Agendabundel

37

Tactisch doel 1: We bouwen naar behoefte en willen een woningvoorraad die qua kwaliteit, aantallen en proces goed aansluit bij de behoefte van onze inwoners. Het is belangrijk dat we een gezond evenwicht vinden tussen de huidige en toekomstige woningbehoefte. We bouwen in ieder dorp, zowel tijdelijke als permanente woningen. Daarmee voorzien we in de woonbehoefte en willen we (nieuwe) inwoners langdurig aan onze gemeente binden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid van onze kernen. Nieuwe inwoners zorgen ook voor een gezonde(re) bevolkingsopbouw van onze gemeente. De aantrekkelijkheid van de woon- en leefomgeving speelt daarbij een belangrijke rol. Verder wordt bereikbaarheid (zowel mobiliteit alsook digitaal) steeds belangrijker. We willen ook op lange termijn een aantrekkelijke woongemeente blijven en waar mogelijk de leefbaarheid versterken. Daarom willen we als gemeente meer regie voeren op de woningbouw en zorgen dat er gebouwd wordt naar behoefte.

Dit doel kent drie belangrijke aspecten: • Een woningvoorraad die qua type woningen goed aansluit bij de wensen en behoefte van onze inwoners zowel op de korte, middellange en lange termijn; • Een woningvoorraad die qua aantallen aansluit op de behoefte van onze inwoners, er moet een gezond evenwicht zijn tussen de woningbehoefte en het woningaanbod; • Een woningvoorraad die qua proces aansluiten op de behoefte, denk hierbij aan de bewuste keuze voor de gemeente om volledig de regie te nemen of de bewuste keuze om initiatiefnemers de ruimte te geven, voor de ontwikkeling van eigen initiatieven. Actie 1: Regionaal woningbehoefteonderzoek actualiseren en beleidsregel compensatie woningbouwinitiatieven 2022 herijken Op basis van dit woonbehoefteonderzoek en de opgaven die voortkomen uit de woondeal vindt er een herijking plaats van de beleidsregel compensatie woningbouwinitiatieven 2022. Deze beleidsregel zal omgezet worden in de beleidsnotitie Bouwen naar behoefte waarin de bredere woonopgaven een plek krijgen.

Operationeel doel: In 2024 wordt het regionale woonbehoefteonderzoek opgeleverd. In 2024 wordt de beleidsregel compensatie woningbouwinitiatieven 2022 omgevormd naar de beleidsnotitie Bouwen naar behoefte. Actie 2: Beleid kerngrenzen In onze Omgevingsvisie Roerdalen 2050 hebben we onze kerngrenzen benoemd. Het uitgangspunt is dat nieuwe woningen gebouwd worden binnen deze kerngrenzen. Wij bekijken of we de kerngrenzen kunnen herzien en onder welke voorwaarden woningen toegevoegd kunnen worden buiten de huidige kerngrenzen.

Operationeel doel: Begin 2024 leggen we aan de gemeenteraad voor of en op welke wijze de kerngrenzen verlegd kunnen worden. Daarbij zal ook voorgelegd worden welke voorwaarden we verbinden aan het bouwen buiten de huidige kerngrenzen.

38

Actie 3: Faciliteren van initiatieven van inwoners en ontwikkelaars voor het herstructureren en inrichten van locaties voor wonen Het grootste deel van onze woningbouwprojecten wordt gerealiseerd door eigen inwoners of ontwikkelaars. Om te kunnen bouwen moeten we in de meeste gevallen een planologische procedure doorlopen. We werken aan de inhoud van deze bouwprogramma’s en begeleiden deze procedures. Hierbij hebben we oog voor oplossingen die niet ten koste gaan van nu nog onbebouwde grond, bijvoorbeeld door te kijken naar de mogelijkheid om te bouwen met een extra bouwlaag. Hiermee komen we aan twee doelen tegemoet. Enerzijds vergroten we daarmee de haalbaarheid van de opgave vanuit de Woondeal voor sociale en betaalbare woningen. Anderzijds komt dit tegemoet aan de wens die steeds vaker wordt geuit om niet alle groene plekken binnen onze kernen te bebouwen. Dit sluit ook goed aan op het 3de tactische doel van programma 6 ‘We dragen bij aan klimaat en een duurzame omgeving en gemeentelijk vastgoed’. Bij alle projecten in de fysieke leefomgeving is de expertise van de collega’s ruimtelijke ordening benodigd. Met de komst van de Omgevingswet wordt de samenwerking tussen de beleidsmakers, projectleiders en de medewerkers ruimtelijke ordening nog belangrijker. Integraliteit is een vereiste om een plan of project snel tot een goed einde te brengen. De inzet vergt extra capaciteit.

Operationeel doel: We geven voortdurend prioriteit aan het faciliteren van plannen van initiatiefnemers om woningen te bouwen. Zeker wanneer het gaat om herstructureringslocaties werken we hier actief aan mee. Daarbij zetten we in op bouwen naar behoefte op basis van onze Structuurvisie Wonen Midden Limburg en de Woondeal. Ook werken we actief mee, of hebben we de regie bij enkele (grotere) woningbouwprojecten. De volgende projecten vallen onder de regie van gemeente Roerdalen: Project 1: Wienkeskoel fase 3 Melick Al in de programmabegroting 2022 is opgenomen dat we gaan onderzoeken of Wienkeskoel verder kan worden afgerond voor de ontwikkeling van nog enkele bouwkavels (fase 3). Gelet op de grote opgaven die we vanuit het Rijk en vanuit de Woondeal hebben meegekregen zetten we in op een uitbreiding van fase 3. We leggen hierbij ook een relatie met de uitbreiding van de woonwagenlocatie in Melick. In 2024 wordt dit verder opgepakt (ook in het kader van investeren om te renderen). Op basis van Samen Doen wordt de omgeving hier tijdig in meegenomen. Project 2: Afronding wijk Holsterveld in Vlodrop In 2021 is de grondexploitatie van Holsterveld in Vlodrop heropend. De gemeente heeft daarbij 7 vrije bouwkavels in de verkoop. Daarnaast bouwt Wonen Limburg in het Holsterveld 10 sociale huurwoningen. Een ontwikkelaar bouwt 10 levensloopbestendige koopwoningen.

In 2024 starten de bouwwerkzaamheden. Project 3: Centrumplan Herkenbosch In 2023 is het bestemmingsplan vastgesteld voor de ontwikkeling van het centrumplan in Herkenbosch. Verder is een overeenkomst getekend met Wonen Limburg voor de bouw van maximaal 16 sociale huurwoningen en met een ontwikkelaar voor de bouw van 18 grondgebonden woningen. In 2024 starten de bouwwerkzaamheden.

39

Tactisch doel 2: We hebben bijzondere aandacht voor specifieke woonvormen voor onze inwoners met een zorgbehoefte. Het aandeel en aantal ouderen blijft de komende jaren groeien in onze gemeente. Het wordt steeds belangrijker om de toegankelijkheid van (bestaande) woningen te vergroten zodat onze inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Deze opgave is niet alleen via nieuwbouw (levensloopbestendig en/of zorggeschikt) te realiseren maar vraagt veelal ook aanpassing van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast is het van belang om passende woonvormen te realiseren voor mensen die niet langer (zelfstandig) thuis kunnen blijven wonen. Actie 1: Vaststellen van een Woonzorgvisie Er komen steeds meer ouderen in onze gemeente. Dat vraagt naar de toekomst toe om aanpassingen van de woningvoorraad. Daarnaast zien we een steeds grotere zorgbehoeften onder diverse doelgroepen. Ook daar zien we dat er geschikte woonvormen nodig zijn voor deze doelgroepen. Ook de Rijksoverheid ziet deze ontwikkelingen en draagt gemeenten daarom op om te werken aan een Woonzorgvisie waarin de woon en zorgopgaven gecombineerd worden.

Operationeel doel: In 2023 wordt regionaal gestart met het uitvoeren van een woonzorganalyse om de behoefte en het aanbod van zorgwonen in de breedste zin van het woord in beeld te brengen. In 2024 worden de resultaten opgeleverd en geanalyseerd. In 2024 werken we samen met de regiogemeenten en zorgpartners aan een gemeentelijke Woonzorgvisie, die in 2025 wordt vastgesteld. Zo kunnen we voldoen aan de wettelijke verplichting om op 1 januari 2026 een Woonzorgvisie vastgesteld te hebben. Daarnaast biedt deze visie de basis om te werken aan de woningbouwprogrammering specifiek voor wonen en zorg. Ook dit wordt een verplichting vanaf 2026.

Tactisch doel 3: In Roerdalen is het prettig wonen. We willen daarbij ruimte bieden voor iedereen. Sommige doelgroepen verdienen daarbij extra aandacht. We willen dat iedereen in Roerdalen kan meedoen. Zowel inwoners met wortels binnen onze gemeente als nieuwkomers. Daarnaast hebben we inwoners waarvoor we speciale aandacht hebben. In onze prestatieafspraken met de woningcorporatie hebben we hier ook bijzondere aandacht voor. Actie 1: We werken aan de uitbreiding van onze woonwagenlocaties in Herkenbosch, Melick en Montfort In 2020 is uit het provinciaal woonbehoefteonderzoek gebleken dat er behoefte is aan extra woonwagenstandplaatsen in Roerdalen. In 2021 is naar aanleiding daarvan het plan van aanpak voor de uitbreiding van woonwagenstandplaatsen vastgesteld. We werken aan de uitvoering van dit plan van aanpak.

Operationeel doel: In 2024 stellen we voor de uitbreiding van de locatie in Herkenbosch een bestemmingsplan vast. Afhankelijk van de levertijden van de woonwagens en de aansluiting op de nutsvoorzieningen wordt de uitbreiding in 2024 of 2025 gerealiseerd. Een uitvoeringskrediet is door de raad beschikbaar gesteld.

40

In Melick wordt onderhandeld over de aankoop van de gronden. Hierbij sluiten we aan op de uitbreiding van Wienkeskoel Fase 3. In 2024 werken we dit verder uit. Voor Melick vragen we indien nodig op basis van de nadere uitwerkingen een separaat uitvoeringskrediet aan. Medio 2024 stellen we voor de uitbreiding van de locatie in Montfort een bestemmingsplan vast. Afhankelijk van de levertijden van de woonwagens en de aansluiting op de nutsvoorzieningen wordt de uitbreiding naar verwachting in 2025 gerealiseerd. Een uitvoeringskrediet is door de raad beschikbaar gesteld. Voor Sint Odiliënberg wordt in 2023 een plan van aanpak voorbereid dat uitgevoerd kan worden in 2024. Actie 2: In al onze kernen realiseren we samen met Wonen Limburg een locatie met maximaal 12 flexwoningen Vanwege de oorlog in Oekraïne en de opgave ten behoeve van statushouders zijn we in 2022 gestart met de realisering van flexwoningen in onze kernen. In 2023 hebben we de eerste woningen gerealiseerd. In 2024 werken we daar aan verder.

Operationeel doel: De flexwoningen zijn in Melick, Sint Odiliënberg en Vlodrop in 2023 gerealiseerd. In Herkenbosch, Montfort en Posterholt zijn we in 2023 gestart met de voorbereidende werkzaamheden. Het bouwen van de woningen vindt plaats in 2024.

Tactisch doel 4: We zetten in op een duurzame woonomgeving en woningvoorraad. Inzetten op energiebesparing en hernieuwbare energieopwekking is van groot belang voor het milieu en het leef- en woonklimaat in de gemeente Roerdalen. Door energie te besparen en gebruik te maken van schone energiebronnen verminderen we de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen en maken we Roerdalen duurzamer. Om deze doelstellingen te bereiken is het verduurzamen van onze woningvoorraad een belangrijk uitgangspunt. Actie 1: We leggen de verbinding tussen onze duurzaamheidsambities en doelstellingen en de verduurzaming van de woningvoorraad Onze duurzaamheidsopgaven zijn groot. Een belangrijke opgave is het verduurzamen van onze woningvoorraad. Dit geldt voor zowel het opwekken van energie als het besparen. We geven hier prioriteit aan de komende jaren door slimme combinaties te zoeken tussen woningbouw, transformatie en het bevorderen van duurzaamheid uit programma 4.

Operationeel doel: Een belangrijk onderdeel van onze duurzaamheidsdoelstellingen en ambities zit in het verduurzamen van de woningvoorraad. In 2024 concrete acties benoemen vanuit wonen en duurzaamheid met als doel in te vullen hoe we de Transitievisie Warmte voor dit onderdeel willen invullen. Actie 2: (Her)overwegen (doelstellingen) Beleidsvisie Afval 2019-2023 In 2018 is er door de raad de Beleidsvisie Afval 2019-2023 vastgesteld. In dit beleidsdocument zijn doelstellingen vastgelegd hoe wij in onze gemeente in de toekomst met ons afval om willen gaan. Eind 2023 dienen wij in onze gemeente nog maximaal 100 kilo restafval per inwoner te verzamelen, eind 2025 moet dit 90 kilogram zijn. In navolging hiervan heeft de raad eind 2020 besloten om per 1 januari 2022 de afvalinzameling drastisch te wijzigen met als doel om de resultaten uit de Beleidsvisie

41

Afval 2019-2023 te behalen. De resultaten over het eerste inzameljaar 2022, welke in Q3 van 2023 aan de raad aangeboden zijn, laten zien dat we zeer goed op weg zijn.

Operationeel doel: In het eerste kwartaal van 2024 nodigen we de raadswerkgroep Afval uit om de Beleidsvisie Afval 2019-2023 te evalueren. Doel van deze bijeenkomst zal zijn om te bespreken welke ambities de raad heeft rondom het thema afval. Vervolgens nemen we de conclusies mee in RD Maasland (RDM) verband waarna de RDM gemeenten gezamenlijk aan de slag gaan met een nieuwe Beleidsvisie. Deze wordt in de 2de helft 2024 door het bestuur van RDM aangeboden aan de raad. Actie 3: Bewustwording op het gebied van milieu en duurzaamheid creëren onder onze jongste inwoners Het milieu en duurzaamheid zijn actuele maatschappelijke thema’s. Bewustwording hierover begint bij onze jongste inwoners. Inmiddels zijn er een viertal basisscholen in onze gemeente (Melick, Montfort, Sint Odiliënberg en Vlodrop) die de lespakketten van RD Maasland over deze onderwerpen, met een focus op de verschillende afvalstromen, afnemen. Onze ambitie is dat eind 2025 ook de scholen in Herkenbosch en Posterholt aanhaken bij deze gratis lespakketten. Wanneer gewenst voorzien wij de scholen van materialen om de diverse afvalstromen te kunnen scheiden.

Operationeel doel: De doelstelling is dat eind 2024 minimaal vijf scholen in onze gemeente met het lesprogramma van RD Maasland werkt. Grip op samenwerking • Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling) • Reinigingsdienst Maasland (gemeenschappelijke regeling) • De Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (overige verbonden partij) • SML Reguliere werkzaamheden • Ruimtelijke plannen • Grondexploitaties • Gebiedsontwikkeling • Planschadezaken / Nadeelcompensatie • Trekkersrol Samenwerking Midden-Limburg (SML) op het gebied van Wonen, Zorg en Woonomgeving • Regionale trekkersrol Kernteam Woondeal Limburg • Deelname Samenwerking Midden-Limburg • Prestatieafspraken • Uitvoering Wet goed verhuurderschap (link met programma 3) • Huisvesting ontheemden • Uitvoering afvalnota • Inzet expertise andere collega’s voor doelen van de Nationale Opgaven

42

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 5. Woonomgeving Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024

MJR 2025

MJR 2026

MJR 2027

- 5.465 4.216 - 1.249

- 7.424 4.844 - 2.580

- 6.788 4.648 - 2.140

- 5.973 4.629 - 1.344

- 5.581 4.271 - 1.310

- 5.575 4.323 - 1.252

- 20 141 121

- 32 1.457 1.425

- 87 1.035 948

- 11 - 11

-

-

- 1.128

- 1.155

- 1.192

- 1.355

- 1.310

- 1.252

Toelichting verschillen tussen begroting 2024 en begroting 2023. De grootste wijzigingen in begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2023 worden veroorzaakt door: • De gemeentelijke bijdrage aan de RD Maasland stijgt met € 149.000 op basis van hun begroting. • Tarief afvalstoffenheffing is kostendekkend. Dit betekent extra inkomsten van € 417.000 ten opzicht van de begroting 2023. • De verwachting is om in 2023 € 178.000 meer leges te ontvangen in verband met grote projecten. • Stijgende personeelslasten ten gevolge van CAO ontwikkelingen 2023 en bijstellen conform functieboek, € 47.000. • In 2023 zijn eenmalige onttrekkingen en toevoegingen begroot aan reserves onder andere voor aankoop stikstofrechten, Centrumplan Herkenbosch en Omgevingswet.

43

Programma 6: Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Inleiding Dit programma richt zich op de directe leefomgeving van onze inwoners. Zowel op het onderhoud als op de ontwikkeling van de openbare ruimte. We betrekken inwoners actief bij initiatieven op het gebied van veiligheid en leefbaarheid en bij de keuzes die gemaakt moeten worden in de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte. Dat doen we binnen duidelijke kaders en vanuit het algemeen belang. We hebben hier al goede ervaringen mee opgedaan. De tijd die dit kost levert een duidelijke meerwaarde daar waar het gaat om draagvlak van de omgeving en waardering voor het kunnen meedenken in de inrichting. We realiseren een aantal projecten per jaar op deze manier. We maken keuzes in welke projecten we kiezen voor welke vorm van participatie. Dit sluit aan op de uitgangspunten zoals benoemd in de kadernota (hoofdstuk 4). Daarnaast werken we wijkgericht en zijn onze medewerkers van de buitendienst herkenbaar aanwezig in de dorpen en aanspreekbaar voor iedereen, die dit wenst. De medewerkers van onze buitendienst hebben een sterke binding met de kernen en weten wat er in een dorp leeft. Vanuit hun sterke verantwoordelijkheidsgevoel werken ze dagelijks in de kernen en proberen klachten en meldingen zo snel als mogelijk op te lossen.

Het digitale meldsysteem FIXI stelt onze medewerkers in staat om meldingen snel en adequaat af te handelen. Afhankelijk van de aard van de melding gebeurt dat direct of vraagt de afhandeling meer tijd. We gaan uit van ongeveer 3500 meldingen in 2024. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: Prettige, leefbare dorpen waar inwoners en toeristen zich prettig voelen. Een veilige openbare ruimte waarin een aantrekkelijke kwaliteit tot uiting komt. Visie (hoe gaan we doel bereiken op grote lijnen) We werken met integraal ontwerp vanuit visie, met betrokkenheid van de inwoners. Toepassing van duurzame materialen, oog voor historische elementen en groen levert mooie en leefbare kernen op. Dit is belangrijk voor onze inwoners, potentiële bewoners, ondernemers en tegelijkertijd verhoogt het de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor toeristen en recreanten. Dit is verbonden met de programma’s 2 (Participatie), 4 (Economie, natuur, toerisme, cultuur en duurzaamheid) en 5 (Woonomgeving). We dragen, onder andere vanuit team Onderhoud, bij aan een hogere veiligheid door met een kritische blik te kijken naar ontwikkelingen in kernen. Daar waar aanwijzingen zijn van oneigenlijk en/of criminele activiteiten (bv dumpingen drugsafval) worden die gedeeld met de partijen die een rol spelen in het veiligheidsdomein. Hier ligt een link met programma 3. De diverse kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte, op het gebied van bijvoorbeeld wegen, groen en riolering, zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. We continueren de gekozen kwaliteitsniveaus. Hierover zijn besluiten genomen in 2022 voor wegen en riolering.

In 2024 ronden we het mobiliteitsplan en bijbehorend uitvoeringsprogramma af. In 2024 volgt ook actualisatie van groenbeleid. De benodigde budgetten moeten aansluiten bij de gekozen ambitie.

44

Tactisch doel 1: Samen met inwoners werken aan integrale gebiedsgerichte projecten en beleid. Actie 1: Realisatie van de reconstructie van de Dorpsstraat en Groenstraat in Melick We starten, nadat we in 2023 een ontwerp hiervoor hebben gemaakt, met de uitvoering van deze reconstructie. Actie 2: Afronding van de herinrichting van de Markt in Vlodrop De herinrichting van de Markt in Vlodrop is in 2023 in uitvoering gegaan. We ronden dit af in 2024. Actie 3: Afronden mobiliteitsplan We ronden het mobiliteitsplan af, als vervolg op de vastgestelde mobiliteitsvisie.

Tactisch doel 2: Toekomstbestendig groen op het gewenste niveau, met aandacht voor de mensen die dit werk doen. Landschap, groen en natuur zijn belangrijk voor onze leefomgeving. Het groen is niet alleen onze grootste zuurstofproducent, maar het zorgt ook voor de zuivering van onze lucht en zorgt voor schaduw. Verder levert groen een leefgebied voor vele insecten en andere dieren. Groen draagt bij aan het geluksgevoel en een groene omgeving heeft veel voordelen. Het heeft een positief effect op de gezondheid van mensen en draagt bij aan de leefbaarheid van de wijk. Bedrijven vestigen zich graag in een groene omgeving en onroerend goed is gewilder, waardoor de economische groei in een dorp wordt versterkt. We houden rekening met veranderende omstandigheden. Bij nieuwe aanplant kiezen we voor meer diversiteit in soorten om uitval door ziekte en plagen te verkleinen. Soortkeuze speelt ook een belangrijke rol bij de klimaatveranderingen, waarbij de extremere weersomstandigheden van belang zijn. We actualiseren en vormen in 2024 beleid op het gebied van groen, zoals het groenstructuurplan en bomenbeleidsplan. We zien dat we planmatig onderhoud geborgd hebben. Gericht op ontwikkelingen is er weinig financiële ruimte. Actie 1: Ontwikkeling groenbedrijf Het groenonderhoud wordt uitgevoerd binnen het door de gemeenteraad vastgestelde financiële kader.

Vanaf 1 januari 2020 is er, om dit groenonderhoud uit te voeren, een grote groep mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ( de oude WSW) vanuit Westrom gedetacheerd bij de gemeente. Bovendien kunnen de uitvoerende taken daarmee efficiënter en flexibeler worden uitgevoerd. Om verdere efficiëntievoordelen te realiseren is een gezamenlijke huisvesting van de buitendienst en het voornoemde groenbedrijf wenselijk. Met deze integratie van het groenbedrijf in onze buitendienst wordt de doorontwikkeling van het team verder vorm gegeven. Hiervoor wordt de huidige gemeenteloods aangepast. Het naast de gemeenteloods gelegen voormalige pand van Jong Nederland wordt gesloopt en daarmee ontstaat er ruimte om noodzakelijke aanpassingen/uitbreiding van de bestaande gemeenteloods te realiseren. Vanwege een faunaonderzoek is er enige vertraging ontstaan in de voorbereidingstijd maar de start van de verbouwing in 2023/2024 lijkt nog steeds haalbaar.

45

Operationeel doel: In 2024 realiseren we de nieuwbouw/verbouw van onze gemeenteloods in Melick. Actie 2: Ontwikkelen Outdoor Campus Roerdalen en borgen groenonderhoud Om de bezetting van de groen onderhoudsdienst op peil te brengen en te houden is er dringend behoefte aan (blijvende) nieuwe instroom van medewerkers. De groep Westrommedewerkers die bij ons is gedetacheerd neemt onder andere door het natuurlijk verloop en het vertrek van medewerkers steeds verder af. Op 1 april 2021 zijn we daarom van start gegaan met de Outdoor Campus Roerdalen. In dit project wordt aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt (die vallen onder de Participatiewet) de mogelijkheid geboden om door middel van werken in het groen door te groeien naar de gemeentelijke groen onderhoudsdienst of naar bijvoorbeeld een commerciële partij. Dit doen we met intensieve professionele begeleiding waarbij de deelnemers naast het aanleren van werknemersvaardigheden ook een gedegen opleiding in het groen wordt geboden. Sinds de start van het project is aan 8 mensen een contract aangeboden. Naast mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is er in dit project ook de samenwerking gezocht met het Praktijk- en Speciaal onderwijs in Roermond.

We gaan ons in 2024 meer richten op kandidaten uit deze en andere doelgroepen omdat de instroom van mensen uit de Participatiewet te gering is om aan de behoefte die er in het groenonderhoud team bestaat, te voldoen.

Operationeel doel: We streven ernaar om in 2024 vier nieuwe kandidaten uit de Participatie Wet, het Praktijkonderwijs, statushouders of andere doelgroepen te laten instromen in het groenonderhoud team van de gemeente. Om de kwaliteit van het groenonderhoud te borgen is het, vanwege het personeelstekort in ons eigen groenonderhoud team en de te geringe instroom van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, noodzakelijk om ook in 2024 een gedeelte van deze onderhoudswerkzaamheden uit te besteden aan een aannemer. De extra kosten die hiermee gemoeid zijn staan opgenomen onder de post Onderhoud Beplantingen. Bij voldoende nieuwe instroom kunnen deze extra kosten in de toekomst worden afgebouwd. Actie 3: Maaibeleid en biodiversiteit Vanaf 2024 voeren we het maaien van onze wegbermen uit middels een nieuwe onderhoudsbestek. We houden hierbij rekening met de verkeersveiligheid en beschermde flora en fauna. Onze maaifrequenties en maaiperiodes passen wij aan om op deze wijze de ontwikkeling van de biodiversiteit verder te stimuleren. We maaien, daar waar mogelijk en wenselijk, minder grote gazons en/of wadi’s zodat er een meer bloemrijke en natuurlijke vegetatie kan ontstaan. Door minder te maaien en het gebruik van bloemrijke grasmengsels houden we ook meer water vast, vergroten we de biodiversiteit en dragen daarmee bij aan een duurzamere leefomgeving.

Operationeel doel: Door middel van verdere aanpassingen in ons maaibeleid dragen we bij aan een verdere ontwikkeling van de biodiversiteit. Actie 4: Actualisatie groenbeleid Het groenbeleid van Roerdalen wordt verbreed en zal worden aangepast naar de hedendaagse wensen en eisen. Het groenstructuurplan wordt geactualiseerd waarbij klimaat en biodiversiteit een leidraad vormen. Ook het bomenbeheerplan wordt opgesteld, waarbij bijvoorbeeld soortkeuze van belang is. Voor de biodiversiteit zijn de eerste stappen reeds gezet door middel van gefaseerd en minder maaien en dit zal de komende jaren verder worden uitgebreid.

46

Operationeel doel: In 2024 actualiseren we het groenstructuurplan en stellen we een bomenbeheerplan op.

Tactisch doel 3: We dragen bij aan klimaat en een duurzame omgeving en gemeentelijk vastgoed. In de openbare ruimte zijn we ons bewust van het belang van duurzaamheid. Dit betreft klimaatadaptatie, ruimte voor water en groen, afkoppelen, en duurzame materialen in de openbare ruimte. Ook in het vastgoed verduurzamen we waar dit haalbaar is, bijvoorbeeld door toepassen van zonnepanelen bij stichtingen en verenigingen. We onderzoeken mogelijkheden om zonne-energie in te zetten om gebouwen te verwarmen, als alternatief voor teruglevering van opgewekte elektriciteit. We kijken bij vervangingen en investeringen naar de nieuwste ontwikkelingen en de mogelijkheden om op het gebied van duurzaamheid kansen te pakken. We richten ons ook op duurzaam materieel, waarbij we bijvoorbeeld de mogelijkheden bekijken om brandstof aangedreven materieel te vervangen door accu aangedreven. Actie 1: Duurzaam omgaan met water en klimaat Door veranderingen in klimaat staat het rioolsysteem onder druk. We werken aan het omgaan hiermee, waarbij het vergoten van rioolbuizen in lang niet alle gevallen de oplossing is. In 2024 willen we de subsidieregeling afkoppelen regenwater weer actief onder de aandacht brengen bij onze inwoners.

Operationeel doel: We stellen begin 2024 de nadere regels afkoppelen regenwater op. We nemen afkoppelen van straten zoveel mogelijk mee in projecten. We streven naar het afkoppelen van minimaal 5.000 m2 verhard oppervlak per jaar. Dit betekent dat, gebaseerd op de gemiddelde regenval in Nederland, 4.265 m3 regenwater wordt geïnfiltreerd in de bodem en niet afgevoerd naar de waterzuivering. Dit gaat ook verdroging tegen. Waar mogelijk en verstandig nemen we afkoppelkansen voor particulieren mee. Actie 2: Aandacht voor duurzaamheid in de uitvoering van projecten We doen al het nodige op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie in werkzaamheden en projecten. Bijvoorbeeld rondom openbare verlichting en afkoppelen verhard oppervlak. We willen hier verdere stappen in zetten. Bijvoorbeeld door voor te schrijven dat (klein) elektrisch materieel door aannemers gebruikt dient te worden. Ook ontwikkelingen als circulariteit en hergebruik onderzoeken we verder. Actie 3: Realisatie concessie laadinfrastructuur De eerste concessie voor de aanleg van laadpalen in de openbare ruimte, voor het laden van elektrische voertuigen, wordt afgerond en loopt tot medio 2024. We hebben dan 25 laadpalen (x2 oplaadpunten) gerealiseerd. Hiermee voldoen we ruimschoots aan de ambitie. Het voornemen is aansluitend een volgende concessie aan te gaan. Dit speelt in de eerste helft van 2024.

Operationeel doel: We realiseren de plaatsing van laadpalen volgens de concessies.

47

Actie 4: Voldoen aan Kaderrichtlijn water (KRW) Deze Europese richtlijn heeft als doel de ecologische toestand van oppervlaktewater te verbeteren. Om dit te bereiken, verminderen we de overstorten op kwetsbaar water. In Roerdalen hebben we 2 watersystemen die aangeduid zijn als kwetsbaar: De Vlootbeek en de Melicker Leigraaf. We werken aan de realisatie van 8 groene bergingen langs de Vlootbeek in het kader van de Kaderrichtlijn Water. 6 zijn inmiddels gerealiseerd.

Operationeel doel: De maatregelen rondom de Vlootbeek ronden we af in 2024. Aansluitend en uiterlijk 2027 zorgen we ervoor dat de overstorten op de Melicker Leigraaf voldoen aan de KRW. Actie 5: Samen met voetbalverenigingen verledden van de veldverlichting Voetbalvereniging SVH ‘39 is reeds vergevorderd met het verledden van veldverlichting. Samen met SVH ‘39 en de andere verenigingen (SNA, FC Roerdalen en OranjeBlauw ’15) werken we aan het verledden van velden. Grip op samenwerking • Waterpanel Noord • BSGW-rioolheffing Reguliere werkzaamheden • Beheer en onderhoud wegen, riolering, groen, verkeer, openbare verlichting, civiele kunstwerken en accommodaties; • Realiseren van openbare ruimte rondom tijdelijke huisvesting voor vluchtelingen, statushouders en spoedzoekers; • Op vraag advisering Omgevingsdienst bij vergunningen op het gebied van water, groen, uitritten en evenementen; • Behandelen meldingen en klachten op het gebied van wegen, water, openbare verlichting,verkeer en groen; • Integrale samenwerking met andere teams, onder andere bij een groot aantal ruimtelijke ontwikkelingen; • We zorgen voor actueel beleid in de diverse taakgebieden, openbare verlichting, groen, riolering, wegen en verkeer; • Samenwerkingsverbanden in de regio op het gebied van wegen, water, verkeer en groen.

• Het is een wettelijke verplichting dat de gemeente van de Geo-basisregistraties, • Basisadministraties Adressen en Gebouwen (BAG), Grootschalige Topografie (BGT) en Registratie bijhouden; • Ondergrond (BRO) de kwaliteit garandeert volgens de eisen in de wet- en regelgeving. Deze • kwaliteit is van groot belang bij de uitvoering van vele taken en in projecten. Relatie met paragraaf kapitaalgoederen Meerjarig perspectief integrale projecten We hebben een meerjarenprogramma ontwikkeld, gericht op integrale, en waar mogelijk gebiedsgerichte, reconstructies. Vanuit diverse disciplines is er aanleiding om zaken in de openbare ruimte te reconstrueren. Dit is niet alleen de onderhoudstoestand, maar ook ontwikkelingen op het gebied van riolering en water, groen of verkeer. We willen duidelijkheid scheppen in de grote integrale projecten voor de komende jaren. De prioritering wordt in grote mate bepaald vanuit het groot onderhoud aan wegen en rioleringen. Door dit zoveel mogelijk te combineren beperken en voorkomen we kapitaalvernietiging. We starten met in kaart te brengen welke kernen geschikt zouden zijn om te starten aan wijkgericht onderhoud waarbij we groen toevoegen aan het straatbeeld, verlichting verduurzamen en trottoirs herstraten. Daarnaast voeren we nog (groot)

48

asfaltonderhoud uit op diverse plekken in de gemeente, zowel plaatselijk als op grote delen van wegen. In al deze projecten speelt burgerparticipatie een belangrijke rol. We maken per project afspraken hoe we burgerparticipatie en communicatie vorm geven. Dit kan verschillen per project. We stellen voor de integrale projecten de volgende volgorde vast: 2024 • Afronding Markt Vlodrop; • Realisatie reconstructie Dorpsstraat / Groenstraat Melick; • Groot onderhoud Akerstraat Posterholt inclusief wateroverlast; • Voorbereiding Reewoude; • Aanleg groene berging en start herinrichting Sportlaan en omgeving Montfort; • Voorbereiding reconstructie Reutje; • Groot asfaltonderhoud Stationsweg Montfort; • Fietspad Rothenbacherweg; • Afronding aanleg infrastructuur tijdelijke huisvesting; • Woonrijp maken Bosweg Montfort; • Bouwrijp maken centrumplan Herkenbosch; • Vijver Sint Odiliënberg; 2025 en verder • Groot onderhoud Waarderweg (binnen en buiten de bebouwde kom) Montfort; • Reconstructie Rector van de Boornlaan e.o. Posterholt; • Reconstructie Zandkuil e.o.

Melick; • Onderzoek en aanpak Schaapsweg Sint Odiliënberg; • Reconstructie Scholtisweg Monfort; • Reconstructie Rothenbach; • Verbeteren overstorten Melicker Leigraaf (Kaderrichtlijn Water) • Verbetering Fietspad Donckerstraat Posterholt; • Reconstructie Europalaan Oost Herkenbosch; • Asfaltonderhoud Heidestraat Reutje; • Verbeteren of vernieuwen fietspad Herkenbosch – Melick; • Asfaltonderhoud Paarloweg / Bergerweg; • Reconstructie Kapittellaan / Bisschop Balderiklaan Sint Odiliënberg; • Reconstructie Kampweg / Pastoor Ryckxstraat Montfort; • Reconstructie Vlodropperweg Posterholt; • Reconstructie Bernhardlaan St. Odiliënberg; • Groot onderhoud Bosscherveldweg Sint Odiliënberg; • Reconstructie Raadhuisstraat Posterholt; • Reconstructie Aan de kerk Montfort; • Reconstructie Sint Hubertusstraat en Sint Carolusstraat Herkenbosch; • Reconstructie Muytertweg Herkenbosch; • Reconstructie Huysbongerdweg Montfort; • Reconstructie John F. Kennedysingel Melick.

49

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024

MJR 2025

MJR 2026

MJR 2027

- 7.216 2.593 - 4.624

- 8.419 2.732 - 5.688

- 8.491 2.566 - 5.925

- 8.789 2.624 - 6.165

- 8.871 2.689 - 6.182

- 9.072 2.748 - 6.323

7 7

46 46

-

-

-

-

- 4.617

- 5.641

- 5.925

- 6.165

- 6.182

- 6.323

Toelichting verschillen tussen begroting 2024 en begroting 2023. De grootste wijzigingen in begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2023 worden veroorzaakt door: • Stijgende personeelslasten ten gevolge van CAO ontwikkelingen 2023 en bijstellen conform functieboek, € 341.000. • In 2024 worden € 73.000 lagere energiekosten openbare verlichting verwacht. • Een aantal (incidentele) inkomsten en uitgaven in de begroting 2023 zorgen voor verschillen in de baten en lasten t.o.v. 2024, o.a. digitalisering datasysteem BAG/BGT/BRO. • In 2023 is een onttrekking gedaan uit de reserves Toerisme voor de kwaliteitsimpuls van de dorpsentrees.

50

Programma 7: Bestuur, organisatie en dienstverlening Inleiding Dit programma gaat vooral over hoe we werken. We zijn erop gebrand het vertrouwen van inwoners in de gemeente te versterken. De kwaliteit van onze dienstverlening is daarin een bepalende factor. Het gaat om alle momenten waarop inwoners contact hebben met de gemeente, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Samen doen is ons motto. Met het programma Samen Doen! investeren we in de relatie tussen de gemeente en de gemeenschap. Onze kernwaarden respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid zijn bepalend voor onze aanpak. Vertrouwen is de basis voor goede samenwerking. Daarom gaan we de ontwikkeling van beleid en de uitwerking daarvan nog dichterbij en samen met de inwoners organiseren. Dit vertalen we in onze manier van werken. Dat betekent leren en experimenteren hoe we in partnerschap met inwoners, verenigingen, stichtingen en ondernemers invulling geven aan een nieuwe rolverdeling tussen de gemeente en de gemeenschap. Het sleutelwoord is communicatie. Daarom blijven we investeren in de verbetering hiervan in onze eigen organisatie. Daarnaast sturen we ook in de samenwerkingsverbanden op de kwaliteit van communicatie, bijvoorbeeld bij het Servicecentrum MER. Zowel de Omgevingsdienst als het Sociaal Domein van het SC MER hebben veel contact met de inwoners.

Sturen in de kwaliteit van de communicatie van deze afdelingen, bevordert het vertrouwen van de inwoners in het SC MER. Vanaf 2024 werken we vanuit een nieuwe organisatiestructuur met minder teams. Daarmee zorgen we voor meer integraliteit in de teams. We investeren in de kwaliteit van het projectmatig werken. Daarnaast werken we steeds meer opgavegericht. Dat betekent dat we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties werken aan grote maatschappelijke vraagstukken, zoals duurzaamheid en bestaanszekerheid.

51

De arbeidsmarkt staat onder druk. Het wordt steeds lastiger vacatures ingevuld te krijgen. Samen met HR en de andere MER-organisaties zetten we maximaal in op het binnenhalen van geschikte kandidaten. Als dat niet lukt via een normaal dienstverband is inhuur ook een optie. Tot slot ligt er in MER-verband een grote opgave om via een verbeterplan de informatiehuishouding inclusief archivering verder op orde te krijgen. Deze onderwerpen komen terug in de paragraaf bedrijfsvoering. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: een open en transparante vorm van besturen. Een communicatieve organisatie, die de kracht van de samenleving ondersteunt en stimuleert, ruimte geeft aan initiatieven en de gemeenschap als partner betrekt. Tactisch doel 1: Communicatieve organisatie en toegankelijke dienstverlening waardoor inwoners zich gehoord, geholpen en betrokken voelen. Roerdalen wil een communicatieve organisatie zijn; een organisatie die in verbinding staat met haar omgeving. Dat betekent dat we continu geluiden uit onze omgeving ophalen en deze verwerken in beleid en projecten (van buiten naar binnen). En dat we in heldere taal communiceren over beleid en projecten (van binnen naar buiten). Dit is een taak van alle medewerkers van de gemeente. Ook de komende jaren werken we verder aan het vergroten van de communicatiekracht van onze organisatie. Via de Burgerpeiling meten we tweejaarlijks de tevredenheid van onze inwoners over de gemeente. Dit doen we ook op het gebied van communicatie en dienstverlening. De verbeterpunten pakken we in 2024 op. Actie 1: Vergroten communicatiekracht Communicatie over maatschappelijke opgaven Roerdalen staat voor belangrijke maatschappelijke opgaven. Denk aan duurzaamheid, bestaanszekerheid en wonen. We zetten in op de communicatie over deze thema’s en de verschillende projecten die hiermee samenhangen.

In de communicatie komt hier steeds meer de nadruk op te liggen, omdat dit onderwerpen zijn die alle inwoners aangaan. Uitvoeren aanpak heldere taal We communiceren in heldere taal over beleid en projecten. Dat betekent onder andere dat we op B1 niveau schrijven voor onze inwoners. We leiden al onze medewerkers op in het gebruik van heldere taal. In 2023 hebben we hiervoor een aanpak geschreven. In 2024 voeren we deze uit. Communicatie over organisatieontwikkeling De gemeentelijke organisatie is volop in ontwikkeling. De teams hebben een nieuwe indeling, er zijn ontwikkelopdrachten om processen beter te borgen en trainen medewerkers in projectmatig werken Daarbij werken we vanuit het concept van meervoudige overheid. Dit betekent dat de rol van de gemeente kan verschillen. Bij bijvoorbeeld handhaving is de gemeente bepalend, maar bij een burgerintiatief vaak vooral ondersteunend (zie ook de paragraaf bedrijfsvoering). We verwachten van onze medewerkers om hieraan bij te dragen en te werken aan het gedrag en de werkhouding die bij deze ontwikkelingen hoort. Ze volgen trainingen en workshops. Het is belangrijk om inzichtelijk te

52

maken dat alle ontwikkelingen bijdragen aan hetzelfde doel: Samen Doen. Ook geven we uitleg over hoe Samen Doen in praktijk werkt. Het gaat onder meer over de verschillende rollen van de gemeente en de samenleving. We zorgen voor heldere en structurele interne communicatie over Samen Doen. Informatiebehoefte als basis We vinden het belangrijk om onze inwoners, ondernemers en verenigingen zo goed mogelijk te informeren. Dat begint bij het ophalen van signalen uit onze omgeving: welke informatie vinden onze inwoners interessant en belangrijk en welke kanalen gebruiken zij het liefst? In 2024 scherpen we onze aanpak aan, zodat onze communicatie nog beter aansluit. Ook gaan we structureler cijfers analyseren en duiden, bijvoorbeeld over het gebruik van onze website en nieuwbrieven. Hierdoor krijgen we inzicht in de wensen van onze inwoners. Zo kunnen we onze communicatie zo efficiënt en effectief mogelijk inzetten.

Operationeel doel: In 2024 werken we onder andere een communicatiebeleid voor het onderwerp duurzaamheid uit. De basis hiervoor is de vernieuwde koers voor duurzaamheid, die door de raad in 2024 wordt vastgesteld. De communicatie over de verschillende deelprojecten is hier een afgeleide van; Alle medewerkers die veel met inwoners communiceren hebben de training Heldere taal gevolgd; Een communicatieplan Samen doen met een kernboodschap en een communicatiekalender voor 2024; De inzichten uit de enquête over de kwaliteit van onze communicatie zijn vertaald in concrete verbeterpunten die in 2024 worden uitgevoerd. Actie 2: Verbeteren dienstverlening In de Gemeente Roerdalen geloven we dat onze dienstverlening het voor inwoners makkelijker kan maken om bij te dragen aan een bloeiende, zorgzame en hechte gemeenschap. Onze visie op dienstverlening gaat verder dan simpelweg het leveren van overheidsdiensten; het gaat over het creëren van een gedeelde visie en een gemeenschappelijke toekomst waarin we elkaar ondersteunen en samen groeien. In deze visie zijn onze kernwaarden vertrouwen en verantwoordelijkheid, respect en gelijkwaardigheid leidend. Het verbeteren van de dienstverlening is een voortdurende inspanning om onze inwoners beter van dienst te zijn en hun ervaring met de gemeente te optimaliseren. De dienstverlening vormt de brug tussen het bestuur en de inwoners.

Het gaat verder dan alleen het verstrekken van vergunningen en het innen van belastingen; het draait om het leveren van relevante informatie, oplossingen en een naadloze ervaring voor inwoners. Een doeltreffende dienstverlening versterkt de betrokkenheid van de gemeenschap, verbetert de kwaliteit van leven en bouwt vertrouwen tussen burgers en de gemeente. De inwoner staat centraal in onze dienstverlening. We sluiten aan bij de wensen en behoeften van onze inwoners. We streven naar dienstverlening die in één keer goed is en voor iedereen toegankelijk. We handelen klantgericht, betrouwbaar en volgens de geldende regels. Een inclusieve gemeente begint bij toegankelijke diensten. Onze dienstverlening moet voor iedereen gemakkelijk toegankelijk zijn, ongeacht leeftijd, achtergrond, vermogen of locatie. We zullen onze digitale kanalen uitbreiden, maar tegelijkertijd ervoor zorgen dat persoonlijk contact altijd beschikbaar blijft voor de mensen die dit nodig hebben. We gaan een nieuw programma dienstverlening ontwikkelen. In dit programma staan de behoeften en verwachtingen van de inwoners centraal. Het draait om het begrijpen van wat inwoners nodig hebben en het ontwerpen van diensten die daarbij aansluiten. In het nieuwe programma dienstverlening staan de volgende aspecten centraal: klantgerichtheid, communicatie, digitalisering,

53

efficiëntie en de manier waarop inwoners betrokken worden bij de verbetering van de dienstverlening. Onze bestaande dienstverlening gaan we monitoren. Daarnaast nemen inwoners deel aan een gebruikersonderzoek over onze dienstverlening. Met de uitkomsten van beide onderzoeken gaan we onze dienstverlening verbeteren. We hebben daarbij in het bijzonder aandacht voor de signalen over de afhandeling van vragen, brieven en mails die nu niet altijd naar tevredenheid verloopt. Binnen de digitale dienstverlening hebben we te maken met steeds meer wet- en regelgeving. De inwoner heeft het recht om digitaal te communiceren met de overheid en moet er op kunnen vertrouwen dat we op een veilige, transparante manier overheidsinformatie uitwisselen en inzichtelijk maken. We gaan onderzoeken in hoeverre we al voldoen aan deze wetgeving en waar we nog aan moeten werken. Ten slotte gaan we onderzoek doen naar de inzet van Kunstmatige Intelligentie (AI) voor het verbeteren van onze dienstverlening. In een tijdperk van snel evoluerende technologieën heeft AI zich bewezen als een krachtige tool die de efficiëntie en kwaliteit van dienstverlening in diverse sectoren kan verbeteren. Gemeente Roerdalen heeft deze trend opgepikt en omarmt de mogelijkheden die AI biedt om haar dienstverlening naar een hoger niveau te tillen.

Door AI te implementeren, zet de gemeente Roerdalen stappen om haar inwoners een modernere en gepersonaliseerde ervaring te bieden. We zetten stappen in de richting van een toekomstgerichte dienstverlening door AI te omarmen. Door slim gebruik te maken van deze technologieën zal de gemeente niet alleen haar efficiëntie verhogen, maar ook een meer gepersonaliseerde en moderne ervaring bieden aan haar inwoners. Daarmee willen we ook een inspirerend voorbeeld zijn voor andere gemeenten die ook de voordelen van AI willen benutten om hun dienstverlening te verbeteren.

Operationeel doel: We gaan een nieuw programma dienstverlening ontwikkelen. Onze visie op dienstverlening vormt daarvoor de basis; we komen tot een advies over de gevolgen van nieuwe wet- en regelgeving voor onze dienstverlening; we verbeteren de bestaande digitale dienstverlening door webanalyse en een gebruikersonderzoek van de website met inwoners. Daarnaast doen we onderzoek naar de digitale toegankelijkheid; we gaan onderzoek doen naar de mogelijkheden van AI in onze dienstverlening. We pakken dit eventueel op in MER-verband; we ontwikkelen minimaal 5 nieuwe E-formulieren.

54

Tactisch doel 2: Minder en duidelijkere regels, doen wat nodig is. Actie 1: Dereguleren We verminderen of vereenvoudigen het aantal regels. De regels die blijven zijn duidelijk en begrijpelijk. Daarmee willen de regeldruk voor onze inwoners én onze medewerkers beperken. In 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Daarmee worden tientallen wetten samengevat tot één nieuwe wet, zodat voor onze inwoners overzichtelijker en duidelijk wordt.

Operationeel doel: We gaan voor de aanpak bestaanszekerheid (financiële)ondersteuningsregelingen herzien en samenvoegen om de hulp en ondersteuning makkelijker te maken. Dit leidt tot minder of eenvoudiger regelingen. We willen lokaal een groter aanbod van hulp en ondersteuning in de basisondersteuning waarvoor geen indicatie nodig is We willen regionaal een minder versnipperd zorglandschap en we sturen op verlaging administratie lasten en vergroten van de ruimte van de professional

Tactisch doel 3: Meer samenwerken met inwoners en ondernemers. De samenleving verandert voortdurend en de maatschappelijke opgaves worden steeds complexer. Dit vraagt om een andere manier van samenwerken. Waar we, vanuit gelijkwaardigheid, onderdeel zijn van netwerken. Domein overstijgend en opgavegericht. Dit vraagt om een andere rolverdeling tussen gemeenschap en gemeente. Inwoners kijken niet meer toe maar willen invloed op hun eigen leefomgeving. Steeds meer inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties nemen initiatief voor wat zij belangrijk vinden. We stimuleren deze gemeenschapsontwikkeling en geven ruimte aan initiatieven. Waar nodig leveren wij een bijdrage. Ook de gemeente neemt initiatief en heeft daarbij de gemeenschap nodig. Samen bespreken we hoe we ons tot elkaar verhouden. ‘Samen doen’ is hierbij onze leidraad. Voor de opgaves bestaanszekerheid, duurzaamheid en dorpspark Schepersheuvel werken we vanuit de bedoeling ‘samen doen’. Actie 1: Stimuleren ontwikkeltraject ‘samen doen’

Operationeel doel: We organiseren tenminste één (beeldvormende) bijeenkomst over ontwikkeltraject ‘samen doen’. Dat doen we met inwoners, maatschappelijke organisaties, bestuur, gemeenteraad en ambtenaren. Het doel is leren van de praktijkervaringen met ‘samen doen’ en de resultaten vertalen in naar onze werkwijze; In opvolging van het model ‘rolverdeling samen doen’ werken we aan een gesprekstool voor nieuwe initiatieven; We voeren tenminste twee startgesprekken met initiatiefnemers. Hierbij betrekken we alle relevante beleidsvelden; Er is een standaard model samenwerkingsovereenkomst voor bewonersinitiatieven; We organiseren twee interne (lunch)bijeenkomsten met thema ‘samen doen’; Van elke kinderwijkraad helpen we één idee mee ontwikkelen; In de week van de internationale dag van het geluk organiseren we een bijeenkomst. Hier kunnen lokale initiatieven zich presenteren en de bezoekers inspireren;

55

Grip op samenwerking • Servicecentrum MER Reguliere werkzaamheden • Bestuursorganen ondersteunen • Bestuursondersteuning B&W • Bestuursondersteuning gemeenteraad/rekenkamer • Burgerzaken • Bestuurlijke samenwerking • Representatie Onder representatie vallen ook de verbindende activiteiten zoals de sleuteloverdacht, nieuwjaarsreceptie, lintjesregen, veteranendag en kransleggingen op 4 mei. Dit draagt bij aan bestuurlijke visie om dicht bij onze inwoners te zijn. Vanaf 2024 hebben we te maken met een piek in de verstrekking van reisdocumenten. Dat is het gevolg van de geldigheidsduur die jaren geleden is aangepast. De komende jaren gaat het om duizenden reisdocumenten per jaar in plaats van de ca 600 die nu normaal zijn. Hiervoor is tot en met 2028 extra inzet nodig. De extra kosten worden grotendeels gedekt uit de inkomsten voor afgifte van reisdocumenten. Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024 - 10.360 914 - 9.447

- 12.344 365 - 11.979

313 313

981 981

- 9.134

- 10.998

MJR 2025

MJR 2026

MJR 2027

- 12.184 - 11.703 - 11.653 - 11.754 457 468 501 567 - 11.726 - 11.235 - 11.152 - 11.186

463 463

-

-

-

- 11.263 - 11.235 - 11.152 - 11.186

Toelichting verschillen tussen begroting 2024 en begroting 2023 De grootste wijzigingen in begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2023 worden veroorzaakt door: • De bijdrage aan het SC MER is lager ten opzichte van 2023. Daarentegen houden we rekening met een loonkostenstijging die (nog) niet verwerkt is in de begroting van het SC MER, € 255.000. • Stijgende personeelslasten ten gevolge van CAO ontwikkelingen 2023 en bijstellen conform functieboek € 149.000. • In 2023 zijn eenmalige onttrekkingen aan reserves begroot voor bijdrage aan het SC MER.

56

Overzicht kosten overhead Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat de baten en lasten van overhead niet meer onder de afzonderlijke programma’s mogen worden opgenomen. Overhead is gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces'. Deze kosten zijn verantwoord in dit programma. bedragen x € 1.000 Taakveld Overhead Overhead organisatiekosten Personeel en organisatie Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering MER ICT kosten Facilitaire diensten Huisvestingskosten gemeentehuis en werf Bedrijfsmiddelen openbare werken Communicatie Totaal overheadkosten

Begroting 2023

Begroting 2024

- 4.123 - 268 - 3.092 - 565 - 494 - 554 - 475 - 128 - 9.699

- 4.182 - 13 - 2.837 - 610 - 502 - 602 - 527 - 119 - 9.393

57

Programma 8: Algemene middelen Inleiding In dit programma staat de financiële positie van de gemeente Roerdalen centraal. Een solide financiële positie is randvoorwaardelijk voor het realiseren van onze ambities. Er moet ruimte zijn om te investeren, zodat de leefbaarheid in onze gemeente duurzaam wordt versterkt. Het programma draagt vanuit dat oogpunt indirect bij aan de verbindende thema’s. Dit programma zorgt op zichzelf niet voor een solide financiële positie, maar we beschrijven hier wel het strategische doel in dit kader. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: een duurzaam gezonde financiële huishouding van de gemeente. Wij willen een sluitende begroting met een gezond meerjarenperspectief. We streven naar jaarlijks repressief toezicht van de provincie. Het project Roerdalen in Balans is in 2021 gestart om op een andere manier een sluitende begroting te krijgen. Dit project loopt tot en met 2024. Helaas heeft de tijd ons ingehaald. Door de hoge inflatie zijn de kosten fors toegenomen. Tevens worden door de plannen van het Rijk de inkomsten vanaf 2026 ook nog eens fors verlaagd. Hierdoor verwachten we vanaf 2024 en verder forse tekorten. In deze begroting is geprobeerd deze tekorten zover mogelijk te reduceren. Samen met de raad zal er een nieuw proces gestart worden om de begroting weer in balans te krijgen. We hebben voldoende middelen beschikbaar voor het opvangen van tegenvallers. Dat wil niet zeggen dat we een risicomijdende gemeente zijn. We hebben echter een bewuste risicohouding. De schuldpositie van de gemeente is op een verantwoord niveau. Dit is verder uitgewerkt in de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. De lastendruk voor de burgers heeft een acceptabel niveau. Voor ons betekent dit in ieder geval dat, op de plaatsen waar zich dit voordoet, zoveel mogelijk gestreefd wordt naar kostendekkendheid. Oftewel de gebruiker betaalt.

Daarnaast worden de algemene belastingen kritisch bekeken zodat de lasten voor de burger op een acceptabel niveau blijven. De effecten op de verschillende onderdelen van de financiële positie zijn uitgewerkt in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing, de paragraaf financiering en de paragraaf lokale heffingen. Hier staan ook de kengetallen die hiermee samenhangen. Grip op samenwerking • Belastingsamenwerking gemeenten en waterschap (BsGW) • Servicecentrum MER-Bedrijfsvoering (SC MER BV) • Verschillende deelnemingen Reguliere werkzaamheden • Heffing en inning van belastingen (zie paragraaf lokale heffingen) • Uitvoeren treasury functie (zie paragaaf financiering) • Aandelenbeheer (zie paragraaf verbonden partijen) • Analyse en berekeningen gemeentefonds • Financiële informatieverstrekking en – verantwoording

58

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 Rekening 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

MJR 2025

MJR 2026

MJR 2027

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 232 44.115 43.883

- 369 44.585 44.216

- 375 46.561 46.187

- 388 46.699 46.311

- 400 43.489 43.089

- 410 43.150 42.740

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

- 3.070 1.848 - 1.222

- 869 890 21

- 40 2.243 2.203

- 40 90 50

- 40 90 50

- 40 90 50

Resultaat

42.661

44.236

48.390

46.361

43.138

42.789

8. Algemene middelen

Toelichting verschillen tussen begroting 2024 en begroting 2023. De grootste wijzigingen in begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2023 worden veroorzaakt door: • Door een verhoging van de tarieven stijgt de opbrengst OZB met € 315.000 en de opbrengst toeristenbelasting met € 65.000. • In 2024 is de gemeentefondsuitkering € 2.252.000 hoger dan in 2023. Het verloop van deze uitkering wordt in dit programma toegelicht. • Het saldo van € 2.154.000 van deze meerjarenbegroting wordt onttrokken aan de reserve afdekking tekorten. • Het dividend van de aandelen nutsvoorzieningen is in 2023 incidenteel hoger, € 613.000. Algemene dekkingsmiddelen In de eerste zeven programma’s zijn de specifieke baten per programma opgenomen. Het grootste deel van de baten van de gemeenten kan niet rechtstreeks worden toegerekend aan een inhoudelijk programma. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de gemeentefondsuitkering, de belastingen en de opbrengsten van obligaties en aandelen. Belastingen Voor een toelichting op de belastingen verwijzen we naar de paragraaf lokalen heffingen. Gemeentefondsuitkering Het gemeentefonds kent drie uitkeringstypen: • Algemene uitkering • Decentralisatie- en integratie-uitkeringen • Aanvullende uitkeringen De algemene uitkering is de grootste inkomstenpost voor de gemeente.

Wij kunnen dit geld naar eigen inzicht besteden aan medebewindstaken of autonoom beleid. De verdeling van de algemene uitkering over de verschillende gemeenten gebeurt via diverse verdeelmaatstaven. De decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn van tijdelijke aard. De duur hiervan is maximaal 5 jaar. De reden voor deze uitkeringen kan zijn dat er een andere verdeelsystematiek wordt gevolgd of een andere indexering plaats vindt. Er kunnen door het rijk beleidsafspraken over gemaakt worden.

59

Vanaf 2018 is het grootste deel van de integratie-uitkeringen voor het sociaal domein geïntegreerd in de algemene uitkering (sociaal deelfonds en WMO-hulp bij het huishouden). Voor het deel participatie dat betrekking heeft op de sociale werkvoorziening is nog wel in een integratie-uitkering opgenomen. Aanvullende uitkeringen zijn uitkeringen die gemeenten specifiek krijgen, bijvoorbeeld de artikel 12 uitkering. Deze uitkeringen worden bekostigd uit de gemeentefondsuitkering en worden dus door alle gemeenten gezamenlijk betaald. De gemeente Roerdalen heeft geen aanvullende uitkeringen. Om te voorkomen dat er in deze bijzondere tijd te veel schommelingen plaatsvinden in het gemeentefonds is in overleg met de VNG besloten om de stand van het accres volgens de meicirculaire 2022 te bevriezen voor de jaren 2022 tot en met de 2025. De gemeentefondsuitkering wordt wel nog geïndexeerd voor loon- en prijscompensatie. Het kabinet heeft besloten om het gemeentefonds voor de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. De nieuwe financieringssystematiek houdt in dat de volumeontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2027 wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).

In onderstaand overzicht is de opbouw van de gemeentefondsuitkering voor de gemeente Roerdalen weergegeven. bedragen x € 1.000 Algemene uitkering Algemene uitkering Integratie uitkering Sociaal deelfonds Integratie en decentralisatie-uitkeringen Hervormingsagenda jeugdzorg

Rekening Begroting Begroting 2022 2023 2024

MJR 2025

MJR 2026

MJR 2027

33.439 3.628 994 1.245

34.846 2.871 226 1.451

37.235 37.875 35.119 34.818 2.770 2.601 2.482 2.358 232 228 228 215 1.408 850 363 297

Subtotaal

39.306

39.394

41.646 41.554 38.192 37.688

Verrekening voorgaande jaren Totaal Algemene uitkering

8 39.314

39.394

41.646 41.554 38.192 37.688

De belangrijkste effecten als gevolg van de meicirculaire 2023 zijn: • In de Miljoenennota 2023 heeft het kabinet aanvullend eenmalig € 1 miljard voor gemeenten beschikbaar gesteld voor 2026, vooruitlopend op de nieuwe financieringssystematiek. Dit bedrag komt vanaf 2027 nu structureel beschikbaar. Daarnaast wordt het gemeentefonds vanaf 2027 geïndexeerd op basis van de ontwikkeling van het bbp. Voor Roerdalen betekent dit een bijdrage van €996.000 in 2027. • De vergoeding voor loon- en prijsinflatie: aangezien wij bij het opstellen van de begroting uitgaan van constante prijzen, wordt de algemene uitkering hier ieder jaar op bijgesteld. Voor 2024 en verder betekent dit een stijging van € 1.308.000 oplopende naar € 483.000 in 2027. • De opschalingskorting wordt tot en met 2025 opgeschort. Dit betekent een voordeel van € 406.000 in 2023 oplopende naar € 670.000 in 2025. In 2026 is vooralsnog het plan dat de volledige opschalingskorting wordt ingevoerd. • Voor 2024 en 2025 heeft het kabinet besloten de middelen voor jeugdzorg toe te kennen uit de reeks die in het AEF-rapport voor de uitvoering van de jeugdzorg zijn opgenomen minus de afspraken die zijn gemaakt om de kosten terug te dringen.

60

Meerjarige perspectief middelen jeugdzorg Gemeenten en Rijk hebben een principeakkoord bereikt over het financiële kader voor de Hervormingsagenda Jeugd. In totaal wordt dan ook € 1,36 miljard in 2024 en € 859 miljoen in 2025 aan de algemene uitkering van het gemeentefonds toegevoegd voor jeugdzorg. Er zijn middelen gereserveerd voor de jaren 2026 en verder. De beschikbaarstelling van deze middelen voor de jaren 2026 en verder vindt plaats na het advies van de deskundigencommissie en de besluitvorming daarover. Treasury We ontvangen jaarlijks dividenduitkeringen, omdat we aandelen bezitten in onder andere de Bank Nederlandse Gemeenten en Enexis BV. Door de provincie is in hun begrotingsbrief advies gegeven over de raming van et dividend van de BNG en Enexis Holding. Wij hebben het dividend op dit advies geraamd. Naast het dividend op aandelen, valt hier ook de beleggingsopbrengst van de obligaties onder. Door de invoering van het schatkistbankieren, mag de gemeente de vrijgevallen obligaties niet opnieuw beleggen. Dit heeft tot gevolg dat onze rente-inkomsten naar de toekomst afnemen. Voor een nadere toelichting op treasury verwijzen we naar de paragraaf financiering. Onvoorzien Voor de post onvoorzien is deze opgesplitst in € 75.000 en € 25.000 raadsbudget. In begroting 2023 hadden we een extra bedrag geraamd (€ 75.000) in 2024 voor onvoorziene prijsstijgingen.