Agendabundel

Lagere kapitaallasten Uitbetaling energietoeslag van € 1.300 Surplus van SPUK Oekraïne opvang ontheemden Bijzondere woningaanpassingen en rolstoelvoorzieningen Meer uitgaven jeugdzorg Resultaat 2023 MGR Sociaal Domein L-N Grondruil Flinke Ven is niet gerealiseerd in 2023 Resultaat 2023 sc MER

Jaarstukken 2023

- 273.000 (V) - 653.000 (N) - 806.000 (V) - 155.000 (N) - 839.000 (N) - 134.000 (V) - 1.000.000 (N) - 159.000 (V)

11

 Storting in voorzieningen i.v.m. personele regelingen en verlofsparen/verlofsaldi  Lagere ICT lasten  Voordeel op gas en elektra (P1+P7) wegens lagere stijging dan verwacht  Gemeentefondsuitkering, effect decembercirculaire 2023  Hogere opbrengst Toeristenbelasting  Opschonen activa

- 195.000 (N) - 112.000 (V) - 139.000 (V) - 1.478.000 (V) - 118.000 (V) - 485.000 (V)

In de programmaverantwoording wordt uitgebreider ingegaan op de afwijkingen per programma. In het financieel beeld op hoofdlijnen lichten we de verschillen ten opzichte van de actuele begroting toe.

12

Financieel beeld in hoofdlijnen De primitieve begroting 2023-2026 is vastgesteld op 10 november 2022 met een positief saldo van € 81.864 in het jaar 2023. Het saldo is in de loop van 2023 begrotingstechnisch verslechterd tot uiteindelijk - € 396.554. Nu, bij het opstellen van de jaarrekening, blijkt het uiteindelijk resultaat verbeterd. We sluiten 2023 af met een positief saldo van € 1.614.497. Onderstaande tabel laat op programmaniveau het verloop en de verschillen zien van het resultaat van de primitieve en de actuele begroting, afgezet tegen het resultaat van de jaarrekening. bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele 2022 Begroting Begroting

Rekening 2023

Verschil

Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten

- 4.933 - 25.893 - 2.284 - 2.402 - 5.465 - 7.216 - 10.360 - 232 - 58.786

- 5.332 - 22.829 - 2.345 - 1.788 - 6.040 - 8.057 - 11.344 - 551 - 58.285

- 5.650 - 29.788 - 2.506 - 2.794 - 7.414 - 8.407 - 12.351 - 369 - 69.279

- 5.506 - 30.020 - 2.449 - 2.024 - 7.989 - 8.021 - 12.025 - 403 - 68.439

143 V - 232 N 57 V 770 V - 575 N 386 V 325 V - 34 N 840 V

Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten

471 6.530 184 1.256 4.216 2.593 914 44.115 60.278

182 5.260 93 681 5.242 2.543 355 43.344 57.699

736 7.782 193 1.840 4.844 2.732 365 45.036 63.528

725 8.451 220 904 5.469 2.772 1.331 46.650 66.522

- 12 N 669 V 27 V - 936 N 625 V 40 V 966 V 1.614 V 2.993 V

Saldo van baten en lasten

1.492

- 585

- 5.751

- 1.918

3.833 V

Mutatie reserves Toevoegingen

- 3.100

- 458

- 901

- 3.349

- 2.448 N

Onttrekkingen

3.672

1.125

6.255

6.881

626 V

Mutatie reserves

572

667

5.354

3.532

- 1.822 N

2.064

82

- 397

1.614

2.011 V

Overzicht programma's

Resultaat

Jaarstukken 2023

13

In de programmaverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering worden de verschillen gedetailleerd toegelicht. Ook voor de mutaties in de reserves worden per programma de verschillen toegelicht. Hierna lichten we de belangrijkste verschillen kort toe. Lagere kapitaallasten De daadwerkelijke investeringen zijn niet uitgevoerd conform planning. Uitbetaling Energietoeslag van € 1.300 In 2023 is de energietoeslag voor huishoudens uitbetaald. Compensatie van deze kosten vindt plaats via de gemeentefondsuitkering, in dit geval via de decembercirculaire 2023. Bijzondere woningaanpassingen en rolstoelvoorzieningen In 2023 heeft een aantal bijzondere woningenaanpassingen plaatsgevonden en zijn maatwerk rolstoelvoorzieningen verleend. Meeruitgaven jeugdzorg Door de veranderde zorg mix en de opnieuw toegenomen prijzen zijn de kosten weer gestegen. Resultaat 2023 MGR Sociaal Domein L-N De Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord, voor beschermd wonen sluit het jaar 2023 positief af. Dit zorgt voor een hoger uit te betalen saldo aan de deelnemende gemeenten. Grondruil Flinke Ven Deze grondruil heeft niet plaatsgevonden in 2023. Resultaat 2023 sc MER De bijdrage aan het servicecentrum MER is lager dan begroot, vanwege het voorlopig positieve rekeningresultaat van het sc MER. Storting in voorzieningen i.v.m.

personele regelingen en verlofsparen/verlofsaldi Er heeft een storting in een voorziening plaatsgevonden voor het bovenwettelijk verlof stuwmeer, in de voorziening verlofsparen en in de voorziening HRM-beleid inzake een aantal personele kwesties. Lagere ICT lasten Het begrote budget ICT lasten is te hoog geraamd. Voordeel op gas en elektra (P1+P7) De ontwikkelingen op de energiemarkt hebben ertoe geleid dat de kosten van gas en elektra lager zijn uitgevallen dan aanvankelijk gedacht. De stijging van de prijzen was lager dan verwacht. Gemeentefondsuitkering, effect decembercirculaire 2023 De effecten van de decembercirculaire 2023, zijn niet meer verwerkt in de begroting 2023. Toeristenbelasting De stijging van de toeristenbelasting wordt voor een heel groot gedeelte veroorzaakt door Huttopia. Zij waren in 2023 volledig operationeel. Opschonen activa De activa zijn kritisch beoordeeld. Hierbij zijn een aantal activa afgeboekt. Dit resulteert in een eenmalig positief resultaat in 2023.

14

Grafisch overzicht baten en lasten per programma In onderstaande grafieken wordt in één oogopslag de verdeling van baten en lasten over de programma’s gepresenteerd. De bedragen kunt u terugvinden in de kolom rekening 2023 van de vorige tabel. De grafiek hieronder staan de verdeling van de lasten en baten per programma gevisualiseerd.

0,6%

17,6%

Lasten per programma - Rekening 2023 8,0%

43,9%

1. Krachtige dorpen (8,0%) 2. Participatie, ondersteuning en zorg (43,9%)

11,7%

3. Veilige dorpen (3,6%) 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur (3,0%) 5. Woonomgeving (11,7%) 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen (11,7%)

11,7% 3,0%

7. Bestuur, organisatie en dienstverlening (17,6%)

3,6%

8. Algemene middelen (0,6%)

0,3%

1,1%

12,7%

1,4% 8,2%

4,2% 2,0%

Baten per programma - Rekening 2023 1. Krachtige dorpen (1,1%) 2. Participatie, ondersteuning en zorg (12,7%) 3. Veilige dorpen (0,3%)

70,1%

4. Economie, natuur, toerisme en cultuur (1,4%) 5. Woonomgeving (8,2%)

Jaarstukken 2023

15

Roerdalen in Balans Inleiding Bij de voorbereiding van de begroting 2021-2024 bleek een groot meerjarig oplopend tekort in de structurele inkomsten van bijna € 3,5 miljoen. De traditionele manier van het oplossen van een dergelijk probleem is snijden in de uitgaven en verhogen van de belastingen zodat de balans tussen de uitgaven en de structurele inkomsten hersteld wordt. Gezien de omvang van het tekort zou dat betekenen dat veel kwaliteit voor de gemeenschap afgebroken zou worden en dat tegelijk de lasten voor inwoners extreem verhoogd zouden worden. We hebben onszelf toen de vraag gesteld of het ook anders kan. De organisatie is de laatste jaren professioneler geworden en beter in staat om op onze schaal verantwoordelijkheden te dragen. Daarmee hebben we de mogelijkheid om een eigen koers in te slaan. Ons doel is koersvast te blijven werken aan de ontwikkeling van onze gemeente. Dat doen we binnen de financiële mogelijkheden. Uitgangspunt is dat onze inkomsten en uitgaven structureel in balans zijn. De afspraak was dat uiterlijk in 2024 onze begroting sluitend is. In de begroting 2021-2024 stond een uitgebreid plan van aanpak hoe we in de komende 4 jaar toewerken naar een duurzaam sluitende begroting. Een aanpak waarbij we snel kunnen inspelen op veranderingen van zowel buitenaf als ook intern. Dat vraagt om een slagvaardige en wendbare organisatie.

Drie Deelprojecten We hebben hier aan gewerkt in drie deelprojecten: 1. Omvormen sociaal domein. 2. Investeren in duurzaamheid en om te renderen. 3. In control In de verschillende programma’s hebben we de realisatie over 2023 toegelicht. Hieronder wordt per onderdeel de financiële realisatie over 2023 weergegeven. Omvormen sociaal domein. Waar we op basis van Roerdalen in Balans uitgingen van een voordeel hadden van € 443.000, komen we dit jaar uit op een tekort (zie programma 2 voor toelichting). Dat heeft te maken met een aantal factoren, waaronder de stijgende prijzen bij de zorgaanbieders door hogere lonen (CAO aanpassing) en gestegen energiekosten. Ook zien we op het gebied van de jeugdzorg een beperkte toename in het zorggebruik van met name de zwaardere jeugdzorg: een verschuiving van licht naar zwaarder, en een enkele jeugdige die helaas echt intensieve (en daarmee dure) jeugdhulp nodig heeft. Daarnaast zien we een afname in Wmo begeleiding individueel. Het is niet zo dat minder mensen ondersteuning nodig hebben, maar de mensen die ondersteuning nodig hebben, hebben minder uren nodig. Dit zou een eerste signaal kunnen zijn dat onze inspanningen rondom de sociale basis hun vruchten beginnen af te werpen. We onderzoeken uiteraard of dit inderdaad het geval is. In totaal zien we een minder snelle stijging in kosten binnen het sociaal domein dan de landelijke trend.

Ook in 2024 zullen we verdere stappen zetten op het gebied van control binnen het sociaal domein en uiteraard ook verdergaan met de lopende pilots en maatregelen. De hervormingsagenda jeugd is een van de lange termijn ontwikkelingen. Daar zullen we ons richten op het verder verstevigen van de lokale teams en expertise in de sociale (pedagogische) basis, zodatsteeds meer jeugd en jongeren en zeker ook hun ouders steun te bij de uitdagingen en problemen die horen bij opvoeden en opgroeien. Zodat de geïndiceerde zorg beschikbaar en betaalbaar blijft voor degenen die dat nodig hebben.

16

Investeren in duurzaamheid en om te renderen Met het programma Investeren in Duurzaamheid en om te Renderen combineren we onze duurzaamheidsambities met kostenbesparing en nieuwe inkomsten. Daarnaast willen we nieuwe inkomsten halen uit reclame en zendmasten. In 2023 hebben gewerkt aan de voorbereiding en uitvoering van projecten. We realiseren de financiële taakstelling op onderdelen later dan gepland. Dat wordt veroorzaakt door:  De sterk gestegen energieprijzen. Daardoor beperken we door energiebesparende maatregelen wel de meerkosten.  Langere voorbereidingstijd. De voorbereiding van het zonneveld naast de stortplaats Montfort kost meer tijd dan voorzien. We richten ons nu op realisatie eind 2024.  Netwerkschaarste. Ook de gemeente heeft te maken met de gevolgen van netwerkschaarste. We kunnen het zonnedak op de gemeenteloods in Sint Odiliënberg niet realiseren zoals gepland. We onderzoeken alternatieven, waarmee we alsnog duurzame energie kunnen opwekken en energiekosten kunnen besparen.  Herprioritering van werkzaamheden. Vanwege de opdracht om met spoed voor tijdelijke huisvesting te zorgen zijn de projecten voor reclame-inkomsten tijdelijk stilgelegd. Voor zowel reclame in de dorpen als de reclamemast worden nu (haalbaarheids)onderzoeken gedaan.

In control Het onderdeel in control heeft een aantal doelen: - Grip op alle mogelijke structurele inkomsten en uitgaven (inclusief monitoren rijksvergoedingen) - Versterking van het risicomanagement - Versterking van bedrijfsvoering door het zoeken naar de optimale balans tussen kwaliteit en efficiency - Verbetering van de kwaliteit van rapportages Voor de versterking van de bedrijfsvoering maken we gebruik van de werkmethodes van de leansystematiek. In 2023 hebben we via lean het begrotingsproces verbeterd. Het verbeterde proces passen we voortaan structureel toe. Daarnaast willen we de overhead verlagen door verantwoordelijkheden lager in de organisatie te beleggen. We hebben de hoofdstructuur van de organisatie aan naar vier teams aangepast. Deze structuur geldt vanaf 1 januari 2024. Hiermee verlagen we de overheadkosten en realiseren we de taakstellende bezuiniging op de Roerdalense organisatie. Ook binnen het SC MER wordt de lean-systematiek toegepast om processen te stroomlijnen. Het uitgangspunt hier is standaardiseren waar kan en specifiek waar nodig is. De kosten van het SC MER worden verdeeld op basis van de afgesproken kostenverdeelsystematiek die jaarlijks wordt geactualiseerd bij de begroting. We hebben onafhankelijk advies gevraagd over deze kostenverdeling om tot een evenrediger kostenverdeelsystematiek te komen.

Dit vraagstuk binnen het MER-verband komt in 2024 tot een afronding.

Jaarstukken 2023

17

18

PROGRAMMAVERANTWOORDING

Jaarstukken 2023

19

20

Programmaplan Het programmaplan met acht programma’s is als volgt ingedeeld: Sociaal domein; de mens centraal 1. Krachtige dorpen. 2. Participatie, ondersteuning en zorg. 3. Veilige dorpen. Ruimtelijk domein; ruimtelijke ontwikkeling en (eu)regionaal ondernemerschap 4. Economie, toerisme en natuur. 5. Woonomgeving. 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen. Dienstverlening en Bedrijfsvoering; sturingskracht 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening. 8. Algemene middelen.

Jaarstukken 2023

21

22

Programma 1 Krachtige dorpen

Inleiding

Het programma Krachtige Dorpen gaat over sociale samenhang en leefbaarheid in Roerdalen. Het programma omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis, het sociaal team of het consultatiebureau. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, zich te ontspannen en te ontplooien. Sociale samenhang wordt door het CBS gedefinieerd in termen van sociale participatie of maatschappelijke deelname. Wij willen dat iedereen kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Programma 1 gaat ook over het preventief versterken van de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Afgelopen jaren is er een netwerk van burgerinitiatieven ontstaan. Steeds meer inwoners raken betrokken en nemen verantwoordelijkheid. Er is een sterke relatie met wonen en leefomgeving. Programma 1 raakt het fundament van het sociaal domein. Programma 1 en programma 2 (Participatie) gaan vloeiend in elkaar over en versterken elkaar, waarbij programma 1 vooral over de gemeenschap gaat en programma 2 over individuele ondersteuning. De beweging naar een sterke sociale basis In 2020 zijn we gestart met de omvorming van het sociaal domein. Inmiddels zien we dat deze beweging die we de afgelopen jaren binnen het sociaal domein hebben ingezet, werkt. Onze overtuiging blijft daarom ook dat we de ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat.

Terug naar wat de inwoner écht nodig heeft kijkend vanuit zijn eigen situatie. En hulp niet veraf, maar dichtbij georganiseerd, met een blijvende focus op preventie. Daarom hebben we het sociaal team uitgebreid, geïnvesteerd in een sterke sociale basis en in een sterke gemeenschap met mensen die naar elkaar omkijken. Een gemeenschap waarin er gerichte aandacht is voor een gezonde leefstijl, positieve gezondheid en preventie. Daar kan iedereen een rol in spelen, ook een sportvereniging, een naaste of een buur. Ook werken we binnen dit programma aan het versterken van burgerparticipatie: in het kader van een andere overheid en klein geluk zoeken we steeds naar (nieuwe) manieren om inwoners te betrekken.

Jaarstukken 2023

23

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Krachtige dorpen met veel sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners. Met de meeste inwoners gaat het goed. Zij voelen zich gezond en gelukkig en voeren zelf regie over hun eigen leven en zijn autonoom. Inwoners die initiatieven nemen die bijdragen aan de sociale samenhang, leefbaarheid en duurzaamheid, blijven we faciliteren. We hebben oog voor wat mensen nodig hebben en luisteren naar de wensen van onze inwoners. Vergroten van de weerbaarheid, de veerkracht en preventie Inwoners in een (potentieel) kwetsbare situatie, die een hulpvraag uiten of waarvan de veiligheid in het gedrang is, ondersteunen we met maatwerk volgens het concept positieve gezondheid. Positieve gezondheid gaat ervan uit dat mensen zelf verantwoordelijk zijn, maar dat zij met hulp hun weerbaarheid in kwetsbare situaties kunnen versterken. Daarnaast vergroten wij de inzet op preventie en preventieve maatregelen en vroegtijdig signaleren. Positieve gezondheid gaat over de veerkracht op meerdere levensdomeinen. Bestaanszekerheid In de kadernota gaven we aan dat de sociale en economische ongelijkheid toeneemt. Mensen voelen zich buitengesloten en kunnen niet meedoen. We zien dat steeds meer mensen verschillende problemen ervaren die elkaar beïnvloeden op het gebied van gezondheid, werk en inkomen, opvoeden en laaggeletterdheid.

We concluderen dan ook dat de bestaanszekerheid van een toenemende groep Roerdalense inwoners niet gegarandeerd is. In dat kader hebben we ons in 2023 aangesloten bij de Stichting Urgente Noden. Hulp- en dienstverleners kunnen er voor hun cliënten noodhulp aanvragen als er geen andere voorzieningen (meer) zijn. Door het oprichten en faciliteren van noodhulpbureaus zorgt SUN Nederland er samen met gemeenten, donateurs en hulp- en dienstverleners voor dat niemand meer tussen wal en schip hoeft te raken. Met een gift of renteloze lening voorkomen SUN-noodhulpbureaus veel persoonlijk leed, onnodige escalatie en maatschappelijke kosten, en verbeteren zij kwaliteit van leven omdat een gift werkt als vangnet of springplank voor volwassenen en kinderen met urgente noden. Ook verwachten we van onze ouderen dat zij langer thuis wonen, terwijl niet iedereen daartoe voldoende in staat is zonder extra ondersteuning. Wij ondersteunen de veerkracht en weerbaarheid van deze inwoners vanuit één visie op basis van het concept positieve gezondheid: we benaderen de problemen en leefdomeinen in onderlinge samenhang. Gezondheid is het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren in het licht van de sociale fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.

24

Tactische doelen (kwetsbare) Inwoners hebben mogelijkheden elkaar te ontmoeten, zich te ontplooien en te ontspannen Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Gesprekken en aandacht voor jongeren    Actie 2: Verhalen delen: Human Library







Toelichting Eind 2023 zijn we van start gegaan met de kampvuursessies. Dit zijn bijeenkomsten voor jongeren die in ieder dorp georganiseerd worden door het sociaal team. Tijdens de kampvuursessies ontstaan gesprekken met jongeren over hoe het is om op te groeien in Roerdalen. De kampvuursessies in Vlodrop en Posterholt werden goed bezocht. Deze kampvuursessies lopen door tot halverwege 2024 en vormen de basis voor nader te ontwikkelen jeugd- en jongerenbeleid waarin o.a. ook aandacht is voor de behoefte van jongeren aan jeugd- en jongerenhuizen en activiteiten voor jongeren in Roerdalen. Ook is er gelijktijdig een enquête gehouden onder de jeugd en jongeren van de gemeente Roerdalen die voor input zorgt voor het nader te ontwikkelen jeugd- en jongerenbeleid. In oktober 2023 zijn we gestart met de voorbereiding van de Human Library / Mensenbieb, een initiatief waarmee we ontmoetingsmogelijkheden creëren tussen inwoners met een verschillende achtergrond. Dit doen we in samenwerking met Bibliorura en de Mensenbieb. De feitelijke start van de Mensenbieb in Roerdalen vindt plaats in 2024, tijdens het geluksweekend op 23 maart 2024. Inwoners in een kwetsbare situatie worden weerbaarder, méér bewust van de eigen invloed op gezondheid en ontwikkelen veerkracht en vaardigheden.

Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Bevorderen van een gezonde leefstijl en een    gezonde leefomgeving

Toelichting Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is een akkoord dat is opgesteld tussen de rijksoverheden, gemeenten (VNG) en zorgverzekeraars. Het doel van het akkoord is het bereiken van een gezonde generatie in 2040. In het GALA worden verschillende onderdelen van de thema’s ‘Sport, bewegen en cultuur’ en ‘Gezondheid en Sociale Basis’ integraal samengevoegd en worden de middelen gebundeld. Het akkoord is gericht op het inrichten van een gezonde en vitale samenleving waarin iedereen kan meedoen en sluit daarmee aan op de in Roerdalen reeds ingezette beweging naar een sterke sociale basis. In 2023 hebben we een plan van aanpak voor het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) geschreven en ingediend. De uitvoering van het GALA loopt tot en met 2026. Burgers nemen initiatieven op het gebied van leefomgeving en sociale samenhang. Onderwerp Inhoud Financiën Actie 1: Ondersteunen van burgerinitiatieven  

Planning



We faciliteren en stimuleren burgerinitiatieven en sluiten aan op de vraag en behoeften van inwoners. Dit gebeurt in de vorm van samenwerken, verbinden, netwerken, participeren en subsidie verlenen.

Jaarstukken 2023

25

Toelichting Steeds meer inwoners nemen verantwoordelijkheid voor hun leefomgeving. Samen met anderen nemen zij initiatief voor wat zij belangrijk vinden. Deze initiatieven dragen bij aan krachtige, leefbare dorpen. Vaak gaan deze initiatieven over ontmoeten, spelen en bewegen in de openbare ruimte. De speelplekken In Roerdalen zijn vaak dé ontmoetingsplekken in de buurt voor jong en oud. Ze nodigen uit om te spelen en te bewegen. We ondersteunen deze initiatieven en laten de regie bij de initiatiefnemers. Zij weten immers waar de behoefte voor hun buurt ligt. Zo is er alle ruimte voor inwoners om zelf (gedeelde) verantwoordelijkheid te nemen voor vernieuwing en instandhouding van de speelplekken in hun buurt of dorp. U leest in programma 6 onder ‘reconstructie speeltuinen’ meer over de concrete locaties waar we afgelopen jaar resultaat bereikten. Bij samenwerking met initiatieven ontstaat veelal een langdurige samenwerking. Het gaat niet alleen om het creëren van een aantrekkelijke ontmoetingsplek. We willen deze ook aantrekkelijk houden op langere termijn. We borgen deze samenwerking door afspraken en verantwoordelijkheden duidelijk te omschrijven en vast te leggen in een overeenkomst. Hierover leest u meer in programma 7 onder ‘borgen van samenwerking’.

Operationele doelen  Dorpshuizen Herkenbosch de verbouw van de Harch in Herkenbosch tot dorpshuis, heeft te kampen met extreme prijsstijgingen en langere levertermijnen van materialen. Onder voorbehoud van verbetering daarvan zijn de werkzaamheden in de loop van 2023 van start gegaan.  Vlodrop De MFA Vlodrop is in 2023 het definitieve ontwerp vastgesteld en is de aanbesteding voor realisatie middels Tendernet op de markt gezet. Het ontwerp behelst een basisschool, Kinderopvang Sportzaal en Foyer. Het project loopt binnen de planning en beschikbare financiële middelen. De bouwstart wordt verwacht in juni 2024. Conform planning kunnen de kinderen van Vlodrop het schooljaar 2025-2026 in de nieuwe basisschool beginnen. De verbouwing van de Blokhut is in volle gang en volgt in het kader van de vastgestelde Businesscase “Dorpsinitiatief Vlodrop” volgens planning en de beschikbaar gestelde financiële middelen.  Voor het Ploensjbad loopt nog steeds de pilotfase die in 2024 wordt afgerond.  Speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken - We blijven initiatieven in dorpen ondersteunen om te komen tot opwaardering en adoptie van speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken.

In 2023 zijn contractformats ontwikkeld, met daarin meerjarige afspraken over gebruiksrechten en plichten, samenwerking en taakverdeling tussen gemeente en initiatiefnemers en cofinanciering voor de instandhouding van de plekken. In 2023 werden in een of meer dorpen opgewaardeerde speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken opgeleverd en nemen een of meer andere dorpen initiatief om er ook mee aan de slag te gaan.  Dorpspark Schepersheuvel In 2023 is de invulling van de dorpsparkfuncties steeds meer zichtbaar geworden. De combinatie kinderopvang en kinderboerderij is gerealiseerd, de parkeervoorzieningen zijn opgewaardeerd. Een aantal onderdelen, waaronder het trapveld hebben vertraging opgelopen door de bouw van de tijdelijke woningen aan de rand van het park. Dit wordt in het voorjaar 2024 verder opgepakt. Daarnaast hebben de verschillende partijen zich georganiseerd in een samenwerkingsverband, waarmee de start is gemaakt voor de verdere ontwikkeling en inrichting van het Dorpspark.

26

-

Experimenteren - In 2023 hebben we de ervaringen die zijn opgedaan met experimenteertrajecten geëvalueerd. - Aan de hand van de resultaten en leerervaringen houden we de richtlijnen en randvoorwaarden tegen het licht en stellen die waar nodig bij.

Reguliere werkzaamheden    

    

Onderwijs (Voor- en vroegschoolse educatie, leerplicht, leerlingenvervoer). Ondanks dat de basisscholen geen gebruik hebben gemaakt van de provinciale subsidie voor grensoverschrijdend leren en werken houden we aandacht voor euregionaal onderwijs; Jeugdbeleid (in de brede zin van preventie tot inkoop specialistische jeugdhulp); Subsidiebeleid; Accommodatiebeleid: De afgelopen jaren zijn hierover vele besluiten genomen en uitgevoerd. Op dit moment wordt gewerkt aan een plan van aanpak voor het evalueren van het accommodatiebeleid en het samen met onze inwoners en partners maken van een nieuwe visie op onze (maatschappelijke) accommodaties eea in uitvoering van het in april 2023 aangenomen amendement. Hiermee krijgen we ook meer inzicht in de effecten op maatschappelijk gebied; Overig vastgoed: Voor jeugd- en buurthuizen moeten nog keuzes worden gemaakt in 2024. Ook evalueren we de overdracht van onze buitenbaden naar vrijwilligers; Gezondheidsbeleid (regie en aansturing GGD); Kinderopvang; Wmo; Huisvesting en begeleiding van statushouders.

Financieel bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Jaarstukken 2023

Rekening Primitieve 2022 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

- 4.933 471 - 4.462

- 5.332 182 - 5.150

- 5.650 736 - 4.913

- 5.506 725 - 4.782

143 V - 12 N 131 V

389 389

395 395

411 411

394 394

- 17 N - 17 N

- 4.073

- 4.755

- 4.502

- 4.388

114 V

27

Toelichting bedragen x € 1.000 1. Krachtige dorpen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten De inhuur van externe adviseurs bij de ontwikkeling maatschappelijk vastgoed is niet begroot.

- 27 N

Lagere kapitaallasten (45k) doordat de bouw van de Martinusschool vertraging heeft opgelopen. Hierdoor zijn ook de begrote kosten voor de leegstand schoolgebouw niet uitgegeven, omdat de school nog in gebruik is (15k).

60 V

De werkelijke kosten voor gas, elektra en beheerskosten bij de brede school Herkenbosch zijn lager dan begroot. Deze kosten worden afgerekend met de school, wat wil zeggen dat er ook minder vergoeding binnenkomt van de school voor de kosten voor gas, elektra en beheer.

32 V

Totaal lasten Baten In 2023 is door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een hogere rijksuitkering compensatie BTW sportaccommodaties (SPUK) verleend.

56 V

De afrekening 2022 van de kosten voor gas en electra van brede school Herkenbosch is lager dan van te voren ingeschat en de afrekening 2023 van deze kosten zijn lager dan begroot.

- 32 N

Totaal baten Mutatie reserves Door vertraging van de verbouwing van het dorpshuis in Herkenbosch zijn er nog geen kapitaallasten berekend. Daardoor vindt er ook geen ontrekking aan de reserve plaats.

28

65 V

24 V

- 17 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 17 N 42 V

Totaal afwijkingen

114 V

Programma 2 Participatie, ondersteuning en zorg

Inleiding

Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. Wij gaan daarbij uit van nabijheid, maatwerk en empathie. We sturen op dorpsgericht en integraal samenwerken van professionals en vrijwilligers. In programma 1 gaven we al aan dat we steeds meer uitgaan van een totaalaanpak voor het sociaal domein op basis van maatwerk en het concept positieve gezondheid. Dit wordt de insteek van alle professionals in het sociaal domein in Roerdalen. De komende jaren staan in het teken van de omvorming van het sociaal domein. De beweging binnen het sociaal domein We werken aan de beweging binnen het sociaal domein. We kiezen voor een andere manier van werken om het tij te keren. Onze overtuiging is dat we de ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat. Terug naar wat de inwoner ècht nodig heeft. Vanuit zijn situatie. En hulp niet veraf, maar dichtbij georganiseerd. Daarnaast zetten we in op normalisering, integraal benaderen van de hulpvragen en het lokaal organiseren van vrij toegankelijke zorg. We vragen meer aandacht voor de plaats van participatie, armoede en de aanpak van schulden. Hier zetten we meer dan ooit gericht op in. Want geldzorgen in een gezin of huishouden werken als een katalysator naar andere problemen. We zien steeds meer tekenen van een toenemende sociale ongelijkheid. Niet alleen op de woning- en de arbeidsmarkt.

Ook bij het onderwijs zien we op landelijk niveau dat kansen van kinderen van laagopgeleiden afnemen en ongelijk verdeeld zijn. We richten ons op de volgende ambities:      

Inzet GGZ-expertise in de basisondersteuning bij de huisarts. In de vorm van een praktijkondersteuner jeugd GGZ. (Uitbreiding van) De individuele basisondersteuning van het Sociaal Team Extra gezinsondersteuning voor complexe problematiek Gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening Uitbreiden van collectieve vormen van basisondersteuning naar het voorbeeld van huiskamerplus Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo.

Per ambitie geldt een concrete doelstelling die in fasen in 2024 volledig moet worden behaald. Wij monitoren onze doelstellingen continue met de Arrangementenmonitor.

Jaarstukken 2023

29

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Zelfredzame inwoners die kunnen deelnemen in de samenleving Vanuit de integrale aanpak van het hele sociale domein zijn er sommige doelgroepen of thema’s die apart aandacht krijgen. Wij belichten er een aantal: Jeugd en onderwijs We hebben in 2023 de sociale en pedagogische basis versterkt. De praktijkondersteuner Jeugd bij de huisarts, de gedragsdeskundige op de basisscholen én (sinds mei 2023) de gedragsdeskundige op de kinderopvang worden steeds vaker gevonden door inwoners en partners. In het kader van preventie worden zorgen eerder gesignaleerd en krijgen minder kans om uit te groeien tot complexe problemen. Hierdoor werd het merendeel van deze hulpvragen niet doorverwezen naar de geïndiceerde zorg. De uitbreiding van deze basisvoorzieningen voorziet ook een beter netwerk. Contacten tussen scholen, kinderopvang organisaties en zorginstellingen groeiden. Preventief samenwerking stond nog in de kinderschoenen, maar in 2023 zijn hier goede stappen in gezet. We zien we een lichte stijging in het aantal jeugdigen dat van middelzware naar zware jeugdhulp ging. De kinderen die geïndiceerde jeugdhulp ontvangen, hebben deze ook echt nodig hebben en kunnen niet voldoende ondersteund worden door de sociale basisvoorzieningen. Dit zie je dan terug in dergelijke trends.

Ook zagen we een significante prijsstijging voor de verschillende vormen van geïndiceerde jeugdzorg, onder andere vanwege de tussentijdse indexering (als gevolg van loonstijgingen en energiekostenstijgingen bij de zorgaanbieders). Met de realisatie van twee nieuwe schoolgebouwen in samenwerking met sociaal-maatschappelijke organisaties, creëren wij de mogelijkheid om de doorgaande ontwikkelingslijn van 0 tot 18 jaar te verbeteren en daarmee de doorontwikkeling van het basisonderwijs. Onderwijsachterstanden worden aangepakt middels regionale samenwerking. Participatie In Roerdalen hebben we de ambitie dat iedereen mee doet en niemand aan de kant staat. De toepassing van het principe van de omgekeerde toets is hierbij het uitgangspunt van ons handelen (mens boven de regels). Daarnaast wordt ook het principe van positieve gezondheid zo veel mogelijk toegepast. Ontwikkelingen inkomen In 2023 is invulling gegeven aan Amendement 2021A11 Programmabegroting 2022-2025 - Verborgen Armoede. Dit door middel van de pilot bestaanszekerheid: een eerste verkenning van (verborgen) armoede in Roerdalen. Deze is in 2023 afgerond; van juli 2022 tot april 2023 zijn we uitvoerig in overleg geweest met vertegenwoordigers van ketenpartners en inwoners.

De maatschappelijke partners die een rol hebben in de financiële en maatschappelijke ondersteuning, zien dat in toenemende mate ook mensen met hogere inkomens in de problemen komen of moeite hebben met rondkomen, waaronder werkende ouders. Verder herkennen instanties dat de aanvraagprocedures van ondersteuningsregelingen ingewikkeld (kunnen) zijn. Ook blijkt dat er bij inwoners veel behoefte is om hun verhaal te doen. Het gaat dan ook om behoefte aan sociale contacten, zingeving en ontmoeting. Met deze uitkomsten in ons achterhoofd zal het huidige minimabeleid geëvalueerd en herzien worden. Dat doen we binnen de opgave bestaanszekerheid. Verder hebben inwoners die in 2022 de energietoeslag ontvingen, deze ook in 2023 ontvangen. Op het gebied van schuldhulpverlening heeft de gemeente Roerdalen in 2023 voor het eerst de mogelijkheid tot een saneringskrediet geboden. Dit biedt inwoners met schulden rust en overzicht zodat ze weer kunnen meedoen in de maatschappij (bijvoorbeeld een opleiding volgen of werken).

30

Tactische doelen Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Inzet praktijkondersteuner en GGZ-expertise jeugd    in de basisondersteuning bij de huisarts Actie 2: Verstevigen en uitbreiden van de basisondersteuning van het Sociaal Team







Actie 3: Gerichte extra inzet op gezinnen met complexe problematiek







Actie 4: Gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening







Actie 5: Uitbreiden collectieve vormen van basisondersteuning Actie 6: Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo













Actie 7: Extra begeleiding noodopvang Oekraïense ontheemden







Toelichting De POH jeugd loopt goed in het merendeel van de huisartspraktijken. Verwijzingen groeien gestaag en casuïstiek is vaak op de juiste plek bij de praktijkondersteuner jeugd. Daar waar het nog niet loopt, heeft dat te maken met ziekte van huisartsen en tijdelijke vervanging. Hierover zijn we in gesprek met de huisartspraktijken. Eind 2022 zijn we gestart met de pilot doorbraakmethode. In 2023 is het doorbraakteam opgezet en gestart. Zij hebben gewerkt aan een helder klantproces en het eigen maken van het werken volgens de doorbraakprincipes in de praktijk. De pilot is met een jaar verlengd. De opgedane kennis en ervaring gebruiken we om in 2024 de aanpak in te bedden in de reguliere werkwijze. Gerichte inzet armoede In 2023 hebben we onder andere gerealiseerd: energietoeslag, energievouchers, saneringskredieten op het gebied van schuldhulpverlening, Uitbreiden collectieve vormen van basisondersteuning De meedenkers (onafhankelijke cliëntondersteuners) zijn inmiddels een jaar bezig. Ze merken dat ze nog niet heel veel vragen krijgen, dit komt doordat ze nog niet zichtbaar genoeg zijn in de dorpen. Ook in de onderlinge verbindingen binnen de sociale basis is nog winst te behalen. Om dit aan te pakken wordt er samen met communicatie een plan van aanpak gemaakt.

Beter passend specialistisch aanbod jeugd en Wmo In 2022 hebben we samen met Maasgouw, Echt-Susteren, Weert, Nederweert en Leudal de strategie voor de inkoop van Wmo-begeleiding en kortdurend verblijf opgezet. De inkoopprocedure Wmo is afgerond en de nieuwe werkwijze is per 1 januari 2024 ingegaan. De noodopvang voor de Oekraïense ontheemden is geregeld inclusief de benodigde maatschappelijke begeleiding om ervoor te zorgen dat zij hun weg in de Nederlandse maatschappij goed kunnen vinden in samenwerking met onze partners en vele vrijwilligers uit de gemeente Jaarstukken 2023

31

Roerdalen. De doorstroming naar de tijdelijke woningen is sinds het opleveren van de eerste tijdelijke woningen ook een feit.

Reguliere werkzaamheden

De reguliere werkzaamheden in dit programma houden verband met het organiseren van formele ondersteuning voor onze kwetsbare inwoners op het gebied van jeugd, Wmo, participatie, werk en inkomen en arbeidsmarkt.  Beleid Werk & Inkomen/arbeidsmarktbeleid;  Aanpak armoede;  Begeleiding statushouders en migranten;  Aanpak Bemoeizorg;  Ondersteuning Mantelzorg;  Aansturing Algemeen Maatschappelijk Werk & MEE;  Aansturing MER Sociaal Domein;  Beleid Jeugdhulp & Wmo.

Financieel bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

32

Rekening Primitieve 2022 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

- 25.893 6.530 - 19.363

- 22.829 5.260 - 17.569

- 29.788 7.782 - 22.006

- 30.020 8.451 - 21.569

- 232 N 669 V 436 V

761 761

20 20

1.505 1.505

707 707

- 797 N - 797 N

- 18.601

- 17.549

- 20.501

- 20.862

- 361 N

Toelichting bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Participatie In 2023 is de energietoeslag van € 1.300 uitbetaald aan huishoudens met een inkomen op of net boven het sociaal minimum conform de Rijksregeling. Middels de algemene uitkering wordt de gemeente gecompenseerd voor deze uitgaven.

- 653 N

SPUK Wet inburgering 2021; de middelen ontvangen we op basis van de taakstelling aan het begin van het inburgeringstraject voor het gehele traject dat 3 jaar duurt. Dit betekent dat de kosten niet allemaal in één jaar vallen, maar dat gespreid wordt uitgegeven. Dit budget wordt daarom meegenomen naar 2024.

230 V

SPUK Onderwijsroute. Zie ook baten. De gemeente heeft kosten gemaakt voor het realiseren van de onderwijsroute voor inburgeraars. Het Rijk keert gemeenten hiervoor tijdelijke SPUK uit.

- 88 N

Er is meer participatiebudget uitgegeven dan begroot. Vanwege gestegen prijzen en de stijging van het aantal ingezette trajecten zijn de kosten gestegen.

- 47 N

Uitgaven in het kader van opvang Oekraïense vluchtelingen (gemeentelijke en particuliere opvang). Dit bedrag wordt middels de SiSa bijlage in rekening gebracht bij de Rijksoverheid. Zie baten. Tevens wordt het restant saldo gereserveerd voor toekomstige noodopvang.

- 161 N

Het is nooit te voorspellen hoeveel leningen er door ondernemers worden aangevraagd op grond van het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz). In 2023 zijn er, net zoals in 2022, nauwelijks leningen aangevraagd, waardoor het geraamde budget te hoog bleek. Hier staat tegenover dat ook de inkomsten voor nagenoeg hetzelfde bedrag te hoog zijn begroot.

61 V

In het kader van bijstandsuitkeringen, IOAW en IOAZ is in 2023 minder uitgegeven dan geraamd. Het verschil tussen de werkelijk uitgaven en de begroting is < 1% van de totale begrotingspost.

35 V

De ontvangen aflossingen van de verstrekkte TOZO leningen wordt afgedragen aan het Rijk. Zie ook baten.

50 V

Vanaf 2022 zijn een aantal interventies geweest waardoor er meer is uitgegeven dan in het verleden. Zo is meer bekendheid gegeven aan de minimaregelingen waardoor er ook meer mensen gebruik hebben gemaakt van de regelingen. Daarnaast is de voorzieningenwijzer ook meer ingezet bij inwoners. In combinatie met de toegenomen armoede, is dit ook een wenselijk resultaat, men weet ons beter te vinden. Het begrotingsbudget is in de halfjaarrapportage 2023 hierop aangepast en dat blijkt nu iets te ruim te zijn.

30 V

Niet benutten budget opsporen stille armoede (tlv algemene reserve, Amendement bij begroting) en Volwassenenfonds. De in 2023 gemaakte plannen voor het opsporen van stille armoede (o.a. theaterstuk ‘Zelf Schuldig’, een Geldkrant voor alle inwoners en een vernieuwde inkomenskaart met onze regelingen) zullen worden uitgevoerd in 2024. De €15.000 voor het Volwassenenfonds in 2023 is aangehouden. Wel zijn de verschillende opties verkend en hebben er gesprekken met het Volwassenenfonds plaats gevonden. In 2024 zal worden bekeken hoe dit budget ingezet kan worden t.b.v. sociale activering van minima op het gebied van sport en cultuur.

27 V

Jaarstukken 2023

33

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Niet uitgegeven middelen extra gemeentelijke tegemoetkoming inkomens, doelgroep 120% - 150% van de bijstandsnorm. Deze middelen blijven beschikbaar voor armoedebestrijding, zoals besloten bij de halfjaarrapportage 2023.

771 V

Aanpak Energiearmoede, specifieke rijksuitkering. De toegekende derde tranche van deze uitkering is ontvangen na het opstellen van de halfjaarrapportage en daarom niet verwerkt in de begroting 2023 . Zie baten. In oktober 2022 is de regeling, waarbij inwoners voor € 175 aan energiebesparende producten kunnen aanschaffen, live gegaan. De uitvoering wordt gedaan via Duurzaam Bouwloket en de regeling loopt nog steeds.

103 V

Wmo-voorzieningen In 2023 heeft de pilot doorbraak vertraging opgelopen vanwege vertragingen tijdens de opstartfase, met name met betrekking tot de samenstelling van het doorbraakteam. Het bleek dat de beschikbare middelen efficiënter konden worden ingezet. Dit herziene inzicht heeft geleid tot een positief financieel resultaat in 2023. We willen benadrukken dat dit positieve effect incidenteel van aard is.

32 V

De aanzuigende werking op maatwerkvoorzieningen Wmo door de landelijke invoering van het abonnementstarief van € 19 per maand is nog steeds zichtbaar. Tevens zorgt de toenemende vergrijzing voor meer aanvragen, deze aanvragen zijn vaak complexer van aard en dus duurder. Dit zorgt met name in de categorie woon- en rolstoelvoorzieningen voor een financiële tegenvaller.

- 155 N

Minder uitgaven begeleiding en dagbesteding Wmo. We zien het aantal individuele cliënten oplopen, bij stijgende prijzen. Echter omdat de hoeveelheid geïndiceerde uren gedaald zijn, geven we in 2023 toch minder geld uit dan begroot. We onderzoeken waarom er minder uren geïndiceerd worden. Dit zou en eerste signaal kunnen zijn waarmee we kunnen concluderen dat de investeringen in de sociale basis zijn vruchten zijn aan het afwerpen.

73 V

De vervoerskosten Omnibuzz zijn voor 2023 lager van gedacht. Dit komt doordat het aantal ritten nog steeds minder is dan vóór de coronaperiode. De begroting van Omnibuzz is namelijk gebaseerd op het vervoersvolume van 2019.

66 V

De kosten gemaakt in het kader van beschermd wonen zijn lager dan begroot. Tevens keert de Modulaire gemeenschappelijke regeling SD L-N een hoger saldo, gebaseerd op hun concept jaarrekening 2023, uit dan verwacht. Dit is verantwoord bij de baten.

38 V

Jeugd

34

Hogere jeugdlasten. Door de veranderde zorg-mix (daling lichte jeugdzorg en stijging zware jeugdzorg) en de toegenomen prijzen zijn er in 2023 meer kosten gemaakt. We zien regionaal dat het gebruik van de zware jeugdzorg toeneemt en daarnaast hebben we in Roerdalen enkele jeugdigen extra die zwaardere (en dus duurdere) jeugdzorg nodig hebben op dit moment.

- 839 N

Lagere uitvoeringskosten ten gevolge van personele ontwikkeling team Midden-Limburg Oost. Het gaat hier om niet ingevulde vacatureruimte en uitval wegens ziekte.

31 V

Kosten project Buurtgezinnen is lager dan begroot. Deze kosten zijn afhankelijk van het aantal koppelingen. Daarnaast zijn diverse projecten betaald uit de specifieke (rijks)uitkering GALA met als gevolg dat 'eigen' middelen niet ingezet hoeven te worden. Ook zijn diverse projecten betaald uit een eenmalige provinciale subsidie kansrijke start, met als gevolg dat eigen middelen niet ingezet hoeven worden.

25 V

bedragen x € 1.000 2. Participatie, ondersteuning en zorg - Belangrijkste afwijkingen

Onderwijs Leerlingenvervoer. Leerlingenvervoer wordt berekend op basis van beladen uurtarief. Dit uurtarief is gestegen. De stijgende kosten zijn te verklaren door een forse toename in aantallen voor Roerdalen, doorberekende NEA-indexeringen en cao-verhogende kosten voor personeel. De specifieke uitkering in het kader van onderwijsachterstandenbeleid is hoger dan de gedane uitgaven. Dit bedrag wordt gereserveerd voor uitgaven in 2024. Zie ook baten. Totaal lasten Baten Participatie

Verschil

- 71 N

170 V

- 272

De definitieve gebundelde uitkering Pw, IOAW, IOAZ, Bbz 2004 ontvangen van het Rijk voor het bekostigen van de Participatiewet en overige uitkeringen is lager dan verwacht bij de halfjaarrapportage.

69 V

De ontvangen aflossingen van de verstrekkte TOZO leningen wordt afgedragen aan het Rijk.

- 61 N

SPUK Wet inburgering 2021, Zie toelichting bij lasten.

- 230 N

SPUK Opvang Oekraïense vluchtelingen. Zie lasten en reserve mutatie.

967 V

Omdat er nauwelijks Bbz leningen zijn verstrekt zijn er geen vorderingen ontstaan. Zie toelichting door bij lasten.

- 61 N

SPUK Energiearmoede. Zie toelichting bij lasten.

- 103 N

SPUK Onderwijsroute. Zie lasten.

88 V

Wmo-voorzieningen Het voordelige saldo, gebaseerd op de concept jaarrekening 2023, van de Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Limburg Noord; Beschermd wonen is hoger dan aanvankelijk werd begroot.

134 V

Onderwijs SPUK Onderwijsachterstandenbeleid; reservering voor 2023. Zie toelichting bij lasten. Totaal baten Mutatie reserves

- 170 N 633 V

Niet uitbetalen Energietoeslag 2023 120% - 150% in december 2022. (zie lasten programma 2)

- 771 N

Niet onttrekken kosten opsporen Stille Armoede aan Algemene reserve

- 27 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 798 N 76 V

Totaal afwijkingen

- 361 N

Jaarstukken 2023

35

Programma 3 Veilige dorpen

Inleiding

Wij streven ernaar om een omgeving te creëren die vrij is van geweld en criminaliteit, een plek waar inwoners met trots en vertrouwen kunnen wonen. Dit betekent het minimaliseren van criminaliteit en het bevorderen van een algemeen gevoel van veiligheid onder de bewoners. Ons streven is dat onze inwoners zo min mogelijk, en bij voorkeur helemaal niet, slachtoffer worden van criminaliteit. Wij willen hierin verder gaan dan reactief optreden en ons focussen op preventieve maatregelen en bewustwordingsprogramma's.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan In 2023 heeft het programma "Veilige dorpen" zich gericht op het verbeteren van de veiligheid en leefbaarheid in dorpen. De genomen acties omvatten het verstrekken van veiligheidsinformatie en middelen aan inwoners, het implementeren van brandpreventiemaatregelen, het vergroten van bewustwording en meldingsbereidheid bij veiligheidsproblemen, het bestuurlijk aanpakken van ondermijning en het onderhouden van AED’s.

Tactische doelen Samen met onze veiligheidspartners voorkomen en beperken we de risico’s dat inwoners slachtoffer worden van criminaliteit of overlastsituaties. Waar mogelijk beëindigen we de situatie. Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: We voorzien onze inwoners van de nodige informatie en middelen om proactieve maatregelen te nemen tegen criminaliteit en onveiligheid. Daarbij steunen we burgerinitiatieven die bijdragen aan de veiligheid in onze dorpen Actie 2: We richten ons op het versterken en implementeren van brandpreventie, niet alleen binnen onze gemeenschap, maar ook daarbuiten, met bijzondere nadruk op grensoverschrijdende initiatieven Actie 3: Vergroten bewustwording en meldingsbereidheid over veiligheid en leefbaarheid onder inwoners Actie 4: Verstevigen en actualiseren bestuurlijke aanpak ondermijning Actie 5: Onderhoud AED’s

36













  

  

  

Toelichting Project Kiek Oet Geïnspireerd door het succes en de impact van het project Veilig Ondernemen Parkstad, waarbij het bevorderen van samenwerkingsverbanden zoals Keurmerken Veilig Ondernemen en het aanmoedigen van meldingsbereidheid onder ondernemers centraal staat, zal op 19 maart 2024 het project Kiek Oet van start gaan. De kern van dit initiatief draait om het erkennen dat veiligheid een gezamenlijke inspanning vereist. Velen herkennen verdachte situaties niet, ervaren zelden iets meldenswaardigs of denken dat melden toch geen verschil maakt. Het doel van dit project is een cultuur creëren waarin elke waarneming telt en iedereen zich betrokken voelt bij de veiligheid van hun gemeenschap. Wij organiseren een dag voor ambtenaren, inwoners en ondernemers, waar interactief aandacht wordt geschonken aan het thema ondermijning. Versterken en implementeren van brandpreventie We blijven ons inzetten voor grensoverschrijdende samenwerking in bosbrandpreventie. De geplande subsidieaanvraag voor Interreg VI-A natuurbrandmanagement is uitgesteld tot eind 2023. De Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) zal als beoogde Lead-partner optreden, en de definitieve aanvraag zal in het tweede kwartaal van 2024 worden ingediend. Het voorlichtingsprogramma Brandveilig Leven van de Risk Factory blijft een onmisbare schakel.

De Risk Factory heeft opnieuw haar scenario's uitgebreid en nieuwe partners verwelkomd. In 2023 zijn er stappen ondernomen om de programma's van de Risk Factory ook aan te bieden aan het voortgezet onderwijs. Vergroten bewustwording en meldingsbereidheid over veiligheid en leefbaarheid onder inwoners Op 26 oktober 2023 hebben we onze inwoners geïnformeerd over ons nieuwe BOA-spreekuur via verschillende communicatiekanalen. Dit spreekuur startte op 14 november 2023 en vond elke dinsdag plaats van 16:00 tot 17:00 in het gemeentehuis van Roerdalen. Gedurende de periode van 14 november tot 19 december 2023, hebben we in totaal 12 inwoners te woord gestaan op deze spreekuren. De ontvangen meldingen waren divers, variërend van auto's die op het trottoir geparkeerd stonden tot mogelijke overtredingen van het bestemmingsplan. Dit spreekuur biedt meerdere voordelen, zoals directe communicatie met de BOA's, verbeterde toegankelijkheid voor de gemeenschap, snellere reacties op lokale problemen, verhoogde gemeenschapsbetrokkenheid en de mogelijkheid tot het bieden van maatwerkoplossingen voor specifieke situaties. Daarom hebben we besloten de pilot in 2024 voort te zetten. We hebben opnieuw via onze communicatiekanalen onze inwoners geïnformeerd. De nieuwe data, van 20 januari tot en met 27 februari 2024, zijn bekendgemaakt.

In maart zullen we een evaluatie uitvoeren om te bepalen hoe we het project verder kunnen ontwikkelen en verbeteren. Verstevigen en actualiseren bestuurlijke aanpak ondermijning Verstevigen bestuurlijke aanpak ondermijning In december 2023 is de nieuwe teamleidster van het Interventieteam Midden-Limburg aangesteld. Dit team, een samenwerkingsverband tussen het RIEC en de zeven Midden-Limburgse gemeenten, is opgezet om de strijd tegen ondermijning aan te gaan. Momenteel vinden er gesprekken plaats tussen de teamleidster en het bestuur van elke betrokken gemeente. De wijze en momenten van inzet van het team zijn onderwerp van onderzoek.

Jaarstukken 2023

37

Actualiseren bestuurlijke instrumenten in de aanpak van ondermijning en overlast Als onderdeel van onze inspanningen om ondermijning tegen te gaan, hebben wij besloten onze Algemene Plaatselijke Verordening (APV) te actualiseren. Een belangrijke update in deze APV betreft artikel 2:22b, eerste lid, van de Apv 2023. Conform dit artikel is het vanaf 1 januari 2024 verboden om zonder vergunning van de burgemeester een camping of recreatiepark te exploiteren. Het doel hiervan is om een veilige en gereguleerde omgeving te creëren, waarin ondermijnende activiteiten doeltreffend kunnen worden aangepakt en voorkomen. Deze vernieuwde APV biedt ons meer mogelijkheden om adequaat op te treden tegen de ondermijnende activiteiten die zich binnen de campings en recreatieparken kunnen voordoen. Daarnaast hebben wij in onze organisatie vastgesteld dat ons huidige Bibob-beleid niet langer adequaat aansluit bij de hedendaagse eisen en uitdagingen. Gezien de evolutie in criminele activiteiten en de complexiteit hiervan, is een herziening noodzakelijk. Daarom plannen we in 2024 een grondige update van ons Bibob-beleid, om zo effectiever in te spelen op moderne risico's en een sterkere aanpak te hanteren in de strijd tegen ondermijning.

Onderhoud AED’s De gemeente Roerdalen beschikt over een uitgebreid en goed functionerend Reanimatie Oproep Netwerk, bestaande uit meer dan 400 burgerhulpverleners (vrijwilligers) en 38 Automatische Externe Defibrillatoren (AED’s). Deze AED’s zijn geregistreerd bij HartslagNu, het landelijke Reanimatie Oproep Systeem in geval van een circulatiestilstand (hartstilstand). Om deze bestaande situatie te versterken, zoekt de gemeente samenwerking met Stichting Hart voor Limburg / Hart voor de buurt, die een rol vervullen wat betreft het onderhoud en adviseren over het gebruik van de AED’s. Sterker positioneren van de domeinen zorg en veiligheid, zowel lokaal als regionaal Onderwerp Actie 1: Versterken van de samenhang tussen domeinen zorg en veiligheid. Actie 2: Invoering Wet Aanpak Samenhangende Meervoudige Problematiek in het Sociaal Domein (Wams) Actie 3: Geweld in afhankelijkheidsrelaties op de kaart zetten.

Inhoud

  

Financiën

  

Planning

  

Toelichting Versterken van de samenhang tussen domeinen zorg en veiligheid. We versterken de samenhang tussen zorg en veiligheid. Dit doen we op verschillende manieren. Eén daarvan omvat de inzet van een beleidsmedewerker die werkzaam is binnen zowel het team voor maatschappelijke ontwikkeling als het team voor openbare orde en veiligheid. Daarnaast brengen we partners samen om vraagstukken die deze twee domeinen aangaan gezamenlijk aan te pakken. Dit doen we op casusniveau en op procesniveau. We nemen daar als gemeenten vanuit het vangnetoverleg en met het doorbraakteam nog een kartrekkersrol in. Het doel is dit te implementeren in een reguliere aanpak. Bestuurlijk is de verbinding tussen zorg en veiligheid ook gemaakt bijvoorbeeld door actuele thema’s gezamenlijk te agenderen.

38

Invoering Wet Aanpak Samenhangende Meervoudige Problematiek in het Sociaal Domein De MER gemeenten hebben een gezamenlijke projectopdracht opgesteld als voorbereiding op de Wams ondanks dat deze wet met de val van het kabinet controversieel is verklaard. De verwachting is dat de Wams in 2025 in werking zal treden. We willen daar niet op wachten omdat we geloven in het werken met eenzelfde gecoördineerde aanpak bij complexe problematiek. Het helpt inwoners en de uitvoering in het zorg en veiligheidsdomein in het maken van een maatwerkplan. Roerdalen heeft hier al ervaring mee opgedaan. We zijn in 2022 gestart met de Doorbraakmethode, Maasgouw en Echt-Susteren wil deze aanpak nu overnemen. Een ander belangrijk deelresultaat van het gezamenlijke project is het borgen van een proces, werkwijze en ondersteunend systeem in het delen van privacy gevoelige gegevens van onze inwoners. We hebben onze planning bijgesteld naar het eerste kwartaal van 2025 omdat de voorbereiding en het komen tot een gezamenlijk projectplan met de drie MER gemeenten meer tijd in beslag heeft genomen. Geweld in afhankelijkheidsrelaties op de kaart zetten Het programma Geweld in Afhankelijkheidsrelaties heeft zowel regionaal als op MER niveau vertraging opgelopen. Dit heeft te maken met het wegvallen van programma- en projectleiders.

Ondanks deze vertraging hebben we met de MER gemeenten en betrokken uitvoerders uit het sociaal domein een verbeterplan opgesteld. Het verbeterplan is tot stand gekomen op basis van de input die we hebben opgehaald uit de “Zelfscan werken aan Veiligheid”. Deze is eind 2022 ingevuld door professionals en de MER gemeenten en geeft een beeld van hoe effectief onze lokale (wijk) teams huiselijk geweld of kindermishandeling signaleren en oppakken. Samen met de uitvoering wordt een prioritering aangebracht waarmee we dit jaar aan de slag gaan.

Reguliere werkzaamheden           

Borgen van de rampenbestrijding en crisisbeheersing; Gemeentelijke processen oranje kolom; Advisering grootschalige evenementen; Advisering bij explosievenonderzoeken; Coördinatie bestuurlijk aanpak ondermijning; Aanpak radicalisering, mensenhandel en illegale prostitutie; Verbindende schakel tussen het zorg- en veiligheidsdomein; Borgen van doorbraakmethode als aanpak complex casuïstiek in Roerdalen; Regie vangnetoverleg (Integrale aanpak complexe casuïstiek, bemoeizorg en zorgmijders); Regie hoarding, ernstig vervuilde woningen en verplichte zorg; Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Limburg (Integrale aanpak complexe casuïstiek in combinatie met criminaliteit).

Jaarstukken 2023

39

Financieel

bedragen x € 1.000 3. Veilige dorpen

Rekening Primitieve 2022 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 2.284 184 - 2.100

- 2.345 93 - 2.252

- 2.506 193 - 2.313

- 2.449 220 - 2.229

57 V 27 V 84 V

Resultaat

- 2.100

- 2.252

- 2.313

- 2.229

84 V

Toelichting

bedragen x € 1.000 3. Veilige dorpen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Lasten Jaarlijks ontvangen wij een factuur v.w.b. kosten het functioneel leeftijdsontslag van oud brandweermedewerkers (FLO) en tweede loopbaanbeleid. Deze kosten zorgen voor een overschrijding van de begroting. In 2024 zal gezocht worden naar een eenmalige afkoop waarmee de kosten FLO en 2e loopbaanbeleid onderdeel gaan uitmaken van de jaarlijkse begroting VRLN. Vanaf 1 april 2021 zijn gemeenten verantwoordelijk voor woningontruimingen. Kosten die gemaakt worden mogen in rekening worden gebracht bij de verhuurder. In 2023 heeft de gemeente geen kosten gemaakt in dit kader.

25 V

Het budget van Zorg en Veiligheid bestaat voor een deel uit incidentele kostenposten. Een deel van het budget is gebaseerd op kosten die alleen worden gemaakt bij complexe hulpvragen van inwoners. In 2023 hebben we een minder aantal complexe hulpvragen ontvangen waardoor een deel van dit budget niet is gebruikt. Het is belangrijk op te merken dat deze besparing niet als structureel kan worden beschouwd.

36 V

Totaal lasten Baten Opgelegde dwangsommen Woningontruimingen; zie toelichting bij de lasten.

40

- 36 N

25 V 42 V - 25 N

Totaal baten Mutatie reserves N.v.t.

17 V

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

42 V

Totaal afwijkingen

84 V

-

Programma 4 Economie, natuur, toerisme, cultuur en duurzaamheid

Inleiding

Dit programma richt zich op het bevorderen van duurzaamheid en het versterken van de gebiedsgerichte ruimtelijke-, economische en sociale samenhang, met het accent op ruimtelijke ontwikkeling en economische activiteiten, zonder de natuur onherstelbaar te belasten. Economie, natuur, cultuur en duurzaamheid worden hierbij met elkaar in verband gebracht in het kader van toeristisch-recreatieve ontwikkeling. Bestaande economische dragers worden gefaciliteerd, evenals nieuwe initiatieven met een economische spin-off. We werken steeds meer integraal en gebiedsgericht, waarbij projectmatig werken steeds meer wordt geïntegreerd. De Omgevingswet geeft ons hiervoor meer mogelijkheden. De doelen en acties binnen dit programma worden gedaan voor en het liefst samen met onze inwoners. Onze inwoners worden zelf meer verantwoordelijk in het vergunningenproces als zij een aanvraag indienen door de invoering van en het werken volgens de Omgevingswet. Wij zullen onze inwoners hierbij ondersteunen. De link met programma 1 Krachtige dorpen met ‘Samen doen’/ Andere overheid ligt duidelijk voor de hand. In 2023 is de kentering in Rijksbeleid steeds zichtbaarder geworden. Het Rijk trekt steeds meer de regie ‘Nationale regie op de ruimtelijke ordening’ naar zich toe en laat daarbij steeds meer taken door de gemeenten uitvoeren zonder hiervoor structurele middelen over te dragen.

Daarbij hebben wij de beperkte mogelijkheid tot medebewind die zich hierbij voordeden zo veel mogelijk aangegrepen, om de belangen van de gemeente Roerdalen zo goed mogelijk in te brengen.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan

Het doel van dit programma is om nieuwe, duurzame mogelijkheden te creëren op het gebied van recreatie, toerisme, natuur, cultuur en wonen. Deze onderwerpen vormen de economische motor van onze gemeente. Hierdoor kunnen we bestaande werkgelegenheid in stand houden en ontstaat er extra (in)directe werkgelegenheid. Dat is goed voor onze inwoners en versterkt de lokale economie zodat we een aantrekkelijke woon-, werk en leef-gemeente worden en blijven. Het thema duurzaamheid is hierbij steeds belangrijker geworden. Economische ontwikkelingen zijn goed, maar moeten wel duurzaam plaatsvinden. Roerdalen is een grensgemeente. Wanneer wij een cirkel rondom Roerdalen trekken met een doorsnee van 30 kilometer, dan valt een groot deel van deze cirkel in Duitsland. Het is dus logisch om hierbij samen te werken met onze Duitse partners. Wij zetten ons Euregionaal in en ook dat biedt