04 Concept programmabegroting 2026-2029

We verbeteren de kwaliteit van de instroom van nieuwe medewerkers door inwerkprogramma's. Strategische personeelsplanning In 2026 optimaliseren we (in samenwerking met het servicecentrum MER) het instrument voor strategische personeelsplanning. We doen dit om inzicht te krijgen in welke HR-interventies nodig zijn om de personele inzet optimaal af te stemmen op de (bestuurlijke) opgaven. We koppelen personeelsplanning bewust aan organisatieontwikkeling, opleiden en het voeren van (ontwikkel)gesprekken. Deze elementen versterken elkaar en helpen ons om een toekomstbestendige organisatie te realiseren. Formatie De structurele formatie van onze organisatie per 2026 is toegenomen ten opzichte van vorig jaar. De toename is onderbouwd in de kadernota. Aanvullend op de kadernota is er in onderstaand overzicht 0,22 fte extra uitbreiding op functie van jurist leefomgeving opgenomen. Formatie Teams Directie Opgaven manager Team Leefomgeving Team Samenleving Team Dienstverlening Team Openbare Ruimte Griffie Formatie in fte totaal

50

2024

2025

2026

2,00

1,00 1,00 19,11 20,51 29,65 32,37 2,00 105,64

1,00 1,00 20,62 20,40 30,49 33,62 2,17 109,30

19,56 20,10 28,76 32,10 2,00 104,52

Gegevensveiligheid (informatiebeveiliging en privacy) Digitale informatie is onmisbaar in het werk van de gemeente, maar brengt ook risico’s met zich mee, zoals datalekken, systeemstoringen en cybercriminaliteit. Inwoners, ondernemers en partners moeten erop kunnen vertrouwen dat hun gegevens bij onze gemeente veilig zijn. Daarom werkt de gemeente continu aan gegevensveiligheid. We volgen landelijke richtlijnen, brengen risico’s in beeld en nemen maatregelen. Dit is geen eenmalig project, maar een doorlopend proces. Het Servicecentrum MER (SC MER) heeft hierin de regierol. Een kernteam ondersteunt ons met advies, praktische hulpmiddelen en coördinatie, en zorgt samen met andere MER-organisaties voor een gezamenlijke aanpak. In 2025 doen we metingen en analyses; in 2026 volgen verbetermaatregelen. De nieuwe Cyberbeveiligingswet (Cbw), gebaseerd op de Europese NIS2-richtlijn, gaat in 2026 in. Deze wet verplicht overheden om nog strenger te werken aan risicobeheersing, continuïteit en veilige samenwerking. Ons uitvoeringsplan loopt daarom door in 2026. Tot slot is er de jaarlijkse ENSIA-verantwoording. Wij moeten aantonen dat het de beveiliging op orde heeft. SC MER coördineert dit en neemt ons zoveel mogelijk werk uit handen. Informatisering en automatisering De komende jaren staat verdere digitalisering centraal bij onze vier MER-organisaties.

Team Informatisering speelt hierin een sleutelrol en werkt vanuit zes thema’s:      

Digitale dienstverlening – betere onlinediensten voor inwoners. Digitaal samenwerken – eenvoudig samenwerken binnen en buiten de organisaties. Smart technologie & innovatie – veilige inzet van nieuwe technologie om dienstverlening te verbeteren. Data & informatiehuishouding – zorgvuldig beheren en benutten van informatie. Cybersecurity & gegevensveiligheid – bescherming van gegevens en privacy. Techniek & ICT – een stabiele en betrouwbare ICT-basis.

Alle activiteiten zijn erop gericht om onze gemeente te ontzorgen met moderne, veilige en betaalbare ICT-diensten. Doelen voor 2026:  Uniforme bedrijfsvoering: gezamenlijke digitale visie en minder gebruik van papier.  Werkplek van de toekomst: werken in Microsoft 365 met betere samenwerking en veilige opslag van bestanden.  Datagedreven werken: gebruik van een MER-datawarehouse voor betere inzichten en sturing.  Innovatie met AI en Cloud: vernieuwing van applicaties en verplaatsing naar de Cloud.  Veiligheid en wetgeving: voldoen aan strengere Europese en nationale eisen rond privacy en beveiliging (NIS2, AVG, AI-act, Woo).

51

Activiteiten in 2026:  Digitale dienstverlening versterken door projecten die voldoen aan wetten als Woo, Wdo en Wmebv.  Duurzaam digitaal archief: voldoen aan de nieuwe archiefwet en voorbereiden op aansluiting bij een e-depot.  Nieuwe digitale werkplek: laptops en Microsoft 365 als centrale toegang tot alle applicaties.  Datagedreven werken: dashboards en rapportages uit het MER-datawarehouse.  Applicatielandschap moderniseren: meer grip door documentatie, Cloudmigraties en beter leveranciersmanagement.  AI-servicedesk: doorontwikkeling van een virtuele assistent als de pilot succesvol blijkt.  Cybersecurity aanscherpen: strengere toepassing van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en naleving van nieuwe wetgeving. Financiën Met de livegang van het nieuwe financieel pakket is gericht ingezet op het versterken en implementeren van de doelstelling van SC MER: processen te uniformeren en te optimaliseren. In 2026 gaan we samen met Maasgouw, Echt-Susteren en het SC MER met de digitalisering van de planning en control-cyclus. Rechtmatigheid De inwerkingtreding van de rechtmatigheidsverantwoording (RMV) houdt in dat we bij de jaarstukken verantwoording afleggen over de naleving van relevante financiële regels. De RMV omvat drie criteria:  Voorwaardencriterium: naleving van wet- en regelgeving bij financiële beheershandelingen.

 Begrotingscriterium: lasten binnen de geautoriseerde begroting.  M&O-criterium: waarborgen tegen misbruik van subsidies en heffingen. De verantwoordingsgrens is vanaf 2025 wettelijk vastgesteld op 2% van de lasten. Het doel is om de rechtmatigheidsverantwoording (aan de voorkant) te verankeren binnen de operationele processen van de organisatie. Daarnaast zal gedurende 2026 opvolging worden gegeven aan de bevindingen die bij de jaarrekening 2025. Frauderisico Ondanks onze inspanningen om fraude te voorkomen, blijft er altijd een kans op oneigenlijk handelen, vooral door de menselijke factor. Het is daarom belangrijk dat onze medewerkers zich bewust zijn van de frauderisico's. Een (fraude)risico is de combinatie tussen de mogelijkheid dat een voorval of schade zich voordoet en de ernst van die schade (fraude). Frauderisico's worden regelmatig besproken in werkoverleggen, wat helpt bij het identificeren en inschatten hiervan. Hierdoor kunnen maatregelen worden genomen om het restrisico tot een aanvaardbaar niveau te verlagen. Daarnaast treffen we beheersmaatregelen zoals functiescheiding, mandaatregeling, procedures, het 4-ogen-principe, ICT-beveiliging en interne controles om frauderisico’s te beperken.

52

Beleidsindicatoren bedrijfsvoering en overzicht kosten overhead In onderstaande tabel zijn de vijf verplichte indicatoren op het gebied van bedrijfsvoering weergegeven. Ter vergelijking zijn de cijfers van vorig jaar meegenomen. Daarnaast is het overzicht opgenomen van overhead kosten. Indicator

Toelichting

2025

2026

Formatie

De formatie in fte's per 1.000 inwoners

5,08

5,64

Bezetting

De bezetting in fte's per 1.000 inwoners

4,77

5,24

Apparaatskosten

De apparaatskosten per inwoner

€ 766

€ 826

Externe inhuur

Kosten externe inhuur als % van de totale loonsom + kosten inhuur externen

7,8%

5%

Overheadkosten

De kosten voor de overhead als % van de totale lasten

14,0%

13,4%

Toelichting Zoals reeds eerder in deze paragraaf benoemd stijgt de formatie tot 109,3 fte. Daarnaast is er incidenteel 8 fte toegevoegd in 2026. Een en ander leidt tot hogere apparaatskosten en een wijziging van bovenstaande indicatoren. bedragen x € 1.000 Begroting 2025

Begroting 2026

Personeel en organisatie

3.919

3.977

Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering MER

224 3.264

297 3.132

ICT kosten Facilitaire diensten

382 544

432 470

Huisvestingskosten gemeentehuis en werf Bedrijfsmiddelen openbare werken

618 563

765 735

137 9.651

126 9.935

Taakveld Overhead Overhead organisatiekosten

Communicatie Totaal overheadkosten

53

Paragraaf Wet open overheid Inleiding In de paragraaf Wet open overheid zetten wij in de begroting de beleidsvoornemens uit over de uitvoering van de Wet open overheid (Woo). Een bestuursorgaan moet jaarlijks in de begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens over de uitvoering van de Wet open overheid (Woo) en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering van de Woo in relatie tot die beleidsvoornemens. Deze bepaling is bedoeld om de naleving van de Woo, waaronder de bepalingen over de actieve openbaarmaking, te stimuleren. De Woo heeft vier belangrijke pijlers: 1. Het uit eigen beweging openbaar maken van 11 informatiecategorieën (actieve openbaarmaking). 2. Een inspanningsverplichting om ook overige informatiecategorieën openbaar te maken. 3. Het beantwoorden van Woo-verzoeken (de passieve openbaarmaking). 4. De informatiehuishouding duurzaam toegankelijk op orde brengen. Voor het vertrouwen van de burgers en bedrijven is het belangrijk om als overheid betrouwbaar en transparant te zijn over besluitvorming, en dat de onderliggende afwegingen voor iedereen inzichtelijk en begrijpelijk zijn. Openheid over besluitvorming en het beschikbaar stellen van data maakt het voor de inwoners van de gemeente mogelijk om mee te doen, mee te beslissen en mee te praten en daarmee het draagvlak in de samenleving te vergroten.

Informatiehuishouding op orde Wij zijn aan de slag om onze informatiehuishouding te verbeteren om te kunnen voldoen aan de eisen van de Wet open overheid. We werken er aan om de informatiehuishouding op orde te krijgen teneinde sneller de informatie te kunnen vinden. Daardoor voldoen wij beter aan de wettelijke termijnen die de Woo bij afhandeling van Woo-verzoeken en kunnen medewerkers (en inwoners en partners) sneller en efficiënter werken. Om de informatiehuishouding op orde te krijgen, is het noodzakelijk om te investeren in de bewustwording van de medewerker. Ook willen wij werkprocessen beter en slimmer inrichten. Van belang is om te zorgen dat informatie op slechts één plek wordt bewaard en dat iedereen zich ervan bewust is wat handelen vanuit openbaarheid en transparantie met zich meebrengt bij het omgaan met informatie. Wij zorgen voor bewustwording binnen de organisatie over wat openbaar en transparant handelen betekent. Het kabinet heeft financiële middelen, voor de periode 2022 tot en met 2026, vrijgemaakt om gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de Woo te ondersteunen. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen. De incidentele middelen zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie.

De structurele middelen zijn bedoeld voor actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de Woo, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen.

54

Werkzaamheden 2026 Enkele jaren geleden is gestart met een MER-brede projectgroep die de implementatie van de Woo ter hand heeft genomen. Deze projectgroep heeft 16 deelprojecten geïnventariseerd en hier een planning op hoofdlijnen aan gekoppeld. Op deze manier wordt gestructureerd en gezamenlijk gewerkt aan het inbedden van de Wet Open Overheid in onze gemeente en de overige MERorganisaties. Deze gezamenlijke aanpak zorgt er voor dat de onderdelen die door de vier MERorganisaties afzonderlijk opgepakt moeten worden, uniform voorbereid en aangepakt worden. Vanuit het MER-brede project wordt de algemene voortgang van het project bewaakt, worden de landelijke ontwikkelingen gevolgd en wordt er voor gezorgd dat nieuwe (landelijke) besluiten worden opgenomen in het (daardoor dynamische) plan van aanpak. In 2026 zal in teken staan van de zogenoemde fase 2 van de implementatie van de Woo onder begeleiding van de projectgroep. Het gaat om de volgende acties:  Inrichting Woo -platform en samenstelling Woo -index  Pilot met het werken met een WOO-contactfunctionaris voor de 4 organisaties  Juridische inbedding met daarbij behorende werkafspraken  Adoptie door en training van medewerkers  Periodieke monitoring en verantwoording omtrent de voortgang door de projectgroep

55

Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding Het grondgebied van de gemeente Roerdalen beslaat een oppervlakte van ongeveer 88,5 km². Hier wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. De gemeente heeft daarbij de directe zorg voor de noodzakelijke infrastructuur zoals wegen, riolering, bruggen, groen, openbare verlichting, sport- en spelfaciliteiten en een aantal gebouwen. Een groot deel van het vermogen van de gemeente bestaat uit deze kapitaalgoederen. Deze bevinden zich meestal op, maar ook onder de grond. Op deze kapitaalgoederen wordt over meerdere jaren afgeschreven. De levensduur wordt gemaximaliseerd door planmatig en adequaat onderhoud aan de kapitaalgoederen te plegen. De kapitaalgoederen bepalen grotendeels de kwaliteit van de openbare ruimte. In deze paragraaf worden de kaders gesteld voor het onderhoud van de infrastructuur. De huidige kwaliteitsniveaus zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. We continueren de gekozen kwaliteitsniveaus. De benodigde budgetten moeten aansluiten bij de gekozen ambitie in de kadernota. We benaderen zaken zoveel mogelijk integraal. Budgettair worden werkzaamheden gedekt uit afzonderlijke budgetten en volgend aan beleid per specialisme. Op het gebied van wegen en riolering actualiseren we de beleidsdocumenten in 2026, zie hiervoor ook programma 6.

Duurzaamheid en klimaatadaptatie worden steeds verder ingebed in ons beleid, werkzaamheden en projecten. Hier ligt een link met programma 4 (Economie, Natuur, Toerisme, Cultuur en Duurzaamheid). In het investeringsschema zien we voor de jaren 2026 en 2027 een behoorlijke verwachte uitgave. Dit betreft met name een beperkt aantal grote integrale projecten. Ook na 2026 houden we rekening met grote reconstructies, zoals de omgeving Rector van de Boornlaan in Posterholt, die financieel behoorlijke impact hebben. Deze zitten nu nog niet in de vastgestelde beleidsplannen wegen en riolering, maar hebben we nu wel in het investeringsschema opgenomen. Vanaf 2027 volgen we geactualiseerd beleid op het gebied van wegen en riolering, waarover we in 2026 nieuwe uitgangspunten en keuzes aan uw raad voorleggen. Zoals het er nu uitziet verwachten we een stijging in de kosten. Dit heeft te maken met het voldoen aan geldende wet- en regelgeving en de prijsontwikkelingen in de markt. Riolering en water Het GRP 2022 - 2026 en het Waterketenplan zijn het kader op het gebied van riolering en water. Hierin komt de regionale samenwerking tot uitdrukking. Ook het inspelen op het veranderende klimaat is hierin beperkt opgenomen. We nemen het afkoppelen van hemelwater waar mogelijk mee in de projecten en zoeken de verbindingen met groen zodat we de groen/blauwe structuren zoveel mogelijk versterken.

Dit heeft een gunstig effect op de waterhuishouding en leefomgeving. We proberen hier ook combinaties met andere werkzaamheden in de omgeving te zoeken. Gelet op de veranderende omstandigheden zoals hierboven al aangegeven zijn de kosten voor investeringen in 2026 in het kader van riolering nu hoger dan in het huidige GRP is opgenomen. Daarnaast rekenen we vanuit Roerdalen in Balans een groter deel toe aan riolering. In 2026 starten we met het opstellen van een nieuw GRP waarbij we deze veranderende omstandigheden opnemen in het plan. De kosten voor de middellange en lange termijn brengen we dan opnieuw in beeld.

56

Voor het onderhoud aan en vervanging van rioleringen zijn de volgende bedragen beschikbaar.

Onderhoud rioleringen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2026 257 4.414

MJR 2027 257 3.080

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029 257 257 2.950 2.788

Wegen De onderhoudsplicht van de wegen valt onder de Wegenwet. Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de wegen. De gemeente vindt het belangrijk om het onderhoudspeil van de wegen op een kwalitatief voldoende niveau te brengen en te houden. Conform het wegenbeleidsplan onderhouden we de verharde wegen binnen de kernen op niveau basis (cf. CROW normen) en de wegen in het buitengebied op niveau laag, met uitzondering van de recreatieve routes en verbindingswegen. CROW staat voor Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. De kaders hiervoor zijn actueel en in 2026 actualiseren we het wegenbeheerplan. Hierover leest u meer in programma 6, inclusief het meerjarenprogramma van projecten in de openbare ruimte. Daarnaast worden asfaltwegen, elementenverhardingen en andere onderdelen in de openbare ruimte regulier onderhouden. We hebben hierbij het volgende ambitieniveau vastgesteld:

57

Voor het onderhouden en vervangen van verhardingen zijn budgetten beschikbaar. Uit het wegenbeheerplan volgen de gemiddelde budgetten benodigd om het onderhoudsniveau te bereiken en op niveau te houden. Daarbij hebben we geen achterstallig onderhoud. Vervolgens verwerken we de investeringsbedragen per jaar op basis van de planning van de werkzaamheden. Zie hiervoor het investeringsschema voor 2026.

Onderhoud wegen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2026 1.233 5.386

MJR 2027 1.233 4.425

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029 1.233 1.233 3.664 3.724

Kabels en leidingen Enexis heeft aangekondigd het elektriciteitsnet in Vlodrop te gaan verzwaren. Eind 2025 zijn ze hiermee gestart, dit loopt door tot begin 2027. Dit doen ze om bij te dragen aan de verduurzamingsontwikkeling, zoals zonnepanelen. De netwerken zijn overbelast. Daarmee is Vlodrop een van de eerste dorpen in Limburg waar dit gaat gebeuren. Dit heeft een grote impact op de openbare ruimte, waarbij een groot deel van de trottoirs meerdere keren worden opengebroken. Openbare verlichting Goede openbare verlichting draagt bij aan de sociale veiligheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid. Het Beleidsplan Openbare Verlichting is het kader voor de uitvoering. Dimbare LED-verlichting wordt toegepast. We vervangen in principe armaturen na 20 jaar, waarmee we kapitaalvernietiging voorkomen. Het tempo van armatuurvervanging bepaalt ook het tempo waarmee op energieverbruik wordt bespaard. Op een beperkt aantal armaturen na zijn alle conventionele armaturen uiterlijk in 2031 vervangen. Meer dan 60% van de openbare verlichting binnen de gemeente is nu voorzien van ledverlichting. Omdat bepaalde soorten lampen niet meer toegepast mogen worden, vervangen we die eerder. Op dit moment wachten we technische ontwikkelingen af en verwachten we nog geen structurele kostenverhogende effecten door deze vervanging.

De lichtmasten (palen) toetsen we op veiligheid en vervangen we pas als het echt nodig is. We hebben geen achterstallig onderhoud. Voor het onderhoud aan en de vervanging van de openbare verlichting zijn de volgende bedragen beschikbaar: Onderhoud openbare verlichting Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2026 150 108

MJR 2027 150 108

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029 150 150 108 108

Openbaar groen De gemeente Roerdalen beschikt over een aanzienlijke hoeveelheid openbaar groen, waaronder circa 100 hectare aan plantsoenen en gazons en ongeveer 21.000 bomen. Dit groen draagt in belangrijke mate bij aan het visuele karakter en de aantrekkelijkheid van de gemeente als woon- en recreatiegebied. Daarom is het voor de gemeente essentieel om deze groene landschappelijke uitstraling te behouden.

58

De gemeente handhaaft de eerder vastgestelde onderhoudsniveaus en heeft geen achterstallig onderhoud. Hoewel het reguliere onderhoud goed geborgd is, is er beperkte financiële ruimte voor nieuwe ontwikkelingen op het gebied van groenbeheer. Er bestaat een verband tussen deze doelen en programma 6, dat ook betrekking heeft op aspecten van ruimtelijke ordening of duurzaamheid. De focus ligt op het behouden van de kwaliteit en uitstraling van het groen, zonder concessies te doen aan de onderhoudsniveaus die eerder zijn vastgesteld. Vanaf 2026 wordt het groenareaal aangepakt op basis van het vastgestelde groenstructuurplan. Dit plan hebben we gebaseerd op 4 pijlers die ook uit de koers Duurzaamheid volgen:  Versterken van de biodiversiteit  Vergroten van de klimaat adaptieve capaciteit van de openbare ruimte  Creëren van verkoeling in met name het bebouwde gebied  Vergroening van de leefomgeving Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud openbaar groen: Onderhoud openbaar groen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2026 1.612 30

MJR 2027 1.607 30

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029 1.605 1.604 -

Civiele kunstwerken Civieltechnische kunstwerken zijn onder andere bruggen, tunnels, viaducten. Het doel van het beleid voor het onderhoud van civieltechnische kunstwerken is om deze naast schoon en veilig ook functioneel te houden. De uitgangspunten voor het beheer zijn vastgelegd in het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma geeft op korte en middellange termijn aan welke onderhouds- en vervangingsmaatregelen nodig zijn om het areaal in stand te houden. Op basis van dit uitvoeringsprogramma worden de nodige kleine en grote onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden zijn gebaseerd op levensduurverlenging. Vervanging van een kunstwerk vindt uitsluitend plaats wanneer wij niet meer kunnen volstaan met groot onderhoud. Tevens ligt de focus op het periodiek inspecteren van alle civiele kunstwerken. Periodiek brengen we de kwaliteit in beeld en maken we een uitvoeringsprogramma om de veiligheid te waarborgen. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van de civiele kunstwerken:

Onderhoud civiele kunstwerken Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2026 103 -

MJR 2027 103 -

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029 103 103 -

59

Gebouwen Relatie met de programma’s De hoofddoelstelling in het programma Krachtige Dorpen is om dorpskernen met veel sociale samenhang en passende basisvoorzieningen te realiseren en/of te behouden. Hierin ligt een directie relatie met de begrotingsprogramma’s 1 en 6. We onderscheiden 3 categorieën:  Accommodatiebeleid: De afgelopen jaren zijn hierover vele besluiten genomen en uitgevoerd. Uw raad heeft middels een RIB kennis genomen van de resultaten van die besluiten. Accommodatiebeleid is klaar en daaruit volgen besluiten voor het verdere onderhoud en verduurzamen van onze accommodaties.  Overig vastgoed: Voor de buitenbaden geldt dat voor het Sweeltje de raad het besluit heeft genomen het beheer en exploitatie over te hevelen naar de Stichting 't Sweeltje. Voor het Ploensjbad lag er een opgave vanuit de raad waarvan de uitkomst op dit moment nog niet bekend is. We blijven, in beide gevallen, eigenaar van grond en opstallen, waarmee wij verantwoordelijkheid blijven houden voor (een deel van) de wet- en regelgeving. Onderhoud Voor al het gemeentelijke vastgoed zijn er meerjarige onderhoudsplannen (MJOP’s) en opgenomen in de meerjarenbegroting. Bij enkele zijn verbouwingen uitgevoerd die leiden tot aanpassing van de onderhoudsplannen voor deze locaties. Mogelijk heeft dat gevolgen voor de hoogte van de onderhoudsbudgetten.

In dat geval zal de raad hiervoor een voorstel ontvangen. We voeren zoveel als mogelijk uitgesteld onderhoud uit rekening houdende met het nieuwe accommodatiebeleid en binnen de beschikbare budgetten. We hebben hier rekening te houden met de uitdagingen in de markt, o.a. bij aannemers. Voor onze molens (prins Bernhardmolen en Beltkorenmolen) zijn investeringen nodig om langdurig en consistent te kunnen blijven functioneren, en te voldoen aan wet- en regelgeving. Daarnaast is het van belang te voldoen aan de richtlijnen en voorwaarden van de Monumentenwacht Limburg om subsidie veilig te stellen. Energie De afgelopen tijd hebben we gezien dat energietarieven sterk zijn gestegen. Dit fluctueert inmiddels behoorlijk. Zowel gemeente als verenigingen heeft hierbij de nodige financiële uitdagingen, waarbij het moeilijk is een realistische inschatting te maken. Bij verenigingen en stichtingen speelt ook dat zij zelfstandig overeenkomsten rondom energie hebben afgesloten, en toch in de financiële problemen kunnen komen. Hier hebben we een balans te bewaken tussen eigen verantwoordelijkheid, ondersteuning bieden waar dit echt nodig is en de uitdagingen die we als gemeente zelf hebben op dit terrein. Door te investeren naar verduurzaming liggen hier mogelijk kansen. Onderwijshuisvesting We zetten stappen in nieuwe huisvesting voor de scholen.

De school in Vlodrop is in gebruik vanaf schooljaar 2025-2026. In Posterholt zal naar verwachting de nieuwe school per schooljaar 2026-2027 in gebruik worden genomen. Voor de basisschool Montfort zijn de voorbereidingen gestart om te komen vernieuwbouw of nieuwbouw. Wij houden u rib’s op de hoogte. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van onze gebouwen: Onderhoud gebouwen Regulier onderhoud Planmatig onderhoud

60

Begroting 2026 25 1.032

MJR 2027 25 931

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029 25 25 1.420 1.047

Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid Beleidskaders De gestelde kaders en ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in onze op 3 november 2022 door de raad vastgestelde Kadernota grondbeleid 2022-2026. Deze nota sluit aan op de doelen en ambities uit de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. De Kadernota grondbeleid geeft duidelijkheid over het grondbeleid dat we de komende jaren voert. Het grondbeleid is een instrument om gemeentelijke doelen te behalen. Belangrijk is de integrale afweging voor het kiezen van de juiste grondbeleidsvorm. In deze nota worden de kaders van het grondbeleid beschreven waarbinnen we werken. In het grondbeleid worden geen nieuwe doelen bepaald. Het grondbeleid is ondersteunend aan de doelen en ambities die zijn geformuleerd in afzonderlijke beleidsdocumenten, waaronder de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 als belangrijkste ruimtelijke beleidskader. We hanteren momenteel een situationeel grondbeleid. Dat wil zeggen dat we per project of locatie haar rol kiest en de keuze maakt voor een passief en actief grondbeleid. Deze rol wordt bepaald aan de hand van een afwegingskader. Bij bepaling van de keuze voor een bepaalde rol staat één vraag centraal: in hoeverre sluit de ontwikkeling aan bij de gemeentelijke beleidsdoelen? Afhankelijk hiervan kiezen we een actieve, actief-faciliterende of faciliterende rol.

Door op deze manier per project of individuele zaak de koers te bepalen kunnen we veel flexibeler omgaan met onze grondposities. Financieel Het door de raad in 2021 beschikbaar gestelde budget ‘Investeren om te Renderen’ is de afgelopen jaren (deels) ingezet voor de aankoop van gronden. De vooraf opgestelde doelstellingen rondom de aankoop van gronden zijn gehaald. Door de huidige ontwikkelingen op het gebied van woningbouw en het hiervoor opgestelde Actieplan Versnellen Woningbouw heeft onze raad een nieuw budget beschikbaar gesteld voor de strategische aankoop van gronden. Dit om bijvoorbeeld onze grondpositie in een bepaald gebied te vergroten. Het budget ‘Investeren om te Renderen’ komt mede hierom na 2026 te vervallen. Bouwgrondexploitatie De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug, we zoeken naar alternatieve inkomsten. Daarom zijn er een aantal bouwgrondexploitaties geopend en in ontwikkeling. Hieronder is de status van de openstaande grondexploitaties beschreven:  Holsterveld Vlodrop – Woningen van de projectontwikkelaar en Fijn Wonen zijn in 2025 opgeleverd. De gemeente heeft nog één vrije kavel te koop staan. Woonrijp maken van het gebied wordt in 2026 afgerond.  De woningen in het Centrumplan Herkenbosch zijn in 2025 opgeleverd, het woonrijp maken van de buitenomgeving wordt in 2026 afgerond.

 De woonwagenlocaties Herkenbosch en Montfort – In programma 5 staat dit verder uitgewerkt. Daarnaast zijn er voor een vijftal projecten (Wienkeskoel in Melick, 't Sittert in Sint Odiliënberg, de voormalige schoollocaties in Posterholt en Vlodrop en het gebied aan de Willem Alexanderlaan in Posterholt) voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. De mogelijkheid bestaat dat er voor deze projecten in 2026 een nieuwe grondexploitatie wordt geopend. De stijgende kosten in de woningbouwmarkt hebben een vertragende werking op de daadwerkelijke uitvoering van de woningbouw. Dit heeft directe gevolgen voor onze lopende grondexploitaties.

61

bedragen x € 1.000 Verwachte resultaten bouwgronden in exploitatie Herontwikkeling centrum - Herkenbosch Holsterveld Woonwagenlocatie Herkenbosch Woonwagenlocatie Montfort Totaal

Boekwaarde 31-12-2024

Nog te besteden bedragen

Nog te verwachten opbrengsten

679

354

320

-736 67

844 642

356 75

140 150

233 2.073

45 796

Verwacht resultaat - 713 344 x - 634 - 328 - 1.331

* Het verwachte resultaat is inclusief tussentijdse winst, deze is op de boekwaarde al in mindering gebracht.

De grondexploitaties zijn recentelijk geactualiseerd. Onderstaand worden de verwachte resultaten kort toegelicht. Centrumplan Herkenbosch Voor de uitvoering van het plan zijn totale uitgaven geraamd voor een bedrag van € 2.903.000. De geraamde opbrengsten uit grondverkoop bedragen € 1.088.000. De provincie Limburg heeft een subsidie toegekend voor een bedrag van maximaal € 600.000. Daarnaast is uit de algemene reserve een bedrag van € 502.000 onttrokken ter afdekking van de onrendabele top van dit project. Dit alles leidt tot een verwacht negatief resultaat van € 713.000. Het verwachte negatieve resultaat is afgedekt middels een voorziening op basis van de verslaggevingsvoorschriften, zoals ook bij de jaarrekening is aangegeven. Holsterveld De verwachte uitgaven bedragen in totaal € 1.306.000. De opbrengsten uit grondverkoop zijn becijferd op een bedrag van € 1.650.000. Het verwachte positieve resultaat van dit project bedraagt derhalve € 344.000. Tot en met de jaarrekening 2024 is tussentijds een winst van € 95.000 verantwoord. De resterende winst bedraagt € 249.000. Bij het opmaken van de jaarrekening 2025 zal op grond van de verslaggevingsvoorschriften worden beoordeeld welke bedrag aan tussentijdse winstneming verantwoord dient te worden. Woonwagenlocatie Herkenbosch In de grondexploitatie worden uitgaven verwacht van € 709.000.

De grondopbrengsten in verband met uitgifte van de kavels zijn beperkt en bedragen naar verwachting € 75.000. Het verwachte resultaat van negatief € 634.000 is afgedekt middels een voorziening. Woonwagenlocatie Montfort De geraamde uitgaven bedragen in totaal € 373.000. De grondopbrengsten in verband met uitgifte van de kavels zijn beperkt en bedragen naar verwachting € 45.000. Het verwachte resultaat van negatief € 328.000 is afgedekt middels een voorziening. Reserve bouwgrondexploitatie De reserve bouwgrondexploitatie is het weerstandsvermogen voor de bouwgrondexploitaties. Het doel van deze reserve is om toekomstige risico’s als gevolg van onvoorziene ontwikkelingen of een stagnerende economie op te vangen. De reserve wordt onder meer gevoed uit (tussentijdse) winstnemingen vanuit de grondexploitaties. Zoals vermeld in de jaarrekening 2024 heeft de reserve eind 2024 een omvang van € 1.194.000. De verwachting is dat de huidige omvang van de reserve toereikend is voor het opvangen van risico’s binnen de lopende grondexploitaties. Gelet op de versnellingsopgave woningbouw zullen de risico’s opnieuw in beeld worden gebracht en wordt nagegaan in hoeverre de reserve bouwgrondexploitatie toereikend is voor het afdekken van de risico’s.

62

Actieplan versnellen woningbouw Het actieplan versnellen woningbouw is uitgebreid toegelicht in Programma 5 van deze begroting. De verwachting is dat deze opgave uiteindelijk zal uitmonden in diverse grondexploitaties. De kosten die hiermee gemoeid zijn worden zoveel als mogelijk verwerkt in de gemeentelijke grondexploitaties óf worden verhaald op initiatiefnemers (bij de projecten waar de gemeente een faciliterende rol heeft). De kosten die niet kunnen worden verhaald zullen uiteindelijk ten laste van de exploitatie komen. Bedrijfskavel De gemeente Roerdalen heeft nog 1 bouwkavel met een bedrijfsbestemming te koop. Het betreft hier de laatste kavel binnen het Landbouw Ontwikkelingsgebied (LOG) te Montfort. In 2024 is de kavel via een publicatie opnieuw aangeboden. Hier heeft toentertijd één partij op gereageerd. Met deze partij is een zogenaamde optieovereenkomst gesloten. Dat wil zeggen dat er door de betreffende firma tot en met eind 2025 een optie is genomen op de kavel. Hiervoor betalen ze een vergoeding. Lichten ze de optie uiterlijk eind 2025 dan gaat het vooruitbetaalde bedrag af van de koopsom. Besluit men uiteindelijk om de kavel niet aan te kopen dan vloeit het vooruitbetaalde bedrag naar de gemeente Roerdalen en zal de kavel begin 2026 opnieuw in de verkoop gaan. Landbouwgronden We hebben in 2025 ongeveer 430 hectare landbouwgrond in eigendom.

Dit is een lichte afname ten opzichte van voorgaande jaren. Reden van deze daling is grotendeels de effectuering van gemaakte afspraken met (voormalige) pachters in het Flinke Ven, voortkomend uit de grondruil die wij in 2024 aldaar met de Provincie Limburg hebben gesloten. Het gros van onze gronden verpachten wij middels reguliere (langjarige) contracten. Ongeveer 70 hectare van ons eigendom zijn landbouwpercelen welke we voor periodes van 1,3 of 6 jaar verpachten. Natuur De gemeente heeft ongeveer 470 hectare aan bos- en natuurgebieden in eigendom. Deze liggen grotendeels in het Nationaal Park de Meinweg en in het Roerdal. We beheren de gronden op een duurzame wijze volgens de beheervisie voor de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en landschapselementen. Hierbij houden we rekening met de natuurdoelen die gesteld worden vanuit de Natura 2000 beheerplannen. We voeren de werkzaamheden uit op basis van jaarlijkse werkplannen conform de richtlijnen van Forest Stewardship Council (FSC). Water Binnen projecten zorgt water en de wateropgave, die we als gemeente hebben, regelmatig voor uitdagingen. Er is niet altijd voldoende ruimte voor water aanwezig wat bijvoorbeeld kan leiden tot wateroverlast. Per project kijken we naar de lokale situatie en spelen daar zoveel als mogelijk op in.

Dit kan uiteindelijk leiden tot de aankoop van gronden die we inzetten om water te kunnen bergen of te laten infiltreren in de ondergrond.

63

Paragraaf Lokale heffingen Elke gemeente in Nederland kan zelfstandig belastingen en heffingen opleggen voor algemene en specifieke taken. De hoogte van lokale heffingen hangt af van de ambities van het bestuur. Deze paragraaf biedt overzicht van de geraamde inkomsten uit gemeentelijke heffingen, de tariefontwikkelingen, woonlastendruk, kostendekkendheid van tarieven en kwijtschelding. Soorten heffingen In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. Deze zijn te verdelen in:  belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is en;  belastingen om kosten mee te verhalen: de bestemmingsheffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar maar is gerelateerd aan een gemeentelijke zorgplicht of aan specifieke dienstverlening. De tarieven van alle heffingen voor 2026 worden vastgesteld in de raad van 6 november 2025 aansluitend aan de behandeling van de programmabegroting 2026. We geven hieronder aan welke heffingen wij als gemeente opleggen. Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is: OZB (onroerendezaakbelasting) De onroerendezaakbelasting (OZB) is de belangrijkste gemeentelijke belasting waarvan de opbrengst in de algemene middelen terechtkomt. De gemeente mag deze middelen vrij besteden.

De hoogte van de OZB-aanslag hangt af van:  De WOZ-waarde van het pand, die jaarlijks wordt vastgesteld volgens de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ).  De tarieven die door de gemeenteraad worden vastgesteld. Er zijn verschillende tarieven voor:  Eigenaren van woningen  Eigenaren van niet-woningen  Gebruikers van niet-woningen Beleid  De opbrengsten uit de OZB stijgen in 2026 met 6% ten opzichte van de begroting 2025, dit is 2,1% op basis van de prijsontwikkeling en 3,9% op basis van afspraken die zijn gemaakt bij Roerdalen in Balans 1.0. Deze afspraken lopen door tot en met 2027.  Ook uitbreidingen van het aantal objecten (areaaluitbreiding) zijn verwerkt in de opbrengstprognose.  De OZB-tarieven worden bepaald op basis van de gewenste opbrengst en de ontwikkeling van WOZ-waarden. De WOZ-waarden voor 2026 (peildatum 1 januari 2025) zijn in oktober 2025 beschikbaar. Deze vormen de grondslag voor de OZB-aanslagen in 2026. Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een algemene belasting die wij heffen. Deze belasting is bedoeld voor mensen die in de gemeente overnachten, maar daar niet staan ingeschreven. Zij maken namelijk wel gebruik van gemeentelijke voorzieningen. De belasting geldt voor overnachtingen waarvoor betaald wordt. Degene die het verblijf aanbiedt (zoals een hotel of camping) moet de belasting afdragen aan de gemeente.

Volgens de regels mag deze aanbieder de kosten doorberekenen aan de gasten die blijven overnachten.

64

Beleid  Vanuit Roerdalen in Balans 2.0 is het voorstel aangenomen om een differentiatie van de toeristenbelasting door te voeren, waardoor duurdere accommodaties een grotere bijdrage leveren dan goedkopere.  Conform de vastgestelde Kadernota 2025 worden de tarieven tot en met 2026 jaarlijks, voor zowel de campings en logiesverblijven als voor de overige verblijven, verhoogd met € 0,25 per persoon per overnachting. Forensenbelasting Met de forensenbelasting betalen mensen die een tweede woning hebben in de gemeente, maar er niet wonen, mee aan de kosten van algemene voorzieningen. Hoewel deze eigenaren al onroerendezaakbelasting betalen, ontvangt de gemeente voor hen geen vergoeding via de algemene uitkering, zoals dat wel gebeurt voor inwoners. De forensenbelasting wordt rechtstreeks opgelegd aan de eigenaar van de tweede woning, als die niet in de gemeente woont. Er zijn drie voorwaarden: 1. De eigenaar woont niet in de gemeente. 2. Hij of zij heeft meer dan 90 dagen per jaar de beschikking over de woning. 3. De woning is gemeubileerd. Beleid Doordat 2026 het eerste jaar is dat deze belasting wordt geheven zal eerst een tarief bepaald moeten worden. Bij de bepaling van het tarief is gekeken naar:  De gemiste inkomsten uit de algemene uitkering en gemiste inkomsten uit de toeristenbelasting.  De gemeentelijke heffingen die de eigenaar in 2026 aan Roerdalen moet betalen.

 Welke tarieven de twee andere MER-gemeenten en de andere Limburgse gemeenten hanteren.  Door een grens aan te brengen, bij een WOZ-waarde van € 100.000, wordt rekening gehouden met de grootte, luxe en onderhoudsstatus van het object. Bestemmingsheffingen en rechten Reinigingsheffingen - Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een bestemmingsbelasting voor afvalinzameling en -verwerking. Huishoudens betalen een vastrechtbedrag plus kosten per lediging van de restafvalcontainer en per inworp in de ondergrondse container. Het vastrecht is afhankelijk van de containermaat (240, 140, 40, 60, 80 liter). Daarnaast is er een vastrecht voor huishoudens die alleen afval aanleveren via een ondergrondse container. Het variabel tarief stijgt met de containermaat. Voor de gft-container zijn er geen aparte tarieven; deze zijn inbegrepen in het vastrecht. We mogen met de afvalstoffenheffing niet meer opbrengsten genereren dan de kosten die we hiervoor maken. - Reinigingsrecht We verzamelen naast huishoudelijk afval in een beperkt aantal gevallen ook afval in van bedrijven en instellingen. Voor deze diensten kan geen afvalstoffenheffing worden geheven. De kosten worden verhaald via het reinigingsrecht. Dezelfde tariefstelling als voor afvalstofheffing wordt hier gehanteerd

65

Beleid    

De systematiek van afvalinzameling heeft als doel om het restafval terug te dringen en om mensen te stimuleren om hun afval beter te scheiden alsmede meer afval te hergebruiken. Uitgangspunt van deze systematiek is dat een huishouden dat afval goed scheidt goedkoper uit is dan een huishouden dat z’n afval niet goed scheidt. Getracht wordt om een juiste balans te vinden tussen het vastrechtbedrag en het variabele ledigingstarief. Voor afvalstoffenheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkende tariefstelling. Met ingang van 2025 worden de kosten van kwijtschelding toegerekend aan de afvalstoffenheffing.

Rioolheffing De rioolheffing is een belasting voor het beheer van het rioolstelsel, betaald door gebruikers van woningen en niet-woningen. De gemeente is verantwoordelijk voor afval-, hemel- en grondwater. De opbrengst wordt gebruikt voor de uitvoering van deze zorgplicht. Beleid  Met ingang van maart 2022 is het nieuwe rioleringsplan van kracht. Dit plan heeft een looptijd tot en met 2026. In dit plan is vastgelegd hoe wij omgaan met de gemeentelijke zorgplichten voor het stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en het grondwater. Hierbij is ook rekening gehouden met het veranderend klimaat.  Voor rioolheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkende tariefstelling.  De wijze van toerekening van de rioolheffing is vanaf 2026 gewijzigd. De heffing is verlegd van gebruiker naar eigenaar. Door deze verlegging komt deze rioolheffing niet meer in aanmerking voor kwijtschelding.  Om de stijgende kosten en klimaatmaatregelen te kunnen blijven dekken worden de tarieven, conform het eerder genomen raadsbesluit GRP dd. 10-03-2022, met ingang van 2023 jaarlijks verhoogd met € 6,- (exclusief inflatie). Leges De gemeente heft leges voor het uitvoeren van specifieke diensten. De tarieven staan in de tarieventabel bij de legesverordening. De opbrengsten dekken kosten zoals personeel, huisvesting, materialen en kwaliteitsborging.

De tarieventabel is onderverdeeld in drie hoofdstukken:  algemene dienstverlening: o.a. burgerlijke stand, paspoorten, rijbewijzen (hoofdstuk 1);  omgevingsvergunningen: o.a. bouw-, aanleg- en sloopvergunningen (hoofdstuk 2), en;  diensten onder de Europese Dienstenrichtlijn: o.a. horeca en evenementen (hoofdstuk 3). Binnen hoofdstuk 1 en 2 van de legesverordeningen mag de gemeente kruissubsidiëring toepassen. Een overschot op de ene dienst mag een tekort op een andere dekken, zolang de totale baten niet hoger zijn dan de totale kosten. Op basis van Europese regelgeving mag dit niet binnen hoofdstuk 3. Beleid  Voor leges waarvoor geen wettelijk vastgestelde tarieven gelden, is het beleid om toe te groeien naar kostendekkende tarieven.  Bij diensten waarvan de gemeente gebruik wil stimuleren, worden de tarieven bewust laag gehouden om geen financiële drempels op te werpen.  Voorstel voor 2026 is om de tarieven minimaal (voor zover toegestaan) te verhogen met 2,1% inflatiecorrectie.

66

Begraafrechten De gemeente heft begraafrechten voor het gebruik van gemeentelijke begraafplaatsen en aanverwante diensten. Beleid  Voorstel voor 2026 is om de tarieven te verhogen 2,1% inflatiepercentage, tenzij anders gewijzigd. Bedrijven Investeringszone (BIZ) De Wet op de bedrijveninvesteringszones stelt de gemeenteraad in staat om een BIZ-bijdrage te heffen voor onroerende zaken in een bedrijveninvesteringszone die niet hoofdzakelijk als woning dienen. Deze bestemmingsbelasting wordt op verzoek van ondernemers geheven en is verplicht voor alle ondernemers in het gebied. De opbrengst wordt als subsidie gegeven aan een door ondernemers opgerichte organisatie en mag alleen gebruikt worden voor extra voorzieningen in de openbare ruimte en online, gericht op veiligheid, aantrekkelijkheid en bereikbaarheid. De subsidie is niet bedoeld voor het onderhoud van gemeentelijke basisvoorzieningen. Beleid De huidige verordening BIZ Roerdalen loopt van 2021 tot 2025. De Stichting BIZ Roerdalen heeft de gemeente gevraagd om deze te verlengen tot 2030 en een nieuwe draagvlakmeting uit te voeren. Op 2 juli 2025 is de nieuwe verordening BIZ Roerdalen 2026-2030 vastgesteld en is een subsidie beschikbaar gesteld voor de draagvlakmeting. De verordening start bij voldoende draagvlak.

De BIZ is budgetneutraal voor de gemeente; de bijdragen worden als subsidie uitgekeerd aan de Stichting BIZ Roerdalen. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente heeft autonomie in het kwijtschelden van gemeentelijke belastingen binnen wettelijke kaders. Burgers met inkomsten uit een uitkering of AOW komen hoofdzakelijk in aanmerking komen voor kwijtschelding. Voor de bepaling of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding worden de volgende uitgangspunten gehanteerd:  de bestaanskosten worden voor 100% meegenomen, en;  hanteren we een verruimde vermogensgrens (2025: wettelijk maximum € 2.000). Door deze uitgangspunten komen burgers eerder in aanmerking voor kwijtschelding. Door de aanpassing van de rioolheffing naar eigenaar wordt vanaf 2026 alleen nog maar kwijtschelding verleend voor het vastrecht van de afvalstoffenheffing.

67

Belastingopbrengsten 2026 Onderstaand is de raming van de belastingopbrengsten 2026 in vergelijking tot de raming 2025 opgenomen:

Lokale heffingen

bedragen x € 1.000 Begroting Begroting 2025 2026

Belastingen Onroerende zaakbelasting woningen Onroerende zaakbelasting niet-woningen Toeristenbelasting Forensenbelasting Totaal Belastingen

3.794 1.072 781 5.648

4.026 1.134 803 30 5.992

Heffingen Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing Rioolheffing BIZ-bijdrage Totaal Heffingen

3.221 2.566 13 5.801

3.372 2.648 13 6.033

Leges en rechten Leges bouwvergunningen Leges burgerzaken Begraafplaatsrechten Overige leges en rechten Totaal Leges en rechten

702 185 80 44 1.011

919 206 82 47 1.254

Totaal lokale heffingen

12.459

13.279

Kostendekkendheid Heffingen en rechten zijn maximaal 100% kostendekkend. Dit betreft een integrale kostprijs, inclusief overhead en (omslag)rente. Daarnaast omvatten de lasten ook bijdragen voor noodzakelijke onderhoud en vervanging van de betrokken activa (onder voorwaarden) en de omzetbelasting die, op basis van de Wet op het BTW compensatiefonds, recht geeft op een bijdrage uit het fonds. Aangezien de kosten voor overhead en BTW niet direct zijn opgenomen in de begroting op de verschillende taakvelden worden deze extracomptabel toegerekend. In onderstaande tabellen wordt de berekening van de 100% kostendekkendheid inzichtelijk gemaakt.

68

Afvalstoffenheffing Berekening kostendekkendheid afval

Begroting 2026 Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Inkomsten, exclusief heffingen Netto kosten

3.266.880 - 632.671 2.634.209

78,1%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

293.555 443.775 737.330

21,9%

Totale kosten heffing

3.371.539

100,0%

Totale opbrengsten heffing

- 3.371.539

Dekkingspercentage heffing

0

100,0%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

Rioolheffing Berekening kostendekkendheid riolering

Begroting 2026 Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Onttrekking voorziening rioleringen Netto kosten

1.833.055 - 9.948 1.823.107

100,0% -0,5% 99,5%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

590.526 234.183 824.709

32,2% 12,8% 45,0%

Totale kosten heffing

2.647.816

144,4%

Totale opbrengsten heffing

- 2.647.816

Dekkingspercentage heffing

0

100,0%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

Leges en begraafrechten De berekeningen met de gegevens van de begroting 2026 waren bij het schrijven van deze begroting nog niet gereed. Bij de behandeling van de belastingverordeningen 2026 in november zal de kostendekkendheid van de legestarieven 2026 en begraafrechten 2026 alsnog in beeld gebracht en door uw raad vastgesteld worden.

69

Woonlasten Bij de lastendruk kijken we naar de belastingen die een gemiddeld gezin aan de gemeente betaalt, op basis van OZB, afval en riolering. Hiervoor hanteren we de volgende uitgangspunten:  een gemiddelde WOZ-waarde van € 325.000 bij de onroerend zaakbelasting  een container van 140 liter en 8 ledigingen voor afvalstoffenheffing. Ten opzichte van vorig jaar is de lokale lastendruk voor huurders gedaald, doordat de rioolheffing vanaf 2026 aan eigenaren wordt opgelegd. Gemiddelde woonlasten Onroerendezaakbelastingen eigenaar Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal Gemiddelde woonlasten 2025 Mutatie lokale lastendruk

Eigenaar-bewoner 413,06 353,00 248,00 1.014,06 973,38 4,18%

Huurder 0,00 353,00 0,00 353,00 584,00 -39,55%

Woonlasten Coelo Atlas 2025 De lokale lastendruk van Roerdalen wordt vergeleken met andere gemeenten aan de hand van cijfers uit de “Atlas van de lokale lasten 2025”. Deze atlas biedt jaarlijks een overzicht van gemeentelijke, provinciale en waterschapsheffingen. In de kolom rangorde staat welke plaats Roerdalen inneemt ten opzichte van het Limburgs en Nederlands gemiddelde van een meerpersoonshuishouden. Eigenaar-bewoner Roerdalen Limburg Nederland Huurder Roerdalen Limburg Nederland

Eenpersoons- Meerpersoonshuishouden huishouden 969 1.037 966 1.036 964 1.053 Eenpersoons- Meerpersoonshuishouden huishouden 542 367 376

610 436 480

Let wel: het gaat hierbij om de cijfers 2025. De cijfers 2026 zijn pas in de loop van volgend jaar beschikbaar.

70

Rangorde 16 177 Rangorde 26 276

Paragraaf Verbonden partijen Verbonden partijen zijn belangrijk omdat zij publieke doelen realiseren. Tegelijkertijd brengen deze verbonden partijen financiële, bestuurlijke en organisatorische risico’s met zich mee. Verbonden partijen zijn organisaties met bestuurlijke en financiële banden met de gemeente. De bestuurlijke band ontstaat als de gemeente stemrecht of een zetel heeft. Financieel belang is er als de gemeentemiddelen heeft verstrekt die bij faillissement verloren gaan of als financiële problemen op de gemeente kunnen worden verhaald. We streven naar optimale realisatie van doelen uit de Kadernota en Programmabegroting. Samenwerking met andere partijen kan nuttig zijn, mits voordelen en nadelen goed worden afgewogen. De beoordeling en weging van factoren vereist zorgvuldigheid per partij. Kaders voor samenwerking zijn vastgelegd in de nota ‘Governance bij verbonden partijen’ (2015). Daarnaast voeren we periodiek een risicoanalyse uitgevoerd op basis van financiële kenmerken en bestuurlijke kenmerken. Dit leidt uiteindelijk tot de risicomatrix. Overzicht verbonden partijen en risicobepaling In onderstaand overzicht staan de financiële gegevens van de verschillende verbonden partijen opgenomen. We geven aan binnen welke programma’s ze een bijdrage leveren aan het realiseren van onze doelstellingen. Programma

Eigen Financiële vermogen bijdrage 2026 01-01-2026

Omvang belang

Financiële gegevens verbonden partijen

Eigen vermogen 31-12-2026

Vreemd vermogen 01-01-2026

Vreemd vermogen 31-12-2026

Verwacht resultaat 2026

Gemeenschappelijke regelingen 1,2,3

Vei l i ghei ds re gi o Noord Li mburg (VRLN)

3,5%

-2.770

5.271

5.316

48.649

48.749

0

2

Wes trom

12,1%

-2.782 1)

ntb

ntb

ntb

ntb

ntb

5

Rei ni gi ngs di ens t Ma as l a nd

13,1%

-1.267

1.653

1.653

7.659

9.978

0

2,4,5,6,7,8

Se rvi ce centrum MER

25,6%

-9.160

131

131

5.354

5.354

5,6,7,8

Bel a s ti ngs amenwe rki ng Gemeenten e n Wa ters chappe n (Bs GW)

1,4%

-382

2.070

2.427 2)

0

17,0%

-4

-37

2

Omni buzz

1,3%

-953

786

779

6.722

7.254

0

3,8%

-82

716

716

2.089

2.104

0

4,4%

848

0

0

3.580

3.409

0

4)

Regi onal e ui tvoe ri ngs di ens t Li mburg-Noord

Modul a i re Gemee ns cha ppe l i jke Regel i ng (MGR) Soci aa l Domei n Li mburg Noord Vennootschappen en corporaties

187

2)

Grens pa rk Ma a s -Swa l m-Nette (MSN)

2

138

0

6.080 2)

4 4,5

-40

6.367 2)

1

3)

4

Ontwi kkel i ngs ma ats cha ppi j Mi dden-Li mburg (OML)

12,5%

0

26.197

27.516

4.301

5.158

1.317

8

NV BNG

0,0%

37

4.721.000

4.777.000

110.819.000

123.614.000

294.000

6,8

Enexi s Hol di ng BV

0,4%

231

5.320.000

5.538.000

5.140.000

5.949.000

254.000

6

NV WML

1,4%

0

204.868

216.407

387.627

398.612

11.539

5

Na zorg Li mburg BV (Bodemzorg Li mburg)

0,9%

0

8.959

11.038

32.451

32.965

2.079

4

Zonnes tati on Montfort BV

100,0%

0

0

0

0

0

0

Stichtingen en verenigingen

3)

4

Ons WCL

3

Anti di s cri mi na ti e voorzi e ni ng (ADV)

20%

-40

271

ntb

32

ntb

ntb

onbekend

0

235

204

103

127

-31

2,4%

-15

367 2)

ntb 2)

560 2)

ntb 2)

ntb

Overige verbonden partijen 4

Euregi o Ri jn-Ma a s -Noord (RMN)

1) € 98.000 gemeentelijke bijdrage / € 2.684.000 WSW participatiebudget 2) Cijfers 01-01-2024 en 31-12-2024 3) Eigen vermogen en vreemd vermogen en resultaat betreft jaarrekeningen 2024 (01-01-2024

en 31-12-2024)

4) Het betreft hier de cijfers op basis van de huidige RUD, zonder de verbreding per 1 april 2026. Hiervoor volgt nog een aanpgepaste begroting

71

In de risicomatrix is aangegeven hoe hoog het financiële risico en het bestuurlijke risico van de verschillende samenwerkingspartners is. Tot slot is per verbonden partij opgenomen wat het openbaar belang en het bestuurlijk belang voor ons is, hoe de risicocapaciteit zich verhoudt en welke belangrijke ontwikkelingen er zijn. Ten aanzien van risico’s geldt voor de gemeenschappelijke regelingen dat de deelnemers op basis van de Wet Gemeenschappelijke Regelingen altijd garant staan voor eventuele tekorten. Gemeenschappelijke regelingen zijn, net als gemeenten, verplicht om in hun begroting een paragraaf weerstandvermogen en risicomanagement op te nemen. Wij nemen hier dan ook alleen op hoe de verhouding is tussen hun beschikbare weerstandscapaciteit en hun benodigde weerstandscapaciteit. Risicomatrix verbonden partijen Financieel risico

Bestuurlijk risico Laag

Laag

- NV BNG - NV WML - ADV

Gemiddeld

- BsGW - Grenspark MSN - Zonnestation Montfort BV

Hoog

Gemiddeld - Ons WCL - RUD - Enexis Holding BV - Bodemzorg Limburg - Euregio Rijn-Maas-Noord - Westrom - Omnibuzz - RD Maasland - MGR SD M-LN - OML BV

- Veiligheidsregio

Hoog

- Servicecentrum MER

Veiligheidsregio Limburg Noord De Veiligheidsregio behartigt de belangen van de gemeenten en hun Openbaar belang ingezetenen op het gebied van brandweerzorg, crisisbeheersing en publieke gezondheid. Bestuurlijk belang Alle deelnemende gemeenten hebben 1 stem in het algemeen bestuur. De benodigde weerstandcapaciteit is bepaald op € 1.013.907. De stand Risico’s van de algemene reserve is begin 2026 begroot op € 280.000. Dit is lager dan de benodigde capaciteit. De VRLN gaat investeren in modern materieel, regionale slagkracht en specialistische teams. Het uitvoeren van het strategische huisvestingsplan maakt hier onderdeel van uit.

Ontwikkelingen

72

De belangrijkste ontwikkeling binnen het onderdeel GGD zijn het toekomstbestendig maken hiervan. De uitdaging ligt in het aantrekken van voldoende personeel zodat de capaciteit op orde komt. Daarnaast streeft de GGD in 2026 naar het uitvoeren van de ‘GGD Visie 2030’. De basis voor bouwstenen van een toekomstbestendige brandweer ligt in de visie Brandweerzorg 2030. Met dit document als basis is een traject gestart om de brandweer te moderniseren en meer toekomstbestendig te maken.

Veiligheidsregio Limburg Noord Vanuit crisisbeheersing ligt de nadruk op de opgaven en uitdagingen vanuit zowel de Landelijke Agenda Crisisbeheersing en het eigen beleidsplan. In 2023 en 2024 is daarvoor het fundament gelegd. De komende jaren staan in het teken van de verdere uitwerking zodat eind 2027 de versterkingsopgaven gerealiseerd zijn. De maatschappelijke en militaire dreigingen onderstrepen het belang van civiele bescherming. Samen met gemeenten, partners en inwoners wordt gebouwd aan een weerbare samenleving.

Westrom Openbaar belang Bestuurlijk belang Risico’s

Ontwikkelingen

RD Maasland Openbaar belang Bestuurlijk belang Risico’s

Ontwikkelingen

Westrom re-integreert mensen die om welke reden dan ook een afstand hebben tot de arbeidsmarkt en vallen onder de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), door middel van werk in de samenleving. De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur en met 2 leden in het algemeen bestuur. Het totaal van de gekwantificeerde risico’s bedraagt in 2026 € 1,20 miljoen. Met een begrote reserve van 404.000 is de weerstandscapaciteit onvoldoende. Westrom is per 1 januari 2025 voor een deel van de uitvoeringsorganisatie overgegaan naar Doon Roermond B.V. De GR Westrom blijft in stand om voor de vijf deelnemende gemeenten uitvoering te geven aan de Wsw. De feitelijke uitvoering van deze taak heeft het algemeen bestuur per 1 januari 2025 bij Doon neergelegd.

Het vervullen van de zorgplicht van de lokale overheid ten aanzien van de inzameling van huishoudelijk afval en kunststof verpakkingsafval tegen de laagst mogelijke kosten met de meest optimale service. De gemeente is met 2 leden vertegenwoordigd in het algemeen bestuur en met 1 lid in het dagelijks bestuur. De gemeente betaalt mee aan een eventueel exploitatietekort. RD Maasland is bezig met de acquisitie en uitbreiding van het werkgebied/dienstverlening in Midden- en Noord- Limburg. Dit heeft ertoe geleid dat de gemeente Beesel en Horst aan de Maas vanaf 1 maart 2025 zijn toegetreden tot RD Maasland. RD Maasland streeft ernaar om in het kader van circulaire economie, samen met andere gemeenten en/of collega-bedrijven, het ingezamelde afval zo veel als mogelijk her te gebruiken. In een Grondstoffenplan wordt beschreven welke beleidsveranderingen, acties en activiteiten gedaan worden in de transitie naar een circulaire economie. Deze zullen plaatsvinden op het gebied van: o Kwaliteit grondstoffen en verbeteren afvalscheiding o Inzameling o Brengvoorzieningen

73

RD Maasland RD Maasland professionaliseert de bedrijfsvoering verder en werkt volgens Strategisch Meerjarenplan 2023-2028 aan regionale samenwerking en (circulaire) werkgelegenheid.

Servicecentrum MER Openbaar belang

Bestuurlijk belang Risico’s

Ontwikkelingen

Het SC MER geeft uitvoering aan taken op het gebied van de omgevingsdienst, het sociaal domein en bedrijfsvoering. Middels deze samenwerking beogen we dat er zo efficiënt mogelijk wordt gewerkt, dat de kwetsbaarheid van de afzonderlijke gemeenten afneemt en de kwaliteit en klantgerichtheid toenemen. De colleges van de deelnemende gemeenten vormen het algemeen bestuur. Per gemeente is er één afgevaardigde in het dagelijks bestuur vertegenwoordigd. De totale omvang van de ingeschatte risico’s bedraagt € 612.000. Dit is groter dan het beschikbare weerstandsvermogen van € 280.681. In 2026 wordt verder geïnvesteerd op samenwerking in partnerschap. In dit kader worden een aantal thema’s integraal opgepakt: inspelen op een krappe arbeidsmarkt, een gedurfde koers varen, toekomstbestendige digitale overheidsorganisatie en gezamenlijke dienstverlening. Binnen het sociaal domein ligt de focus op het verbeteren van edienstverlening, met behoud van keuzevrijheid in contactkanalen en oog voor toegankelijkheid. Er wordt gewerkt aan een meer oplossingsgerichte werkwijze waarbij systemen minder leidend zijn. Daarnaast willen we het project Samen Doen Samen Leren een MERbreed vervolg geven door toevoeging aan het programma Dienstverlening. De Omgevingsdienst optimaliseert de processen vanwege de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging.

Binnen de bedrijfsvoering ligt de nadruk op integraal werken over teams en de vier MERorganisaties. Vanuit de MER-OD zullen medewerkers en dus deskundigheid overgaan naar de in ontwikkeling zijnde Omgevingsdienst Noord- en MiddenLimburg (ODNML). De exacte consequenties voor de MER-OD organisatie en de middelen zullen in 2026 duidelijker worden. Op het gebied van informatisering is de aandacht gericht op digitale toekomstbestendigheid, informatiebeveiliging, privacy en het tegengaan van cyberdreigingen.

74

Belastingsamenwerking gemeenten en waterschappen BsGW behartigt als uitvoeringsorganisatie van het waterschap en de deelnemende gemeenten de zorg voor optimaal beheer en verwerking van (basis)gegevens en informatie, het heffen, innen en afdragen van de Openbaar belang opbrengsten van lokale belastingen en het waarderen van belastingobjecten in het kader van de wet WOZ. Dit alles op basis van bedrijfseconomische principes. Bestuurlijk belang De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur. BsGW heeft een risicoanalyse uitgevoerd op haar bedrijfsvoeringsrisico’s. Het totale benodigde weerstandsvermogen voor de geïnventariseerde Risico’s risico’s is € 998.000. Het aanwezige weerstandsvermogen voor bestemming van het jaarrekeningresultaat 2024 bedraagt € 1.570.000. De ratio komt hiermee uit op 1,57. Na een periode van snelle groei richt BsGW zich in 2026 op stabilisatie, consolidatie en procesoptimalisatie op basis van het vigerend ondernemingsplan.

Ontwikkelingen

Proceskosten en No Cure No Pay-bedrijven No Cure No Pay-bedrijven blijven verantwoordelijk voor een aanzienlijk aantal WOZ-bezwaren, wat leidt tot hoge uitvoerings- en proceskosten. Middels het Belastingplan 2025 is de wegingsfactor voor bezwaren verlaagd, wat resulteert in lagere proceskostenvergoedingen voor WOZbezwaren. Samenwerkingsportaal en SOR BsGW heeft de regie genomen in de ontwikkeling van een Samenwerkingsportaal voor efficiënte gegevensuitwisseling tussen de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), de Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT) en de WOZ. Dit is een stap richting de landelijke Samenhangende Objectenregistratie (SOR), die nog in ontwikkeling is, met onduidelijkheid over de governance en financiering.