Odiliënberg

Herkenbosch

Melick

Montfort

17%

16%

18%

22%

17%

11%

17%

22%

19%

22%

Groen Areaal (oppervlakte laag groen) Boomkroonbedekking

Tabel 1: gemeentelijk + particulier groenareaal en boomkroonbedekking als percentage van het grondoppervlak (bron: Klimaateffectatlas, peildatum 2021)

Verbinden:

3.1.1 Vergroenen voor een gezond effect

• Versterken Hoofdgroenstructuur: o Zorgen voor een aaneengesloten groen netwerk; o Aanvullen van (opengevallen) gaten in de laanbeplanting; o Realiseren van kruidenrijke bermen en grasstroken; o Verbreden Hoofdgroenstructuur; • Natuurvolgend; De natuur is inspiratiebron voor behoud dorpse karakter en versterken van biodiversiteit. We kiezen voor andere planten of ander beheer voor meer biodiversiteit; • Slim maaien; maaien op een wijze dat het de natuur ondersteunt in plaats van verstoort, op geschikte locaties.

Hoe kan vergroenen van de versteende plekken eruitzien? Wij vroegen het AI: enkele beelden, alleen bedoeld ter inspiratie. De rechter beelden van afbeeldingen 11 en 12 zijn droomplaatjes, maar laten duidelijk zien wat groen kan betekenen voor een versteende omgeving.

Deze groene maatstaven hanteren we zowel in bescherming, als in ontwerp en beheer van groen en bomen. Let wel: Groen staat niet alleen. De Omgevingswet vraagt om een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (ETFAL). Dat betekent: functies zoals wonen, werken, groen en recreatie zorgvuldig afstemmen op wat een plek aankan en nodig heeft. Daarbij staat de kwaliteit van de leefomgeving centraal. Denk aan gezondheid, veiligheid, biodiversiteit, erfgoed en ruimtelijke samenhang. Een goede toepassing van ETFAL voorkomt ruimtelijke knelpunten en draagt bij aan een leefomgeving die aantrekkelijk, gezond en toekomstbestendig is. Het is daarmee een belangrijk toetsingskader binnen het omgevingsplan.

Afbeelding 11: zo kan een kale versteende plek eruit komen te zien, door het plantvak rond de boom te vergroten en te voorzien van vaste planten.

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

Vitamine groen. Groen is meer dan mooi: het vermindert stress en draagt bij aan een gezonder leven. Het maakt de omgeving aangenamer én verbetert de luchtkwaliteit. In een tijd waarin gezondheid belangrijker is dan ooit, biedt een groene leefomgeving precies wat we nodig hebben: ruimte voor beweging, rust in het hoofd en ontmoeting met anderen. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen is een groene buitenruimte één van de uitgangspunten. Straten en pleinen worden waar mogelijk groen ingericht, verharding alleen daar waar dat echt nodig is. Zo versterken we een gezonde dorpse leefomgeving. Vergroenen helpt. Parkjes en bomenlanen nodigen uit om eropuit te gaan. Groeiplaatsverbetering bij bomen zorgt voor betere groei, meer boomkroonbedekking.

Afbeelding 12: zo kan een kale straat eruit komen te zien, met afwisselend parkeervakken en groenvakken.

Het vergroenen van versteende plekken helpt hittestress en wateroverlast te verminderen. Tegelijkertijd wordt regenwater beter vastgehouden om periodes van droogte beter door te komen. Vergroening gaat standaard meewegen bij elke herinrichting, bouw of aanleg. Meervoudig ruimtegebruik is de norm: functies worden slim gecombineerd binnen één plan of project.

Afbeelding 13: De Hoofdgroenstructuur vormt, als samenhangend netwerk, de groene verbinding tussen dorp en buitengebied en met het Natuur Netwerk Nederland. In rood de aanvullingen op de Hoofdgroenstructuur van 2009 (in groen).

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

3.1.2 Verbinden zorgt voor samenhang

3.2.1 Landschap van Roerdalen

De hiaten in het netwerk worden aangevuld (zie afbeelding 13), zodat groenstructuren en het Natuur Netwerk Nederland beter op elkaar aansluiten. De Hoofdgroenstructuur draait overigens niet altijd om bomen. In open landschap past vaak juist laagblijvend groen, geen bomenrij. Wat telt, is de juiste beplanting op de juiste plek.

Het landschap in Roerdalen is onder te verdelen in vier landschapstypes:

We richten groen zo in en beheren het zó, dat het duurzaam bijdraagt aan het herstel van biodiversiteit. We planten zoveel mogelijk soorten die hier van nature thuishoren. En als we cultuurgewassen of exoten planten, dan gebruiken we soorten die zoveel ecologisch van waarde zijn. De nadruk ligt op het variatie aanbrengen in het groen. Die variatie ontstaat door vroegbloeiers en laatbloeiers aan te planten of bijvoorbeeld door gelaagdheid in hoogtes aan te brengen (kruidlaag of vaste planten, struiken en bomen). We gaan slimmer maaien. Gazon- en bermbeheer is het voordeligst wanneer het maaisel kan blijven liggen. Het maaisel verteert en voedt de planten, waardoor de bodem rijk blijft aan voedingsstoffen. Maar juist soortenrijke vegetatie vraagt om voedselarme, verschraalde grond. Kwalitatief hoogwaardig groen draagt bij aan een herkenbare leefomgeving. We gaan meer variatie in beplanting aanbrengen. Voor een leefbaar, klimaatbestendig en biodiverse buitenruimte, met ook oog voor andere opgaven zoals wonen, basisvoorzieningen, duurzame mobiliteit en energietransitie. De gemeente gaat duidelijker communiceren over vergroening in bebouwd gebied: wat we doen, hoe we het aanpakken en waarom. We laten zien hoe inwoners kunnen bijdragen en welke ondersteuning ze daarbij krijgen. Samen maken we van Roerdalen een gezonde leefomgeving.

Ook kleine acties - zoals tegels vervangen of een boom planten - maken een groot verschil.

3.2 Wat hebben we? • Landschapstypes; • Groen in de openbare ruimte; • Bomen in de openbare ruimte.

1. Beekdallandschap Het Roerdal wordt gekenmerkt door de vrij meanderende Roer, omzoomd door populieren en natte broekbossen in oude rivierarmen. Het landschap toont een afwisseling van laagtes en stuifduinen, ontstaan in de voorlaatste ijstijd. Bebouwing ontbreekt grotendeels, op enkele kastelen en verspreide hoeven op de hogere randgebieden na. Opvallend zijn de open, vruchtbare verhoogde gebieden (“ohé’s”), die slechts bij extreem hoog water overstromen en zo het dal haar unieke karakter geven. Het dal van de Vlootbeek is een ouder Roerdal, eveneens grotendeels onbebouwd met een ontginningsweg langs de rand. Noemenswaardig zijn ook het Leropper- en Linnerveld, die van uitzonderlijke geomorfologische waarde zijn voor Nederland (Gonggrijp, 1989).

2. Bos- en mozaïeklandschap De hoger en lager gelegen zandgronden vormen een afwisselend landschap: open en wijds, maar ook kleinschalig en besloten. In dit zogenoemde bos- en mozaïeklandschap wisselen landbouwgronden, bossen en karakteristieke landschapselementen elkaar af, zoals houtwallen, pestbosjes en oude gegraven waterwegen (griften). Het landschap is opgedeeld in herkenbare ‘kamers’, die grotendeels agrarisch worden gebruikt.

3. Open cultuurlandschap Als tegenhanger van het mozaïeklandschap ligt het open cultuurlandschap: een grootschalig agrarisch gebied met lange zichtlijnen en weinig kleinschalige elementen. Dit landschap ademt ruimte en wordt intensief gebruikt voor landbouw en veeteelt.

4. Nationaal Park De Meinweg De Meinweg is een opvallend plateaugebied dat trapsgewijs ongeveer 50 meter stijgt, verdeeld over drie terrassen. Het is grotendeels bebost met naaldhout, al zorgt natuurontwikkeling nu voor meer afwisseling met loofhout en open plekken. Midden op het plateau ligt een uitgestrekt landbouwgebied op lössachtige grond, laat ontgonnen en open van karakter. De Meinweg herbergt ook twee grote heide-

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

Afbeelding 14: Informatiebord bij entree Nationaal park De Meinweg

velden met oorspronkelijke vennen, waar vroeger turf werd gewonnen. Nu vormen deze vennen belangrijke leefgebieden voor reptielen en amfibieën. De heide wordt verfraaid door oude, grillige eikenhakhoutstoven. Via de dalen van de Rode Beek en Boschbeek is het gebied verbonden met het omringende cultuurlandschap – een groene navelstreng naar het verleden.

3.2.2 Groen in de openbare ruimte Het openbaar groen bestaat onder meer uit hagen, grasvelden, bosschages, vaste plantenborders en bomen. Dit groen is per beheertype opgenomen in het gemeentelijk beheersysteem. Dit vormt de basis voor het beheer en onderhoud door de gemeente. Roerdalen hanteert vijf beheertypen: 1. Gras; 2. Natuurlijke beplanting; 3. Cultuurlijke beplanting; 4. Hagen; 5. Bomen. Onder gras vallen gazons, bermen, wadi’s en ruigtes. Bij natuurlijke beplanting gaat het om bosplantsoen, bosjes en houtwallen. Cultuurlijke beplanting bestaat uit rozen, vaste planten of heesters. Hagen kunnen lijnvormige heggen of blokhagen zijn. Deze vier beheertypes vormen tezamen het totale groenareaal, hoofdzakelijk binnen de kom.

!"#$"%&'("))(#*"%)+, &!"

#$" !"#$""%&'(#)*$+*,

-%).

/)),

0)$""%#+12'3&'(#)*$+*,

Afbeelding 15: aandeel beheertypes in oppervlak

Bomen staan in gras, natuurlijke beplanting, cultuurlijke beplanting of in de verharding (bijvoorbeeld in een boomspiegel in het trottoir). Bomen vormen zelf geen groenareaal. Bomen vragen wel specifiek beheer. Vandaar dat de beleidsuitgangspunten voor het beheertype bomen in paragraaf 3.2.3 beschreven zijn. Er is eigenlijk nog één vreemde eend in de bijt. Dit is het beheertype invasieve exoten. Deze beplantingsvorm, bestaande uit onder andere grote berenklauw of Japanse duizendknoop, is niet gewenst en vergt ander beheer. Deze beplanting wordt zoveel mogelijk bestreden om verdere verspreiding tegen te gaan. In totaal beheert Roerdalen 2,07 miljoen m2 ofwel 207 hectare groen areaal in de openbare ruimte (peildatum april 2025). De verdeling tussen de verschillende beheertypen is aangegeven in afbeelding 15.

Natuurlijk groen Roerdalen 2025 - 2050

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Roerdalen&id=2b7691d8-3bc6-4da5-b73d-0cf1ba1fd28c