07 Jaarstukken 2023 + controleverklaring 2023 (vz)

44 V

Speeltuinen: Lagere kosten voor het onderhoud. Er zijn minder speeltoestellen vervangen om het beleid voor de herziening speelterreinen Roerdalen niet te doorkruisen. Vooral het noodzakelijk onderhoud is uitgevoerd.

32 V

De kosten voor het onderhoud, reinigen en de inspecties van rioleringen zijn gestegen.

- 23 N

Kapitaallasten vallen lager uit door achtergebleven investeringen.

108 V

Totaal lasten

58

366 V

bedragen x € 1.000 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Baten In 2023 waren er extra inkomsten voor de aanleg van glasfiber, de aanleg loopt in 2024 door.

56 V

Deze incidentele inkomst heeft betrekking op de boekwinst bij de inruil van vervoermiddelen.

36 V

De inkomst uit Rioolrecht is lager dan verwacht.

- 41 N

Totaal baten Mutatie reserves Minder ingezette Reserve Toerisme t.b.v. kwaliteits-impuls dorpsentrees vanwege lagere gerealiseerde kosten dan begroot.

51 V

- 30 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 30 N 9V

Totaal afwijkingen

396 V

Jaarstukken 2023

59

Programma 7 Bestuur, organisatie en dienstverlening

Inleiding

Dit programma gaat vooral over HOE we werken. We zijn erop gebrand het vertrouwen van inwoners in de gemeente te versterken. De kwaliteit van onze dienstverlening is daarin een bepalende factor. Het gaat om alle momenten waarop inwoners contact hebben met de gemeente, zowel ambtelijk als bestuurlijk. Samen doen is ons motto. Met het programma andere overheid investeren we in de relatie tussen de gemeente en de gemeenschap. Onze kernwaarden respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid zijn bepalend voor onze aanpak. Vertrouwen is de basis voor goede samenwerking. Daarom gaan we de ontwikkeling van beleid en de uitwerking daarvan nog dichterbij en samen met de inwoners organiseren. Dit vertalen we in onze manier van werken. Dat betekent leren en experimenteren hoe we in partnerschap met inwoners, verenigingen, stichtingen en ondernemers invulling geven aan een nieuwe rolverdeling tussen de gemeente en de gemeenschap. Het sleutelwoord is communicatie. Daarom blijven we investeren in de verbetering hiervan in onze eigen organisatie. Daarnaast sturen we ook in de samenwerkingsverbanden op de kwaliteit van communicatie, bijvoorbeeld bij het Servicecentrum MER. Veel inwoners hebben immers vooral contact met de gemeente via de Omgevingsdienst of de afdeling Sociaal Domein van het SC MER. We hebben in 2023 een volgende stap gezet in de organisatieontwikkeling.

Uitgaande van de gegroeide professionaliteit van medewerkers en de verbeterde samenwerking binnen de teams is minder inhoudelijke sturing door management nodig. Zoals al besloten in het kader van ‘Roerdalen in balans’ betekent dat ook minder management. We hebben in 2023 besluiten genomen over de nieuwe organisatie-indeling. Vanaf 2024 werken we met vier teams. We hebben in 2023 ook geïnvesteerd in trainingen projectmatig werken. Bijzondere vraagstukken in het vervolg van de organisatieontwikkeling zijn de verdere verankering van het dorpsgericht werken en van het integraal en opgavegericht werken. De regie op team-overstijgende opgaven, met vaak veel interactie met de buitenwereld, gaan we daarbij verbeteren. Verder hebben we te maken met een toenemende arbeidsmarktproblematiek. Samen met HR en de andere MER-organisaties zetten we maximaal in op het binnenhalen van geschikte kandidaten. Als dat niet lukt via een normaal dienstverband is inhuur ook een optie. Tot slot ligt er in MER-verband een grote opgave om via een verbeterplan de informatiehuishouding inclusief archivering verder op orde te krijgen. Deze onderwerpen komen terug in de paragraaf bedrijfsvoering.

60

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan Een eigentijdse, open en transparante vorm van besturen. Een communicatieve organisatie, die de kracht van de samenleving ondersteunt en stimuleert. Die ruimte geeft aan initiatieven en de gemeenschap als partner betrekt. We werken aan de verbetering van de gemeentelijke organisatie. De rolverdeling tussen gemeente en inwoners verandert. Het is een ontwikkeling waarin onze koers en kernwaarden tastbaar worden. Zowel in alle contacten met inwoners en ondernemers, als in onze manier van besturen en organiseren. Vernieuwen betekent samen met inwoners ontdekken wat het beste werkt. Daarom zorgen we voor ruimte om te experimenteren; anders uitvoeren, anders verantwoorden, anders reguleren, anders organiseren en anders financieren. Succesvolle resultaten vertalen we naar het reguliere werk. Dat doen we zoveel mogelijk in afstemming met onze inwoners en ondernemers.

Tactische doelen Communicatieve organisatie en toegankelijke dienstverlening waardoor inwoners zich gehoord, geholpen en betrokken voelen Onderwerp Inhoud Financiën Planning Actie 1: Verbeteren communicatie    Actie 2: Verbeteren dienstverlening







Toelichting Verbeteren communicatie Een van de grotere opgaves voor onze gemeente is duurzaamheid. Dit heeft in 2023 om extra inzet gevraagd van team communicatie voor de verschillende projecten. Denk aan het zonnepanelenproject, het opstellen van een nieuwe koers voor duurzaamheid (samen met inwoners en een raadswerkgroep) en de energiecoaches. Dat deden we onder de vlag van Samen Doen, Samen Duurzaam. Daarnaast was het afgelopen jaar veel communicatie-inzet nodig over de tijdelijke huisvesting van statushouders, vluchtelingen uit Oekraïne en starters uit eigen gemeente. Ook waren er veel persvragen over de opvang van statushouders en asielzoekers. Ook in 2023 werkten we aan het communicatiever maken van de organisatie. De focus lag hierbij op het gebruik van heldere taal. Verder werkten we aan het inwerkprogramma voor nieuwe collega’s. Via ‘Samen Doen’ was er in de interne en externe communicatie aandacht voor samenwerking met inwoners. Verder werkten we afgelopen jaar samen met inwoners aan het verbeteren van de crisiscommunicatie over hoog water. Ook de Omgevingswet, de omvorming van het sociaal domein en toerisme en recreatie waren belangrijke beleidsthema’s waarover we communiceerden. Tot slot waren in 2023 veel berichten over werkzaamheden.  Verbeteren dienstverlening In het jaar 2023 hebben we de dienstverlening aan onze inwoners verder verbeterd.

Dat deden we zowel bij Burgerzaken en ons Klant Contact Centrum (KCC). Daarmee hebben we de efficiëntie van onze dienstverlening versterkt. Een van de belangrijke initiatieven was de introductie van nieuwe eDiensten voor Burgerzaken. Door processen verder te digitaliseren, hebben we niet alleen het aanvraagproces voor inwoners

Jaarstukken 2023

61

vereenvoudigd, maar ook onze medewerkers effectief ondersteund in het afhandelingsproces. Deze digitalisering heeft geleid tot een snellere en nauwkeurigere dienstverlening. Daarnaast hebben we ons Klant Contact Centrum (KCC) verder geoptimaliseerd om beter aan de behoeften van onze inwoners te voldoen. We hebben de bereikbaarheid en gebruiksvriendelijkheid van onze digitale dienstverlening vergroot, waardoor inwoners op een efficiënte wijze geholpen kunnen worden. Een andere mijlpaal in 2023 was de lancering van een nieuw intranet, ontworpen om onze medewerkers beter met elkaar in verbinding te brengen. Dit heeft de samenwerking en informatiedeling bevorderd, wat essentieel is voor een soepele interne samenwerking. Verder hebben we ons ingezet om de digitale toegankelijkheid van onze website te verbeteren. Door structurele aanpassingen hebben we ervoor gezorgd dat de informatie op onze digitale kanalen voor iedereen, inclusief mensen met beperkingen, nog beter toegankelijk is. Deze inspanningen zorgen voor een verhoogde gebruiksvriendelijkheid en een betere toegankelijkheid voor een breder publiek. Tot slot hebben we verschillende processen vereenvoudigd door de introductie van e-formulieren. Daarmee kunnen we om aanvragen sneller verwerken en efficiënter afhandelen, waardoor we onze inwoners beter van dienst kunnen zijn.

Gegevensveiligheid De regie op gegevensveiligheid en de invulling van de gegevensveiligheid adviesrollen zijn belegd bij SC MER. In 2023 zijn projecten op gebied van gegevensveiligheid voorbereid en uitgevoerd. Ze waren gericht op;  bewustwording van medewerkers,  verbetering van organisatorische maatregelen in de processen van de teams en  de doorontwikkeling van de technische maatregelen in de ICT omgeving. We werken met een beperkte capaciteit. Daarom hebben we ons vooral gericht op de grootste gegevensveiligheid risico’s en het voldoen aan de minimale wettelijke verplichtingen. Daarmee helpen we de gemeente te voldoen aan haar zorgplicht richting burgers, ondernemers en medewerkers op gebied van privacy en informatiebeveiliging. Voor verdere toelichting op dit onderwerp verwijzen we naar de paragraaf bedrijfsvoering. Minder en duidelijkere regels, doen wat nodig is Onderwerp Actie 1: Deregulering

Inhoud



Financiën nvt

Planning



Toelichting In 2023 zijn maar beperkt dereguleringsresultaten geboekt. Er waren geen grote aanpassingen van beleid en regelgeving voorzien waarin deregulering kon worden doorgevoerd. We zijn in 2023 wel gestart met gezamenlijk proces met de afdeling Sociaal Domein van het SC MER, onder de titel Samen doen samen leren. Dit loopt door in 2024 en zal, naast meer passende hulp voor onze inwoners, leiden tot vereenvoudigde werkwijzen en regelingen. Dit vermindert de regeldruk voor onze inwoners en vereenvoudigd de werkprocessen voor onze medewerkers.

62

Meer samenwerken met inwoners en ondernemers Onderwerp Actie 1: Borgen samenwerking

Inhoud

Actie 2: Kennis, kunde en ervaring inzetten. Ieder vanuit z’n eigen rol, samen voor Roerdalen

Planning



Financiën nvt



nvt





Toelichting Borgen samenwerking De samenwerking met ondernemers verantwoorden we in programma 4. Steeds meer inwoners nemen verantwoordelijkheid voor hun leefomgeving. Samen met anderen nemen zij initiatief voor wat zij belangrijk vinden. Deze initiatieven dragen bij aan krachtige, leefbare dorpen. Vaak gaan deze initiatieven over ontmoeten, spelen en bewegen in de openbare ruimte. Hiermee ontstaat een interessant raakvlak. Inwoners die verantwoordelijkheid durven te nemen en een gemeente die verantwoordelijkheid wettelijk draagt. We streven hierbij naar gedeelde verantwoordelijkheid. We hebben in de praktijk ondervonden hoe we deze samenwerking met initiatieven het beste kunnen vormgeven. Stichting Samenspel Montfort heeft de speelplekken in Montfort in beheer overgenomen van de gemeente. Zij hebben de gronden in bruikleen gekregen en we hebben een samenwerkingsovereenkomst voorbereid. Hierin staat wat we van elkaar mogen verwachten. De uitdaging ligt in het samenbrengen van de systeemwereld en leefwereld. We hebben geleerd om de afspraken zo specifiek mogelijk te beschrijven in begrijpelijke taal. En we hebben afgewogen wat je redelijkerwijs mag verwachten van vrijwilligers. Vanuit de stichting is er behoefte aan terugkerend overleg, relatie op basis van vertrouwen en een vast aanspreekpunt. Deze ervaring namen we mee in het contact met Stichting Hondenspeelveld Herkenbosch.

Waar we ook tot een samenwerkingsovereenkomst kwamen. In Sint Odiliënberg hebben we een samenwerkingsovereenkomst gesloten met het samenwerkingsverband Dorpspark Schepersheuvel. Hiermee kreeg een collectief (verenigingen en maatschappelijke partijen) grond in bruikleen om het dorpspark te realiseren. Daarnaast hebben we de samenwerkingsafspraken tussen Yuverta (grootste groenopleider van Nederland), samenwerkingsverband Dorpspark Schepersheuvel en de gemeente vastgelegd. In de ambtelijke werkgroep ‘speel, beweeg- en ontmoetingsplekken’ hebben we vanuit alle beleidsvelden in de organisatie nauw samen. We bespraken nieuwe en lopende initiatieven vanuit de dorpen waarbij iedere invalshoek aan bod komt. Hiermee hebben we ervoor gezorgd dat inwoners een compleet beeld hebben en weten wat ze van ons kunnen verwachten. Onze leerervaringen vertaalden we naar het model ‘rolverdeling Samen Doen’. Dit beschrijft de rolverdeling tussen gemeenschap en gemeente. We hebben een themabijeenkomst ‘Inwoners aan het roer’ georganiseerd. Die werd in januari 2024 door ca 40 mensen bezocht. Aan de hand van 3 voorbeelden, waar inwoners de regie hebben, leerden we samen hoe deze rolverdeling werkt in de praktijk. Er zijn in 2023 ook nieuwe bewonersinitiatieven ontstaan. In Vlodrop is er vanuit een groepje bewoners het initiatief ‘Speel en Ontmoet’ opgestart.

Voor de initiatiefnemers is het belangrijk dat er in Vlodrop meer aandacht komt voor voorzieningen, met name gericht op buiten bewegen, ontmoeten, spelen en sporten. Anno 2024 is het initiatief aan de slag om een buiten beweeg-,

Jaarstukken 2023

63

ontmoet-, speel-, en sportplek (‘BBOSS-plek’) te realiseren naast de nieuw te bouwen multifunctionele accommodatie (‘MFA’) in Vlodrop. In Melick is een groep inwoners enthousiast over het realiseren van een hondenspeelveld in het dorp. De sociale component is een belangrijk onderdeel van hun plan. De initiatiefnemers laten zich ook inspireren door het succesvolle hondenspeelveld in Herkenbosch. Zij zijn zich bewust van de uitdagingen dat een dergelijk project met zich mee brengt. Men heeft een realistisch beeld van wat de gemeente kan betekenen en wat bewoners zelf kunnen en mogen doen. Belangrijk is dat wij binnen de gemeente samenwerken over de beleidsvelden heen. Kennis, kunde en ervaring inzetten. Ieder vanuit z’n eigen rol, samen voor Roerdalen De hedendaagse maatschappelijke opgaven kunnen alleen door de samenleving als collectief aangepakt worden. Dat vraagt om een andere (lokale) overheid met verschillende rollen. Eind 2022 spraken we af om via 3 sporen meer ervaring op te doen en te werken aan de ontwikkeling van andere overheid. Dat doen we via het dorpspark Schepersheuvel, bestaanszekerheid en duurzaamheid. We hebben inwoners betrokken bij de Koersbepaling duurzaamheid. Daarnaast hebben we onderzocht hoe inwoners onze minimaregelingen ervaren. Voor het thema bestaanszekerheid hebben we een brede aanpak voorbereid.

In 2024 gaan we samen met inwoners en maatschappelijke partners bepalen wat er de komende tijd nodig is om de bestaanszekerheid te verbeteren. Een ander praktijkvoorbeeld van deze samenwerkingen zien we ontstaan in Melick. Waar inwoners, onderwijs, gemeente, ondernemers, verenigingen en andere maatschappelijke organisaties onder de vlag van Apollo Vitaal samenwerken aan de leefbaarheid van het dorp. In augustus 2022 startte Regionaal opleidingscentrum Gilde de experimentele Mbo-opleiding Sociaal Werker in het dorpshuis in Melick. Studenten en docenten ontwikkelen de studie samen. Het experiment wil tegenmoet komen aan de toenemende leegloop waarbij jeugd – en zo ook potentieel - uit de kleine kernen vertrekt. Ook wil men betrokkenheid in de eigen kern stimuleren. Samen met het burgerinitiatief Apollo Vitaal, gemeente Roerdalen en andere maatschappelijke partners, wil Gilde opleidingen de participatie op alle leefgebieden vergroten en de gemeenschap meer in verbinding brengen vanuit het dorpshuis in Melick. Het resultaat van deze samenwerking, waarvan de gemeente onderdeel is, zorgt ervoor dat we het werken in netwerken steeds meer kunnen vastleggen als onderdeel van ons beleid en onze koers. Hierbij staat het algemeen belang telkens voorop. Eind 2023 heeft Gilde een eerste verkenning gedaan van een verdere ontwikkeling en uitbouw van het initiatief.

Daarvoor wil Gilde aanspraak maken op een regionaal investeringsfonds. Mogelijk zal onze gemeente gevraagd worden hier in mee te doen. Dit wordt duidelijk in 2024

Reguliere werkzaamheden     

64

Bestuursorganen ondersteunen; Bestuursondersteuning B&W; Bestuursondersteuning gemeenteraad/rekenkamer; Burgerzaken; Bestuurlijke samenwerking.

Financieel

bedragen x € 1.000 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening

Rekening Primitieve 2022 Begroting

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Onttrekkingen Mutatie reserves Resultaat

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

- 10.360 914 - 9.447

- 11.344 355 - 10.989

- 12.351 365 - 11.986

- 12.025 1.331 - 10.694

325 V 966 V 1.291 V

313 313

333 333

981 981

555 555

- 426 N - 426 N

- 9.134

- 10.656

- 11.005

- 10.140

865 V

Toelichting bedragen x € 1.000 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening - Belangrijkste afwijkingen Lasten De post onvoorzien (werkbudget raad) is in 2023 niet ingezet.

Verschil

25 V

De invoering van de Woo (actieve openbaarmaking van 17 informatiecategorieën) vindt gefaseerd plaats. Bij het rijk was en is er nog veel onduidelijkheid over de categorieën, zowel als het gaat om de inhoud als om de invoeringstermijn. Dat maakt concrete uitvoering voorlopig lastig. We zijn daar wel mee begonnen en pakken de (gefaseerde) invoering van de Woo in MER-verband op. De gezamenlijke projectgroep is in de loop van 2023 opgestart. Daardoor hebben we dit jaar minder geld dan beschikbaar uitgegeven aan de Woo.

46 V

Projecten digitale dienstverlening zijn geconcretiseerd, er bleek minder geld nodig dan begroot. Zie ook mutatie in reserves.

29 V

De kosten voor de Tweede Kamerverkiezingen 22 november 2023 waren niet begroot

- 45 N

Het voorlopig resultaat van het sc MER is positief. Dit resultaat is inmiddels verwerkt.

159 V

De accountantskosten worden genomen in het jaar dat de werkzaamheden uitgevoerd worden en niet meer toegerekend aan het jaar waarop de kosten betrekking hebben. Deze wijziging van de BBV voorschriften zorgt voor een eenmalig voordeel.

34 V

Storting in de Voorziening verlofsparen. Storting in de Voorziening overmatig verlofsaldi. Storting in de Voorziening HRM.

- 30 N - 35 N - 130 N

Hogere kosten voor vervanging o.a. in verband met ziekte en zwangerschappen. Hier staan ook extra inkomsten tegenover, zie baten.

- 117 N

Nauwelijks personeelslasten in het kader van organisatieontwikkeling. Zie ook mutatie reserves.

55 V

Lagere personeelslasten voor het project Roerdalen in balans. Zie ook mutatie reserves.

297 V

Jaarstukken 2023

65

bedragen x € 1.000 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening - Belangrijkste afwijkingen De ICT programmatuurkosten zijn lager dan verwacht; lagere kosten voor upgrades en ondersteuning. Lagere kosten gemeentehuis en facilitaire zaken o.a. doordat de kosten voor gas lager uitvielen dan ingeschat. Rente verschil. Storting in de voorziening dubieuze debiteuren. Lagere overige personeelkosten zoals thuiswerkplekregeling en wachtdienstvergoedingen. Totaal lasten

Verschil 112 V 107 V - 46 N - 213 N 39 V 287 V

Baten Op basis van de actuariële berekening van de wethouderspensioenen kan een deel van de voorziening vrijvallen.

26 V

Hogere UWV uitkering o.a. in verband met ziekte en zwangerschappen.

154 V

Opgelegde dwangsommen.

143 V

Inkomsten i.v.m. detachering personeel.

40 V

Rente verschil.

96 V

Opschonen activa

485 V

Totaal baten

944 V

Mutatie reserves

66

Lagere onttrekking aan reserve uitv. proj.kalender realisatie MER info.arch.

- 86 N

Minder inzet reserve organisatieontwikkeling.

- 44 N

Minder inzet reserve Roerdalen in balans in verband met lagere uitgaven.

- 296 N

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 426 N 60 V

Totaal afwijkingen

865 V

Programma 8 Algemene middelen

Inleiding

In dit programma staat de financiële positie van de gemeente Roerdalen centraal. Een solide financiële positie is randvoorwaardelijk voor het realiseren van onze ambities. Er moet ruimte zijn om te investeren, zodat de leefbaarheid in onze gemeente duurzaam wordt versterkt. Het programma draagt vanuit dat oogpunt indirect bij aan de verbindende thema’s. Dit programma zorgt op zichzelf niet voor een solide financiële positie, maar we beschrijven hier wel het strategische doel in dit kader.

Wat willen we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan

Een duurzaam gezonde financiële huishouding van de gemeente. Wij willen een sluitende begroting met een gezond meerjarenperspectief. We streven naar jaarlijks repressief toezicht van de provincie. We hebben voldoende middelen beschikbaar voor het opvangen van tegenvallers. Dat wil niet zeggen dat we een risicomijdende gemeente zijn. We hebben een bewuste risicohouding. De schuldpositie van de gemeente bevindt zich op een verantwoord niveau. We hebben voor het jaar 2023 repressief toezicht gekregen van de provincie. In loop van 2023 is onze financiële positie verslechterd. Bij het opstellen van de halfjaarrapportage bleek dat we in 2023 een verlies zouden lijden. Uiteindelijk blijkt door enkele gunstige ontwikkelingen dat we 2023 in de plus hebben afgesloten. Om de financiële positie de komende jaren te verbeteren is in de zomer van 2023 het project Roerdalen in Balans 2.0 gestart. We vinden de lastendruk voor de inwoners acceptabel. We streven naar zo veel mogelijk kostendekkendheid. Ofwel de gebruiker betaalt. Daarnaast nemen de algemene belastingen niet meer toe dan noodzakelijk is. Betreffende de OZB is er tot en met 2024 een jaarlijkse verhoging van 3,5% voorgesteld in het kader van het project Roerdalen in Balans. Deze verhoging is voor het jaar 2023 doorgevoerd.

Meer informatie over de financiële positie van onze gemeenten is te vinden in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing, de paragraaf financiering en de paragraaf lokale heffingen. Hier zijn tevens de kengetallen weergegeven die hiermee samenhangen. Dit programma zorgt op zich zelf niet voor een solide financiële positie, maar we beschrijven hier wel het strategische doel in dit kader. Een duurzaam gezonde financiële huishouding van de gemeente

Jaarstukken 2023

67

Reguliere werkzaamheden     

Heffing en inning van belastingen (zie paragraaf lokale heffingen); Uitvoeren treasury functie (zie paragaaf financiering); Aandelenbeheer (zie paragraaf verbonden partijen); Analyse en berekeningen gemeentefonds; Financiële informatieverstrekking en – verantwoording.

Financieel bedragen x € 1.000 8. Algemene middelen

Rekening Primitieve Actuele 2022 Begroting Begroting

Rekening 2023

Verschil

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 232 44.115 43.883

- 551 43.344 42.793

- 369 45.036 44.667

- 403 46.650 46.247

- 34 N 1.614 V 1.580 V

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

- 3.070 1.848 - 1.222

- 69 90 21

- 869 890 21

- 2.947 2.935 - 12

- 2.078 N 2.046 V - 33 N

Resultaat

42.661

42.814

44.687

46.235

1.548 V

Toelichting bedragen x € 1.000 8. Algemene middelen - Belangrijkste afwijkingen Lasten Post onvoorzien niet uitgegeven in 2023 BsGW sluit het jaar 2023 negatief af. Totaal lasten Baten De effecten van de decembercirculaire 2023 zijn niet meer verwerkt in de begroting 2023 evenals de bijstellingen van de gemeentefondsuitkering voorgaande jaren. De uitgaven zijn verwerkt in programma 2 (energie toeslag).

50 V - 83 N - 33 N

1.478 V

Meer opbrengst onroerendezaakbelasting (woningen en niet-woningen).

42 V

De stijging van de toeristenbelasting is voor een heel groot gedeelte te wijten aan Huttopia. Zij zijn in 2023 volledig operationeel.

118 V

Minder belastingopbrengst overnachtingen arbeidsmigranten. Voor 2023 waren diverse nieuwe locaties voorzien, echter zijn deze nog niet tot uitvoering gebracht. Vandaar dat de inkomsten lager uit zijn gevallen.

- 27 N

Totaal baten

68

Verschil

1.611 V

bedragen x € 1.000 8. Algemene middelen - Belangrijkste afwijkingen

Verschil

Mutatie reserves Geen afwijkingen.

-

Totaal mutatie reserves Overige afwijkingen

- 30 N

Totaal afwijkingen

1.548 V

Algemene dekkingsmiddelen

In de eerste 7 programma's zijn de specifieke baten per programma opgenomen. Daarnaast heeft de gemeente ook nog baten die niet aan een programma zijn toe te rekenen. Het betreft de algemene uitkering, de algemene belastingen en opbrengsten van aandelen en obligaties; de zogenaamde algemene dekkingsmiddelen. We lichten deze posten hier toe. Belastingen en Waardering Onroerende Zaken (WOZ) Voor een nadere toelichting op de lokale heffingen verwijzen we naar de paragraaf lokale heffingen. Gemeentefondsuitkering De gemeentefondsuitkering bestaat uit drie onderdelen:  algemene uitkering;  integratie- en decentralisatie-uitkeringen, hierbij maken we verschil tussen de uitkeringen sociaal domein en de overige uitkeringen;  aanvullende uitkeringen. Onderstaand is te zien hoe de opbouw is: bedragen x € 1.000 Gemeentefondsuitkering Algemene uitkering Integratie uitkering Sociaal deelfonds

Rekening Primitieve 2022 Begroting

Actuele Begroting

Rekening 2023

Verschil

34.448 3.628

34.314 2.667

35.250 2.911

35.578 2.911

328 V -

Integratie en decentralisatie-uitkeringen (incl. bommenregeling en IUSD)

1.230

140

233

1.346

1.113 V

Hervormingsagenda jeugdzorg Totaal Gemeentefondsuitkering Compensatie uitkerings- en uitvoeringskosten Corona Verrekening voorgaande jaren Totaal Algemene uitkering

39.306 8 39.314

1.451 38.572 38.572

1.451 39.845 39.845

1.451 41.286 37 41.323

1.441 V 37 V 1.478 V

De begroting is gebaseerd op de stand van de septembercirculaire 2023. Over de effecten van de decembercirculaire 2023 bent u inmiddels al geïnformeerd door een raadsinformatiebrief. De belangrijkste verdere verschillen tussen de begroting en de rekening zijn de energietoelage €876.000, de hoeveelheidsverschillen en ontwikkelingen, € 331.000, de tegemoetkoming in invoeringskosten omgevingswet, € 186.000.

Jaarstukken 2023

69

Treasury Gemeente Roerdalen ontvangt jaarlijks dividenduitkeringen, omdat we aandelen bezitten in onder andere de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) en Enexis BV. Voor de raming van het dividend is uitgegaan van de ontvangsten over eerdere jaren. In 2023 hebben we dividend van de BNG ontvangen over het jaar 2022. Dit bedraagt € 43.000. Naast het dividend over de aandelen, valt hier ook de beleggingsopbrengst van de obligaties onder. Door invoering van het schatkistbankieren, mag de gemeente vrijgevallen obligaties niet opnieuw beleggen. Dit heeft tot gevolg dat onze rente-inkomsten afnemen. In 2023 is er 1 obligatie vrijgevallen. Voor een nadere toelichting op treasury verwijzen we naar de paragraaf financiering. Onvoorzien We hebben in de begroting een bedrag van € 250.000 op voor onvoorziene uitgaven opgenomen. De criteria voor het inzetten van de post onvoorzien zijn als volgt:  het betreft niet-beïnvloedbare uitgaven;  waarvoor geen compensatie mogelijk is binnen het programma;  die incidenteel zijn;  onvoorzienbaar waren en;  die onuitstelbaar en onvermijdbaar zijn. In 2023 is bij de halfjaarrapportage de post onvoorzien voor € 200.000 vrijgevallen. In het verdere verloop van 2023 is de post onvoorzien niet aangewend en daarom valt nu het restant ( € 50.000) vrij.

70

PARAGRAFEN Het karakter van een paragraaf in de programmabegroting is dat het een onderwerp behandelt dat invloed heeft op meerdere programma’s van de begroting.

Jaarstukken 2023

71

72

Paragraaf Bedrijfsvoering Ontwikkelingen bedrijfsvoering via Servicecentrum MER Het Servicecentrum MER bestond in 2023 10 jaar. Niet alle onderdelen zijn al zolang bij het SC MER ondergebracht. De Omgevingsdienst is het oudste, daarna kwam in 2015 het Sociaal Domein (de vroegere Sociale Dienst) en in 2017 is Bedrijfsvoering (met de onderdelen Financien, Informatisering en HRM) als laatste toegevoegd. Bij de Omgevingsdienst was afgelopen jaar de discussie over de toekomst van de RUD Limburg Noord dominant. Deze RUD is een netwerkorganisatie. Dit betekent dat de medewerkers van de RUD feitelijk bij alle gemeenten in Noord-Limburg zitten. Roerdalen participeert in de RUD via de Omgevingsdienst SC MER. Den Haag heeft aangegeven in de toekomst geen netwerkorganisatie te willen. Men wil een fysieke RUD waar de medewerkers ook feitelijk in dienst zijn bij deze organisatie. Afhankelijk van het takenpakket van een eventuele fysieke RUD kan dit grote consequenties hebben voor het voortbestaan van onze huidige Omgevingsdienst. In 2024 moet dit verder duidelijk worden. Naast deze discussie speelde in 2023 de voorbereiding van de implementatie van de Omgevingswet. De OD en de gemeentelijke medewerkers op het gebied van Ruimtelijke Ordening hebben nieuwe processen ontworpen om de invoering van de Omgevingswet zo soepel mogelijk te laten lopen.

We hebben de gemeenteraad nauw betrokken bij deze voorbereidingen. Het team Sociaal Domein is in 2023 stabiel gebleken. Er zijn enkele verbeteringen doorgevoerd in de dienstverlening en het kunnen toepassen van maatwerk waar gewenst. Tot slot het jongste onderdeel van SC MER: Bedrijfsvoering. In 2023 is daar voor het eerst gewerkt op basis van Uitvoeringsprogramma’s. Tevens zijn de UP’s voor 2024 voorbereid. De onderdelen van Bedrijfsvoering worden zoals het ook de bedoeling was steeds professioneler. Waar de kosten van Bedrijfsvoering voor 2023 afnamen is de verwachting voor de komende jaren duurder gaat worden. Dit komt met name door het steeds zwaarder gebruik van automatiseringshulpmiddelen. De beveiliging daarbij op peil houden en de privacy goed borgen en tegelijk transparant zijn als open overheid vragen nieuwe noodzakelijke investeringen. Ook de kosten van noodzakelijke softwarepakketten als die van Microsoft stijgen. De financiële software wordt in 2024 volledig vernieuwd - dit is in 2023 voorbereid. Tot slot is hard gewerkt aan het verbeteren van het archiefbeheer. In afstemming met de provinciale toezichthouder wordt een meerjarig verbeterplan met succes gerealiseerd. Voor het hele MER-samenwerking geldt dat afgelopen jaar sterk is ingezet op verbetering van de samenwerking tussen de 4 partners. Dat geldt ook voor de samenwerking op MT-niveau.

In alle organisaties en ook in de samenwerking is geïnvesteerd met behulp van het Overheids Ontwikkel Model (OOM is een variant op het landelijke INK-model). Dit model helpt ons om na afstemming met elkaar belangrijke ontwikkelstappen te zetten. Immers, de 4 organisaties zijn zozeer aan elkaar verbonden in systemen en processen dat gezamenlijke ontwikkeling voor een belangrijk deel bepalend is voor het succes. Dit is zeker ook van toepassing op de digitalisering en verdere optimalisering van de dienstverlening. Organisatieontwikkeling De organisatieontwikkeling heeft de laatste jaren vorm gekregen in het programma Andere overheid, onder het motto ‘Samen doen!’. De essentie ligt ook vast in onze missie ‘Bijdragen aan het geluk en de levenskwaliteit van alle inwoners en bezoekers’ en in de kernwaarden ‘respect en gelijkwaardigheid, vertrouwen en verantwoordelijkheid’.

Jaarstukken 2023

73

Afgelopen jaar hebben we functieonderhoud gepleegd voor meerdere functies en functiegroepen. Daarmee hebben we ook invulling gegeven aan de motie van de gemeenteraad om te zorgen dat functiewaardering van Roerdalen meer marktconform moet zijn. Daarnaast hebben we de hoofdstructuur van de organisatie aangepast. Dit leidt tot minder teams en minder managementfuncties en daarmee een besparing op overhead. We hebben twee nieuwe teammanagers geworven, waardoor het MT weer op volle sterkte is en interim-taken konden worden afgerond. We hebben geïnvesteerd in het opleiden van een grote groep medewerkers in projectmatig werken. Dit draagt bij aan de professionalisering van onze organisatie, meer grip op de werkzaamheden en betere (bestuurlijke) afwegingen over de inzet van menskracht en middelen. Dit komt de efficiency te goede; zoals ook onze inspanningen om processen lean te organiseren hieraan bijdragen. Eind 2023 hebben we de visie op opgavegericht werken afgerond. In 2024 werken via een aantal ontwikkelopdrachten verder aan de professionalisering van de organisatie. Het gaat onder meer om het vervolg van projectmatig werken en introductie van opgavegericht werken. Het gaat om de grote maatschappelijke vraagstukken, zoals de energietransitie of bestaanszekerheid. We hebben ons intranet en de inrichting van de werkomgeving vernieuwd.

Dit biedt volop kansen om ook digitaal kennis en ervaring uit te wisselen en om beter samen te werken. We zetten het intranet in ter ondersteuning van de organisatieontwikkeling. We hebben ook in MER-verband gewerkt aan organisatieontwikkeling en samenwerking. De vier MT’s zijn gestart met een periodieke afstemming om samenwerking met het SC MER en de gemeenten onderling te verbeteren. Personeel De krapte op de arbeidsmarkt blijft een rol spelen. Er komt steeds meer vraag naar andere routes om toch geschikt personeel aan te trekken. Zoals bijvoorbeeld het inzetten van werving- en selectiebureaus of andere wervingskanalen. Daarnaast blijven we gebruik maken van de mogelijkheid om zelf intern medewerkers op te leiden en te begeleiden. Bijvoorbeeld via junior-functies. Als het echt niet lukt om een vacature tijdig in te vullen en de werkzaamheden wel door moeten gaan huren we tijdelijk capaciteit in om taken uit te voeren of leggen we opdrachten bij externen. De ambtelijke organisatie van de gemeente Roerdalen bestaat uit 103,08 fte (fulltime-equivalenten). Dit is inclusief de griffie, tijdelijke extra formatie voor projecten en tijdelijke extra inzet. In onderstaande tabel is de verdeling van alle fte’s over de verschillende teams opgenomen. Formatie

31-12-2022

Begroting 2023 Structureel Tijdelijk

74

31-12-2023 Totaal Structureel

Tijdelijk

Totaal

Directie

1,00

1,00

0,00

1,00

1,00

0,00

1,00

Team programmamanagement

3,50

3,50

0,00

3,50

3,50

0,00

3,50

Team Concerncontrol

5,83

5,33

0,00

5,33

5,33

0,00

5,33

Team dienstverlening

20,60

20,60

0,67

21,27

20,60

0,67

21,27

Team bestuurszaken

9,11

8,94

0,00

8,94

8,94

0,00

8,94

Team MO

8,87

8,87

2,00

10,87

8,87

2,00

10,87

Team onderhoud

18,00

18,00

0,00

18,00

18,00

0,00

18,00

Team openbare werken en vastgoed

14,56

14,75

0,75

15,50

14,75

0,75

15,50

Team REO

14,67

14,95

1,72

16,67

14,95

1,72

16,67 2,00

Griffie

2,00

2,00

0,00

2,00

2,00

0,00

Formatie in fte totaal

98,14

97,94

5,14 103,08

97,94

5,14 103,08

Op 31-12-2023 waren niet alle functie ingevuld met vaste medewerkers. De daadwerkelijke bezetting op dat moment was 101,73 fte. In onderstaand overzicht is de bezetting over de verschillende team opgenomen. Fte’s t.o.v. bezetting

31-12-2023 FTE’s

Bezetting*

Directie

1,00

1,00

Team programmamanagement

3,50

4,22

Team Concerncontrol

5,33

5,67

Team dienstverlening

21,27

20,54

Team bestuurszaken

8,94

9,28

Team MO

10,87

8,67

Team onderhoud

18,00

19,11

Team openbare werken en vastgoed

15,50

14,17

Team REO

16,67

16,07

Griffie

2,00

3,00

103,08

101,73

Formatie in fte totaal *medewerkers in dienst excl. inhuur

Ziekteverzuim Het verzuimpercentage is in 2023 iets afgenomen. Het langdurend en extra langdurend verzuim heeft nog steeds het grootste aandeel in het totale verzuim. Dit is nauwelijks beïnvloedbaar verzuim en is vaak niet of niet alleen werk gerelateerd. De meldingsfrequentie nam af, wat betekent dat gemiddeld gezien iets minder snel ziekgemeld wordt dan in het voorgaande jaar. Verzuimcijfers

2022

2023

Verzuimpercentage

9,41%

8,90%

Meldingsfrequentie

1,34

0,91

Werkdruk In 2023 is er een onderzoek uitgevoerd op gebied van werkdruk. Via een digitale vragenlijst bleek dat er in de organisatie best wel wat signalen zijn van (te) hoge werkdruk. Werkdruk is niet ongezond zolang deze in voldoende balans is. Uit het onderzoek bleek dat het nodig is om interventies in te zetten om ervoor te zorgen dat deze balans verbetert. Het managementteam stemt hierover af met zowel de bedrijfsarts als de ondernemingsraad en pakt dit actief op in de eigen teams. Arbeidsomstandigheden De werkgever moet zorgen voor veilige en gezonde arbeidsomstandigheden. In samenwerking met de andere MER-organisaties is in 2023 het Arbobeleidsplan vastgesteld. In de komende jaren gaan we aan de slag met het daarbij behorende Plan van Aanpak. Daarin staan onder andere de volgende onderwerpen:  Vormgeving vitaliteitsbeleid (inclusief werkdruk/werkstress en Periodiek ArbeidsGezondheidskundig Onderzoek -PAGO-beleid)  Ongewenst gedrag/klachtenregeling  Protocol wangedrag  Agressietrainingen (op termijn MER-breed aanbod) Jaarstukken 2023

75

  

Vaccinatiebeleid (‘wie waarvoor en hoe vaak?’) Proces ‘melding (bijna) ongevallen’ Evaluatie dienstverlening bedrijfsarts

Daarbij blijven we ons inzetten op het verlagen van het ziekteverzuim en het vergroten van de inzetbaarheid van medewerkers. Werkdruk is daar een belangrijk thema in. We hebben daarom recentelijk een onderzoek uit laten voeren om te bekijken of en in welke mate er sprake is van (ongezonde) werkdruk in Roerdalen. Harmonisatie arbeidsvoorwaarden en integriteitsbeleid In de MER-samenwerking zijn de arbeidsvoorwaarden voor medewerkers geharmoniseerd. Na afronding van het projectmatig uitwerken van de evaluatie van de geharmoniseerde arbeidsvoorwaarden wordt vanaf 2024 verder geïnvesteerd in MER-brede harmonisatie van regelingen. Alle regelingen op gebied van integriteit willen we harmoniseren – of waar het nieuwe regelingen betreft – ze MER-breed uitwerken. Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) Vanaf 2024 kunnen medewerkers op basis van de cao gebruik maken van een Regeling Vervroegde Uittreding (RVU) mits ze aan de voorwaarden voldoen. Vanaf 2024 werken we met een nieuwe organisatie-indeling. Het aantal teams is teruggebracht tot vier. Daarmee is een vergelijking met indeling 2023 niet meer goed mogelijk. In onderstaande overzichten staat de formatie van de gemeente Roerdalen weergegeven tot en met 2023. Daarnaast is de teamindeling en formatie vanaf 2024 weergegeven.

76

Vanaf het begrotingsjaar 2017 lichten gemeenten de effecten van beleid toe door een vaste set beleidsindicatoren op te nemen in de begroting en de jaarrekening. De meeste van deze indicatoren zijn te vinden op www.waarstaatjegemeente.nl, onder het dashboard “Besluit Begroting en Verantwoording”. Bij elk van deze indicatoren is een omschrijving en nadere toelichting vermeld. Een aantal van deze indicatoren wordt door gemeenten uit de eigen gegevens of de eigen begroting overgenomen te worden, omdat daar geen landelijke bron voor beschikbaar is. Deze indicatoren worden dus niet ontsloten via waarstaatjegemeente.nl. Het gaat om de volgende indicatoren: 1. Formatie 2. Bezetting 3. Apparaatskosten 4. Externe inhuur 5. Overheadkosten Indicator

Toelichting

2022

2023

Formatie

De formatie in fte's per 1.000 inwoners

4,77

4,98

Bezetting

De werkelijke bezetting in fte's per 1.000 inwoners

4,37

4,91

Apparaatskosten

De apparaatskosten per inwoner

€ 469

€ 545

Externe inhuur

Kosten externe inhuur als % van de totale loonsom + kosten inhuur externen

17,2%

16,2%

Overhead

De kosten voor de overhead als % van de totale lasten

13,0%

13,4%

Toelichting bij de indicatoren 1. Formatie De indicator is gestegen van 4,77 naar 4,98 door stijging van het aantal inwoners van 20.558 naar 20.702. Het aantal toegestane fte’s is gestegen van 98 naar 103. 2. Bezetting De indicator is gestegen van 4,37 naar 4,91 ten opzichte van vorig jaar. Er is nog steeds sprake van vacatureruimte die moeilijk in te vullen is maar in het algemeen is de bezetting gestegen. 3. Apparaatskosten (ofwel organisatiekosten) Kosten die gemaakt worden om de gemeentelijke organisatie in stand te houden en te laten functioneren. De indicator is met 15% gestegen van € 469 naar € 545 per inwoner door een stijging van de apparaatskosten.

Jaarstukken 2023

77

De stijging van de apparaatskosten van € 9.650.000 in 2022 naar € 11.283.000 in 2023 wordt vooral veroorzaakt door COA stijging en hogere energiekosten 4. Externe inhuur De indicator is gedaald van 17,2% naar 16,2% doordat de inhuurkosten dalen ten opzichte van de totale loonsom. De kosten voor detachering via Westrom worden niet meegenomen in deze indicator. Doordat er meer vacatures zijn ingevuld en de bezetting met eigen personeel stijgt dalen de kosten voor externe inhuur. De totale kosten voor de inhuur van externen stijgt van € 1.394.000 in 2022 naar € 1.475.000 in 2023 voornamelijk door inhuur voor de invulling van vervanging ziekte en ouderschap en stijging van tarieven door inflatie. Inhuurkosten voor incidentele projecten zijn buiten beschouwing gelaten. 5. Overheadkosten Dit zijn alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces en organisatiekosten. Die kunnen niet rechtstreeks toegerekend worden aan de taakvelden van de organisatie, zoals lastenmanagement, ICT, P&O, facilitaire zaken, kosten van de accountant, fiscalist en advocaat, leasekosten, energiekosten, verzekeringen. De indicator blijft nagenoeg gelijk doordat de overheadkosten in dezelfde mate zijn gestegen ten opzichte van de totale programmakosten. De programmalasten zijn gestegen van €58.735.000 naar €67.841.000.

De stijging van de kosten voor de overhead van € 7.643.000 in 2022 naar € 9.104.000 in 2023 wordt vooral veroorzaakt door cao stijging en hogere energiekosten. Gegevensveiligheid (informatiebeveiliging en privacy) De term Gegevensveiligheid is de verzamelnaam voor informatiebeveiliging en privacy. We willen hierbij zowel in onze eigen organisatie als in het SC MER minimaal voldoen aan wettelijke verplichtingen. Het gaat hier met name om de BIO (Baseline Informatiebeveiliging Overheid), de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming) en de Wpg (Wet politiegegevens). De gemeente heeft hierbij een zorgplicht naar inwoners, ondernemers en medewerkers. In onze aanpak staat risicobeheersing centraal en niet het uitsluiten van ieder risico. Vanuit informatiebeveiliging kijken we vooral naar organisatie- of bestuurlijke risico’s, terwijl het bij privacy vooral gaat om het beheersen van risico’s voor inwoners en medewerkers. De regie op gegevensveiligheid en de invulling van de gegevensveiligheid adviesrollen zijn belegd bij SC MER. Vanuit SC MER worden uitvoeringsprojecten op gebied van gegevensveiligheid voorbereid en uitgevoerd. Ze zijn gericht op bewustwording van medewerkers, verbetering van organisatorische maatregelen in de processen van de organisatieteams en de doorontwikkeling van de technische maatregelen in de ICT omgeving.

Aan de hand van kwartaalrapportages houden management, directie en bestuur vinger aan de pols bij de voortgang van gegevensveiligheid projecten en activiteiten. In 2023 hebben we het bewustwordingsprogramma voortgezet en zijn we een onderzoek gestart naar verbetermogelijkheden. Die zien we door de bewustwordingsprogramma’s in de vier MER organisaties te harmoniseren. Hiervoor is een project opgenomen voor 2024. Daarnaast hebben we meer ingezet op samenwerking tussen de MER organisaties bij het treffen van organisatorische maatregelen, zoals het gezamenlijk uitvoeren van risicoanalyses. Verder zijn onze technische maatregelen doorontwikkeld, waardoor met name onze detectiemogelijkheden sterk zijn verbeterd. De capaciteit gegevensveiligheidsadviseurs is beperkt. Daarom werken we vooral aan hoog-risico processen. De ondersteuningsbehoefte van de diverse teams ligt echter vaak bij brede praktische ondersteuning. Dit is bijvoorbeeld zichtbaar bij de inzageverzoeken die de gemeente Roerdalen in

78

2023 heeft ontvangen. Het tijdig en volledig beantwoorden van deze verzoeken kost nog veel inzet, doordat kwaliteitsbeheerprocessen deels niet goed zijn vastgelegd. Organisatorische gegevensveiligheid maatregelen zijn vaak onderdeel van deze kwaliteitsbeheerprocessen. Het management is afgelopen jaar nauwer betrokken bij de ondersteuning vanuit de gegevensveiligheid adviseurs, waardoor er beter geprioriteerd kan worden. In de jaarlijks verplichte zelfevaluatie op het gebied van gegevensveiligheid (ENSIA) verklaren we dat we in control zijn. Een onafhankelijke audit over deze verklaring is bij het schrijven van de jaarrekening nog niet beschikbaar. Uit de zelfevaluatie over 2023 komt naar voren dat de restrisico’s acceptabel zijn. Verbeterpunten bestaan met name uit het naleven en borgen van kwaliteitseisen. De evaluatie laat ook zien dat de gemeente Roerdalen de Basisregistratie Ondergrond onvoldoende geïmplementeerd heeft en sterk achter loopt op de landelijke ontwikkeling van deze basisregistratie. De verbetermaatregelen van vorig jaar zijn in 2023 nog niet voldoende uitgevoerd. We besteden hier in 2024 extra aandacht aan. De impact van beveiligingsincidenten en datalekken is in 2023 tot een minimum beperkt gebleven.

De MER organisaties zijn afgelopen jaar doelwit geweest van meerdere gerichte cyberaanvallen, maar door de bestaande en in 2023 verbeterde technische en organisatorische beveiligingsmaatregelen hebben deze geen impact gehad op de dienstverlening. Opvallend is de enorme toename van pogingen tot zogenaamde CEO-fraude. Hierbij doet een aanvaller zich voor als gemeentesecretaris of bestuurder om zodoende bij ambtenaren gevoelige informatie of een spoedbetaling te verkrijgen. We hebben afgelopen jaar veel aandacht besteed aan het herkennen en tegengaan van CEO-fraude. Er hebben zich geen incidenten voorgedaan. Het Rijk legt de lat voor gegevensveiligheid steeds hoger. Bijvoorbeeld door het omzetten van richtlijnen in wetgeving waarop gehandhaafd gaan worden. Dit betekent dat we moeten blijven inzetten op het verhogen van de kwaliteit van onze werkprocessen. En zorgen dat aantoonbaar is dat we onze werkwijzen goed op orde hebben. Dit zal de komende jaren extra aandacht vragen. Informatiebeheer Met de vier MER-organisaties is een Verbeterplan informatiebeheer 2022-2024 opgesteld. Dit plan bevat niet alleen aanbevelingen uit de KPI-audit 2021 op het archiefbeheer, maar ‘alles’ wat nodig is om informatie- en archiefbeheer voor de vier MER-organisaties op orde te krijgen én te houden.

Het Verbeterplan Informatiebeheer richt zich specifiek op het samen aanpakken van de problematiek van informatie- en archiefbeheer. De nadruk moet daarbij liggen op samen. Alleen door deze – en andere vraagstukken, zoals procesuniformering en-digitalisering en digitale fitheid – gezamenlijk aan te pakken kunnen de gewenste verbeteringen in kwaliteit en efficiëntie gerealiseerd worden. Het afgelopen jaar is het Verbeterplan Informatiebeheer volledig ten uitvoer gekomen. We hebben substantiële stappen gezet in het verbeteren van het Archief- en Informatiebeheer voor de 4 organisaties. Zo hebben we een dienstverleningsovereenkomst afgesloten tussen Servicecentrum MER en de 3 gemeenten waardoor de werkzaamheden rechtmatig door het servicecentrum worden uitgevoerd. Maar ook op andere vlakken, zoals opstellen/vaststellen richtlijnen en zichtbaarheid binnen de 4 organisaties zijn stappen gezet. Dit alles heeft er in geresulteerd dat de provincie voor de toezichtsronde 2022/2023 op het gebied van Archief- en Informatiebeheer haar beoordeling op de interventieladder heeft bijgesteld van trede 3 “actief toezicht” naar trede 2 “informatie opvragen en valideren” onder voorwaarde dat de ingezette lijn m.b.t. Archief- en Informatiebeheer ook de komende periode wordt doorgezet.

Jaarstukken 2023

79

Frauderisico Fraude is het opzettelijk misleiden om onrechtmatig voordeel te verkrijgen. Alle medewerkers van de gemeente Roerdalen hebben een verantwoordelijkheid voor het vermijden en ontdekken van fraude. Door zaken als functiescheiding, het per functie beleggen van bepaalde verantwoordelijkheden (zoals onder meer vastgelegd in de mandaatregeling), het werken met procedures, het 4-ogen-principe, beveiliging van ICT en het uitvoeren van interne controlewerkzaamheden, laten we zien het belangrijk te vinden om fraude te voorkomen. Ondanks de maatregelen die we genomen hebben om fraude te voorkomen, blijft er altijd een kans bestaan op oneigenlijk handelen. Weliswaar is de kans klein als er beheersingsmaatregelen zijn genomen, echter de menselijke factor blijft een onzekere factor. Het is daarom belangrijk dat onze medewerkers zich bewust zijn van de frauderisico's die de organisatie kan lopen, in de processen die door de medewerkers uitgevoerd worden. Een frauderisico moet daarbij worden omschreven als de combinatie tussen de mogelijkheid dat opzettelijk bedrog plaats kan vinden in een proces en de schade die daarmee veroorzaakt kan worden. In 2024 stellen we een frauderisico-analyse op, bespreken we binnen de organisatie op regelmatige basis frauderisico’s en vernieuwen we waar nodig de maatregelen om het frauderisico te beperken.

Rechtmatigheidsverklaring 2023 Inleiding verantwoordelijkheid college van burgemeester en wethouders De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording lichten wij toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door de raad vastgestelde kaders zoals de begroting en gemeentelijke verordeningen. Bij de vaststelling van het controleprotocol door uw raad op 29 februari jl. is het normenkader hiervoor vastgesteld. De goedkeuringstolerantie is door uw raad bepaald en volgt het voorschrift van de Commissie BADO (Bedrijfsvoering en Auditing Decentrale Overheden). Deze bedraagt 1% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en komt daarmee uit op € 701.800,-. Voor een goedkeurende accountantsverklaring mag de optelsom van fouten dit bedrag niet overschrijden.

Bevinding/conclusie Wij zijn van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde goedkeuringstolerantie. Er zijn fouten en onzekerheden geconstateerd die leiden tot een onrechtmatigheid. De criteria die hierbij van toepassing en getoetst zijn betreffen het voorwaardencriterium, begrotingscriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik (M&O) criterium.

80

De geconstateerde afwijkingen per criterium: Afwijkingen voorwaardencriterium met financiële impact.     





Proces aanbesteden – Onkruidbestrijding op verhardingen – fout € 195.354,Nadere afspraken (voorwaarden), inzake het bestek onkruidbestrijding op verhardingen, zijn na de aanbesteding aangepast. Het achteraf aanpassen is strijdig met de aanbestedingsregels. Proces aanbesteden – Projectbegeleiding windenergie – fout € 132.390,De verstrekte opdracht kent een spreekwoordelijke ‘knip’. Twee opdrachten zijn opeenvolgend en gezamenlijk verstrekt maar niet zodanig als één opdracht aanbesteed. Proces aanbesteden – Diesellevering – fout € 71.082,Ondanks beëindiging van lopende contracten inzake dieselleveringen vinden er nog afnames plaats. Proces aanbesteden – Schoonmaakdiensten – fout € 78.203,De overeenkomst (dd. 2015) is stilzwijgend doorlopend verlengd met jaarlijkse prijsindexaties. Een nieuwe aanbesteding is uitgebleven. Proces aanbesteden – aanschaf onderdelen voor machines en alle daaraan gerelateerde producten – fout € 78.988,Bezien over een periode van 4 jaar is de gekozen aanbestedingsvorm, gezien de totale omvang, niet conform de aanbestedingswet. Proces aanbesteden – Archiefdiensten – Fout € 29.000,De aanbesteding is aangegaan voor 4 organisaties, de opdrachtverstrekking betreft 2 organisaties. De aanbestedingsvorm (meervoudig) is gezien de omvang onjuist gebleken, een Europese aanbesteding had moeten plaats vinden.

Proces aanbesteden – Technisch advies – Fout € 18.773,Binnen de opdrachtverstrekking zijn naast beheer en onderhoud van openbare verlichting ook andere operationele werkzaamheden opgenomen. In de geraamde waarde is geen rekening gehouden met algemene indexatie.

Conclusie rechtmatigheid voorwaardencriterium Uit de interne controlewerkzaamheden zijn ongecorrigeerde fouten aangetroffen die leiden tot een onrechtmatigheid. Het totaal van fouten en onzekerheden blijft edoch beneden de goedkeuringstolerantie! De conclusie vanuit de interne beheersing (verbijzonderde interne controle) is overigens stringenter dan de externe accountantscontrole. Afwijkingen begrotingscriterium:  Programma 2 – Participatie, ondersteuning en zorg - Overschrijding € 232.000,Dit programma kent een overschrijding als gevolg van hogere lasten jeugdzorg. Door de veranderde zorg-mix (daling lichte jeugdzorg en stijging zware jeugdzorg) en prijsstijgingen zijn er in 2023 meer kosten gemaakt. We zien regionaal dat het gebruik van de zware jeugdzorg toeneemt en daarnaast hebben we in Roerdalen enkele jeugdigen extra, die intensievere (en dus duurdere) jeugdzorg nodig hebben. De overschrijding is kleiner dan 3% van de lasten binnen dit programma maar wordt toch gepresenteerd vanwege de kwalitatieve relevantie. Deze overschrijding leidt niet tot een onrechtmatigheid. Het betreft immers een ‘open einde regeling’.  Programma 5 – Woonomgeving – Overschrijding € 521.000,Het project Centrumplan Herkenbosch is met ingang van 2023 geherrubriceerd als onderdeel van de bouwgrondexploitatie op basis van een BBV verplichting.

Binnen de grondexploitatie waren geen lasten geraamd voor dit project (was eerder een investeringskrediet). De

Jaarstukken 2023

81

overschrijding is groter dan 3% van de lasten binnen dit programma maar leidt niet tot een onrechtmatigheid. Het betreft immers de financiële implicaties van het toepassen van de juiste verslagleggingsvoorschriften. Conclusie rechtmatigheid begrotingscriterium Geconcludeerd kan worden dat er geen sprake is van onrechtmatige uitgaven omdat deze passen binnen het door de gemeenteraad geformuleerde beleid. Conclusie rechtmatigheid Misbruik & Oneigenlijk gebruik De rechtmatigheidseis betreft ook de toetsing op juistheid en volledigheid van de gegevens, die door de belanghebbenden zijn verstrekt om het voldoen aan voorwaarden aan te tonen. Dit ter voorkoming en bestrijding van misbruik en oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving (M&Ocriterium). Tijdens interne controlewerkzaamheden zijn de aspecten frauderisico meegenomen in de toetsing. Hieruit zijn geen bijzonderheden geconstateerd.

82

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Het grondgebied van de gemeente Roerdalen beslaat een oppervlakte van ongeveer 88,5 km². Hier wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. De gemeente heeft daarbij de directe zorg voor de noodzakelijke infrastructuur zoals wegen, riolering, bruggen, groen, openbare verlichting, sport- en spelfaciliteiten en een aantal gebouwen. Een groot deel van het vermogen van de gemeente bestaat uit deze kapitaalgoederen. Deze bevinden zich meestal op, maar ook onder de grond. Op deze kapitaalgoederen wordt over meerdere jaren afgeschreven. De levensduur wordt gemaximaliseerd door planmatig en adequaat onderhoud aan de kapitaalgoederen te plegen. De kapitaalgoederen bepalen grotendeels de kwaliteit van de openbare ruimte. In deze paragraaf worden de kaders gesteld voor het onderhoud van de infrastructuur. De huidige kwaliteitsniveaus zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. We hebben de gekozen kwaliteitsniveaus gecontinueerd. De benodigde budgetten sluitend daarbij aan. De financiële discussie behorend bij het uitvoeringsprogramma mobiliteitsplan Roerdalen 2024-2028 is in 2023 onderdeel gemaakt van het gesprek met de werkgroep Roerdalen in Balans 2.0, om te komen tot een gezonde financiële huishouding. Meer hierover in programma 6.

Riolering en water Het GRP 2022 - 2026 en het Waterketenplan zijn het kader op het gebied van riolering en water. Hierin komt de regionale samenwerking verder tot uitdrukking. Ook het inspelen op het veranderende klimaat is hierin opgenomen. We hebben het afkoppelen van hemelwater meegenomen in de projecten. Basisscholen kunnen meedoen aan het regionale project ‘GroenBlauwe revolutie schoolpleinen’, waarbij omvorming van het schoolplein van tegels naar meer groen en blauw (water) centraal staat. Bij de Berensprong in Herkenbosch en de Hovenier in Montfort zijn we dit concreet aan het uitwerken. We proberen hier ook combinaties met andere werkzaamheden in de omgeving te zoeken. Voor het onderhoud aan en vervanging van rioleringen hebben we de volgende bedragen uitgegeven:

bedragen x € 1.000 Onderhoud rioleringen Regulier onderhoud 1 (Vervangings-)investeringen

Rekening 2022

Actuele Begroting

Rekening 2023

344 797

242 1.140

288 971

1 inclusief reinigen kolken, inspecties en stortkosten

Jaarstukken 2023

83

Wegen De onderhoudsplicht van de wegen valt onder de Wegenwet. Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de wegen. De gemeente vindt het belangrijk om het onderhoudspeil van de wegen op een kwalitatief voldoende niveau te brengen en te houden. Conform het wegenbeleidsplan onderhouden we de verharde wegen binnen de kernen op niveau basis (cf. CROW normen) en de wegen in het buitengebied op niveau laag, met uitzondering van de recreatieve routes en verbindingswegen. CROW staat voor Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. De kaders hiervoor zijn actueel en hebben hierbij het volgende ambitieniveau vastgesteld:

Voor het onderhoud aan en vervanging van verhardingen zijn de volgende bedragen uitgegeven. Uit het wegenbeheerplan volgen de gemiddelde budgetten benodigd om het onderhoudsniveau te bereiken en handhaven. Daarbij hebben we geen achterstallig onderhoud. Vervolgens verwerken we de investeringsbedragen per jaar op basis van de planning van de werkzaamheden. Zie hiervoor het investeringsschema.

Onderhoud wegen Regulier onderhoud 1 (Vervangings-)investeringen 1 excl. restantkredieten 2018

84

Rekening 2022 916 3.229

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2023 1.210 2.550

1.329 3.125

Openbare verlichting Goede openbare verlichting draagt bij aan het veiligheidsgevoel van inwoners en de leefbaarheid in de gemeente. Openbare verlichting is ook belangrijk voor de verkeersveiligheid. Het Beleidsplan Openbare Verlichting is het kader voor de uitvoering. We dragen daarmee ook bij aan duurzaamheid. We passen ledverlichting toe en sluiten hierbij aan bij het actieplan duurzame energie. We zien daardoor ook een daling in de verbruikte energie, dat is in 2023 ook weer goed zichtbaar. Inmiddels is 57% van de openbare verlichting binnen de gemeente nu voorzien van ledverlichting. We vervangen in principe armaturen na 20 jaar, waarmee we kapitaalvernietiging voorkomen. Omdat bepaalde soorten lampen niet meer toegepast mogen worden, vervangen we die eerder. Op dit moment wachten we technische ontwikkelingen af en verwachten we nog geen structurele kostenverhogende effecten door deze vervanging. De masten (palen) toetsen we op veiligheid en vervangen we pas als het echt nodig is. We hebben geen achterstallig onderhoud. Voor het onderhoud aan en de vervanging van de openbare verlichting zijn de volgende bedragen beschikbaar:

Onderhoud openbare verlichting Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Rekening 2022 158 127

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2023 141 192 108 202

Openbaar groen Roerdalen beschikt over circa 100 hectare groen in de vorm van plantsoenen en gazons en zo’n 21.000 bomen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de groene ligging een groot deel van het uiterlijke aanzien van onze gemeente bepaalt. De kwaliteit van de openbare ruimte en in dit geval het groen maakt Roerdalen een aantrekkelijke gemeente om in te wonen en te recreëren. Het is voor ons daarom belangrijk de groene landschappelijke uitstraling zoveel mogelijk te behouden. Tussen deze paragraaf en programma 6 zit een verbinding. We hebben de eerder vastgestelde onderhoudsniveaus gehandhaafd. Er zijn diverse civieltechnische projecten gerealiseerd waarin ook de renovatie van het groen is meegenomen zoals de Markt Vlodrop, Zandstraat Montfort, Jacques Schreurstraat/Emile Seipgensstraat Melick Het onderhoud van de bomenlaan langs de Vlootveestraat is in 2023 voorbereid. Er zal ca. 40% van de bomen worden verwijderd om ruimte te bieden aan de bomen die we handhaven. Uitvoering zal in 2024 plaats vinden. Langs de Angsterweg in Vlodrop hebben we ca. 50 nieuwe bomen bijgeplant zodat er weer een aaneengesloten laan kan ontstaan. Bedragen die uitgegeven zijn voor het onderhoud openbaar groen:

Onderhoud openbaar groen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Jaarstukken 2023

Rekening 2022 862 -

bedragen x € 1.000 Actuele Rekening Begroting 2023 1.372 996 140 34

85

Civiele kunstwerken Binnen de gemeente Roerdalen liggen 40 civiele kunstwerken. Dit zijn bruggen, viaducten, etc. Meer dan de helft van deze kunstwerken is aangelegd in de jaren ’70 en ’80. Het betreft met name betonnen kunstwerken. Kunstwerken maken een essentieel onderdeel uit van een deugdelijk functionerend en veilig netwerk. Periodiek wordt de kwaliteit in beeld gebracht inclusief uitvoeringsprogramma om de veiligheid te waarborgen. Aan het fietsviaduct over de Heinsbergerweg in Melick is in 2023, in tegenstelling tot wat eerder gepland was, geen groot onderhoud uitgevoerd. De kosten hiervoor vielen erg hoog uit, en het budget was niet toereikend. Vanwege toekomstig noodzakelijk onderhoud en om de veiligheid te garanderen, monitoren we nu jaarlijks de kwaliteit van het viaduct. Afhankelijk hiervan wordt groot onderhoud opnieuw gepland op het moment dat dit niet langer kan worden uitgesteld. Bedragen die uitgegeven zijn voor het onderhoud van de civiele kunstwerken: