Agendabundel

Met stip staan daar genoteerd: 1

Procedureel met alle inwoners van Roerdalen Omgevingsparticipatie (met directe betrokkenheid van de omwonenden) Afstemming met belangenorganisaties. Voorzitter, we moeten constateren dat dit totaal niet heeft plaatsgevonden men heeft de betrokkene in alle gevallen met voldongen feiten geconfronteerd. Hoezo een fatsoenlijk windbeleid? Hoezo procedurele afstemming met alle inwoners en participatie met de direct betrokkenen. Nee gewoon knalhard door de strot duwen omdat men een gunstige grondpositie had. Voeg hier bij, al het gedoe rondom de tijdelijke woonvoorzieningen in Posterholt en het begrip SAMEN DOEN heeft wel een speciale invulling gekregen. De gevolgde werkwijze heeft eerder bijgedragen aan het weggalopperen van vertrouwen in het gemeentebestuur. Voorzitter we zullen verder ingaan op de programma’s om daarna te constateren of er nog iets van vertrouwen over is. Programma 2 Participatie ondersteuning en zorg De zorgcrisis. Nog steeds kampen we met wachtlijsten en afnemende budgetten. Binnen de WMO wordt te veel een beroep gedaan op mantelzorgers. De jeugdzorg in onze gemeente heeft nog steeds grote tekorten. Wordt het niet tijd om eventueel samen met andere gemeenten, via de VNG de financiële problemen van de decentralisaties terug te leggen bij het Rijk. Hebben we in de perspublicatie geschreven we gaan hier nader op in.

Het omvormen van het sociaal domein We denken te moeten constateren dat het om een vorm van jeugdzorg gaat als we het geheel lezen maar het staat nergens vermeld. Dat komt pas bij de operationele doelen. De inleiding is er niet duidelijk over. We kunnen deze omvorming niet anders uitleggen dan een race van een kip zonder kop, immers er moet 397.000 euro bezuinigd worden en de ideeën zijn waarschijnlijk uitgeput dus maar weer eens omvormen. Eerst moet - om de kosten te drukken- centraal worden ingekocht en regionaal worden samengewerkt en nu gaan we kiezen voor het vergroten van onze autonomie. Doel forse kostenbesparing. Voorzitter sinds de decentralisaties die op zich al een kostenbesparing waren is er alleen nog maar bezuinigd op het sociaal domein. Met de professionals uit het zorgdomein zijn de mogelijkheden tot omvorming verkend, staat geschreven, maar hoe is het met de raadpleging van de cliënten en/of hun vertegenwoordigers gegaan, hoeveel is met hen overlegd, is de vraag hoe is hun advies geweest, waar hadden ze forse kritiek op en waar waren ze tevreden over? We lezen er niets van. HOEZO SAMEN DOEN. 2

Maar inhoudelijk hebben we ook vragen Als eerste: hoe moeten we de welzijnscoach plaatsen? We hebben wat gegoogeld maar dat leverde niet veel op, dus de volgende vragen: Wat is het beroepsprofiel van deze Coach? Wat is de bijbehorende beroepsopleiding? Onder wiens verantwoordelijkheid werkt deze coach? Is en zo ja is er een doorverwijzingsprotocol en wie controleert of dit goed gevolgd wordt? Dan Actiepunt 5 Uitbreiding Collectieve vormen van basisondersteuning Er wordt verwacht dat hierdoor de begeleiding vanuit de WMO afneemt. De vragen: Waarop zijn deze verwachtingen gebaseerd welk onderzoek ligt eraan ten grondslag Is er ook overleg geweest met de cliënten/cliëntenraad over het voornemen verder te gaan met de basisondersteuning. Was deze informatie genoeg en zo ja waarom om deze verandering (verder) door te voeren? Programma 3 Veilige dorpen Bij tactisch doel 2 actie 2, verbaast ons de constatering dat het in samenwerking soms moeilijk is de juiste aanpak te realiseren. Partners hebben hun eigen belangen. Enz. Voorzitter, hier spreekt een financier (de gemeente) die de zelfstandige hoogopgeleide zorgverlener met zijn eigen beroepsethiek niet in de klauw krijgt, om het maar eens stevig te zeggen. Wij willen het positief duiden en stellen; hier komen hoogopgeleide professionals op voor het belang van hun cliënt en maken vanuit hun beroepsethiek de financier ondergeschikt.

Dat is waarschijnlijk even wennen in dit huis maar Ons Roerdalen bevalt die houding wel. Programma 4 Economie Natuur Toerisme en Duurzaamheid Als eerste de energiecrisis, waardoor de inflatie stijgt naar ongekende grenzen. De zorgen om de hoge prijzen hebben grote impact op het geluk en de weerbaarheid van onze inwoners, maar ook op de MKB-bedrijven. Onze gemeente heeft de taak om een hoeveelheid duurzame energie op te wekken. Wat we willen bereiken door de aanleg van zonneweides en het plaatsen van windturbines. Echter een gedegen beleid om de gemeente te verduurzamen ontbreekt nog steeds. Inwoners hun huis laten verduurzamen waardoor ze minder energie gebruiken, helpt de klimaatdoelen te halen en de energierekening te beperken. Een helpende hand reiken vanuit de gemeente, om hun leefomgeving duurzaam en betaalbaar te maken steunt Ons Roerdalen. Aldus onze perspublicatie. 3

Voorzitter het debacle aangaande realisering van zonneweides en een windpark hebben we al ter sprake gebracht Waar we ons in dit kader op willen richten is het ontbreken van een verduurzamingsplan voor de gehele gemeente. Dat b.v. niet bij de renovatie van de parkeerplaats t.b.v. de ambtenaren is gedacht aan zonnepanelen boven de geparkeerde auto’s is er een mooi voorbeeld van. De verduurzaming van woningen past ook mooi in zo’n verduurzamingsplan en de ondersteuning daarbij van de bewoners ook. Voor ons kan investeren om te renderen ook de financiering van Woningisolatie zijn, dus de vraag: Is uit het bestaande bedrag van investeren om te renderen ook een bedrag beschikbaar te stellen voor grootscheepse woningisolatie. Maar volgens Ons Roerdalen kan ook gedacht worden aan verwarmingssystemen in moeilijk te isoleren huizen (ook monumenten) b.v. door waterstof. Waterstof zal in de nabije toekomt te gebruiken zijn voor combi ketels (gas/waterstof), maar eigenlijk is waterstof er breed inzetbaar in de verduurzaming dus een verduurzamingsplan voor de komende 10 jaar waarin ook de rol van waterstof is meegenomen Dus de vraag: wanneer wordt gestart met een degelijk verduurzamingsplan voor deze gemeente? Voorzitter over de omgevingswet zwijgen we liever. Weer een halfjaar vertraging, gewoon een schande voor de rijksoverheid.

Wilde ideeën om wetten te maken zonder te toetsen of de automatiseringssystemen deze kunnen ondersteunen, is eigenlijk een oriëntatietocht van een kip zonder kop zullen we maar zeggen Die komt ook niet op een vooraf geformuleerd doel aan. Maar erger, de gemeentes moeten straks een forse bijdrage leveren aan dit systeem: het digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Of het voor alleen aanschaf is of ook voor gebruik weet ik even niet dus graag duidelijkheid en in hoeverre werkt deze vertraging door op de kosten die we als gemeente moeten gaan betalen voor alles wat met de invoering van de omgevingswet samenhangt is de nadrukkelijke vraag. Tactisch doel 2 Klimaat en stikstofcrisis, de verplichte natuurrealisatie opgelegd door het Rijk en de maatregelen die vereist worden door de stikstofcrisis zetten de boeren onder druk. Ons Roerdalen is zondermeer tegen gedwongen uitkoop. De uitbreiding van het Nationaal park, die wordt nagestreefd, heeft voor- en nadelen. Het kan positief zijn voor de recreatieve/toeristische sector. Maar nog meer uitbreiding van de natuur, samen met de zonneweides die aangelegd moeten worden, legt te veel druk op onze gronden waardoor het extensiveren van de landbouw moeilijk wordt. Gevolg dat onze voedselzekerheid in gevaar komt. Dit kunnen we voorkomen door dubbelgrondgebruik.

Zo houden we voldoende landbouwgrond over voor de agrarische sector waarvan ook een groot gedeelte van onze MKB afhankelijk is. Hebben we publiekelijk bekend gemaakt. Voorzitter, Aangaande actiepunt 2: Gemeentelijke bossen 4

Als gemeente bezitten we 400ha bos die voor het grootste gedeelte in het Nationaal park en in het Roerdal liggen. Die beheren we op duurzame wijze conform de richtlijnen van FSC (forest stewardship council) Omdat we een actief grondbeleid voeren, kunnen we de provincie ondersteunen bij het realiseren van prioritaire en Rijksdoelen zoals natura 2000 en het natuurnetwerk Nederland. Wat wordt bedoeld met de provincie hiermee ondersteunen. Betekent dat dat onze gemeentelijke bossen straks beheerd worden door andere instanties en dat we hierover de regie kwijt zijn? Kan dit tot gevolg hebben, dat in de toekomst onze eigen inwoners geen vrije toegang meer hebben tot de gemeentelijke bossen of zelfs een toegangsprijs hiervoor moeten betalen? Is ons beheer via de richtlijnen FSC voldoende voor Natura 2000 en het natuurnetwerk Nederland? Wat voor eisen worden hier dan aan gesteld? Maar hoe dan ook er wordt geen vierkante millimeter van deze bossen verkocht. Nu niet en in de verre toekomst niet als het aan Ons Roerdalen ligt. Over actie 4: Inzetten op de Meinweg nieuwe stijl zijn we ook uitgesproken. De vaagheid over hoe gaat een en ander zich ontwikkelen en de proefballonnetjes uit Brussel (dhr.

Timmermans wilde weer eens meer natuur en beschermingsmaatregelen, maar gelukkig is dit voorstel weggestemd) stellen we dat deze ontwikkelingen ten koste gaan van de hectares landbouwgrond, immers de economie verbonden met de agrarische sector in onze gemeente is groot en verdient dat deze kan blijven bestaan. Dat kan alleen als ook de natura 2000 status van de huidige Meinweg niet wordt uitgebreid maar ook dat de ontwikkelingen die plaatsvinden bij het flinke ven 165 ha groot NIET onder het regiem van natura 2000 gaan vallen Vraag dus, kan het college dat toezeggen aan ONS Roerdalen? Over actiepunt 7: We kunnen alleen onze verbazing uitspreken over het feit dat hier camping de Boschbeek ontbreekt. Deze plek ontwikkelt zich tot een vuilnisbelt, wat afbreuk doet aan de status van Huttopia als topcamping en trekt criminaliteit aan. Dus de vraag: wat gaat het college doen om, ideaal gezien, stevige regie te krijgen over wat de toekomst van de Boschbeek wordt?

Vervolgens programma 5 Woonomgeving De woningcrisis blijft in onze gemeente groot. Verschillende projecten zijn in uitvoering. Maar dat is niet voldoende om aan de vraag te voldoen. Naast passende huisvesting voor starters en ouderen te vinden is er ook nog de doorstroom van statushouders.

5

Binnen de rode contouren van onze kernen is weinig plaats voor woningen. Daarom dient onderzocht te worden of de rode contour opgeschoven kan worden. Dat hebben we al medegedeeld. Maar hoe, is dus de vraag. Dat er pré mantelzorgwoningen kunnen komen, is geweldig voorzitter er wordt toch nog een beetje naar de oppositie geluisterd. Alleen jammer dat er niet meer aandacht aan wordt besteed. Inwoners weten maar amper dat het mogelijk is en al helemaal niet wat ze in het kader van pré mantelzorgwoningen wel mogen en ook niet mogen. Dus de vraag aan het college: hoe gaat U meer bekendheid geven aan het fenomeen pré mantelzorgwoning? Verder voorzitter bij actie 3 merken we op dat alles wat er staat al 5 jaar min of meer hetzelfde is, al is de woningmarkt inmiddels drastisch veranderd. Vooral de constatering dat er in de toekomst een overschot bestaat aan rijwoningen e.d. snappen wij niet, de prognose dat er binnenkort 20 miljoen mensen in Nederland wonen maakt volgens Ons Roerdalen dat er behoefte is aan die woningen. Dus die verdunning in 2029 kunnen we schrappen. En het verzoek om in de volgende begroting op dit punt wat minder knip- en plakwerk te verrichten. Programma 6 Mobiliteit infrastructuur en openbaar groen Actie 1 Voorzitter, dat er wordt afgekoppeld, prima, maar pak het dan direct stevig aan. Denk ook eens na over het opvangen van regenwater t.b.v.

huishoudelijk gebruik zoals doorspoelen toilet, gebruik wasmachine e.d. Onze Belgische buren weten daar alles van. Dus blijf niet alleen bij deze actie, maar zie het als prikkel, mede gelet op wat we deze zomer meemaakten - dat er gesproken werd over een tekort aan drinkwater – om eens stevig na te denken om te onderzoeken of en hoe we regenwater beter kunnen gebruiken. Zelfs op een goede wijze infiltreren, levert milieuwinst op. Daarom de vraag: kan het college ons toezeggen dat er zo’n onderzoekt komt? Zie het maar als onderdeel van een totaal verduurzamingsplan van de gemeente Roerdalen.

Voorzitter, We kunnen er niet omheen, de wateroverlast en de monumenten, woningen en bedrijven die er flossen schade door oplopen. U schrijft wel, we hebben het waterschap nodig maar recent is bekend gemaakt dat er 1,2 miljard euro beschikbaar komt in Limburg om de wateroverlast aan te pakken. 6

Daarvan is ongeveer 600 miljoen bestemd voor de zijrivieren van de Maas EN DAAR HOORT DE ROER OOK BIJ. Dus stap eens uit die rol van bedelaar en CLAIM UW DEEL UIT DEZE FINANCIEN. De dijk langs de boomgaardstraat is er een onderdeel van, maar een totale bescherming van dat gedeelte van Vlodrop waardoor ook het monument Het Steenen Huys niet meer onder water komt te staan, moet volgens Ons Roerdalen het doel zijn. Eigenlijk, maak een gemeentelijk waterplan, schijnbaar is het niet verplicht, maar in een gemeente als Roerdalen met de Roer in ons midden die onvoorspelbaar is en waarvan we amper weten hoe ingrepen bovenstrooms gevolgen hebben benedenstrooms is een gedegen gemeentelijk waterplan een vereiste volgens Ons Roerdalen. Dus de vraag: wanneer wordt er gestart - en bij voorkeur in samenwerking met het waterschap - aan een gemeentelijk waterplan? Programma 7 Bestuur organisatie en dienstverlening Voorzitter, hier willen we het alleen maar hebben over meer samenwerken met inwoners en ondernemers. En alle mooie kreten over borgen samenwerking en alles wat er nog meer volgt. Ons Roerdalen luistert naar de inwoners en wat horen wij? Ik krijg om de haveklap controle over iets wat kort ervoor gecontroleerd is en in orde gevonden. Dat kostte me uren aan voorbereiding en productietijdverlies Wanneer houdt die onzin eens op.

Of leuk dat betrekken van de inwoners, maar als het er werkelijk om gaat, komen we er niet aan te pas. Bij kwesties als café Smeets of ’t Hemke in Paarlo krijgen we alleen botte besluiten te horen. Dus voorzitter, wanneer gaat dat anders, is de simpele vraag? Wanneer gaat het college in het van de nieuwe omgevingswet VOORAF met inwoners praten bij gevoelige kwesties? Wanneer gaat het collegeprotocollen vaststellen en ook gebruiken die aangeven dat een bedrijf afdoende gecontroleerd is en bij voorbeeld de eerste 12 maanden niet meer gecontroleerd hoeft te worden? Los van alle mooie actiedoelen, praat eerst eens met de inwoners wat hun ervaring en beoordeling van de dienstverlening is alvorens weer van alles op papier te regelen wat toch niet nagekomen wordt of geen hout snijdt Dus de simpele vraag: wanneer wordt er met de inwoners gesproken zeker met degenen die al vaak hebben aangegeven dat ze veel last ervaren van het gemeentelijk handelen?

7

Programma 8 Algemene middelen Ieder jaar halen we het weer aan: Structurele uitgaven moeten door structurele inkomsten gedekt worden. Ook halen we al ieder jaar aan om de legeskosten dekkend te maken. Maar ook weer nu wordt er in de begroting geschreven: we streven ernaar. Het streven is nobel, maar wanneer plakken we een datum op dat we dit daadwerkelijk willen bereiken? De post onvoorzien is er om incidentele tegenvallers op te vangen. Het verbaast ons dat de post onvoorzien van 100.000 nu gaat verhogen voor 2023 met nog eens 175.000 voor onvoorzienbare prijsstijgingen. In deze onzekere tijden zullen we ongetwijfeld met prijsstijgingen te maken krijgen maar de verhoging met het bedrag van 175.000 zal ergens op gebaseerd zijn. Waar is dit op gebaseerd en waarom zijn deze posten niet in de begroting verwerkt. Hondenbelasting. Al jaren pleiten wij voor afschaffing van de hondenbelasting. Omdat deze ingezet wordt voor uitgaven voor de algemene uitgaven. In onze ogen is het oneerlijk omdat een hondenbezitter voor zijn hond belasting moet betalen die wordt ingezet voor een belastingverlaging voor iedere inwoner. We willen onze inwoners aansporen om meer te bewegen en we faciliteren en begeleiden de diverse projecten hiervoor. Hondenbezitters laten hun hond uit en bewegen daardoor al vaak meer dan andere inwoners.

Dat kost geen gemeentelijke inzet dat is voor ons een extra reden om de hondenbelasting af te schaffen. Kosten illegale stortingen Het illegaal storten van afval gebeurt ook in onze gemeente en dan hebben we het niet over zwerfafval, maar over drugs asbest enz. Met het opruimen hiervan zijn behoorlijke bedragen gemoeid. Er was wel een vergoedingsregel, maar de werkelijke kosten waren veel hoger dan de uitkering via deze vergoedingsregel. Volgend jaar gaat een nieuwe regeling in. Gemeenten betalen voor de eerste 50.000 euro aan opruimkosten een eigen bijdrage van 50% en daarboven krijgen ze een compensatie van de kosten voor maximaal 200.000 euro. Uitgaande van de laatste 5 jaar hoeveel illegale stortingen waren er en wat zijn de bedragen die ermee gemoeid waren en hoe hoog was de compensatie die wij ontvangen hebben? Welk bedrag hebben we voor het opruimen van deze illegale stortingen in de begroting 2023 opgenomen? Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid Landbouwgrond

8

In de grondnota die waarschijnlijk 3 november wordt aangenomen lezen we onder 3.4: Dat 460 ha de komende jaren wordt ingezet voor, door middel van verpachting aan, agrarische bedrijven. Gronden die vrijkomen worden gebruikt voor structuurverbetering van de landbouw in onze gemeente te optimaliseren. Maar we lezen in de begroting dat u 70ha van de gronden met liberale pachtcontracten kunt inzetten voor gebiedsontwikkeling. Welke gebiedsontwikkelingen worden in de begroting hiermee bedoeld? Als die gebiedsontwikkeling niet landbouw betreft, hoe verhoudt zicht dit dan met de kadernota grondbeleid, waarmee we het landbouwareaal van 460 ha in stand willen houden? Natuurwerk Nederland De verplichtingen aan Europa, ten behoeve van de natura 2000 gebieden noemt u prioritaire gebieden wat betekent voorranggebieden. Deze wilt u ook nog eens met voorrang behandelen. Dat is ons niet duidelijk. De gebieden hebben al voorrang, met welke voorrang wilt u deze nog verder behandelen? Dankzij de inzet van gemeentelijke gronden ontstaan er kavelruilmogelijkheden waarin gewenste doelen om aan de verplichtingen van Europa te voldoen, sneller worden gerealiseerd. Het liefs ziet u dat dit budgettair neutraal gebeurt. Als we meehelpen om Rijksdoelen (sneller) te realiseren dan kunnen we ook de eis stellen dat dit budgettair gebeurt.

Daarnaast hebben wij als gemeente de jaarlijkse pachtopbrengsten nodig. Het zijn immers structurele inkomsten. U heeft als doelstelling om samen met de provincie op zoek te gaan naar alternatieve verdienmodellen zodat ook de inkomsten die uit het verpachten van landbouwgrond gehandhaafd kunnen worden. Dit kan ook als eis gesteld worden

9

1 07 Besluitenlijst raadsvergadering 10 november 2022 - 1e termijn Programmabegroting 2023-2026 (College van burgemeester en wethouders)

Programmabegroting 2023-2026 gemeente Roerdalen Reactie van het college van B&W in eerste termijn

Reactie wethouder Loes Vestjens “In ons land hebben 1,4 miljoen huishoudens problematische schulden. De verwachting is dat het aantal huishoudens met problematische schulden door de recente hoge inflatie en energieprijzen verder zal groeien. Het duurt gemiddeld 5 jaar voordat deze mensen aankloppen voor hulp, meestal bij hun gemeente. De situatie is dan vaak al ernstig geworden door onder meer financiële stress, eenzaamheid, depressie, gezondheidsschade of verlies van werk en huis. Dit zijn allemaal maatschappelijke problemen die ons als samenleving, overheid en gemeente raken.” Dit citaat van H.M. Koningin Maxima in haar rol als Erevoorzitter van SchuldenlabNL typeert de actuele uitdagingen waar we ook in Roerdalen mee te maken hebben. De uitdagingen die een zeer bepalende context vormen voor onze strategische en tactische doelen zoals geformuleerd in programma 1 en 2. Een context waar we nu eenmaal - ongewild en ongepland - mee te maken krijgen, maar die ons alleen maar meer doet besluiten niet bij de pakken neer te gaan zitten.

Wij maken als college juist de keuze om met lef en daadkracht in actie te komen voor de mensen in Roerdalen die het het hardst nodig hebben, actie om verder oplopende problemen zoveel mogelijk te voorkomen, actie in het belang van de krachtige dorpen in onze mooie gemeente Roerdalen! Armoede Alle partijen vragen aandacht voor de onzekere tijden waarin we leven. Ze vragen aandacht voor de steeds hoger oplopende kosten van energie en de enorme inflatie die samen zorgen voor financiële problemen bij een steeds groter wordende groep inwoners. Het thema ‘armoede en armoedebestrijding’ loopt als een rode draad door alle bijdragen heen. En terecht! Het is een actueel thema waar wij als college dan ook nog dit jaar, in de resterende twee maanden van 2022, met een concreet voorstel komen voor daadwerkelijke actie. We gaan voor een aanpak van de acute financiële nood voor de inwoners met lage middeninkomens; de doelgroep die niet voor bestaande regelingen in aanmerking komen en die door de snel stijgende (energie)prijzen steeds moeilijker rond komen. Dat we er hiermee niet zijn, en dat de aanpak voor sommige huishoudens in Roerdalen slechts eens spreekwoordelijke druppel op de gloeiende plaat is, dat beseffen wij ons heel goed.

Maar niets doen is voor dit college momenteel geen optie! Democraten Roerdalen vraagt zich af hoeveel gezinnen recent al zijn geholpen door de aanpak van de energiecoaches en met de energiebesparende maatregelen. Op dit moment zijn 32 huishoudens in Roerdalen reeds voorzien van een advies door een energiecoach. De komende twee weken komen daar nog 6 huishoudens bij waar al een afspraak voor gepland staat. Daarnaast zijn er nog 21 aanvragen binnengekomen waar nog een afspraak voor moet worden ingepland. Overigens verwachten we vanaf 26 oktober een vele grotere stijging van aanvragen. Vanaf dat moment wordt er namelijk breed gecommuniceerd over de mogelijkheid voor huishoudens om met een voucher van €175,- én een advies van een energiecoach de energiebesparende maatregelen gericht in te zetten. Ook in 2023 zal armoede nog voor een groot deel het centrale thema blijven binnen het sociaal domein. We zien nu, wellicht meer dan ooit, dat de financiële situatie van onze inwoners bepalend is 1

voor hun algehele welzijn en voor de keuzes die ze (kunnen) maken voor bijvoorbeeld voldoende gezonde voeding, maar ook de keuze om te gaan sporten of simpelweg mee te doen in Roerdalen. Hier ligt dan ook meteen de link met de verenigingen. Alle fracties vragen aandacht voor het (indirecte) effect van de stijgende energierekening op maatschappelijke accommodaties en verenigingen. Ook hier kunnen we ons als college volledig in vinden. Wel vinden we het belangrijk om ook de langere termijn effecten mee te nemen in deze aanpak en dus ook goed te kijken naar de verduurzaming van de maatschappelijke accommodaties. We bereiden een ondersteuningskader voor waarin we inzetten op maatwerk en dat we zo snel mogelijk in 2023 willen gaan inzetten. Zoals de raad al weet gaan we in 2023 ook verder met de lange termijn aanpak van armoedebestrijding. We voeren hiervoor gesprekken met sleutelinstanties zoals de voedselbank en de kledingbank, stichting Leergeld en het onderwijs, de Wensbus en ga zo maar door. Behalve de gesprekken met deze sleutelinstanties willen we ook zeker gesprekken voeren met mensen die zelf daadwerkelijk de financiële problemen ervaren. Hierbij hebben we als college inderdaad goed geluisterd naar de oproep van Democraten Roerdalen om de groep ‘ouderen met alleen een AOWuitkering’ niet te vergeten.

We leggen dan ook dit jaar nog de eerste contacten met de SVB om zo de betreffende doelgroep in beeld te krijgen en van daaruit in 2023 verder de gesprekken te voeren. Al deze gesprekken geven ons de nodige input om een armoedebeleid te maken dat zo goed mogelijk aansluit bij onze inwoners die het het hardst nodig hebben. Maar dan de vraag: hoe gaan we dit bekostigen? De fractie PvdA-GL stelt een ‘Armoedefonds’ voor. De fractie geeft bovendien aan dat het in Roerdalen angstvallig stil blijft als het gaat om het tegengaan van armoede. Daar zijn we niet mee eens. De voedselbank heeft in 2022 eenmalig €10.000,- extra ontvangen, de subsidie van de kledingbank is niet enkel meer een waarderingssubsidie van € 2000,- maar een bijdrage per kledingpakket. Concreet hebben we in 2022 een bedrag van € 8.727,85 verstrekt (o.b.v. 173 uitgiften). Het college komt daarnaast, zoals al gezegd, met een aanpak acute financiële nood voor de doelgroep die niet in aanmerking komt voor bestaande regelingen. Dus stil was het zeker niet in 2022. Maar willen we in Roerdalen ook in 2023 iets kunnen betekenen voor de steeds groter wordende groep inwoners met financiële problemen, dan zal het budget ‘Armoedebestrijdingsmiddelen’ inderdaad opgehoogd moeten worden.

Krachtige dorpen waar jong en oud zich thuis voelt Wij hechten ontzettend veel waarde aan krachtige dorpen waar de leefbaarheid goed is, waar jong én oud zich thuis voelt en waar inwoners initiatieven nemen om hun leefomgeving nog fijner te maken. Het CDA stelt vragen over de gesprekken met de jongeren – hoeveel zijn het er en zijn het er genoeg? – en vraagt zich tevens af of we onze ouderen niet vergeten? De aandacht voor en gesprekken met de jongeren in Roerdalen is voor ons in elk geval een duidelijk speerpunt voor 2023. Als we kijken naar de ‘Gezondheidsmonitor Jeugd 2021’, dan zien we dat dit ook echt geen overbodige luxe is. 13% van onze jongeren voelen zich vaak tot altijd eenzaam, 23% geeft aan zich soms eenzaam te voelen. 24% van onze jongeren ervaart psychische klachten. Van de jongeren in onze gemeente heeft 19% in de 12 maanden voorafgaand aan het onderzoek wel eens serieus nagedacht over suïcide 7% dacht hier zelfs vaak of zeer vaak aan. Jongeren die zich vaak eenzaam voelen, lopen het risico om een achterstand in hun ontwikkeling op te lopen. Ook hebben zij een verhoogde kans op depressieve klachten en slaapproblemen. Het is wat ons betreft dus zaak om de 2

eenzaamheid onder jongeren tegen te gaan en dat begint met gesprekken met deze jongeren zelf over wat ze nodig hebben om zicht thuis te voelen in hun dorp, in Roerdalen. In dat licht hebben we in 2023 ook keuzes te maken als het gaat om de instandhouding van jeugdhuizen. De minimaal 100 jongeren die wij onszelf als doel hebben gesteld zijn voor ons in elk geval een begin om de aanpak bij de basis verder te gaan verstevigen. Dat het tegengaan van de eenzaamheid onder jongeren een speerpunt is voor ons college, wil niet zeggen dat we de oudere generatie vergeten. Heel programma 1 gaat over sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners. Alles wat hierin vermeld staat is dus ook bedoeld voor onze steeds groter wordende groep senioren. En er is echt al heel veel in Roerdalen: zo is er de dagbesteding Huiskamer Plus; een voorbeeld van een collectieve vorm van basisondersteuning die we in 2023 verder willen uitbreiden, hebben we de activiteit ‘ Bewegen voor ouderen met geheugenproblemen’, is er een ‘ Klik&Tik cursus’ die ouderen helpt hun computervaardigheden te verbeteren. Ook komt er steeds meer aandacht voor dementie – volksziekte nummer 1 onder onze steeds ouder wordende bevolking.

Zo is er elke 3e donderdag van de maand een Alzheimercafé waar professionals, ondersteund door maar liefst 17 vrijwilligers, mensen met dementie en hun naasten te woord staan, een luisterend oor bieden en ruimte geven voor lotgenotencontact. En gelukkig zien we ook dat seniorenverenigingen enorm actief zijn in Roerdalen en dat initiatieven in de dorpen zich óók richten op de oudere generatie. Een mooi voorbeeld hiervan is de ‘Kwiek Beweegroute’. Dit initiatief sluit naadloos aan bij onze ambitie om het bewegen in de openbare ruimte aantrekkelijker te maken. Het CDA vraagt in dat kader naar de opwaardering voor de speel-, beweeg en ontmoetingsplekken. Hiervoor verwijzen wij u allereerst naar ons zeer uitgebreide antwoord n.a.v. een technische begrotingsvraag van de fractie PvdA-GL. Daarin leest u in elk geval hoe wij in Roerdalen omgaan met een waardevol stuk eigenaarschap van de dorpen als het gaat om de speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken en welke stappen al zijn gezet. Uitgaande van een voorspoedige voortgang verwachten wij in 2023 in elk geval per dorp de volgende ontwikkelingen: • • • • • •

Sint Odiliënberg: verdere stappen Dorpspark Schepersheuvel; denk aan verhuizing kinderboerderij, invulling hondenspeelveld, wandel- en beweegroute; Posterholt: planvorming en fondsenwerving voor de speel-/ontmoetingsplekken Winkelweike, Kloosterhof en de Donck; Montfort: verdere fondsenwerving en realisering een of twee volgende beweeg-, ontmoet,speel- en sportplekken; Herkenbosch: vooralsnog geen verdere initiatieven; Vlodrop: dorpsraadpleging / enquête en planontwikkeling; Melick: Oriëntatie op de mogelijkheden en draagvlak in het dorp

Een sterke basis en inzet op preventie blijft voor ons de essentie van de omvorming sociaal domein De ontwikkelingen binnen het sociaal domein, en dan meer specifiek de omvorming van het sociaal domein wordt door alle fracties aangehaald. De complimenten van het CDA dat we goed bezig zijn om het sociaal domein om te vormen nemen we graag in ontvangst. Tegelijkertijd zijn we absoluut niet doof voor de zorgen die door de andere fracties worden geuit. Hierbij interpreteren we de symboliek van een kip zonder kop en het aanstippen van het slechte landelijk beleid, zoals geuit door Ons Roerdalen ook maar als een uiting van zorg over de grote uitdagingen die er sinds de 3

decentralisatie op gemeenten zijn afgekomen, een uiting van zorg voor onze inwoners. Democraten Roerdalen geeft aan hier ook al jaren mee te worstelen, en die worsteling begrijpen we. Roerstreek Lokaal! vraagt of het college de meerwaarde van de doorlopende preventieve lijn herkent. Daarop zeggen wij volmondig JA. Een sterke basis en inzet op preventie blijft voor ons de essentie van de omvorming van het sociaal domein. Wij geloven er nog altijd in dat we door te investeren in deze basis en in de preventieve lijn we zoveel als mogelijk voorkomen dat kinderen uiteindelijk onnodig in de gespecialiseerde jeugdzorg terecht komen. Het gaat hierbij om ondersteuning dichtbij, in de eigen omgeving, dorpsgericht, met elkaar en vaste gezichten als aanspreekpunt. Als inwoners weten waar ze terecht kunnen als ze het zelf even niet meer weten en op dat moment geholpen worden met het juiste gesprek, dan is de kans dat ze daadwerkelijke ondersteuning vanuit de WMO (duurdere zorg met indicatie) nodig hebben, veel kleiner. Een gesprek dat bijvoorbeeld start met een hulpvraag voor een scootmobiel kan in de kern een hulpvraag tegen eenzaamheid zijn. Een inwoner met deze hulpvraag kan op vele andere manieren geholpen worden dan met het toekennen van een scootmobiel.

Ook Democraten Roerdalen onderschrijft deze aanpak en ziet de meerwaarde van opvangen aan de voorkant, bij de basis, en het voeren van het juiste gesprek voordat een probleem uit de hand loopt. Dit is overigens ook een aanpak waarin we ons gesteund voelen door de professionals in het veld en de Adviesraad sociaal domein die de diverse doelgroepen binnen het sociaal domein vertegenwoordigen. Dat Roerstreek Lokaal! aangeeft dat er meer dan genoeg kennis en kunde in Roerdalen aanwezig is om in deze lokale aanpak iets in te kunnen betekenen, kunnen we ook alleen maar onderschrijven. We gaan in 2023 dan ook volop aan de slag met het inzetten van ervaringsdeskundigheid en maken graag gebruik van zoveel mogelijk kennis en kunde die aanwezig is. Democraten Roerdalen vraagt overigens ook heel specifiek naar de werkzaamheden van het Sociaal Team en maakt zich zorgen over het beperkt aantal uren. Het Sociaal Team krijgt er vanaf 2023 1 fte bij om juist meer slagkracht te krijgen in de aanpak van de basisondersteuning. Naast de vaste 30 uur die met de MER zijn afgesproken in het uitvoeringsplan (UP), worden er voor het komende jaar in het UP flexibele uren afgesproken die kunnen worden ingezet waar nodig. Ook vraagt deze fractie naar de evaluatie van de pilots binnen de omvorming, en dan meer specifiek om welke pilots het gaat.

De pilots die in 2023 in elk geval geëvalueerd worden zijn de pilot ‘Doorbraakmethode’ en de pilot ‘Welzijn op recept’ en de daarbij behorende inzet van de Welzijnscoach. Ons Roerdalen lijkt op voorhand al kritisch als het gaat om de inzet van de Welzijnscoach en stelt het college vragen over opleiding, verantwoordelijkheid en protocollen voor doorverwijzing. Om te beginnen raden we iedereen aan om het volgende artikel te lezen: https://welzijnoprecept.nl/welzijnscoach-echt-een-topbaan/ . Dit artikel, gepubliceerd op de website van het landelijk kennisnetwerk ‘Welzijn op recept’ laat zien waarom deze aanpak zo succesvol is. Terug naar de vragen van Ons Roerdalen. We hebben juist niet gezocht naar kandidaten met een specifieke opleiding (bijvoorbeeld social work). Opleiding is in dit geval (ook in het kader van de omvorming) niet leidend geweest. Wel leidend was de juiste match: de juiste persoon op de juiste plek. Juist vanuit die aanpak hebben we gekeken naar competenties en persoonlijkheid: de juiste houding, gesprekstechnieken, nieuwsgierig, geïnteresseerd en werkend vanuit vertrouwen en gelijkwaardigheid. De welzijnscoach is gedurende de pilotperiode in dienst van Menswel. De gemeente Roerdalen en Menswel zijn samen inhoudelijk verantwoordelijk voor de pilot die loopt van 1 april 2022 tot en met 31 maart 2023). Er is een trajectbeschrijving gemaakt voor de huisartsen 4

waarin staat wanneer zij iemand kunnen doorverwijzen naar de welzijnscoach. Doordat de welzijnscoach in de huisartsenpraktijk aanwezig is kunnen ze makkelijk sparren over casussen waarbij men twijfelt. De welzijnscoach is dichtbij voor zowel de huisarts en inwoners en laagdrempelig bereikbaar. Er is geen ‘controle’ op deze werkwijze; wel is er elke 3 maanden een korte evaluatie waarbij ook de ervaring van de huisartsen wordt meegenomen. Roerstreek Lokaal! zegt het goed. De omvorming van het sociaal domein is een kwestie van de lange adem en het preventieve spoor blijven bewandelen. Tegelijkertijd stelt deze fractie terecht de vraag: is het genoeg en hoe kunnen we het effect van het beleid dat we uitzetten monitoren zodat we ook tijdig kunnen bijsturen of ingrijpen als zaken uit de pas blijven lopen. Ook het CDA stelt een concrete vraag over de gestelde operationele doelen en of deze wel voldoende zijn om een effect te bewerkstelligen. Tot nu toe, vanaf de start van de omvorming, is het monitoren en het inzichtelijk maken van de effecten onvoldoende uit de verf gekomen. Daar komt nog eens bij dat door Corona enkele pilots later dan gepland zijn gestart en dat we zien dat we na-ijl effecten van Corona én de huidige financiële problematieken ervoor zorgen dat psychische gezondheidsklachten zich meer dan ooit manifesteren.

Al met al geen gunstige condities om de positieve effecten van de omvorming – zowel in passende hulp als in financiële zin - inzichtelijk te maken. En toch vinden we het als college heel belangrijk om meer data gedreven te gaan werken binnen het sociaal domein. We zullen de raad hier in de P&C cyclus van 2023 dan ook uitgebreider in mee gaan nemen. Naast alle inzet op lokaal niveau werken we voor een deel van de taken binnen het sociaal domein ook samen in de regio. Democraten Roerdalen vraagt zich af hoe het gaat met de regionale samenwerking op het gebied van beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO), bemoeizorg en preventie (B&P). Deze taken werden eerst door de centrumgemeente Venlo uitgevoerd. Sinds halverwege dit jaar zijn deze taken echter ondergebracht binnen een gemeenschappelijke regeling, binnen de MGR SD LN. Dat betekent dat er nu een apart DB en AB is dat toezicht houdt op de inkomsten en uitgaven en dat er een onafhankelijke uitvoeringsorganisatie is voor de inkomsten, facturatie en declaratie van de zorgkosten. Daarnaast is er een regionale beleidsagenda opgesteld waardoor gericht kan worden geïnvesteerd in nieuwe ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de inzet van ervaringsdeskundigheid of grijs wonen.

De leden van de uitvoeringsorganisatie van de MGR SD LN zullen zich in 2023 aan de raad komen voorstellen en zijn dan graag bereid alle vragen die u heeft te beantwoorden.

Gewoon blijven doen, natuurlijk samen! Dat is en blijft het credo van de coalitie en van ons als college. Dat het ‘samen doen’ - de wijze waarop we als gemeente met onze inwoners, ondernemers en verenigingen willen samenwerken – de laatste tijd behoorlijk onder druk staat voelen wij als college ook. We merken hierbij ook dat het wantrouwen in de landelijke politiek en het landelijk beleid ook op ons als lokale overheid uitstraalt. En dat we, zoals Roerstreek Lokaal! het ook heeft benoemd meer dan ooit te maken hebben met een verharding van de samenleving en het overschrijden van fatsoensnormen. De grote maatschappelijke opgaven en uitdagingen die er momenteel liggen maken het zeker niet altijd mogelijk om naar volledige tevredenheid van inwoners, ondernemers en verenigingen samen te werken. Dat wil echter niet zeggen dat we de gedachte van samen doen hebben losgelaten en niet kritisch naar ons eigen handelen blijven kijken. Integendeel! Voor ons is en blijft dit de ingeslagen 5

weg naar de ‘andere overheid’. De weg naar een Roerdalen waarin inwoners, ondernemers en verenigingen vertrouwen hebben in de gemeente, een Roerdalen waarin we ieders rol en verantwoordelijkheid kennen en erkennen, een Roerdalen waarin de gemeente één van de partijen is die samen met vele anderen de gemeenschap vormt…Weliswaar een hobbelige weg in deze tijd vol maatschappelijke problemen en een toenemende mate van polarisatie, maar ook die uitdaging gaan wij niet uit de weg! Reactie Burgemeester Monique de Boer Veilige dorpen Er zijn slechts enkele vragen en opmerkingen over Veiligheid. Daaruit maken we op dat de Raad zich in grote lijnen kan vinden in het door Roerdalen gevoerde beleid. Landelijk zijn normen bepaald op welke wijze woningen bij hoogwater bescherming moeten krijgen. Deze normen worden ook door het Waterschap Limburg gehanteerd. De gemeente en het Waterschap zijn met elkaar in overleg over mogelijke knelpunten in het stroomgebied van de Roer. Gemeente en waterschap hebben altijd de inspanningsverplichting om bij wateroverlast maatregelen te nemen om de overlast zoveel mogelijk te voorkomen. Afwijken van landelijke normen kan de nodige maatschappelijke impact hebben. Binnen onze gemeente is de projectleider Civiel techniek de spil bij afstemming met Waterschap en provincie. De wens wordt geuit, dat de Boa’s ook buiten de reguliere werktijden gaan optreden.

Als er een concreet geval en concrete locatie is, waarin de Boa buiten kantoortijden moet optreden, kan dit altijd geregeld worden. De aanpak van drugscriminaliteit in de avonduren is echter een bevoegdheid van de politie. De Boa’s zijn hier niet voor uitgerust. Lessen en activiteiten brandveilig leven zijn opgenomen in de RiskFactory. Maar ook projecten als woningcheckers (waarbij schooljeugd bij opa's / oma's een woningcheck uitvoeren) en themabijeenkomsten voor senioren maken nog steeds deel uit van het project brandveilig leven. Wat betreft de voorlichting over gevaren voor ondermijnende criminaliteit heeft het RIEC contact gezocht met alle schoolbesturen in Roerdalen. Daar is nog geen gevolg gegeven aan de voorlichtingen van het RIEC. We zijn in gesprek met het RIEC om ook in onze gemeente van start te gaan met de voorlichting. Onlangs is een inventarisatie opgesteld van kosten die door onze gemeente zijn gemaakt bij afvoer van illegale dumpingen. De totale kosten in de periode 2018 - 2022 zijn € 71.606 (excl. BTW). Dit is exclusief de grootschalige drugsdumping in Herkenbosch, waar nog geen factuur voor is ontvangen. Wij constateren dat het veelal kleinschalige (asbest)dumpingen tot een bedrag van € 2.500 betreft. Team Onderhoud heeft een jaarlijks bedrag van € 12.000 opgenomen in de begroting.

Als de kosten boven dit bedrag uitkomen, wordt dit bij de financiële verantwoording meegenomen. 6

Economie, Natuur, Toerisme, Cultuur en Duurzaamheid Wat betreft het ontbreken van camping de Boschbeek bij actiepunt 7 het volgende: het beeld van het ontstaan van een ‘vuilnisbelt’ herkennen we niet. Vanuit handhaving worden regelmatig controles uitgevoerd en indien nodig acties uitgezet. Wij hebben de mogelijkheid een Bibobtoets uit te voeren om criminaliteit tegen te gaan. De eigenaar is hiervan inmiddels op de hoogte gebracht.

Reactie wethouder Jacqueline Westhelle-Aelen

Duurzame energie We werken inmiddels een aantal jaren aan de verduurzaming van de energievoorziening in onze gemeente. De eerste jaren was dat vooral verkennend en wat op ons pad kwam. Vanaf dit jaar zijn we gestart met projecten die concreet bijdragen aan onze CO2 reductie doelstelling. Een aantal fracties hebben de onrust nogmaals aangehaald die het in onze gemeenschap heeft veroorzaakt toen we concreet aangaven wat de zoekgebieden zijn voor windenergie. Onrust die we hoe dan ook niet kunnen voorkomen en die alleen de raad al dan niet kan wegnemen op het moment van besluitvorming. Wat wij wel betreuren is dat Ons Roerdalen suggereert dat wij een windmolenpark gepland hebben. Dat het door de strot is geduwd. En dat het CDA vind dat we eindeloos lang de verkeerde kant zijn opgegaan. Dit zijn uitspraken die onjuist zijn. Wij hebben de raad in meerdere stappen meegenomen in het proces waarin ook de momenten van communicatie stond vermeld. We zitten nog steeds in de onderzoeksfase voor eventuele windenergie. En de stap, waarin we hebben aangegeven wat de mogelijke onderzoeksgebieden zijn, heeft in het totaal nog geen 3 maanden geduurd. En dat is toch echt niet eindeloos lang te noemen. De raad heeft op 29 september besloten om alleen het Meinwegplateau verder te gaan onderzoeken voor windenergie en eventueel een energielandschap.

Hierover heeft reeds het eerste gesprek met de provincie plaats gevonden om duidelijkheid te krijgen in het negatieve advies van de provincie met de uitspaak NEE, TENZIJ. Onze volgende stap is de ‘tenzij’ bespreken met de direct betrokkenen in het gebied. Tevens is er een brief aan de omwonenden in het gebied gestuurd. Daarnaast is er met de gemeenten Echt-Susteren en Roermond ambtelijk en bestuurlijk contact over de stand van zaken geweest. Met Roermond wordt in november bestuurlijk verder gesproken. Daarin willen we bespreken welke koers we als Roerdalen willen inzetten om gezamenlijk met stakeholders tot een verkenning en mogelijk een plan op de Meinweg te komen. Daarnaast is er periodiek in MER verband bestuurlijk overleg over duurzaamheid in het algemeen. Ten aanzien van alternatieve bronnen sluiten we nu ambtelijk al aan in de werkgroep warmte van de RES op de onderwerpen aquathermie, groen gas en elektrificeren van de warmtevraag. Geothermie en waterstof komen in 2023 nader in beeld. Ik zal hier bestuurlijk in het volgende bestuurlijke RES overleg ook nogmaals aandacht voor vragen.

7

Voor wat betreft zonne-energie vraagt Democraten Roerdalen waarom in de eerste tranche zonnevelden het initiatief tussen de stort en de A73 de beoordeling niet heeft gehaald. Er is in dat gebied inderdaad een plan ingediend. Dit plan is geen zonneveld zoals in de uitvraag is opgenomen. Het is in onze ogen een bedrijfslocatie ontwikkeling, waarop de zonnepanelen werden geplaats. Tegen een industriële, logistieke en/of bedrijfsmatige ontwikkeling in het betreffende gebied heeft de raad zich op 3 februari 2021 vorig jaar via een motie duidelijk uitgesproken. Verder wordt er door de PvdA/GroenLinks gevraagd duidelijkheid te geven hoe onze inwoners in zon op land kunnen mee profiteren. 50% lokaal eigendom is ons uitgangspunt voor de 1e tranche zonnevelden. De initiatieven die doorgaan werken dit uit tot een concreet voorstel en leggen dit aan de gemeente voor. Ze zijn zelf aan zet om het eigendom lokaal te realiseren. Voor ons eigen zonnepark zetten we in op 100% lokaal eigendom. We zorgen op dit moment dat we daar de regie nemen via de grond- en realisatiestrategie, zodat we de precieze constructie om het lokaal eigenaarschap bij onze inwoners terecht te laten komen uit kunnen werken. En als laatste pleit Ons Roerdalen voor een Verduurzamingsplan.

Ervan uitgaande dat dit over de insteek gaat om een breed duurzaamheidsplan te maken, voordat de uitvoering van projecten verder wordt opgepakt, dan is het antwoord dat we een plan voor de middellange termijn hebben liggen. Dit staat verwoord in het beleidskader zon en wind. Tot 2030 is dat onze koers, waarin we op energie besparen, zon op dak, zon op land en mogelijk wind inzetten. Daarnaast bekijken we voor de periode na 2030 wat onze opties zijn met aanvullende technieken zoals geothermie, aquathermie, waterstof et cetera. We werken daarnaast aan een monitor om de voortgang goed te kunnen volgen en bij te sturen. Al deze informatie gaan we samen brengen in een nieuw actieplan duurzame energie 20232026 waarin ons doel en al onze projecten die daaraan gekoppeld zijn duidelijk staan vermeld en heeft de raad dan de mogelijkheid om bij te stellen. Democraten Roerdalen vraagt hoeveel gezinnen al geholpen zijn met energiebesparende maatregelen. In een eerder project in 2020-2021 zijn vanuit de RRE regeling bijna 1.100 huishoudens geholpen. Met het energiearmoede project vanuit de huidige beschikbare middelen streven we ernaar 2.100 huishoudens te bereiken. Met zon op dak gaat het om nog eens 300 woningen. Vanuit de RES wordt ook een veelomvattend isolatieproject voorbereid, dat we in Roerdalen in kunnen zetten voor circa 1.700 woningen.

De PvdA/GroenLinks vraagt of er extra geld beschikbaar is als het huidige budget van het Rijk op is. Ja. In het Actieplan zullen we opnieuw inzetten op besparingen en daar uiteraard voor middelen zorgen. Daarnaast komt er via de regio budget voor isolatie beschikbaar. Wonen Met Wonen Limburg maken we ieder jaar prestatieafspraken zoals in de woningwet is vastgelegd. Hierin maken corporaties, gemeente en huurdersorganisaties afspraken over de bijdragen die partijen leveren aan de volkshuisvestelijke opgaven in onze gemeente. De afspraken van Jaarschijf 2023 worden uiterlijk 6 december 2022 in het college behandeld en getekend op 12 december 2022. De raad wordt daarna hierover geïnformeerd. Democraten Roerdalen verzoekt in hun 1e termijn om bij Wonen Limburg af te spreken dat inwoners van Roerdalen voorrang krijgen bij de toewijzing van huurhuizen in onze gemeente. Deze wens is 8

kenbaar gemaakt en er wordt ook rekening mee gehouden. Door het beperkte aantal huurwoningen dat er in een jaar vrijkomt en het stijgend aantal statushouders (nieuwe inwoners van Roerdalen) die aan onze gemeente wordt toegewezen is het moeilijk om aan deze wens te voldoen. Dat is ook de reden dat we nu in iedere kern tijdelijke huisvesting gaan realiseren. In de 1e fase komen er 12 woningen voor starters en urgente woningzoekers, 6 woningen voor statushouders en 18 woningen voor vluchtelingen vanuit Oekraïne. De gemiddelde zoekduur staat vermeld op de gemeentekaart en is gemiddeld 1 jaar en 11 maanden. Het bestand over marktinformatie laat zien dat 32% verhuurd wordt aan de eigen inwoners uit de gemeente. Helaas staat er niet bij vermeld hoeveel mensen uit de eigen gemeente reageren. En komt het dan door bijvoorbeeld een te korte inschrijfduur dat zij niet in aanmerking komen voor de woning? De meeste kans om in aanmerking te komen voor een woning blijft namelijk de inschrijfduur. De woningcorporaties zijn dan ook een campagne gestart om dit onder de aandacht te brengen, zodat mensen zich al voordat ze een woning zoeken inschrijven. Het CDA vraagt naar de plannen voor de middellange en lange termijn. Zoals ook onlangs in de toezegging 2022-47 is aangegeven, is de planvoorraadlijst aan veranderingen onderhevig. Het ijkmoment voor de planvoorraad is normaliter 1 januari.

Op dat moment wordt ook vastgelegd hoeveel woningen gereed gemeld zijn in het voorgaande kalenderjaar, met andere woorden, hoeveel woningen toegevoegd zijn aan de bestaande voorraad. Dit heeft financiële consequenties en moet op 1 januari gebeuren. Daarnaast is dit ook het moment om nieuwe plannen op de lijst te zetten, mocht hier aantoonbare behoefte aan zijn, mist dit past binnen de regionale afspraken. Het college stelt deze lijst vast, dit is meestal in het tweede kwartaal. De raad wordt vervolgens geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Het tussentijds aanpassen van de planvoorraadlijst vergt extra ambtelijke capaciteit zonder dat dit iets aan de feitelijke situatie verandert. Daarnaast vragen het CDA en Ons Roerdalen of rode contouren kunnen worden aangepast. Nee, de Omgevingsvisie, ons beleid, geeft aan dat er niet buiten de kerngrenzen kan worden gebouwd. Ook het provinciaal beleid laat dit slechts onder een beperkt aantal voorwaarden toe. Als de Omgevingsvisie moet worden aangepast moet dit langs de gemeenteraad. Een bestemmingsplanwijziging gaat ook langs de gemeenteraad. Het is beter om dit in ons nieuwe woningbehoefteonderzoek te meten en daar nieuw beleid op te maken.

Daarop vooruitlopend gaan we begin 2023 samen met de provincie kijken of de contouren van de bebouwde kom op sommige plaatsen kunnen worden aangepast zodat er een logische lijn komt tussen bebouwd en onbebouwd. Mocht dit mogelijk zijn dan nemen we dit mee in het woningbehoefteonderzoek. Het CDA stelt dat we nog steeds varen op een oud onderzoek van Etil en dat we hierdoor niet voldoende bouw mogelijk maken. Bij het opstellen van de structuurvisie is gebruikt gemaakt van de destijds meest recente prognoses, waarbij nog uit werd gegaan van krimp op de korte termijn. Dat de meest recente prognoses een groei voorspellen, zegt niet automatisch dat er geen krimp op de middellange lange termijn meer op ons afkomt. Los daarvan: De structuurvisie die u in juli heeft vastgesteld, biedt meer bouwruimte dan de 3,5 % groei waarnaar u verwijst. Los daarvan zullen nieuwe woningbouwplannen altijd tegen de behoefte moeten worden afgezet. Op de planvoorraadlijst 1-1-2022 staan voor Roerdalen plannen voor in totaal 486 woningen die gebouwd kunnen worden tot en met 2025, 400 woningen hiervan zijn als extra ambitie opgenomen. In de planperiode 2018 tot en met 2021 zijn er netto (bouw – sloop) 236 woningen gerealiseerd, dat was 2,5 % als we dit afzetten tegen de bestaande woningvoorraad. Nu mogen we meer dan het dubbele 9

bouwen tot en met 2025, dus meer dan de 3,5%. Gezien de huidige marktsituatie is het maar de vraag of we het aantal van de vorige planperiode kunnen evenaren, zeker als we kijken naar de eisen die het Rijk hieraan stelt (1/3 betaalbaar, 1/3 sociaal). En dat met de huidige markt met hoge kosten en weinig personeel. Democraten Roerdalen en Ons Roerdalen zetten hun vraagtekens bij de aangegeven toekomstige aanpak van de verdunningsgebieden zoals die in de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 benoemd zijn. Er is op dit moment absoluut geen sprake van een afname van het inwoneraantal er dus is er ook geen reden om daar nu actief iets mee te gaan doen. In de Omgevingsvisie is op pagina 55 de kaart inclusief de verdunningsgebieden opgenomen. Deze zijn per kern nader uitgewerkt in bijlage IV, de kernkaarten. Ons Roerdalen vraagt meer aandacht voor de mogelijkheid van pré-mantelzorgwoningen. Deze regeling is nog niet zolang bekend en we zullen deze in 2023 een paar keer onder de aandacht brengen via de gebruikelijke kanalen. We kijken hierbij ook hoe de gemeente Horst aan de Maas dit heeft gepubliceerd. De PvdA/GroenLinks vraagt of de opgave stikstof reductie roet in het eten kan gooien bij de bouwplannen. Het onderdeel stikstof is bij een aanvraag om vergunning voor bouwen en het wijzigen van het bestemmingsplan altijd een onderdeel van de aanvraag.

Hiervoor gelden wettelijke bepalingen die beperkend kunnen zijn voor de (bouw) mogelijkheden. Hiervoor geldt trouwens dat ieder plan op zich staat en een eigen afweging kent (gevallen zijn niet gelijk). Water De hoog water gebeurtenis uit 2021 waar de Roer meer dan 300 m3/s heeft afgevoerd en waar Zuid Limburg enorm door is getroffen, was uitzonderlijk. Als gemeente hebben we een draaiboek om tijdens zo’n gebeurtenis zo goed mogelijk hulp te kunnen bieden en schade te beperken. Voor woningen gelegen in een inundatiegebied is dit extra moeilijk omdat bekend is dat deze gebieden onder kunnen lopen. Op dit moment loopt een traject dit draaiboek te verbeteren waarbij breder wordt gekeken dan alleen het aanpassen van het draaiboek. Ook de communicatie, website en inzet van burgers met al hun gebiedskennis en ervaring wordt meegenomen. Naast onze lokale inspanningen is landelijk geld ter beschikking gesteld voor hoogwaterbescherming. Hierbij is uitgesproken dat de focus ligt op Zuid Limburg, maar ook het stroomgebied van de Roer wordt in de studies meegenomen. Wij volgen dit traject nauwlettend en blijven Roerdalen en de Roer onder de aandacht brengen om uiteindelijk tot een betere bescherming van onze burgers te komen. Via Waterveiligheid en Ruimte Limburg (WRL) wordt gekeken hoe we als Limburg invulling kunnen geven aan de waterveiligheidsopgave en tot uitvoering kunnen komen.

Democraten Roerdalen stelt dat door natuurorganisaties langs de Vlootbeek gronden worden opgehoogd. Grond die vrijkomt uit ontgravingen bij het Reigersbroek in Montfort. Zij stelt dat het toch niet zo kan zijn dat op termijn kosten gemaakt gaan worden om landbouwgrond langs de Vlootbeek om te vormen naar natuur, die nu worden opgehoogd? Zij vragen zich af of hier vergunningen voor zijn afgegeven en hoeveel deze natuurorganisaties betalen om deze grond te mogen storten? Een verdere vraag is of er vooraf ook grondmonsters zijn genomen?

10

De ophoging van gronden vindt plaats op grond die in eigendom is van de agrariërs zelf, dus niet op eigendom van de gemeente. Deze grond hebben de agrariërs zelf geregeld met de Stichting Limburgs Landschap, daar staan wij als gemeente helemaal buiten. Bij grondruil moet er een vergunning worden aangevraagd bij de MER OD en dan moeten ook grondmonster worden gemaakt. Wij gaan ervan uit dat dat ook gebeurd is.

Natuur Met betrekking tot beheer en natuurontwikkeling gemeentelijke bossen en natuurterreinen vraagt Ons Roerdalen het volgende. Betekend actief grondbeleid dat onze gemeentelijke bossen straks beheerd worden door andere instanties en dat we hierover de regie kwijt zijn? Dat in de toekomst onze eigen inwoners geen vrije toegang meer hebben tot de gemeentelijke bossen of zelfs een toegangsprijs hiervoor moeten betalen? Is ons beheer via de richtlijnen FSC voldoende voor Natura 2000 en het natuurnetwerk Nederland? Wat voor eisen worden hier dan aan gesteld? In de natura 2000 gebieden ligt vast welke soorten er beschermd worden. Hiervoor zijn diverse beheersmaatregelen nodig. De gemeente heeft regie op de uitvoering van deze beheersmaatregelen. De Bosgroep voert dit voor de gemeente uit en vraagt ook de beheersubsidies aan. Het FSC keurmerk staat hier los van is een norm voor goed bosbeheer zodat je in de toekomst ook nog gezonde bossen overhoud waarin eventueel ook geoogst kan worden. Met het actief grondbeleid wordt bedoeld dat wij indien nodig landbouwgronden uitruilen met de provincie omdat de provincie de natuur dan kan realiseren op de gronden die bestemd zijn om omgevormd te worden naar natuur. De gemeente heeft namelijk veel landbouwgronden in deze gebieden. Zo willen wij de landbouwgrond van de provincie bij de stort ruilen met onze landbouwgrond in het Flinke Ven.

Dit doen we gefaseerd. Hierdoor kunnen we bij de stort het zonneveld realiseren en kan de Provincie de natuuropgave in het Flinke Ven realiseren. De natuur is en zal altijd gratis en open zijn voor recreatie en toerisme.

Stikstof reductie / landbouw Medio 2023 moet de provincie een plan ontwikkeld hebben voor de opgave die het Rijk heeft gesteld om de stikstof in de agrarische sector te reduceren. In de 1e termijnen van de fracties worden hier ook vragen over gesteld. De provincie is bezig met het schrijven van het plan van aanpak en doet dit samen met diverse stakeholders in het gebied. De gemeenten en de LLTB worden hier ook bij betrokken. Om welke bedrijven het in Roerdalen mogelijk kan gaan en wat de gevolgen daarvan zijn is nu nog niet bekend. Ook is nog niet bekend in hoeverre er maatregelen bij de industrie zullen plaatsvinden. Wij gaan als gemeente in ieder geval binnenkort met het bestuur van de LLTB om tafel om dit thema met hun te bespreken. Wij begrijpen de zorgen en de stress die dit heeft veroorzaakt en hopen dan ook dat spoedig meer duidelijk wordt.

11

Reactie wethouder Roland Slangen Omgevingswet Een aantal fracties hebben vragen over de invoering van de omgevingswet. Zoals bekend is deze nu weer uitgesteld tot 1 juli 2023. Als we er dan mee moeten gaan werken is het waarschijnlijk met een tijdelijke overbrugging van het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). Dat dit extra tijd en kosten met zich mee gaat brengen is nu al duidelijk. Roerdalen heeft ten opzichte van andere gemeenten de invoering van de omgevingswet voortvarend opgepakt. Wij zijn klaar om te starten met de nieuwe werkwijze. Het opnieuw uitstellen werkt dan ook demotiverend voor onze medewerkers. Zonder een goed digitaal systeem is het echter logisch dat er opnieuw is uitgesteld.

Ons Roerdalen stelt in het kader van de omgevingswet de volgende vraag: Wanneer gaat het college in het kader van de nieuwe omgevingswet VOORAF met inwoners praten bij gevoelige kwesties? Om te beginnen willen wij duidelijk maken dat de initiatiefnemers de partijen zijn die vooraf met de omgeving het overleg aan moeten gaan. Helaas is dat echter geen verplichting en heeft de gemeente geen handvaten om dit te eisen. Het verkort echter wel de afhandeling van vergunningen als de initiatiefnemers dit wel doen. Wij hebben daarom een handleiding opgesteld die wij initiatiefnemers meegeven bij de eerste overleggen. Daar waar de gemeente de initiatiefnemer is zullen wij de omgeving aan de voorzijde blijven informeren en betrekken. De manier waarop dit wordt gedaan is afhankelijk van de situatie. Inwoners vooraf betrekken is geen garantie dit iedereen het eens is met een nieuwe ontwikkeling.

Om te zorgen dat zoveel mogelijk initiatiefnemers eerst met ons in overleg gaan voordat zij de verdere onderzoeken opstarten en plannen uitwerken kiezen wij er ook voor om de leges voor het vooroverleg te beperken. Hiermee proberen wij te voorkomen dat er veel plannen rechtstreeks als vergunningaanvraag worden ingediend hetgeen kostenverhogend en vertragend gaat werken. Voor de leges die we willen gaan heffen na invoering van de omgevingswet wordt in de raadsvergadering van december een voorstel ingediend. Volledig kostendekkend zoals Ons Roerdalen in haar bijdrage vraagt zullen deze leges echter niet zijn. Sommige vergunningen (zoals bijvoorbeeld een kapvergunning) vergen namelijk verhoudingsgewijs veel tijd en worden daarmee veel te duur. Doordat we wel mogen ‘kruisbestuiven’ binnen de legesverordening willen we kijken hoe we binnen een aantal jaar wel nagenoeg kostendekkende leges kunnen vragen binnen alle vergunningen van de omgevingswet. Dit wordt samen met de werkgroep Omgevingswet verder voorbereid.

Waterhuishouding Een aantal fracties hebben opmerkingen en vragen over maatregelen die de gemeente kan nemen om de gevolgen van langdurige droogte te beperken. Wij kunnen daarover aangeven dat dit de volle aandacht heeft van dit college. Bij reconstructies zoals op dit moment de Zandstraat in Montfort 12

maar ook bij de in voorbereiding zijnde projecten Markt Vlodrop en Dorpstraat/Groenstraat in Melick worden gescheiden systemen aangelegd. Ook kiezen we er steeds vaker voor om iedere woning een regenwateraansluiting aan te bieden zodat bewoners hierop hun regenwater kunnen aanbieden. Dit zorgt er voor dat er meer water in het gebied wordt geïnfiltreerd en er minder water naar de zuivering wordt afgevoerd en er minder ongezuiverd afvalwater op ons oppervlaktewater wordt overgestort. Het op deze manier ontzorgen van de inwoners is een koers die dit college daadkrachtig heeft ingezet. Samen met de hierbij benodigde communicatie en stimuleringsmaatregelen van het Waterschap verwachten wij hierdoor een behoorlijk aantal m2 verharding van onze inwoners af te koppelen. Ook wordt gevraagd om inwoners te stimuleren om hun regenwater op te vangen en te gebruiken als grijs water voor bijvoorbeeld het doorspoelen van het toilet. Primair is het doel om regenwater te laten infiltreren. Het gebruik van regenwater voor het doorspoelen van het toilet is een mooie ontwikkeling maar zien wij niet als taak van de gemeente om hier actief in te gaan participeren.