Agendabundel

Pagina 3

De voorzitter legt de motie 2022M17, ingediend door de fracties van CDA, Democraten Roerdalen, Ons Roerdalen, PvdA-GroenLinks en Roerstreek Lokaal!, ter besluitvorming voor aan de raad. De motie 2022M17 wordt zonder stemming aangenomen. 4. Effecten septembercirculaire 2022 en actuele ontwikkelingen De gemeenteraad besluit, zonder stemming en met inachtneming van de Nota van wijzigingen van 8 november 2022: 1. In te stemmen met de verwerking van de effecten van de septembercirculaire 2022 voor de jaren 2022 tot en met 2026. 2. In te stemmen met de verwerking van de effecten van de begrotingswijziging 2022-2 en 20231 van het SC MER voor de jaren 2022 tot en met 2026. 3. In te stemmen met een storting in de reserves: a) "Fonds armoedebestrijding" van € 912.000; b) "Omgevingswet" van € 315.000; 4. In te stemmen met de onttrekking uit de reserve: a) "Fonds armoedebestrijding" van € 912.000 ten behoeve van uitbetaling energietoeslag inclusief uitvoeringskosten. b) "Omgevingswet" van € 99.000 ten behoeve van de meerkosten voor het uitvoeringsprogramma omgevingsdienst 2022. c) Algemene reserve van € 298.000 ten behoeve van de uitvoering van het verbeterplan informatiebeheer en deze te storten in de reserve “Uitvoering projecten kalender realisatie MER” en deze gelden in de jaren 2023 (€ 205.000) en 2024 (€ 93.000) te onttrekken. 5.

De 14de begrotingswijziging 2022 en de 1ste begrotingswijziging 2023 vast te stellen. De voorzitter sluit de vergadering om 22.24 uur. Aldus vastgesteld in de vergadering van 14 december 2022. De griffier,

De voorzitter,

R.J.J. Notermans

mr. M.D. de Boer-Beerta

Pagina 4

1 02 Besluitenlijst raadsvergadering 10 november 2022 - 1e termijn Programmabegroting 2023-2026 (Roerstreek Lokaal!)

Begroting 2023 - Eerste termijn De afgelopen jaren heeft Roerstreek Lokaal! vaak de oproep gedaan meer flexibiliteit in te bouwen. Niet als doel, maar vooral als middel om steeds meer uitdagingen het hoofd te bieden. Er lijkt geen eind te komen aan de waslijst van steeds weer nieuwe uitdagingen in onze samenleving. Tot voor kort was de energienota een van die zaken, waar je terloops aan dacht. Nu is het dagelijks onderwerp van gesprek en helaas voor veel mensen een nachtmerrie, met gigantische voorschotten die toch maar opgehoest moeten worden. Regelingen van het Rijk dekken lang niet alle pijn. Voor particulieren zijn er diverse regelingen om dit te compenseren, zoals het prijsplafond per 1 januari 2023 en nationale en regionale tegemoetkomingen om de tussenliggende periode te overbruggen. Iedereen, die om hulp vraagt omdat hij of zij financieel in zwaar weer verkeert, zal door de gemeente Roerdalen gehoord en op weg geholpen moeten worden. Ook in 2023. De energiecrisis treft niet alleen onze inwoners. De energietarieven treffen direct en indirect ook alle verenigingen en ondernemers. Direct omdat ook zij te maken krijgen met een hogere rekening door de stijging in de energiekosten en indirect omdat inwoners van Roerdalen minder geld over hebben om te besteden. Willen we onze gemeente leefbaar houden, zullen we ook hier aandacht voor moeten hebben.

De vraag is niet OF wij iets voor hen moeten doen, maar WAT wij voor hen gaan doen. Aandacht voor elkaar Ondanks de onterechte negatieve berichtgeving in de Limburger over het (niet) willen plaatsen van statushouders en mensen uit Oekraïne in onze gemeente, laat Roerdalen zich wel degelijk van haar sociale kant zien. Met de realisatie van de huisvesting voor Oekraïense vluchtelingen, statushouders en starters is een eerste aanzet gemaakt in elk van de zes dorpen. Door tijdelijke woningen in te zetten kunnen wij als gemeente een deel van onze opdracht hierin vervullen. Verzet en weerstand uit de samenleving is te verwachten, maar de wijze waarop gaat soms écht te ver. Vol ongeloof hebben wij bepaalde reacties van mensen aangehoord. Is dit echt de maatschappij waarin we tegenwoordig leven? Of reageren mensen vooral vanuit onzekerheid, onmacht of zelfs angst? De wereld is onvoorspelbaarder dan we ooit konden vermoeden. Crisissituaties volgen elkaar in rap tempo op. Zorgen en weerstand zitten dicht bij elkaar. Naar elkaar luisteren, begrip opbrengen voor elkaar en respectvol met elkaar omgaan zijn waarden die juist nu belangrijk zijn om een sterke gemeenschap te vormen. Samen kom je immers verder. Dat dat niet altijd even makkelijk is, is een feit. Maar er zijn grenzen. Grenzen die onder andere tijdens raadsvergaderingen en op informatieavonden wel eens overschreden worden.

Trekken we wel duidelijk genoeg een lijn wat wel en wat niet acceptabel is? Kunnen en durven we elkaar hierop aan te spreken? Het antwoord op deze vragen is helaas te vaak “NEE”. Informatieavonden en raadsvergaderingen zijn een afspiegeling van wat er zich in onze samenleving afspeelt. En als dit de manier is waarop we in Roerdalen met elkaar om willen gaan, vindt Roerstreek Lokaal! dit een zorgelijke ontwikkeling. Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn, maar dat betekent niet dat luisteren naar, begrip en respect hebben voor over boord gegooid kunnen worden. Dit geldt voor iedereen die woont, verblijft en/of werkt in Roerdalen. Dus ook voor alle mensen die zich dagelijks inzetten voor Roerdalen. Ook zij moeten zich veilig en welkom voelen in onze gemeente. De manier waarop wij hen behandelen bepaalt immers een groot deel van hun werkgeluk. College, wat doen we vanuit de gemeente aan de bescherming van de mensen die hier voor ons werken? Voelen ook zij zich hier nog thuis. Hoe zit het met hun werkgeluk? 1

Diezelfde mensen die hier werken als ambtenaar, krijgen in een grotere gemeente voor exact hetzelfde werk meer betaald. Dat is toch absurd? Zeker in tijden dat het op de arbeidsmarkt letterlijk vechten is om goede krachten te krijgen en te houden, is dit een onhoudbare situatie. We hollen op deze manier alle kleine gemeentes uit. Als de huidige situatie blijft bestaan, maken wij ons ernstige zorgen over het bestaansrecht van Roerdalen en vele andere kleinere gemeenten in Nederland. Beste college, herkent en erkent u dit ook? En hoe geeft u dit verder vorm met de gemeentesecretaris? Voor ons heeft dit een zeer hoge prioriteit op zijn to-do-lijstje. Verenigingen & exploitatielast Bestaansrecht. De rode draad van dit betoog. We noemden het al eerder, voor vele verenigingen is de toekomst ongewis. Dit geldt voor alle verenigingen of ze nu gebruik maken van eigen accommodaties of een accommodatie huren van een beheerstichting of een particuliere eigenaar. We hebben als Roerdalen het beheer van dorpshuizen en sportvoorzieningen samen met mensen uit die gemeenschappen mogelijk gemaakt. Bloed, zweet en soms ook tranen, maar er staat wel wat. Daar mogen we met zijn allen trots op zijn.

Maar hoe verhoudt zich dat als de energierekening een exorbitant deel van de exploitatie opslokt? De exploitant heeft geen oneindige reserves, waardoor de huurder gevraagd zal worden met meer geld over de brug te komen. En dat betekent automatisch dat aan leden een grotere bijdrage gevraagd zal gaan worden. En die leden gaan dan afhaken. En dat terwijl heel veel verenigingen qua ledenbestand nog steeds last hebben van de gevolgen van de Coronacrisis. Blijven er op deze manier nog wel verenigingen over? Blijven de accommodaties dan nog rendabel? En hoe zit het dan met de leefbaarheid in Roerdalen? Willen we dat wat we vele jaren in onze samenleving opgebouwd hebben op het spel zetten? Door iets dat niet te verwijten valt aan het functioneren van een vereniging of stichting, die een accommodatie beheert? Niemand heeft tijd gehad zich voor te bereiden op deze hoge lasten. Hopelijk is het tijdelijk, maar er is niemand die het weet. Roerstreek Lokaal! wil hier graag vanuit de gemeente een steentje aan bijdragen. Dat mag ook wat kosten. Alle verenigingen zijn een belangrijke schakel in positieve gezondheid, bewegen en samenkomen van mensen. Het is één van de elementen die ervoor zorgt dat mensen niet vereenzamen en zich goed blijven voelen. Zeker in de huidige onzekere tijd is deelnemen aan een vereniging voor velen een broodnodige uitlaatklep.

Preventieve zorg Jarenlang hebben we onze zorgen geuit over de zorgportefeuille. Dat doen we nog steeds. Wat betreft de huishoudelijke hulp lijkt er zich landelijk wat te bewegen, dat er toch een inkomenstoets aan deze vorm van de Wmo komt. Er wordt geïnvesteerd in de jeugdhulp, om er zo voor te zorgen dat kinderen mee kunnen blijven doen en niet uitvallen of in een (duur) zorgtraject komen. Soms is dit nodig, maar soms had het door eerder ingrijpen voorkomen kunnen worden. Daarom willen we juist nu aandacht vragen voor de preventieve zorg. En daarmee bedoelen we met name de 0- tot 4jarigen én hun gezin. Door hierop in te zetten kunnen we verdere problemen in de toekomst voorkomen. Opvoeden is niet gemakkelijk. Ouders (soms ook alleenstaande ouders) kunnen af en toe best wel hulp gebruiken. Pikken ouders wel alle signalen en kansen op van de ontwikkeling van hun kind? Sluiten ze aan bij de motorische en sociaal-emotionele ontwikkeling? Spelen ze wel samen met hun kind? Of zijn er teveel zorgen (financieel of anders) die hen bezig houdt? Wij zijn ervan overtuigd dat er meer dan genoeg kennis en kunde is in Roerdalen om hierin iets te betekenen. Laten we hier als Roerdalen de schouders onder zetten en het lokaal oppakken! Met deze doorlopende preventieve lijn denken wij dat we kunnen voorkomen dat uiteindelijk kinderen onnodig in jeugdzorgtrajecten komen.

Herkent u ons beeld ook? 2

Risico’s De risicomatrix op pagina 119 is voor onze fractie een belangrijk instrument om de voornaamste risico’s in beeld te houden. We willen hierbij wel opmerken dat de waarschijnlijkheid in de loop van jaren kan veranderen. Een aantal grotere financiële risico’s scoren nu nog vaak relatief laag, maar blijf alert als de waarschijnlijkheid toeneemt. Wat ons betreft neemt de gemeente op een verantwoorde wijze de risico’s financieel mee in de begroting. De tijd van je ogen sluiten voor extremen is niet meer, helaas. De grootste risico’s vinden we op het sociaal domein. Geen verrassing, en er zijn de nodige acties uitgezet in vorm van de omvorming. Het is ook een kwestie van de lange adem én het preventieve spoor blijven bewandelen. Het blijft lastig en de vraag blijft: is het genoeg? Worden de juiste zorgverleners ingezet en de juiste zorg ingezet? Roerstreek Lokaal! heeft hier al vaak om gevraagd. Beste college, kunt u ons meenemen hoe we het effect van het beleid dat we uitzetten kunnen monitoren en tijdig kunnen ingrijpen als zaken uit de pas dreigen te lopen? Actualiteit en tijdigheid van informatie speelt hierbij een hele belangrijke rol. De omgevingswet Recent werd bekend dat de ingangsdatum van de Omgevingswet weer wordt uitgesteld. Uitgesteld met een zeer valide reden, want zonder goed functionerend digitaal omgevingsloket kan de Omgevingswet niet werken.

Hoe lang het gaat duren voordat deze wet ingaat weten we niet. We weten wel dat het gevolgen heeft voor de manier van werken in deze gemeente. Doorlooptijden voor vergunningsaanvragen zijn strikt en de raad moet dan bij tij en ontij voor besluiten gevraagd worden binnen die termijn. Dit zal nog een uitdagend traject worden, want Roerstreek Lokaal! vindt het ook belangrijk dat het afwegen en voorbereiden secuur en juist gebeurt. Dat heeft te maken met kennis en kunde, maar ook met beschikbare capaciteit. We schreven er eerder al over. De omgevingswet brengt ook met zich mee dat er een participatietraject doorlopen moet worden. We hebben een aantal trajecten doorlopen met inwoners deze zomer. Kersverse wethouders die in gesprek gingen met inwoners. Dat ging er soms hard aan toe. Zijn er bepaalde lessen die het college inmiddels al getrokken heeft uit deze trajecten? En hoe worden deze geleerde lessen toegepast in toekomstige trajecten? In geval van windenergie is er eind september een besluit genomen. Roerstreek Lokaal staat nog steeds achter het standpunt dat er mogelijk plek is voor windenergie in onze gemeente, op het Meinwegplateau. We weten inmiddels ook dat de haalbaarheid elders in de gemeente nihil is. We hebben daartoe met een aantal andere fracties het college opgeroepen actie te ondernemen met andere gemeenten aan de slag te gaan in voorbereiding op de RES 2.0.

Welke alternatieven zijn er? Wij hebben ervoor gepleit dat voortvarend op te pakken en als Roerdalen laten zien dat wij die kar willen meetrekken. Beste wethouder, heeft u hier al actie in genomen, en zo nee hoe gaat u dit in gang zetten? Daarnaast zijn we zeer blij met de voortgang in de plannen van de gemeente omtrent de ontwikkelingen voor wat betreft zon op land. Het is goed om te weten dat we hiermee onze doelstelling vanuit de RES voor 2030 kunnen behalen. Dat geeft ons als raad meer tijd en ruimte om goed na te denken over onze volgende stappen in de verduurzaming van de energievoorziening van Roerdalen. Afval Sinds begin dit jaar zijn we overgestapt naar een nieuw afvalinzamelingssysteem. Er is een evaluatie toegezegd, die wij nog niet gezien hebben. Beste College, wanneer kunnen wij de (tussen-)resultaten 3

ontvangen? De doelstelling ‘met zijn allen minder afval produceren en de afvalstromen zo schoon mogelijk houden’, daar staan wij volledig achter. Wij zijn benieuwd hoe de inwoners van Roerdalen ook beloond worden voor hun (hopelijk) verbeterd gedrag. En niet dat het teniet wordt gedaan door negatieve prikkels als de kosten desondanks stijgen. Samen doen Uiteindelijk zullen we het samen met elkaar gewoon moeten doen. Inwoners, verenigingen, ondernemers en stichtingen in Roerdalen. Maar ook raad, college en ambtenaren. Samen werken voor een betere toekomst. Met respect voor elkaar kunnen we er samen voor zorgen dat de gemeente een fijne plek is en blijft voor iedereen. Gewoon doen! De ingeslagen weg van verantwoordelijkheid geven en nemen wordt vervolgd. De kas die klopt Een sluitende begroting is voor Roerstreek Lokaal essentieel voor een toekomstbestendig Roerdalen. Dat lukt gelukkig ook in 2026, nadat Den Haag duidelijkheid lijkt te verschaffen over de bijdrage vanuit het Rijk dat jaar. We investeren in de toekomst en het blijven roerige en onzekere tijden. Wendbaarheid en snelheid zijn des te belangrijker. Zeker met de jaarlijkse bijdrage vanuit het Rijk die wisselend kan uitvallen. Met name op de zorgportefeuille hopen we langzaam vruchten te gaan plukken. Daarnaast zullen we ook zeker aandacht houden voor het investeren om te renderen.

Ook in de komende periode zullen we de mogelijkheden in de gaten houden en waar mogelijk tot actie over gaan. Als we dit goed doen zullen alle inwoners van Roerdalen hiervan meeprofiteren. Afsluiting Roerdalen is een fijne plek om te wonen, werken en verblijven. Daar mogen, nee moeten we trots op zijn, ondanks de vele negatieve ontwikkelingen en onzekerheden. Het is niet altijd makkelijk, maar we moeten wel blijven doorpakken. Gewoon doen, de tijd besteden in daden en niet in onnodig beleid of praattafels. Wij zijn zeer benieuwd naar de reactie van het college op onze inbreng. En via deze weg dank aan eenieder die heeft bijgedragen aan deze heldere begroting.

4

1 03 Besluitenlijst raadsvergadering 10 november 2022 - 1e termijn Programmabegroting 2023-2026 (CDA)

Voorzitter, De begroting ligt weer op tafel en het is aan de raad om hier invulling aan te geven. Het doet het CDA deugd om te lezen dat ons geluid goed hoorbaar is geweest en dat er op een aantal vlakken wordt verder gewerkt aan initiatieven die het CDA in voorgaande colleges begonnen was. Toch lijken de coalitiepartijen op een aantal punten van onze idealen af te wijken. Allereerst willen we echter een punt van zorg uiten; en wel de personele bezetting van de ambtelijke organisatie. We hebben begrepen dat die behoorlijk uitgehold wordt en dat u – voorzitter – zich hard aan het maken bent om dingen te veranderen zodat het weer aantrekkelijk wordt voor ambtenaren om in onze mooie gemeente te komen werken. We hopen van harte – voor de burgers van Roerdalen – dat u slaagt in deze missie. Dan terug naar de begroting; goed geformuleerde beleidslijnen. Een begroting waarvoor een compliment aan de ambtelijke organisatie op zijn plaats is. Maar – en dan komen we ons inziens tot de crux – het kan niet bij mooie woorden in een lijvig boekwerk blijven. Er moet ook daadkracht bij het college zijn om de juiste dingen te doen die goed zijn voor Roerdalen. En die daadkracht missen we bij dit college. Wonen We lezen vele bladzijden over wonen. En we herkennen ons in het beleid zoals omschreven in de programmabegroting, Maar we vinden dit beleid niet agressief genoeg.

Niet daadkrachtig genoeg. Er zijn te weinig concrete plannen voor de middel- en lange termijn. Als je in de toekomst wil bouwen moet je nu gaan ontwikkelen en dat gebeurt niet of nauwelijks. We lezen er tenminste niks over en deze begroting reikt tot 2026. Er liggen in de kernen nog voldoende plekken waar we kunnen bouwen en moeten die gaan ontwikkelen. Vanaf 2024 mogen we in NL 100.000 woningen extra bouwen, kijk dat wij daar ook iets van meepikken. We worden ook belemmerd door regels; maar ook de provincie heeft aangegeven dat rode contouren en komgrenzen aangepast mogen worden. Doe dat. Verder vaart het college nog steeds op een oud onderzoek van ETIL dat krimp in onze gemeente voorziet; CBS en het Planbureau voor de Leefomgeving hebben aangetoond dat onze gemeente van 2021 tot 2035 met 3,5% gaat groeien! Gebruik dit uitgangspunt. En zorg dat de jeugd van Roerdalen in onze mooie gemeente kan blijven wonen. En dat er voor de ouderen levensloopbestendige woningen worden gebouwd. Zonde als iedereen naar Roermond moet omdat daar wel volop gebouwd wordt. Investeren om te renderen Belangrijk onderdeel van Roerdalen in Balans. Echter dit krijgt geen prioriteit in de begroting. Jammer. We komen 1 concreet project tegen: de reclamemast. Of hebben we er enkele gemist? Er moeten meer projecten komen en dit moet prioriteit krijgen.

Anders gaan we deze met z’n allen geformuleerde doelstelling nooit halen. Duurzaamheid en groen U heeft in de krant en tijdens de Gemeenteraadsvergaderingen kunnen lezen en horen dat wij geen voorstander zijn van windmolens in Montfort. Die komen er gelukkig ook niet. Voor ons is 1 plek in Roerdalen geschikt voor een energiepark met eventueel windmolens en dat is de Meinweg. Als blijkt dat ook dat niet kan dan is er ons inziens in Roerdalen geen plek voor windmolens. Wel zijn wij 1

voorstander van meer zon op dak en vinden het prima dat particulieren en bedrijven geholpen worden met verduurzaming door energiecoaches. Voorzieningen Krachtige dorpen willen we allemaal. Goede voorzieningen zijn daarin belangrijk. En in deze tijd van kostbare energie willen wij graag de dorpshuizen, verenigingen, sportparken, kerken etc. extra ondersteunen. Het is belangrijk dat de verenigingen en stichtingen hun ding kunnen blijven doen voor het welzijn van ons allemaal. Toch gaan veel van de tactische doelen over jeugd en jongeren en weinig over ouderen. Natuurlijk de jeugd heeft de toekomst maar we zitten wel met een vergrijzende populatie. Dus meer focus op de ouderen en het ouderenbeleid zou wel passen. Verder ontbreken meetbare doelen; We gaan met 100 jeugdigen in gesprek, natuurlijk een begin maar hoeveel zijn er? Is 100 dan structureel of een druppel op een gloeiende plaat? We gaan 20 gezinnen met basisondersteuning helpen; 20, maar hoeveel zijn er? In 2023 worden er in één of meer dorpen opgewaardeerde speel-, beweeg- en ontmoetingsplekken gerealiseerd; welke, waar, hoeveel? Vaag. Graag e.e.a. meer vertalen naar meetbare doelen zodat wij als gemeenteraad ook kunnen zien welke resultaten er behaald zijn. Armoedebeleid De Gemeente is goed bezig om het sociaal domein om te vormen. We zien de eerste resultaten door een gerichte aanpak. Daar zijn we blij mee.

Verder is het zeker nu belangrijk de mensen te helpen die maar net of net niet rond kunnen komen door de gestegen energieprijzen. Kabinet en ook Europa gaan hun steentje bijdragen. Mooi als Roerdalen dat ook gaat doen. Ook daarvoor zien we een taak weggelegd voor de Gemeente. Gelukkig is de wethouder bezig met initiatieven op dit gebied. Ondernemersklimaat De ondernemers hebben we hard nodig om de dorpen leefbaar te houden. Helaas komen zij in de begroting nauwelijks aan bod. Onze bedrijventerreinen zijn redelijk vol en er zijn geen nieuwe gepland. Terwijl onze grote buur Roermond bedrijventerreinen uit de grond blijft stampen. Ook Roerdalen moet hier een agressiever en actiever beleid gaan voeren. De wethouder moet hier actiever worden. We hebben de ondernemers nu meer dan ooit hard nodig in om onze gemeente leefbaar te houden. Het motto ‘klein geluk Roerdalen’ komen we in de begroting niet meer tegen. Toch een van de belangrijkste marketingconcepten voor de gemeente Roerdalen. Jammer en we zouden zeggen; graag weer oppakken. Agrariërs Wij zijn een landelijke groene gemeente. Daar dragen de vele agrarische ondernemingen een behoorlijk steentje aan bij. Toch komen zij niet of nauwelijks voor in de begroting. En met het nieuwe stikstofbeleid van het kabinet zullen de agrariërs het al moeilijk zat krijgen.

Voor ons zou natuurontwikkeling alleen prioriteit moeten krijgen in N 2000 gebieden waarbij de vermogenspositie van de gemeente gegarandeerd moet zijn. Al met al een mooi stuk werk wat hier en daar nog bijschaving behoeft. Maar zoals al gememoreerd; het stopt niet met een mooi geschreven boekwerk Wat we nodig hebben zijn mensen die dit uitvoeren, die zorgen dat er iets gebeurt. En, voorzitter, dat missen we in dit college. De aanpakkers, de doeners. De daadkracht. Dit college ontbeert daadkracht. Leuk dat het op papier staat, maar doe iets. Met de windmolens hebben we gezien dat we eindeloos lang de 2

verkeerde kant zijn opgegaan. Met de tijdelijke huisvestiging was het al niet veel beter. We haalden er zelfs de cover van de krant mee. “Roerdalen doet niet aan opvang” stond met koeienletters te lezen voor heel Limburg. Staan we dan met al onze plannen. Geen daadkracht. Zo jammer. We hebben doeners nodig die dit beleid gaan uitvoeren, mensen met daadkracht. En nogmaals voorzitter, die daadkracht ontbreekt. Dank u, tot zover de eerste termijn.

3

1 04 Besluitenlijst raadsvergadering 10 november 2022 - 1e termijn Programmabegroting 2023-2026 (Democraten Roerdalen)

Programmabegroting 2023-2026 We zijn tevreden over de uitgebreide Programmabegroting 2023-2026 Als we teruggaan naar de essentie van onze partij, dan kunnen we zeggen dat Democraten Roerdalen er zijn voor de inwoners van Roerdalen. Daar proberen we zo goed als mogelijk voor te zorgen, maar wat voor de een de beste keus is, is voor een ander de slechtste keus. Waar willen onze inwoners dat wij voor zorgen: • Mensen willen gezond zijn, tevreden over hun leven, en toekomstperspectief zien voor hun en hun kinderen; • Mensen willen kunnen wonen en werken om zichzelf te verwezenlijken; • Mensen willen dat hun kinderen in veiligheid kunnen opgroeien en dat zij en hun naasten veilig zijn; • Mensen willen goed onderhouden wegen en trottoirs en groen om zich heen; • Mensen willen als ondernemer kunnen ondernemen en als boer kunnen blijven boeren; • Mensen willen in deze tijd vooral hun rekeningen kunnen blijven betalen en niet in armoede geraken. We willen dit puntsgewijs even belichten en onze zienswijze hierop geven. Mensen willen gezond zijn, tevreden over hun leven, en toekomstperspectief zien voor hun en hun kinderen Vanaf 2015 is de zorg doorgeschoven van het Rijk naar de Gemeenten. Hier worstelen we al jaren met het feit dat wij als gemeente geen professionals in dienst hadden die precies wisten hoe we het aan moesten pakken.

Gevolg was grote financiële tekorten omdat we bij alle, ons bekende, instanties gingen aankloppen voor hulp en ondersteuning. Maar behalve dat de kosten alsmaar stijgen hebben we nog geen echte grote stappen kunnen maken. En daar hebben Democraten Roerdalen zorgen over. Op dit moment hebben we rond de 180 zorgaanbieders en dat aantal zal zeker gereduceerd moeten worden. Nu komen we bij de omvorming Sociaal Domein en zien de professionals en de huisartsen deze omvorming zitten, zoals we in de nota kunnen lezen. We hopen dat de nieuwe aanpak ook daadwerkelijk zijn vruchten zal afwerpen. Hier zal een meer persoonsgerichte aanpak gerealiseerd moeten worden. Het Sociaal Team is versterkt met meerdere takken van sport, zoals een budgetcoach. Bij sommige huisartsen is al inzet van GGZ-expertise in de basisondersteuning om jongeren te begeleiden zodat ze niet bij de jeugd-GGZ terecht komen. Opvangen aan de voorkant, voordat het probleem uit de hand loopt. Het spreekt voor zich dat ook volwassenen en ouderen hier terecht kunnen. Een paar goede gesprekken in een vertrouwde omgeving kan op voorhand soms al veel oplossen. Er komen nieuwe passende (lokale) vormen van makkelijk toegankelijke hulp voor de inwoners. Dit zijn experimenteertrajecten, waarvan in 2023 twee evaluatiemomenten volgen.

Kunt u aangeven om welke experimenteertrajecten het gaat en wat uw ervaringen daarmee waren/zijn? In de nota staat dat medewerkers van de MER SD 30 uur per week vanuit het Sociaal Team werken. Hier vragen wij ons af waarom maar 30 uur per week? Het Sociaal Team heeft er vele taken bij gekregen en moet intensief contact hebben met onze inwoners, hoe kunnen zij dit dan doen? Denk hierbij aan extra gezinsondersteuning voor complexe problematiek en gerichte inzet armoede en schuldhulpverlening. 1

Mensen willen kunnen wonen en werken om zichzelf te verwezenlijken Om te wonen hebben we huizen nodig. Ieder mens wil graag een dak boven zijn hoofd om zijn eigen vertrouwde plek te creëren. Dat kan als men genoeg geld heeft om een eigen woning te kopen, maar helaas is dat niet voor iedereen weggelegd. Er zijn dus sociale huurwoningen nodig die voor iedereen betaalbaar moeten zijn. Momenteel zijn er te weinig huurhuizen en appartementen met lift. De vraag is groter dan het aanbod en daar moet iets aan gedaan worden. Democraten Roerdalen verzoekt het college om met de woningcorporaties afspraken te maken dat mensen uit Roerdalen voorrang krijgen bij het toewijzen van woningen. En als het mogelijk is dat de huurders in hun eigen dorp kunnen blijven wonen. Wij vragen om Meerjarige prestatieafspraken Roerdalen met Wonen Limburg vast te leggen. Hier vragen wij extra aandacht van het college om met Wonen Limburg afspraken te maken dat inwoners van Roerdalen voorrang krijgen bij de toewijzing van huurhuizen in Roerdalen. Er is een grote behoefte aan sociale huurwoningen en de wachtlijsten zijn enorm lang. Kunt u deze afspraken met Wonen Limburg vastleggen? Lokale prestatieafspraken actualiseren. Er komen meer ouderen en de huishoudens worden kleiner. Hierdoor ontstaat er veel vraag naar appartementen met lift en seniorenwoningen.

In de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 zijn gebieden aangewezen waar we in de toekomst het aantal woningen willen verminderen. Dit noemen we verdunningsgebieden. De stelligheid waarmee dit in het programma staat spreken we graag tegen. Wij zijn van mening dat we eerst maar eens af moeten wachten of dat daadwerkelijk ook gaat gebeuren. Er zijn momenteel nog steeds te weinig woningen en met al de nieuwkomers zal dat eerder meer dan minder worden. Dus bij verdunningsgebieden hebben wij grote vraagtekens. Kunt u aangeven waar u denkt dat verdunningsgebieden liggen? Dan werken om zichzelf te verwezenlijken. Ieder gezond mens kan momenteel een baan vinden, vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. Bedrijven schreeuwen om mensen en dit kan iedereen een kans bieden om leuk en aantrekkelijk werk te vinden in de eigen regio. Werk geeft zelfvertrouwen en biedt de mogelijkheid om toekomstperspectief op te bouwen. Er zijn echter ook mensen voor wie dit niet zo voor de hand ligt. Voor diegenen is er de Participatiewet. Er kan hulp geboden worden, want er zijn mensen binnen het Sociaal Team die u verder kunnen helpen of door kunnen verwijzen naar andere instanties. Accommodatiebeleid is grotendeels afgerond. Nu moeten in Herkenbosch en Vlodrop nog dorpshuizen komen. In Herkenbosch is al bekend dat door de kostenstijging van materialen de kosten hoger uit zullen vallen dan geraamd.

In Vlodrop wordt allereerst begonnen met de Blokhut en daarna komt de lagere school, gekoppeld met de sportzaal en evenementenzaal en het buitenbad aan bod. We vragen ons af of al bekend is of ook hier de kosten zullen stijgen en hoeveel? Wat nog aan de orde moet komen zijn de jeugdhuizen. In Melick zijn hier al plannen gemaakt voor de herbouw van Kanijnsheide, gekoppeld aan de gemeenteloods.

2

Wij wijzen het college graag op de hoge energierekeningen van de verenigingen (met en zonder eigen gebouw), deze verenigingen kunnen hierdoor in nood komen. Wellicht is het goed dat de verenigingen erop gewezen worden, dat ze kunnen aankloppen voor financiële ondersteuning bij de gemeente. Bestaat die mogelijkheid en gaat u hiernaar kijken? Mensen willen dat hun kinderen in veiligheid kunnen opgroeien en dat zij en hun naasten veilig zijn Veiligheid is een groot begrip en raakt vele fronten. We hebben in de afgelopen jaren al de Meinwegbrand gehad en daarna kwam het hoogwater. Omstandigheden waarop op voorhand niet direct voor geparkeerd kon worden. Toch zijn die noodsituaties geklaard en zijn er lessen getrokken uit de situaties waarvan we in de toekomst (mocht het zich weer voordoen) beter en sneller kunnen handelen. Hoogwater. Vorig jaar sloeg het noodlot toe en de dorpen Vlodrop, St. Odiliënberg en Melick werden getroffen door hoogwater vanwege overstroming van de Roer. Er werd toen met man en macht gewerkt om de situatie zo goed als mogelijk onder controle te krijgen. Nu is geconstateerd dat een aantal woningen uitgesloten gaat worden van bescherming door het Waterschap.

Wij begrijpen niet dat gemeente Roerdalen dit zomaar laat gebeuren en Democraten Roerdalen wil dan ook graag weten waarom hiervoor gekozen is? Is dit op advies van het Waterschap? We kunnen onze inwoners toch niet bewust blootstellen aan dit gevaar. Ook zou het ons inziens goed zijn als hier een centralist aangesteld wordt, dus een persoon die de spin in het web is tussen Gemeente en Waterschap. Iemand de beslissingen neemt en aanstuurt en de mensen die hem benaderen (bellen) wijst bij wie ze moeten zijn en die zowel de Gemeente als het Waterschap aanstuurt. Dan de veiligheid op straat en in onze dorpen. Vergroten capaciteit en zichtbaarheid van de Boa’s en wijkagenten. Helaas komt er geen versterking in onze capaciteit van wijkagenten, maar het Rijk maakt ook geld vrij dat we gebruiken voor capaciteitsuitbreiding van onze Boa’s. Voor Roerdalen betekent dit een uitbreiding van 0,6 Fte. Deze extra capaciteit geeft de Boa’s iets meer ademruimte en flexibiliteit. Aangezien Roerdalen ook de nodige hotspots heeft voor handel en gebruik van verdovende middelen vinden Democraten Roerdalen het wenselijk dat de Boa ook buiten de reguliere werktijden gaat optreden, kan het college ons dit toezeggen? Brandveiligheid. Een belangrijk onderdeel voor de jeugd blijft de Risk Factory. Ook in 2023 kunnen jongeren hier terecht voor thema’s als drugshandel en sexting.

Maar ook onze andere inwoners voor brandveiligheid (in het bos) en veilig internetten. Daarnaast kennen we ook nog Brandveilig Leven voor volwassenen en ouderen. Wij vragen ons af of deze sessies nog gegeven worden of dat ze zijn opgenomen in de Risk Factory? Wat nieuw is, is dat het RIEC opleidingen geeft aan middelbare scholen. Om zowel leerlingen als docenten en ouders alert te maken op de gevaren van ondermijnende criminaliteit. Dit is een goede zaak en we zijn benieuwd hoe die opleidingen ervaren worden? In 2023 zal onze Algemene Plaatselijke Verordening (APV) aangepast worden. De APV zetten we als instrument in bij overlast, maar ook bij de aanpak van ondermijning. Dit vinden Democraten Roerdalen een bijzonder goede zaak, want als iets niet in de APV staat, dan is daar ook niet op te handhaven. Dus een prima instrument. Mensen willen goed onderhouden wegen en trottoirs en groen om zich heen Allereerst het groen om ons heen. 3

Roerdalen is een groene gemeente en daar zijn we trots op. De werkzaamheden in de openbare ruimte worden met veel zorg gedaan. Er zijn 29 mensen vanuit de Westrom bij de gemeente Roerdalen gedetacheerd en voor zover wij weten, naar tevredenheid. Dat zijn allemaal mensen die al jaren in het groen gewerkt hebben en daar ook kennis van hebben, maar die soms wat begeleiding nodig hebben. Het lijkt ons wel dat, gezien het aantal mensen in de buitendienst er minder taken uitbesteed hoeven te worden. Zelfs op de kerkhoven wordt al externe inhuur gedaan, dat lijkt ons echt overbodig. Kan hier eens naar gekeken worden zodat de externe inhuur in de buitendienst kan verminderen? In diverse straten en wijken zien we oudere straatbomen die zorgen voor overlast door wortelopdruk et cetera. We begroten in 2023 een incidenteel budget van €150.000,- en werken in 2023 verder aan een structureel plan van aanpak. Hierover hebben we al technische vragen gesteld, omdat sommige bomen erg oud en versleten zijn en soms zelfs een gevaar zijn omdat er takken kunnen afvallen. Het antwoord dat we op onze vragen kregen, was dat de bomen in het reguliere onderhoud werden meegenomen. Soms is het echter zo dat een gewaarschuwd mens voor twee telt en het wellicht beter is de bomen vooraf beter te onderhouden of zelfs te kappen.

Hoe denkt het college hierover? (Citaat uit de nota) “Inzetten op nationaal park (De Meinweg) nieuwe Stijl. In lijn met de nieuwe Omgevingswet streeft het Rijk ook naar een integrale aanpak van maatschappelijke opgaven, allemaal in interactie en in samenwerking met de regio’s. Een voorbeeld hiervan is de doorontwikkeling (transitie) van de Nationale Parken naar geografisch grotere landschapsparken. Het Rijk wil dat deze groeien naar parken van een grotere omvang zodat een nationaal park niet alleen bestaat uit zeer waardevolle natuurgebieden (Natura2000), maar ook de omliggende gebieden omvat. Deze gebieden samen moeten een ecologisch en landschappelijk geheel gaan vormen.” Het Rijk kan best mooie plannen hebben, maar zijn ze ook uitvoerbaar en willen we dat als gemeente wel? Hoe zit het met de boeren die er grond bewerken, moeten zij die grond afstaan voor het ‘hoger’ doel, krijgen ze er elders grond voor terug (grondruil) of worden ze gewoon uitgekocht? Dus, wat zijn de consequenties voor de mensen die grond hebben liggen op de Meinweg? (Citaat uit de nota) “Kaderrichtlijn water, Groene bergingen langs de Vlootbeek realiseren Deze Europese richtlijn heeft als doel de ecologische toestand van oppervlaktewater te verbeteren. Om dit te bereiken, verminderen we de overstorten op kwetsbaar water zoals de Vlootbeek en de Melicker Leigraaf.” Stukken gelegen langs de Vlootbeek.

Dit is in het stroomgebied van de Vlootbeek waar thans gronden worden opgehoogd door de natuurorganisatie die grond kwijt moet uit de ontgravingen van het Reigersbroek in Montfort. Het kan toch niet zo zijn dat op termijn kosten gemaakt gaan worden om landbouwgrond langs de Vlootbeek om te vormen naar natuur, die nu worden opgehoogd? Zijn hier vergunningen voor afgegeven en hoeveel betaalt deze natuurorganisatie om deze grond te mogen storten? Een verdere vraag is of er vooraf ook grondmonsters zijn genomen?

4

Dan komen we bij de goed onderhouden wegen en trottoirs. Het aanleggen van wegen, inclusief het vervangen van de rioleringen is een dure zaak. De kosten zijn enorm gestegen, maar we zullen toch moeten voldoen aan veilige wegen en trottoirs. Bij aanleg van nieuwe wegen worden de trottoirs langs die wegen automatisch meegenomen. Maar het mag duidelijk zijn dat het ons vaak allemaal te langzaam gaat. Wat nieuw is, is dat de omwonenden er meer bij betrokken worden en wij kunnen alleen maar aanbevelen dat de mensen zich ook melden en inzetten voor de verbeteringen van de wegen. Samen met de wegenbouwers en gemeente vooraf praten wat de beste mogelijkheden zijn. Er staan al enkele wegen op de planning zoals in Melick de Dorpsstraat en de Groenstraat. Hier is een werkgroep geformeerd, die mee zal praten over het ontwerp. Wat nog steeds bij Democraten Roerdalen op het wensenlijstje staat is de aanleg van een fietspad langs de Rothenbacherweg. Nu is het erg gevaarlijk voor fietsers en de weg is smal. Zoals het nu in de nota staat wordt nog aan de aankoop van gronden gewerkt, maar wanneer denkt u hieraan te kunnen beginnen? Mensen willen als ondernemer kunnen ondernemen en als boer kunnen blijven boeren De ondernemers (MKB). Door de hoge energiekosten raken veel ondernemers in een energiecrisis.

Via facebook en in de krant konden we al lezen dat in Limburg circa 200 ondernemers failliet zijn gegaan door de hoge kosten. Met name bakkers, slager, frituren, sauna’s en andere bedrijven die veel energie moeten gebruiken zitten in een noodsituatie. Geen enkele ondernemer sluit graag zijn deuren, maar een pilsje of een frietje mayo voor € 6 is niet acceptabel voor de consument. En ook deze consument kan de prijzen niet meer betalen. In de krant stond ook al dat het Rijk de kleine en middelgrote bedrijven onder de armen gaat grijpen door hen een energiekorting te geven van maximaal 50%. Of dit ook gerealiseerd gaat worden moeten we nog afwachten. De agrariërs. Het Rijk wil dat we in 2030 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990, en 100% reductie in 2050. Dit zijn zware maatregelen die het Rijk ons weer opgelegd heeft. Hoe kunnen we dit doen zonder onze boeren in het nauw te drijven? We zijn een plattelandsgemeente en onze agrariërs moeten in Roerdalen wel hun brood kunnen verdienen. Als onze boeren hun land gedwongen moeten afstaan of verkopen en als hier dan woningbouw op gepleegd zal worden, dan komen we nog verder in de problemen. Want waar woningen gebouwd worden ligt alleen maar steen en beton en kan het water niet meer door het weiland opgenomen worden. Hier moet vooraf goed over worden nagedacht en alle consequenties dienen vooraf in kaart gebracht te zijn.

Democraten Roerdalen hopen dat de afbouw van de veestapel in Roerdalen mee zal vallen en dat onze boeren gewoon weer verder kunnen boeren en dat hun bedrijf naar de volgende generatie over kan gaan. Heeft het college er al zicht op of in Roerdalen boeren uitgekocht gaan worden en gaat u dan tijdig met die mensen in gesprek? Wij zijn geen voorstander van gedwongen situaties, daarvoor hebben we elkaar te hard nodig. De boer produceert ons eten. 5

Wordt hier ook gekeken naar de industrie? En hoe denkt u die aan te pakken? Mensen willen in deze tijd vooral hun rekeningen kunnen blijven betalen en niet in armoede geraken In de huidige tijd ondervindt elk gezin spanning en stress door de torenhoge prijzen. De inflatie haalt ons bijna dagelijks in, maar de lonen stijgen niet dusdanig. Dus gezinnen teren in en op een gegeven moment is het echt op. De energiecrisis ligt als een havik op de loer en mensen met een variabel contract hebben hun energiekosten 2 tot 3 keer zien stijgen. Een beangstigende situatie, waar niemand zich meer uit kan redden. Gelukkig heeft het Rijk dit ook ingezien en komt er voorlopig een energieplafond. Benzineprijzen stijgen abnormaal, maar toch zal de auto moeten rijden willen we op het werk komen. Nu hebben we ook de koopkrachtcrisis. Door de enorme inflatie zijn de levensmiddelen, groenten en fruit, producten waar we uit moeten kiezen wat het gaat worden. Kan het nog samen of moeten we de keuze maken van het een of het ander. Dit valt voor niemand mee, maar zeker niet voor onze mensen met een minimum inkomen. Niet voor niets gaan er veel meer mensen naar de voedselbank voor hun dagelijkse levensmiddelen. In Nederland zouden we ons hier eigenlijk voor moeten schamen dat het niet anders kan. Helaas heeft het Rijk alles weg geprivatiseerd en moest de marktwerking zaken goedkoper maken.

Maar het tegendeel heeft zich al bewezen. Als onze regering zo door blijft gaan, worden de rijken nog rijker, de armen nog armer en grote bedrijven worden gespaard of krijgen zelfs belastingvoordeel. Het MKB zal misschien massaal failliet gaan en daar is echt niemand mee geholpen want dan krijgt een aantal grote bedrijven het monopolie in handen. De gemeente voert gesprekken met sleutelinstanties als de voedselbank en het jeugdfonds. • En hoe mensen met betalingsproblemen het beste bereikt kunnen worden. • Ook is in 2022 gestart met de gemeentelijke aanpak voor energiearmoede. Wij vragen ons af of deze aanpak van energieadvies door energiecoaches en het verstrekken van energiebesparende maatregelen al in voldoende mate gewerkt heeft? Kunt u aangeven hoeveel gezinnen al geholpen zijn? • In 2023 geeft u specifieke aandacht aan de groep ouderen met alleen een AOW-uitkering. Er zijn signalen van armoede en eenzaamheid. Hier hebben Democraten Roerdalen al jaren om gevraagd en wij voelden ons roepende in de woestijn, en dan toch eindelijk wordt dit probleem opgepakt waarvoor onze hartelijke dank! Alleen jammer dat pas in 2023 hiermee gestart wordt, voor menigeen kan dat te laat zijn. Kunt u ons aangeven of het niet mogelijk is om in 2022 te starten en zo niet wanneer u dan in 2023 gaat starten? Hoe staan we ervoor Taken die erbij komen. 6

Doorontwikkelen warmtetransitie. De warmtetransitie heeft als doel om in 2030 het gasverbruik van de gebouwde omgeving minstens 20% gereduceerd te hebben in vergelijking met 2021. Er zullen dus huishoudens van het aardgas af moeten. Bij nieuwbouw kan dat per direct gerealiseerd worden, maar bij bestaande huizen zal dat nog de nodige obstakels met zich meebrengen. Of dat dan realistisch is zullen we moeten afwachten. Bovendien willen we door zelf te investeren in duurzame energieprojecten kosten besparen of nieuwe inkomsten realiseren. Democraten Roerdalen heeft een amendement gemaakt dat mede ingediend werd door Roerstreek Lokaal!, PvdA/GroenLinks en CDA. Hiermee willen we laten uitzoeken of het Meinwegplateau geschikt is om windturbines te plaatsen en zonnevelden te leggen. Dat onderzoek moeten we afwachten en wellicht kunnen we op het Meinwegplateau voldoende energie opwekken om onze doelstelling te halen. Daarnaast wordt in het amendement ook nog geld ter beschikking gesteld om te zoeken naar alternatieve energiebronnen. In het Linnerveld zijn 4 van de 5 initiatieven voor zonneweiden gesitueerd om en nabij 6 van de 9 woningen in dit gebied. Door Democraten Roerdalen zijn in het verleden bij het vaststellen van de beoordelingsmatrix beter gesitueerde plekken aangegeven, nl. tussen de A73 en de stort.

Ook een initiatief langs de A73 heeft het bij de beoordeling niet gehaald, waarom niet? Afronden van het haalbaarheidsonderzoek naar de reclamemast langs de A73. Eind 2023 staat op de planning dat dit wordt uitgevoerd, waarna de 1e inkomsten in het eerste kwartaal 2024 binnenkomen. We verwachten € 25.000 inkomsten te genereren met reclamepakketten. Dat zijn de baten, maar hoe hoog zijn de kosten om de reclamemast te plaatsen? En zijn hier jaarlijks terugkerende kosten mee gemoeid?

Invoeren van de Omgevingswet en werken met de Omgevingswet. De Omgevingswet zorgt voor het samenvoegen van wetten (26) en een vereenvoudiging van de regels. Of dat allemaal van een leien dakje gaat zullen we moeten afwachten. Een ding is zeker vergunningaanvragen kunnen dan sneller gaan, maar zullen wel duurder zijn omdat men ook zelf onderzoek moet laten uitvoeren. Of het ook echt een verbetering op gaat leveren dat vragen wij ons af? Het invoeren van de Omgevingswet is nog een complexe materie en het is nu al duidelijk dat deze is uitgesteld tot juli 2023.

7

Er komen ook weer nieuwe wettelijke taken: In 2022 is de nieuwe inburgeringswet van kracht en is de doorontwikkeling en decentralisatie van het beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO), bemoeizorg en preventie (B&P) en de regionale samenwerking tot stand gekomen. We begrijpen dat u pas bezig bent, maar kunt u al iets vertellen over hoe de oude situatie was en wat de meerwaarde van deze nieuwe taken is? En is er uitzicht of we deze taken ook waar kunnen maken? Extra begeleiding noodopvang vluchtelingen. Het Rijk zal naar verwachting extra verplichtingen opleggen. Wij zetten in op extra begeleiding van de noodopvang. Deze extra inzet is nodig voor de integratie van alle nieuwe mensen in Roerdalen (nieuwe opgaven statushouders plus Oekraïense vluchtelingen). Hier gaat het niet alleen om inzet voor integratie, maar ook het beschikbaar stellen van huizen voor de nieuwkomers. Uiteraard is het allemaal nodig, maar hoe leggen we dat uit aan onze eigen inwoners die al jaren op de wachtlijst staan voor een huurwoning? (Prioritaire/speerpunt programma overstijgend): Project tijdelijke woningen in alle dorpen Vanwege de oorlog in de Oekraïne en de opgave ten behoeve van statushouders gaat de gemeente voor 240 personen tijdelijke huisvesting realiseren. Deze tijdelijke huisvesting is ook bedoeld voor spoedzoekers en starters uit de eigen gemeente.

Deze 240 personen worden evenredig verdeeld over de 6 woonkernen. Democraten Roerdalen zijn bij de informatieavonden geweest en we kunnen stellen dat het er soms turbulent aan toe ging. Begrijpelijk want als je zelf een koopwoning bezit en je krijgt tijdelijke woningen in je straat of buurt dan levert dat beslist verzet op. Denk bijvoorbeeld aan de huisontwaarding of hoe zal de buurt er dan uit gaan zien en welke mensen komen er wonen? Allemaal vragen en onzekerheden waar niemand op zit te wachten. Is al bekend of er planschadezaken komen? Dat er nu ook tijdelijke woningen komen voor onze eigen mensen, de zogenaamde spoedzoekers vinden wij een goede zaak. Het is wel zo dat die spoedzoekers (bij scheidingen) of starters beter een vaste woning toegewezen kunnen krijgen. Dan kunnen ze blijven wonen. Voor al de extra werkzaamheden is in 2023 vervangingscapaciteit nodig, maar ook voor de inhuur van externe expertise zoals een rentmeester en milieutechnische adviesbureaus. Kunt u ons aangeven of de Provincie of het Rijk deze mensen gaat betalen? Want de opdracht voor huisvesting is ons van hogerhand opgelegd. Hoe staan we ervoor. In de afgelopen jaren hebben we crisis na crisis gehad, bijna beangstigend hoe we ons hier toch doorheen geslagen hebben. •

Het begon met de coronacrisis van twee jaar en corona ligt nog steeds op de loer. We hopen echter dat door de vaccinaties de ziekte in een mildere vorm zich zal uiten en dat er geen 8

• • • • •

doden meer door zullen vallen. De eenzame afzondering van ouderen op hun kamer in het verzorgingstehuis wil niemand meer meemaken. Natuurbrand op de Meinweg Hoogwater door overstroming van de Roer Stikstofcrisis Energiecrisis Koopkrachtcrisis

Een aantal (incidentele) uitgaven hebben in de begroting 2022 voor hogere lasten gezorgd (o.a. Energie compensatietoeslag, onderwijsachterstandenbeleid, inburgering, Aanpak energiearmoede) Als we kijken naar de begroting van 2022 dan zouden we een tekort van - 2.814.000 hebben. Maar hierin is de decembercirculaire nog niet verwerkt, en dan komt er een beter bedrag uit. Welk bedrag we nog zullen ontvangen dat horen we pas in de raadsvergadering van 10 november 2022. Om de tekorten in de tussenliggende jaren op te kunnen vangen is bij de begroting 2021 een reserve “Afdekken tekorten” gevormd van € 4,35 miljoen. Bij de begroting 2022 werd duidelijk dat we hier voor de jaren 2022 tot en met 2024 geen beroep op hoeven te doen. De belangrijkste effecten als gevolg van de meicirculaire 2022 zijn: De ontwikkelingen van de accressen en de herverdeling hebben voor 2023 een positief effect van € 4.169.000 dat oploopt naar € 5.732.000 in 2025 en € 2.921.000 in 2026. In de jaren 2023 t/m 2025 zijn de volumeaccressen vastgeklikt. Vanaf 2026 heerst er nog veel onduidelijkheid over de berekeningswijze van de Algemene Uitkering (AU). Op dit moment is het accres voor 2026 en verder niet berekend, maar heeft het Rijk deze vastgezet op plus van € 840 miljoen op de stand van de septembercirculaire 2021. Dit is een stuk lager dan het niveau van het accres in 2025.

Hoe dan ook is het tijd om op de kleintjes te letten. Mochten we in de zwarte cijfers geld overhouden dan nog moeten we zuinig zijn, want de inflatie kan ons elk moment inhalen. Tot zover in 1e instantie.

9

1 05 Besluitenlijst raadsvergadering 10 november 2022 - 1e termijn Programmabegroting 2023-2026 (PvdA-GroenLinks)

Begroting 2023-2026 Eerste termijn

Dit is de eerste begrotingsbehandeling van de nieuw samengestelde fractie PvdA-GroenLinks. Niet meer geld uitgeven, dan er binnenkomt. Dat vinden wij een goed uitgangspunt. We hebben ons wel afgevraagd, hoe gaan wij dit aanpakken? Wij vinden het erg lastig, dat wij een begroting bespreken waarvan wij niet alle inkomsten kennen. Na Prinsjesdag komt er immers nog een septembercirculaire. De inkomsten hiervan volgen dan later bij een begrotingswijziging. In één van de drie begrotingsbijeenkomsten, waarvoor onze dank, is ons uitgelegd dat na de meicirculaire medio juni/juli gestart wordt met de begroting voor het komende jaar. Dat verklaart voor ons dat er in de begroting met geen woord wordt gerept over de armoede die steeds meer van onze inwoners raakt. Hoewel de eerste signalen ons al in juli bereikten en verschillende gemeenten al maatregelen namen die de ergste klappen op kunnen vangen, blijft het hier in Roerdalen angstvallig stil. Er is weliswaar een bedrag van € 10.000,- extra naar de Voedselbank gegaan, maar wij kunnen ons niet voorstellen dat dit voldoende zal zijn. Wie zijn oor te luisteren legt, hoort namelijk van alle kanten de klachten over de hoge energierekeningen en de torenhoge prijzen, die voor veel mensen voor problemen zorgen.

Onze fractie is van mening dat wij als gemeente nu in actie moeten komen en stellen voor een Armoedefonds in het leven te roepen om daar de broodnodige ondersteuning uit te kunnen betalen. De financiële dekking vinden wij door voor 2023 een bedrag van € 500.000 uit de algemene reserve te halen. Die is in het afgelopen jaar toegenomen met 1,3 miljoen. Samen met de wethouder, die wij van harte ondersteunen in haar zoektocht naar gerichte maatregelen, willen wij dit fonds inzetten voor: • Ook een tegemoetkoming in de energiekosten toe te kennen aan mensen met een inkomen van: - 120 tot 131 procent van het sociaal minimum ter hoogte van € 1.000,- 131 tot 141 procent van het sociaal minimum ter hoogte van € 750,- 141 tot en met 150 procent van het sociaal minimum ter hoogte van € 500,• Extra bijdrage voor Voedselbank en Kledingbank. • Een laagdrempelige regeling voor financiële ondersteuning van de dorpshuizen en het verenigingsleven in onze gemeente om ervoor te zorgen dat activiteiten voor onze inwoners kunnen doorgaan en mensen niet in een isolement raken. Hierbij denken we aan een regeling die vergelijkbaar is met de ‘Tijdelijke subsidieregel coronasteun lokale culturele infrastructuur’. Het zou verder een goede zaak zijn als verenigingen activiteiten op dezelfde locaties concentreren. We zien bij dit alles een ondersteunende rol voor onze dorpscontactpersonen.

• Activeren van de Gelukspas, zodat iedereen mee kan blijven doen activiteiten in onze gemeente. Ons tweede punt van zorg betreft het water en de natuur in onze gemeente. Water Door klimaatverandering komen extreme regenval en langere periodes van droogte steeds vaker voor. Door dit laatste en ook door bijvoorbeeld ontwatering en waterwinning neemt verdroging van de bodem toe. Onze drinkwatervoorziening komt hiermee onder druk te staan en het is ook nadelig voor de biodiversiteit, industrie en landbouw. Vanuit de Kaderrichtlijnwater ligt er bovendien de opgave om vóór 2027 de kwaliteit van het grondwater en oppervlaktewater te verbeteren. De provincie en het waterschap zijn de overheden die daarin de regie hebben. Maar ook de gemeente heeft een belangrijke taak om deze doelen te halen. 1

Om water beter vast te houden in de bodem zijn inmiddels beproefde oplossingen op de markt. Grote projecten, zoals de reconstructie van de Markt in Vlodrop, zien wij als een mooie kans om ook duurzame groeiplaatsen voor bomen aan te leggen. De bomen bufferen water, ontlasten daarmee de riolering en zorgen voor verkoeling. Twee scholen in onze gemeente doen al mee aan de GroenBlauwe Revolutie Schoolpleinen. Wij ondersteunen dit van harte en hopen dat ook de andere scholen zullen volgen. Onze inwoners kunnen zelf ook verdroging en hittestress tegen gaan door: • minder tegels in hun tuinen, de gemeente Maasgouw heeft hiervoor een plan ontwikkeld dat wij als gemeente kunnen overnemen. • het hemelwater van het rioolwater te scheiden, hiervoor zijn subsidies beschikbaar via Waterklaar. Wij hopen dat er snel weer watercoaches beschikbaar zijn om inwoners aan huis te adviseren. In de zomer van 2021 zijn we ook geconfronteerd met overlast door extreme regenval. De gemeente heeft in juli van dit jaar het programma Waterveiligheid en Ruimte Limburg ondertekend. Er blijven echter ten aanzien van de Roer nog zoveel onzekerheden, dat wij ons afvragen wanneer er daadwerkelijk preventieve maatregelen worden genomen. Natuur Onze natuur, een Kernwaarde van onze groene recreatieve gemeente staat onder druk. Afgelopen jaar zijn er weer planten en insecten verdwenen.

Wij willen dit tij keren door meer landbouwgronden in te zetten voor natuur-inclusieve landbouw. Het behoud van biodiversiteit zou naar onze mening het uitgangspunt moeten zijn bij het maaibeleid. We moeten voorkomen dat het leefgebied van soorten zoals het pimpernelblauwtje nog een keer door verkeerd maaien verdwijnt. Ook het vernietigen van de nesten van de weide- en akkervogels en het jonge wild moet voorkomen worden. Daarom stellen wij voor om in ieder geval de periode van 1 april tot 1 augustus niet te maaien in broedgebieden en bermen. Maar ook in het najaar, is het wat ons betreft noodlottig om het gras van de bermen heel kort te maaien en het maaisel meteen op te zuigen. Daarmee veranderen bermen in woestijnen, waar elk leven onmogelijk wordt. Alle insecten, hagedissen, eitjes, poppen en zaden, alles is weg. En daarmee ook het voer voor vogels, muizen etc. Overleg met provincie, Waterschap, Limburgs Landschap, Staatsbosbeheer, maar ook met de boeren is noodzakelijk om tot eenduidige afspraken te komen. Ook het aanplanten van houtsingels is een beproefde manier gebleken om de biodiversiteit te bevorderen, het landschap te verfraaien en de biodiversiteit te bevorderen. Houtsingels zorgen bovendien ook voor verkoeling. De gemeente kan gratis lid worden van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel en daarmee veel goede ideeën opdoen.

Wonen is het derde punt waar wij in deze eerste termijn aandacht aan willen besteden. Een betaalbare woning is wat ons betreft een eerste levensbehoefte. Daar heeft iedereen recht op. Maar helaas is dat nog niet voor iedereen weggelegd. Binnen onze gemeente geldt al jarenlang dat we bouwen naar behoefte. De behoefte van onze inwoners wel te verstaan en niet de behoefte van de projectontwikkelaars. Een nieuw woningbehoefteonderzoek staat gepland voor 2023. We hopen dat dit ook echt uitgevoerd gaat worden. Op de bijeenkomsten over de tijdelijke woningen hoorden wij van verschillende ouderen dat zij ook wel zo'n woning willen nu ze alleen zijn. Er bleek vooral behoefte aan huurwoningen, want een dure seniorenkoopwoning met hypotheek hoort voor die doelgroep niet meer tot de mogelijkheden. Als 2

alleenstaande ouderen wel kunnen doorstromen naar geschikte woningen, komen er meer gezinswoningen ter beschikking. Wij denken ook dat er veel winst te behalen valt als we meer appartementen voor starters en senioren bouwen. Ook woningsplitsing met eigen huisnummers moet veel meer onder de aandacht worden gebracht en niet stranden door allerlei regels of andere obstakels. Gewoon doen. Bij alle bouwplannen die er liggen en mogelijk nog ontwikkeld gaan worden, hopen wij dat het open landschap zo veel mogelijk behouden blijft. Liever wat meer de hoogte in dan alles naast een tegenover elkaar vol bouwen. De tijdelijke woningen voor onze eigen spoedzoekers, Oekraïners en statushouders hebben de gemoederen flink beziggehouden. Nu er meer tijd blijkt te zijn, kunnen we ook investeren in een goede afstemming met de omwonenden en zorgen voor goede begeleiding voor onze nieuwe buren, maar ook voor de omwonenden. Gaat stikstof nog roet in het eten gooien? Die vraag kan nu niemand beantwoorden. Onderzoek zal dat moeten uitwijzen. En als vierde de Energietransitie. Een ingewikkeld woord voor de overgang naar andere vormen van energie. Minder belastend voor het klimaat en onze natuur en goedkoper voor onze portemonnee.

Zon op dak, waarbij per jaar 300 huizen, zowel huur als koop, gebruik kunnen maken van een renteloze lening om zonnepanelen op dak te gaan leggen, sluit aan op de ambitie van de gemeente om meer zonneenergie op te wekken. Ook zon op land draagt daaraan bij. Wij willen wel dat binnenkort duidelijk wordt hoe onze inwoners daarvan kunnen meeprofiteren. Wij zijn van mening dat er ook veel winst valt te behalen met de isolatie van woningen en gemeentelijke gebouwen. Daar mag wat ons betreft wel een tandje bij. Want wat we niet gebruiken, hoeven we ook niet op te wekken. Met relatief simpele maatregelen, zoals aanbrengen van tochtstrip, dichten van kieren, aanbrengen van folie achter de verwarming, raamfolie, ledverlichting etc. is al veel winst te behalen en kan de energierekening omlaag. Onze energiecoaches kunnen ook adviseren wat nog meer mogelijk is aan besparende maatregelen. De Rijksoverheid heeft hiervoor een budget van € 400.000,- beschikbaar gesteld. Wij zijn van mening dat, als er meer aanvragen zijn en het budget niet toereikend is, we op zoek moeten naar extra geld hiervoor, want kleine besparingen kunnen echt het verschil maken. Wind is een andere mogelijkheid voor het opwekken van duurzame energie. Of dit in Roerdalen haalbaar is, zal door het onderzoek hiernaar duidelijk worden. Om onze energiedoelen te halen is het van belang vooral regionaal samen te werken.

Wat bij ons niet kan, kan mogelijk elders in de regio wel, wat bij ons wel kan, kan mogelijk elders in de regio niet. Samen Doen, is ook hier het devies. Tot slot Afschaffing van de hondenbelasting is van onze kant jarenlang een inbreng bij de begrotingsbehandeling geweest. Gezien de urgentie van armoedebestrijding en energietransitie stellen we voor dáár in 2023 prioriteit aan te geven. Voor 2024 ziet onze begroting er heel positief uit. Bij de behandeling van de Kadernota voor 2024 zullen wij dan ook terugkomen op de afschaffing van de hondenbelasting.

3

1 06 Besluitenlijst raadsvergadering 10 november 2022 - 1e termijn Programmabegroting 2023-2026 (Ons Roerdalen)

Begrotingsbijdrage Ons Roerdalen; 1e termijn Voorzitter, Hadden we de vorige raadsperiode nog met een wereldwijde pandemie te maken. De nieuwe raadsperiode begint met een oorlog in de Oekraïne die de wereldvrede bedreigt en van daaruit rollen we van de ene crisis in de andere crisis. Maar als we de begroting bekijken lijkt dat nog maar mondjesmaat bij het College te zijn doorgedrongen. Wel wordt gesteld: de veranderende wereld dwingt ons tot toenemende aandacht voor urgente vraagstukken, maar op de Wmo wordt verder bezuinigd, de jeugdzorg functioneert nog steeds niet en het begrip samendoen heeft wel een heel aparte invulling gekregen. Laat ik met dat SAMEN DOEN beginnen. Nadat de eerste aankondiging over een zonneweide daar was, ontstond direct protest. En terecht, het Hoosderveld had een aantal functies voor de direct aanwonenden, die totaal over het hoofd waren gezien door de raadswerkgroep en de gemeenteraad. Ons Roerdalen was bereid het boetekleed aan te trekken en stelde voor de potentiegebieden voor zonne- en windenergie nog eens nader te beschouwen of er nog specifieke nadelen kleefden aan bepaalde gebieden, maar dat was volgens de coalitie niet nodig. Gevolg: het volgende protest aangaande zonneweide Lerop, die ging dus ook niet door en als klap op de vuurpijl een volksopstand in Montfort omdat als een donderslag bij heldere hemel een windmolenpark aldaar gepland was.

Het ging zover dat belanghebbenden moesten dreigen met een W.O.O.-procedure om alle rapporten boven tafel te krijgen. Opmerkelijk dat de gemeente in een grondruilactie daar plotseling aan een aantal hectares grond was gekomen waarop die molens mooi pasten Toeval vragen wij ons af…. Ook opvallend voorzitter, fatsoenlijk beleid aangaande windenergie is er niet in deze gemeente. Wel is in 2021 het beleidskader Zonne- en windenergie vastgesteld en in juli jl. een routekaart windenergie maar die twee samen kun je niet als een gedegen beleidsstuk zien. Want in het beleidskader over windenergie is inhoudelijk niet meer dan 30 regels aangevuld met wat kaartjes en de uitleg daarover. Echt opmerkelijk is in de eerste 7 regels over windenergie wordt ingegaan op wat men een zorgvuldig afwegings- en participatieproces noemt.