04 Concept programmabegroting 2026-2029

Grenspark Maas-Swalm-Nette (MSN) MSN versterkt de grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van natuur, landschap, recreatie, toerisme, marketing en PR. Doelen zijn het behoud en de ontwikkeling van karakteristieke natuur- en cultuurlandschappen, het creëren van een gezamenlijke regionale Openbaar belang identiteit en het verbeteren van recreatieve mogelijkheden aan beide zijden van de grens. Projecten, zoals natuur- en bosbrandpreventie, worden uitgevoerd met inzet van Europese subsidies, ondersteund door gezamenlijke marketing, milieu-educatie en voorlichting. De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het Dagelijks bestuur en 1 Bestuurlijk belang lid in het algemeen bestuur. Verplichting naar rato van bijdrage (voor Roerdalen 17%) aan Risico’s openstaande verplichtingen bij ontbinding en vereffening. Het grenspark MSN continueert haar werkzaamheden voor de deelnemende gemeenten. Het Grenspark MSN ondersteunt de Ontwikkelingen Veiligheidsregio in de uitvoering van het project natuurbrandmanagement. Daarnaast zijn ze trekker van het project

75

Grenspark Maas-Swalm-Nette (MSN) Grensoverschrijdend ruiteren. Het project Kennisontwikkeling Natuurbrand gaat in uitvoering. Tot slot ondersteunt Grenspark MSN de samenwerking Limburgse Maasterrassen/ Nationaalpark de Meinweg.

Omnibuzz

Openbaar belang

Bestuurlijk belang

Risico’s

Ontwikkelingen

Omnibuzz verzorgt het Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) binnen de Wmo. Sinds 1 augustus 2024 is Omnibuzz ook verantwoordelijk voor het leerlingenvervoer op basis van de onderwijswetgeving. Daarbij neemt Omnibuzz administratieve, uitvoerende en controlerende taken over, in afstemming met gemeenten en andere betrokken partijen. De dienstverlening richt zich op optimaal vervoer voor reizigers en gemeenten. De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Omnibuzz heeft een risicoanalyse uitgevoerd op haar bedrijfsvoering risico’s. Het totale benodigde weerstandsvermogen voor de geïnventariseerde risico’s is € 760.000. Het aanwezige weerstandsvermogen bedraagt € 726.000. De ratio komt hiermee uit op 0,96. De personele bezetting is kwetsbaar, mede door krapte op de arbeidsmarkt. Daarnaast zal er de komende jaren een toename van de vervoersaanvragen zijn door de toenemende vergrijzing. Bevorderen van het zelfstandig reizen binnen het leerlingenvervoer. Denk daarbij aan vervoerscoaches.

Regionale Uitvoeringsdienst Limburg-Noord De RUD Limburg-Noord richt zich op verbetering van de VTHdienstverlening en de kwaliteit, veiligheid en gezondheid van de Openbaar belang leefomgeving. De focus ligt op risicovolle activiteiten en milieucriminaliteit. Sinds 1 januari 2018 werkt de RUD als netwerkorganisatie op basis van een gemeenschappelijke regeling. Bestuurlijk belang De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. RUD heeft een totaal benodigd weerstandsvermogen voor de geïnventariseerde risico van € 212.000. Het aanwezige weerstandsvermogen bedraagt € 205.000. De ratio komt hiermee uit op Risico’s 0,97. Tevens lopen we als gemeente risico gedurende de omvorming van RUD LN. De implementatiekosten en structurele lasten kunnen afwijken van de geschatte lasten die we opgenomen hebben in onze begroting. Per 1 april 2026 moet RUD Limburg Noord voldoen aan de landelijke robuustheid criteria. Dit betekent dat de huidige netwerkorganisatie omgevormd wordt naar een robuuste omgevingsdienst, de Omgevingsdienst Noord- en Midden-Limburg (ODNML). Vóór 1 april Ontwikkelingen neemt de gemeenteraad hierover een besluit. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de werkprocessen en de verdeling van taken, bij zowel de gemeente alsook de MER-OD. De consequenties hiervan zijn nog niet in beeld. De verwachting is dat de kosten in totaliteit stijgen.

Hier is in de voorliggende begroting al rekening gehouden.

76

Modulaire Gemeenschappelijke Regeling Sociaal Domein Limburg-Noord De regionale samenwerking voor Beschermd Wonen (BW), Maatschappelijke Opvang (MO) en Bemoeizorg & Preventie (B&P) waarborgt continuïteit en een regionale aanpak voor inwoners met Openbaar belang complexe problematiek. De taken die bij het samenwerkingsverband zijn belegd zijn: Contractmanagement, Inkoop, Monitoring, Financieel beheer, Coördinatie van de toegang en Regie op het beleidsproces. De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur en Bestuurlijk belang met 1 lid in het algemeen bestuur. Er is een benodigd weerstandsvermogen van € 1.300.000 terwijl MGR Risico’s zelf geen reserves hebben. Tot nu toe krijgen we echter nog altijd geld terug van de MGR. Het risico is dus laag. De Midden-Limburgse gemeenten zijn een traject gestart om hun samenwerking te intensiveren en per 2026 ook op het gebied van inkoop, Ontwikkelingen contractmanagement en datamanagement in het sociaal domein meer samen te gaan werken. Een plan van aanpak hiervoor wordt momenteel uitgewerkt.

NV BNG

Openbaar belang

Bestuurlijk belang Risico’s Ontwikkelingen

BNG Bank financiert decentrale overheden en maatschappelijke instellingen met als doel maximale maatschappelijke impact, niet winstmaximalisatie. Dankzij het publieke eigenaarschap en beperkt werkterrein heeft de bank een zeer laag kredietrisico en kan zij scherp geprijsde financiering op de kapitaalmarkt doorgeven, wat leidt tot lagere kosten voor publieke voorzieningen. Vertegenwoordiging in de algemene vergadering van aandeelhouders. Het bedrag dat de bank jaarlijks aan dividend uitkeert is afhankelijk van de winst die de bank in enig jaar behaalt. Gelet op de omvang van de jaarlijkse inkomsten is dit risico zeer klein. Geen ontwikkelingen voor 2026.

Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg BV (OML) OML is een onderneming (BV) die is opgericht door een aantal gemeenten in de regio Midden-Limburg. Doel is om namens de aandeelhoudende gemeenten het aanspreekpunt en Servicecentrum te zijn voor het bedrijfsleven. Getracht wordt om het vestigingsklimaat te verbeteren en de regionale economische structuur te versterken. De doelen van OML BV zijn als volgt:  het ontwikkelen, beheren en revitaliseren van bedrijfsterreinen Openbaar belang in de regio;  het fungeren als intermediair tussen bedrijfsleven en overheidsorganisaties;  het uitvoeren van structuurversterkende projecten in de regio;  het bevorderen van en het invullen van de één loket functie binnen de gemeenten.

77

Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg BV (OML) Bestuurlijk belang Vertegenwoordiging in de algemene vergadering van aandeelhouders. Er zijn geopolitieke en landelijke ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld de CO2-maatregelen en het Didam-arrest die op middellange termijn van Risico’s invloed kunnen zijn op de verkoopprijzen. Uiteindelijk kan dat weer effect hebben op de waardering van de voorraadposities en toekomstige verkoopresultaten. Vanaf volgend jaar is het nieuwe ondernemingsplan voor de periode 2026–2029 van kracht. Een ondernemingsplan waarbij er goed oog is Ontwikkelingen voor het verder werken aan een sterke regio waar het goed wonen, werken en leven is.

Enexis Holding NV

Openbaar belang

Bestuurlijk belang

Risico’s

Ontwikkelingen

NV WML Openbaar belang Bestuurlijk belang Risico’s

78

Enexis beheert het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid-Nederland en zorgt voor betrouwbare en betaalbare energie voor ruim 2 miljoen aansluitingen. Als publieke netbeheerder werkt Enexis aan een duurzame energievoorziening door hoogstaande dienstverlening, tijdige netwerkontwikkeling, samenwerking met lokale partners en innovatieve oplossingen om de energietransitie te versnellen. Vertegenwoordiging in de algemene vergadering van aandeelhouders. Door de energietransitie investeert Enexis fors in het net, met als uitgangspunt financieel solide te blijven en minimaal een A-creditrating te behouden. Dividenduitkeringen zijn afhankelijk van de jaarwinst; een deel kan worden ingehouden om investeringen, o.a. voor de regionale energiestrategie, te financieren. Risico’s voor aandeelhouders zijn beperkt door het gereguleerde marktstelsel en de solide waarde van het bedrijf. Enexis blijft inzetten op versnelling en uitbreiding van het netwerk. De vraag naar duurzame energie blijft echter sneller stijgen dan de uitbreidingen van het net. Alternatieve energiedragers, zoals groen gras, waterstof en warmtenetten spelen een belangrijke rol in een toekomstbestendig energiesysteem. Belangrijk is ook een goede samenwerking tussen de verschillende stakeholders voor het realiseren van de ambities en om samen snel tot goede oplossingen komen.

De kerntaak van WML is het duurzaam en doelmatig leveren van drinkwater aan inwoners, bedrijven en (overheids)instellingen in Limburg. WML stelt de openbare watervoorziening veilig, beschermt bronnen en stimuleert duurzaam gebruik van water. Vertegenwoordiging in de algemene vergadering van aandeelhouders. Beperkt

NV WML

Ontwikkelingen

Bodemzorg Limburg

Openbaar belang

Bestuurlijk belang Risico’s

Ontwikkelingen

Zonnestation Montfort Openbaar belang Bestuurlijk belang

Risico’s

Ontwikkelingen

Beschikbaarheid van drinkwater is een steeds grotere uitdaging: door klimaatverandering en groeiende vraag dreigt na 2030 een tekort. Ook de waterkwaliteit is een aandachtspunt: meer vervuilende stoffen in Maas- en grondwater maken zuivering steeds complexer en duurder. Aandacht voor de infrastructuur: grote delen van het leidingnet zijn verouderd en moeten worden vervangen: dit vraagt forse capaciteit en planning en zet de betaalbaarheid onder druk.

Nazorg over twintig gesloten stortplaatsen in Limburg. De kernactiviteiten van Bodemzorg Limburg zijn:  Administratieve vastlegging van gegevens en verplichtingen per locatie.  Monitoring van stortlocaties en rapportage aan het bevoegd gezag.  Beheer en onderhoud van voorzieningen en naleving van eigendomsverplichtingen.  Vervanging of aanleg van voorzieningen waar nodig. Vertegenwoordiging in de algemene vergadering van aandeelhouders. Beperkt. Bodemzorg Limburg heeft de afgelopen jaren vanuit de financiële middelen van de nazorgvoorziening geïnvesteerd in de realisatie van een drietal zonneparken in Limburg. Reden hiervoor is dat het rendement op deze investeringen meer bedraagt dan 4,5% en hiermee voldoende zekerheid wordt verkregen ten aanzien van het rendement op de financiële middelen van de nazorgvoorzieningen. Daarnaast investeert men ook in zonneparken vanuit de beleggingsportefeuille.

Het vervullen van een bijdrage aan de duurzaamheidsopgaven van de gemeente Roerdalen. Vertegenwoordiging in de algemene vergadering van aandeelhouders. Het Zonnestation Montfort bevindt zich in de voorbereiding-/bouwfase. De meeste kosten zijn inzichtelijk, dus de onzekerheden op het benodigde investeringsbedrag nemen steeds meer af. Dit geeft ook duidelijkheid voor de operationele fase. Hierin is het nog af te sluiten stroomcontract met de bijbehorende voorwaarden het grootste risico. Naar verwachting wordt de bouw van Zonnestation Montfort in de eerste helft van 2026 afgerond. Daarna wordt het zonneveld operationeel.

79

Ons WCL

Openbaar belang

Bestuurlijk belang Risico’s

Ontwikkelingen

De stichting heeft als doel: • Het adviseren, ondersteunen en aanjagen van projecten in het kader van inrichting en beheer van het werkgebied. Zowel aan subsidiegevers als aan de indieners van deze te subsidiëren projecten. • Het zelfstandig uitvoeren van projecten alsmede het afmaken van lopende WCL-projecten. • Het in standhouden van een netwerk van organisaties, overheden en instellingen die werkzaam zijn of belang hebben bij de inrichting en het beheer van het landelijk gebied. Gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Klein Ons WCL continueert haar werkzaamheden voor de deelnemende gemeenten. Ons WCL heeft een coördinerende taak bij de subsidieaanvraag en uitvoering van de samenwerking Limburgse Maasterrassen/Nationaal Park De Meinweg. Ook volgt Ons WCL namens de regio Meinweg de ontwikkelingen in het landelijk gebied. Zij adviseren de gemeenten en vertegenwoordigen de regio in het overlegorgaan van de plattelandscoalitie. Door de ontwikkeling van de Samenwerking de Limburgse Maasterrassen is het mogelijk dat de bestaande stichting omgevormd wordt en nieuwe taken krijgt of dat Stichting Ons WCL wordt opgeheven en een nieuwe stichting wordt opgericht. Besluitvorming door ons College en uw raad zal hiervoor benodigd zijn.

Anti-discriminatievoorziening (ADV Limburg) Discriminatie.nl Limburg heeft als doel het voorkomen en bestrijden van discriminatie en het bevorderen van gelijke behandeling in Limburg. Het in behandeling nemen van meldingen/klachten van discriminatie is Openbaar belang daarbij een primaire taak. Evenals het registreren van en rapporteren over alle meldingen. De verschillende rapportages dienen vervolgens als basis voor gevraagde en ongevraagde adviezen aan lokale en nationale overheid. Er is geen vertegenwoordiging in het bestuur, er is geen sprake van Bestuurlijk belang aandelen. De risico’s zijn beperkt. De stichting is volledig afhankelijk van Risico’s gemeentelijke subsidies. Er zijn momenteel geen aanwijzingen dat deze subsidies niet langer zullen worden verstrekt. De ministerraad heeft in 2024 groen licht gegeven om per 1 januari 2027 één landelijke organisatie op te richten met een regionale inbedding. Deze organisatie wordt rechtstreeks gefinancierd door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De gedachte achter dit besluit Ontwikkelingen is dat de huidige situatie – waarin regionale ADV's afhankelijk zijn van gemeentelijke subsidies – kwetsbaar is. Met een landelijke organisatie wil het kabinet meer continuïteit, uniformiteit en herkenbaarheid realiseren.

Slachtoffers en omstanders van discriminatie moeten daarmee beter toegang krijgen tot ondersteuning.

80

Euregio Rijn-Maas-Noord De Euregio Rijn-Maas-Noord zet zich in om de Europese integratie tastbaar te maken voor de circa 2 miljoen inwoners van dit gebied. Ze wil het wederzijds begrip van de Nederlandse en Duitse inwoners van de Euregio versterken, de contacten verdiepen en samenwerking Openbaar belang stimuleren. De Europese Unie, de deelstaat Nordrhein-Westfalen en de Nederlandse regering ondersteunen dit streven middels verschillende subsidieregelingen. De Euregio is ook verantwoordelijk voor het Grensinfopunt voor grenspendelaars. De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur en Bestuurlijk belang met 3 leden in het algemeen bestuur. Risico’s zijn beperkt, kleine organisatie met financiële reserve en bij Risico’s ontbinding/liquidatie naar rato van stemmen verdeling kosten. Met de Euregio-visie 2030 gaat de Euregio Rijn-Maas-Noord de nieuwe uitdagingen aan. Er wordt gewerkt aan 6 thema’s: • Wij gaan voor jouw toekomst • Wij planten 10 miljoen bomen • Wij zijn altijd mobiel en bereikbaar • Wij werken aan grensverleggende banen Ontwikkelingen • Wij spreken dezelfde taal • Wij helpen je de grens over De zes grote thema’s staan voor het hele actiegebied van de euregio RijnMaas-Noord en hangen tegelijkertijd samen met het programma van de EU tussen 2021 en 2027.

Tevens ondersteunt de Euregio in de samenwerkingen in de Regio Deal om de brede welvaart te stimuleren en de euregionale samenwerking te versterken

81

Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Risicobeheersing is een continu proces dat risico's identificeert, beoordeelt en vervolgstappen definieert. Het wordt toegepast in verschillende gebieden, waaronder financieel risicomanagement binnen de planning en control-cyclus. We streven naar een balans tussen bestuurlijke ambities en bijbehorende risico’s. Inzicht in risico's stelt ons in staat om verantwoorde besluiten te nemen, zodat huidige en toekomstige investeringsrisico's in verhouding staan tot onze vermogenspositie. We hebben voldoende vermogen om de risico’s op te vangen als onze ratio groter is dan 1. Om onze risico's in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Hierdoor wordt inzichtelijk wat op basis van deze risico’s de benodigde weerstandscapaciteit is. Voor 2026 komt deze uit op € 3.114.700 afgerond. De benodigde weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de beschikbare weerstandcapaciteit, bestaande uit de algemene reserve, de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De beschikbare weerstandcapaciteit is € 16.994.000 . Dit betekent dat onze ratio voor het weerstandsvermogen 5,5 (jaarrekening 2024: 7,5) is, dit is ruim voldoende. De verschillende onderdelen van risicomanagement worden hieronder verder uitgewerkt.

Aan het eind van deze paragraaf gaan we in op een aantal andere financiële kengetallen die inzicht geven in onze financiële positie. Risico-inventarisatie, beoordeling en kwantificering Om het weerstandsvermogen te bepalen, moeten eerst de risico’s in kaart worden gebracht die geen (afdoende) maatregelen hebben. Als de risico’s bekend zijn is het van belang om deze te beoordelen en kwantificeren. Hierbij worden de risico’s inhoudelijk beoordeeld:  hoe groot is de kans dat een risico zich voordoet (waarschijnlijkheid) en;  welke financiële impact heeft dit dan, zowel maximaal als verwacht. Hierna wordt de risicoscore berekend via een risicosimulatie, De risicosimulatie wordt toegepast omdat het reserveren van het maximale bedrag ongewenst is. De risico's zullen immers niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang optreden. De kansverdeling en de benodigde weerstandscapaciteit bij verschillende zekerheidspercentages worden in de grafiek en tabel weergegeven, met een uitgangspunt van 90% zekerheid voor de weerstandsratio.

82

Zekerheidspercentage

Bedrag

10%

877.206

25%

1.152.783

50%

1.505.462

75%

1.946.926

80%

2.101.369

90%

3.114.719

95%

4.659.227

Risicokaart Risico’s waarvan de oorzaken en gevolgen in klassen ingedeeld zijn kunnen geplaatst worden in een risicokaart. De risicokaart geeft inzicht in de spreiding van de risico’s naar kans en gevolg. De nummers in de risicokaart corresponderen met het nummer van het risico zoals beschreven in de risico-inventarisatie. Een risico dat in het groene gebied zit, vormt geen direct gevaar voor de continuïteit van de organisatie. Een risico dat een score heeft die in het oranje gebied zit, vraagt om aandacht. Een risico dat een risicoscore heeft die in het rode gebied zit vereist directe aandacht om te voorkomen dat de continuïteit van de organisatie wordt bedreigd.

Financieel x > € 1.000.000

6,8,10

11

€ 500.000 < x < € 1.000.000

3,13,16

€ 100.000 < x < € 500.000

1,7

2,5,9,14

15

4,12

30%

50%

70%

90%

€ 10.000 < x < € 100.000

x < € 10.000 Kans

10%

Risico-inventarisatie In de tabel op de volgende pagina’s is per risico aangegeven:  wat de risicogebeurtenis is;  hoe we het risico hebben beoordeeld en gekwantificeerd;  hoe we op het risico willen sturen om dit te beheersen;  wat het maximale en het verwachte risico en in welke risico klasse het valt;  hoe groot we de kans achtte dat een risico zich voordoet;  welke score een risico heeft op basis van bovenstaande inschattingen.

83

84

3 Gegevensveiligheid is cruciaal om privacyschendingen, Het jaarlijkse “Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse economische schade en fysieke schade door systeemstoringen te Gemeenten” van de IBD toont aan dat risico’s zoals voorkomen. Inwoners en ondernemers moeten vertrouwen bedrijfscontinuïteit, imagoschade en datalekken aanzienlijk hebben in de veiligheid van hun gegevens en de betrouwbaarheid blijven. Wij verwerken veel gevoelige persoonsgegevens, wat van de informatie-uitwisseling door de gemeente. essentieel is voor digitalisering en het creëren van maatschappelijke en economische kansen, maar ook risico’s met zich meebrengt. Verantwoord omgaan met deze gegevens is cruciaal, omdat de gevolgen van een beveiligingsincident ernstige verstoringen in de bedrijfsvoering kunnen veroorzaken.

4 Afwikkeling FLO-gelden Veiligheidsregio Limburg Noord. Bij de overgang van Roermond naar VRLN is afgesproken dat FLO-gelden nog afgehandeld worden. Brandweerlieden kunnen FLO aanvragen. Door wettelijke maatregelen, verschuivingen AOWleeftijd en fiscale boetes, dient de juiste hoogte van het bedrag nog bepaald te worden. Uitgangspunt is dat de structurele lasten budgettair neutraal zijn. De bijdrage voor de voorziening wordt geraamd op € 112.000, met mogelijke verrekening met een batig saldo van de VRLN.

5 Rendement investeren om te renderen is lager dan we hebben We hebben sinds 2021 een beperkt aantal resultaten gehaald die ingeschat. leiden tot jaarlijkse inkomsten. Omdat de voorbereiding van veel Lager rendement kan het gevolg zijn van vertraging in de projecten projecten langer duurt realiseren we onze financiële doelen later voor duurzame energieopwekking of reclame. Ook kan blijken dat dan 2024. De risico's inschatting van de lopende projecten is per het vooraf ingeschatte rendement lager is door kostenstijging en project verschillend. We geven hier het gemiddelde aan. wisselende opbrengsten. Op dit moment lopen er nog 3 projecten dit betreft het zonnepark Montfort (zie ook risico 6), realiseren reclamemasten en energiebesparing op eigen accomodaties.

Bedrijfsvoering

Financieel

Investeren in duurzaamheid en om te renderen

Sture n en behee rs en

Wij versterken de menselijke schakel door bewustwording en training voor medewerkers en bestuur. We bieden middelen voor veilige gegevensverwerking, met focus op beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van informatie. Privacy by design en security by design zijn geïntegreerd in onze processen.

Wij hebben zelf geen directe invloed op het instellen van een toekomstige regeling omtrent de uitvoeringsgelden voor het klimaatbeleid. We spelen zoveel mogelijk in op aangekondigde wijzigingen en volgen hierover de berichtgeving op internet.

We werken de verschillende projecten uit in businesscases. Hierdoor ontstaat duidelijkheid over de grootte van het te behalen rendement en het risico dat we lopen binnen het project. Ook geven we de momenten aan waarop wordt besloten of en hoe we tot uitvoering overgaan. Op basis hiervan worden de in de meerjarenbegroting opgenomen resultaatverbeteringen bijgesteld.

Op dit moment zijn we samen met de VRLN aan het zoeken naar Wij zijn in gesprek met de VRLN en de overige betrokken een passende oplossing om de kosten FLO structureel op te nemen gemeenten om de omvang van de voorziening te beoordelen. in de begroting van de VRLN. De gemeente Roerdalen zal echter een eenmalig afkoopsom moeten betalen voor het vormen van de benodigde voorziening.

Wij beoordelen het risico dat er we geen uitvoeringsgelden ontvangen vanaf 2026 zeer laag. Zoals al gesteld loopt het klimaatbeleid nog een lange tijd door en is er voor de uitvoering hiervan ook capaciteit benodigd.

2 De specifieke uitkering Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat en energiebeleid loopt tot 2025. Uit deze uitkering dekken we structurele lasten voor de uitvoering. Het is waarschijnlijk dat deze gelden ook vanaf 2026 beschikbaar zijn, aangezien het beleid tot 2050 doorloopt. Daarom is € 400.000 aan structurele inkomsten opgenomen.

Beoordel i ng en kwa nti f i ce ren

Wij beoordelen het risico dat er een negatief effect op treedt in de Wij hebben zelf geen directe invloed op de omvang de algemene algemene uitkering laag in. uitkering. We spelen zoveel mogelijk in op aangekondigde 1. De onzekerheid uit de landelijke ontwikkelingen zijn niet te wijzigingen en volgen hierover de berichtgeving op internet en de kwantificeren. circulaires van het Rijk. We ondersteunen landelijke acties die 2. De onderschrijding van het BCF hebben we nu structureel inzetten op meer stabiliteit in de algemene uitkering. opgenomen. Dit is echter afhankelijk van het uitgavenpatroon van alle andere gemeenten. We rekenen voorlopig met een nadelig effect van €320.000 ten opzichte van het nu geraamde bedrag.

Bedrijfsvoering

N r. Ri s i cog ebeurteni s

1 Binnen de algemene uitkering kunnen zich een aantal risico's voor doen: 1. De plannen van het kabinet en de doorrekening daarvan in de gemeentefondsuitkering zijn op dit moment nog niet duidelijk. 2. We ramen de onderschrijding van het BCF structureel, terwijl deze nog niet is opgenomen in de circulaires.

La bel s

Algemene uitkering

400.000

320.000

88.000

100.000

114.000

112.000

50.000 1.000.000

200.000

96.000

V e rwa cht Ma xi m a a l ri s i co ri s i co

3 50%

3 90%

4 70%

3 50%

3 30%

9

15

16

9

6

F i n. Ka ns Score kl a s s e

85

8 afschrijving op achtervang Waarbogfonds Sociale Woningbouw (WSW)

9 De leningen die zijn versterkt aan de dorpshuizen in het kader van Om de dorpshuizen klaar te maken voor de gewenste Jaarlijks monitoren het accommodatiebeleid worden niet of deels terugbetaald. maatschappelijke functie was bij een aantal locaties een verbouwing nodig. De beheerstichting moet zelf voor financiering van een gedeelte van deze investering zorgen. Wanneer de beheerstichting hiervoor geen lening uit de markt kan halen, kan zij onder voorwaarden een beroep doen op de gemeente. Zij kan op dat moment tegen marktconforme voorwaarden bij de gemeente een lening afsluiten. Deze lening die ze van de gemeente ontvangen, lossen zij in maandelijkse termijnen af. Wanneer de dorpshuizen niet rendabel blijken te zijn, bestaat het risico dat de leningen niet verder afgelost worden.

10 Het risico van borgstellingen is dat de debiteur de betalingen niet De borgstellingen aan Stichting Wonen Limburg,RD Maasland en verricht aan ons of aan de geldverstrekker waarvoor wij borg staan. OML BV bedragen afgerond € 1,2 mln. We hebben hier in de Een borgstelling kost niet direct geld. Wij geven met een afgelopen jaren nog nooit een kennisgeving ontvangen van de borgstelling aan dat wij de restantschuld van de lening op ons schuldeisers dat de schuldenaars niet aan hun verplichtingen nemen als de schuldenaar niet aan de verplichtingen voldoen. Op voldoen. Toch loop je als borgnemer altijd een risico naar de het moment dat wij aan de geldverstrekker (een deel van) de toekomst toe. Daarom we nemen 5% van de borgstelling mee in verplichting moeten voldoen, komt hiervoor een directe lening het weerstandsvermogen. aan de schuldenaar in de plaats.

Leningen en borgstellingen

Leningen en borgstellingen

Jaarlijks monitoren.

Voor het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) staan wij per Halverwege 2021 is de nieuwe vorm van garantstelling ingegaan 1/07/2025 voor € 12.557.000 in de achtervangpositie. De voor nieuwe leningen. Bij nieuwe leningen wordt het risico voor woningbouwcorporatie heeft op 07/2025 een loan to value van de gemeente groter. We kunnen garantstelling alleen afwijzen als 40%. Op grond van deze 40% is de kans dat de alle gemeenten waarin de woningcorporatie actief is het hierover woningbouwcoöperatie in de problemen komt dus al gering. Het eens zijn. Daarnaast wordt de afloop van de bestaande WSW geeft tevens zelf aan dat op basis van risicomodellen en achtervangpositie jaarlijks gemonitord. stresstesten de kans zeer klein wordt geacht dat achtervanggemeenten een renteloze lening moeten verstrekken als de andere buffers onvoldoende zijn.

Jaarlijks monitoren

Leningen en borgstellingen

St uren en behe ers en

7 Aan Laco Feel Fit, de eigenaar van het Apollocomplex, is circa 2/3e We hebben op dit moment geen signalen dat er sprake is van een deel van de exploitatiebijdrage ten behoeve van het zwembad vergoot risico voor gemeente. over de eerste 10 jaar vooruitbetaald in 2018. De gemeente loopt hierbij een financieel risico wanneer het Apollocomplex binnen deze 10 jaar niet levensvatbaar blijkt.

Beoordel i ng en kwa nti f i ceren

Leningen en borgstellingen

N r. Ri s i cog ebe urte ni s

6 We hebben aan het Zonnestation Montfort een lening verstrekt en Het risico zit er in bij geen doorgang van het project, dat deze extra Ook als het zonnestation nu niet rendabel zou blijken dan is het agio gestort. Als de realisatie niet door gaat lopen we het risico dat investering wel gemaakt is maar heel lastig bruikbaar is voor nog steeds beperkt mogelijk dit op een later moment alsnog te een deel van de lening niet terugontvangen wordt en dat we het andere doeleinden. bouwen. agio moeten afschrijven. Daarnaast lopen we een risico met de Het moet namelijk op hetzelfde terrein zijn met dezelfde De overeenkomst blijft geldig, net als de vergunning. begrote structurele opbrengsten. eigenschappen en dimensies. Daarom is dit lastig verkoopbaar. De mogelijke nieuwe eigenaar moet overeenstemming met Attero bereiken. Zij zijn en blijven eigenaar van de kabel en het eigendom is niet deelbaar.

La bel s

Investeren in duurzaamheid en om te renderen

208.300

341.500

0 1.170.000

170.750

0 12.557.000

0

1.500.000 5.400.000

V erwa cht Ma xi m a a l ri s i co ri si co

5%

5

5%

3 50%

5

3 30%

5 10%

5

9

5

6

5

F i n. Ka ns Score kl a s se

86

13 De areaaluitbreiding actieplan versnellen woningbouw is verwerkt We hebben vooraf een inschatting gemaakt van de te verwachten in de begroting Hiervoor zijn meeropbrengsten opgenomen bij de opbrengsten doordat we meer willen gaan bouwen. Het is bouwleges, extra opbrengsten OZB en uitkering gemeentefonds. afhankelijk van de marktpartijen en marktomstandigheden en wettelijke ontwikkelingen of we de versnelling kunnen bereiken. We proberen als gemeente meer regie te voeren maar lopen daarbij vaak tegen dezelfde beperkingen aan zoals onderzoeken naar omgevingsaspecten en procedures tegen plannen.

14 Het Ministerie kan de gemeente verplichten om een fysieke Momenteel is het kabinet demissionair en wordt dit thema niet Wij blijven bij ons standpunt over de wijze waarop wij de bibliotheekvestiging te realiseren. Op dit moment worden ons opgepakt. De verwachting is dat in 2026 weer een kabinet is bibliotheekvoorziening hebben geregeld. bibliotheeknetwerk zoals we dat in Roerdalen hebben ontwikkeld, gevormd en dit thema weer wordt opgepakt. Hoe groot dit risico is, gedoogd. is moeilijk in te schatten.

15 In de jeugdzorg zitten veel open-einde regelingen. Zeker de open- We zijn van de raming voor de duurdere jeugdzorg uitgegaan van einde regeling voor duurdere jeugdzorg is een groot risico. Een ervaringscijfers van de afgelopen jaren. We zijn echter verplicht extra traject in dit kader kost € 160.000 om extra aanvragen te financieren. Daarom nemen we als extra risico nog 2 extra duurdere zorg trajecten op.

16 Verbonden partijen voeren een deel van ons beleid uit. Dit We nemen een inschatting op voor de mogelijke bijbetaling als gebeurt onder meer door gemeenschappelijke regelingen (GR). gevolg van een nadelig exploitatiesaldo of tussentijdse GR's hebben te maken met risico's die voor hen specifiek zijn. Deze begrotingsbijstellingen. We schatten dit in op 5% van de totale hebben we per partij opgenomen in de paragraaf verbonden bijdragen. partijen. Voor alle verbonden partijen geldt dat er momenteel veel onzekerheden zijn in de omgeving waarin zij werkzaam zijn. Wanneer risico’s bij verbonden partijen uiteindelijk uitgroeien tot feitelijke gebeurtenissen, zal dit ook bij de ons tot dilemma’s leiden. Ofwel doordat er een (financieel) beroep op ons gedaan wordt, ofwel doordat de dienstverlening van de verbonden partij aan onze inwoners verandert.

Ruimtelijke ordening

Sociaal domein

Sociaal domein

Verbonden partijen

We houden de ontwikkelingen van de gemeenschappelijke regelingen bij en nemen onze standpunten mee in het algemeen bestuur. Waar we zitting hebben in het dagelijks bestuur zijn we kritisch op de voorstellen die aan de deelnemers worden voorgelegd. Bij de advisering over zienswijzen die de raad kan indienen op begrotingen en begrotingswijzigingen van de gemeenschappelijke regelingen houden we dezelfde koers aan als die we uitdragen in de algemene besturen van de gemeenschappelijke regelingen.

Met de arrangementenmonitor krijgen we steeds meer ervaringscijfers en daardoor inzicht in de ontwikkelingen in het sociaal domein. We monitoren de ontwikkelingen en sturen zo nodig bij.

De omgevingsvergunningen zijn een vraaggestuurd product, hoewel we in het kader van de woningbouwopgave hierin willen stimuleren hebben we geen invloed op het daadwerkelijke aantal aanvragen. Stijging van de OZB en de algemene uitkering gemeentefonds zijn hier een gevolg van.

We zijn vaker zelf initiatiefnemer van projecten en daarmee ligt de We nemen in de risicoafweging bij nieuwe projecten dit aspect verantwoordelijkheid voor claims, waaronder nadeelcompensatie mee en proberen daar een zo goed mogelijke inschatting van te ook bij de gemeente. Deze kunnen we dan niet verhalen op maken. Soms laten we al een onderzoek doen door een derden. En er worden ook kosten gemaakt voor het beoordelen gespecialiseerd bureau om een goede inschatting te krijgen van van de claims. schade of risico. Derden hebben de mogelijkheid om een claim of nadeelcompensatie in te dienen, echter dit gebeurt niet altijd.

12 Claims van derden vanwege ruimtelijke projecten en infrastructurele projecten

Sture n e n be hee rs e n

Ruimtelijke ordening

Beoorde l i ng e n kwa nti f i cere n

Er worden momenteel gronden aangekocht door de gemeente in Er worden alleen gronden aangekocht waarvan wij het momenteel door de raad vastgestelde voorkeursrechtgebieden. In de zeer reëel achten dat er woningbouwontwikkeling in de toekomst aankoopprijs wordt rekening gehouden met het potentieel plaats gaat vinden. bouwen van woningen. De kans is echter aanwezig dat aangekochte percelen uiteindelijk niet voor woningbouw gebruikt gaan worden. Het risico in deze is dat we het bedrag wat we voor de grond betaald hebben niet terug verdienen.

11 Aankoop percelen binnen voorkeursrechtgebieden ten behoeve van uitvoering actieplan versnellen woningbouw.

N r. Ri s i cog e beurt eni s

Ruimtelijke ordening

La bel s

360.000

160.000

60.000

320.000

55.000

720.000

320.000

300.000

570.000

150.000

300.000 1.500.000

V erwa cht Ma xi m a a l ri s i co ri s i co

4 70%

3 70%

3 50%

4 70%

3 90%

5 50%

16

12

9

16

15

15

F i n. Ka ns Score kl a s s e

Naast de risico’s in bovenstaande tabel hebben we ook nog een aantal risico’s waarvan de impact niet of moeilijk te bepalen. Deze risico’s hebben we hieronder weergegeven. Juridische geschillen Het besturen van een gemeentelijke organisatie vereist voortdurende besluitvorming. Besluiten kunnen negatieve gevolgen voor bedrijven en inwoners hebben en daardoor leiden tot juridische geschillen en procedures. Indien besluiten geen standhouden bij de rechter, kan dit (grote) financiële risico’s met zich meebrengen, zoals proceskosten en griffierechten. Ook als we besluiten niet tijdig nemen kan dit leiden tot financiële risico’s. We lopen dan het risico op het verbeuren van een dwangsom. Daarnaast bewegen we ons steeds meer op het snijvlak tussen markt en overheid. Dit vraagt bewustwording in de organisatie over de inzet van publieke middelen, vooral in het mededingingsrecht. Verder zijn we bezig met dorpsgericht werken. Deze manier van werken gaat uit van vertrouwen in de burger en het zo veel mogelijk praktisch aanpakken en oplossen van zaken. Dit uitgangspunt past bij de gewenste ontwikkelingen binnen Roerdalen. Wel is het van belang dat vanuit juridisch oogpunt gezocht wordt naar een balans tussen praktische oplossingen en wettelijke mogelijkheden en risico’s. Tot slot krijgen we als gemeente ook claims binnen met betrekking tot aansprakelijkheid.

Deze claims kunnen voortvloeien uit besluiten, een overeenkomst (contractuele aansprakelijkheid) of uit de wet, zoals bij een onrechtmatige daad. Denk bij dit laatste aan bijvoorbeeld schade door achterstallig onderhoud of schade door opgewekt vertrouwen. Beoordelen en kwantificeren De impact en de kans is moeilijk te vertalen in een risicoscore. Sturen en beheersen Het risico op juridische geschillen verkleinen we door, voordat we besluiten nemen, de gevolgen en de risico’s zo goed mogelijk in beeld te brengen. Voor aansprakelijkheidstellingen hebben we een verzekering afgesloten. Daardoor is het risico bij deze claims meestal beperkt tot het eigen risico. Gezien de Wet open overheid is het verder van belang om als gemeente transparant en toegankelijk te zijn en de informatiehuishouding op orde te hebben. Maatschappelijke ontwikkeling en aanpassing wet en regelgeving Maatschappelijke ontwikkelingen beïnvloeden onze taken en uitgaven steeds sneller, wat leidt tot onverwachte kosten die vaak niet volledig gedekt worden door rijksuitkeringen (SPUK of Algemene Uitkering). Dit probleem is actueler en omvangrijker dan voorheen. We willen enkele specifieke ontwikkelingen benoemen. Jeugdzorg Jeugdzorgorganisaties komen steeds vaker in financiële problemen door stijgende kosten.

De huidige bedrijfsvoering sluit onvoldoende aan bij deze ontwikkelingen, en de vastgestelde tarieven – hoewel gebaseerd op kostprijsonderzoeken – blijken in de praktijk niet toereikend door o.a. veranderingen in de zorgvraag.

87

Steeds meer organisaties trekken aan de bel en vragen om financiële steun. Wanneer zo’n verzoek wordt gedaan, kunnen we dit niet zomaar afwijzen. Doen we dat toch, en oordeelt de provincie dat onze afwijzing onterecht is, dan grijpt zij in en worden wij alsnog verantwoordelijk voor de kosten. Dit is dan ook een stevige onzekerheid en een mogelijk financieel risico. En hoewel nog lastig te kwantificeren, willen we deze onzekerheid wel noemen in deze paragraaf. Subsidies ruimtelijke ontwikkelingen Het Rijk en de provincie ontwikkelen subsidieregelingen voor ruimtelijke projecten, zoals woningbouw. Aanvragen moeten vaak via gemeenten ingediend worden, ook voor derden. Gemeenten lopen risico's bij terugbetaling van subsidies of als achteraf blijkt dat er sprake is van staatsteun. Voor nieuwe projecten met derden brengen we de risico’s vooraf beter in kaart, voordat er besluiten worden genomen. Beoordelen en kwantificeren De impact en de kans is moeilijk te vertalen in een risicoscore. Sturen en beheersen Dit risico kunnen we verkleinen door de maatschappelijke en landelijke ontwikkelingen nauwgezet te volgen en daar waar mogelijk in een vroegtijdig stadium inschattingen proberen te maken wat een ontwikkeling voor de gemeente Roerdalen kan betekenen.

De weerstandscapaciteit en ratio weerstandsvermogen Bij de weerstandscapaciteit kan onderscheid worden gemaakt tussen incidentele en structurele capaciteit en tussen directe en indirecte capaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit is de algemene reserve. Deze kan een eenmalig ingezet worden om calamiteiten op te vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortgang van andere taken. De direct beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit middelen die direct kunnen worden gebruikt voor de kosten van een calamiteit. De structurele weerstandscapaciteit verwijst naar het vermogen om eenmalige calamiteiten op te vangen zonder dat dit invloed heeft op de voortgang van de taken. De niet direct beschikbare weerstandscapaciteit zijn de onbenutte belastingcapaciteit en stille reserves. Om deze beschikbaar te krijgen moeten eerst trajecten in gang worden gezet. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt op basis van de geïnventariseerde risico € 3.114.719. Voor de berekening van de ratio weerstandsvermogen wordt de beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit.

88

bedragen x € 1.000 Weerstandscapaciteit per 1-jan-2026

Structureel Incidenteel

Direct beschikbare weerstandscapaciteit Algemene reserve Post onvoorzien Direct beschikbare weerstandscapaciteit

26 26

Totaal

15.912 15.912

15.912 26 15.938

1.057 1.057 16.995

Niet direct beschikbare weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Stille reserves Niet direct beschikbare weerstandscapaciteit

1.057

p.m. -

Beschikbare weerstandscapaciteit

1.083

15.912

1.057

Benodigde weerstandscapaciteit

3.115

Ratio weerstandsvermogen

5,5

Kengetallen financiële positie De financiële kengetallen vergroten het inzicht in de financiële positie van onze gemeente. Een getal op zichzelf zegt niet meteen iets. Op basis van de onderlinge verhouding wordt een beoordeling de financiële positie gegeven. Voor de streefwaarden voor de bepaling van de financiële positie gebruiken we de signaleringswaarde uit het "Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader" van de Provincie. Kengetallen

Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026

MJR 2027

MJR 2028

MJR 2029

Verplichte kengetallen 1a . Netto schul dquote 1b. Netto schul dquote gecorr. voor a l l e vers trekte l eni ngen 2. Sol va bl i l i tei ts ra ti o 3. Grondexpl oi ta ti e 4. Structurel e expl oi ta ti erui mte 5. Gemeentel i jke bel a sti ngca pa ci tei t

18,8% 16,1% 41,8% 0,2% -0,9% 92,8%

74,3% 69,1% 29,8% -0,3% 0,3% 100,1%

83,4% 75,4% 25,9% 1,1% 0,7% 104,6%

86,9% 79,3% 23,5% 1,1% 0,4% 102,8%

92,8% 85,4% 21,1% 1,1% -1,4% 102,8%

91,0% 84,0% 20,8% 1,1% -0,4% 102,8%

Eigen kengetallen 6. Ra ti o weers ta nds vermogen 7. Omvang a l gemene reserve (x € 1.000)

7,5 14.540

6,8 13.055

5,5 15.357

5,3 14.927

5,1 14.964

5,2 14.964

Conclusie In de loop van de begroting zoals, deze nu voorligt, zien we bij een aantal kengetallen een verslechtering in de loop van de jaren. Als we dit echter vergelijken met de financiële kengetallen uit het meerjarig perspectief van vorig jaar (zie begroting 2025) dan is er toch een significante verbetering. De afzonderlijke kengetallen zeggen nog weinig over de financiële positie. De kengetallen zullen altijd in samenhang moeten worden bezien, omdat ze alleen gezamenlijk en in hun onderlinge verhouding een goed beeld kunnen geven van de financiële positie van een gemeente. Voor de beoordeling van de financiële positie is het belangrijk dat zowel naar de balans als naar de exploitatie wordt gekeken. In de kengetallen structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit komt tot uitdrukking of de gemeente over voldoende structurele baten beschikt, en welke

89

mogelijkheid er is om de structurele baten op korte termijn te vergroten. De kengetallen netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen, solvabiliteitsratio en grondexploitatie hebben betrekking op de balans. De netto-schuldquote loopt in de komende jaren op. Dit hangt samen met de grote investeringen die we voor de komende jaren hebben gepland en waar we deels ook leningen voor moeten afsluiten. Ook de terugloop van de solvabiliteitratio hangt hier mee samen. Het eigen vermogen blijft in de komende jaren namelijk nagenoeg gelijk, terwijl het vreemd vermogen toeneemt. Hoewel de begroting 2026 en 2027 structureel sluitend is, zien we voor de jaren daarna tekorten ontstaan. Hierdoor verslechterd dan ook logischer wijze de indicator voor structurele exploitatieruimte.

Uitleg kengetallen Netto schuldquote De netto schuldquote beoordeelt de schuld als percentage van de inkomsten. Een lage netto schuldquote wijst op lagere druk van rente en aflossingen. Hoe lager het percentage, hoe gunstiger. Voor een nauwkeurig beeld wordt het schuldbedrag gecorrigeerd met het doorgeleende bedrag. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin wij in staat zijn aan onze financiële verplichtingen te voldoen. Dit gebeurt door het eigen vermogen uit te drukken in een percentage van het totale vermogen. Grondexploitatie Dit kengetal is relevant door de impact van grondexploitatie op de financiële positie van een gemeente. Hiervan is vooral sprake als een gemeente geldleningen heeft afgesloten om grond van toekomstige woningbouwprojecten te verwerven. Structurele begrotingsruimte Het kengetal toont de structurele begrotingsruimte aan door de structurele lasten te vergelijken met de totale baten. Een positief percentage duidt op voldoende structurele baten om de lasten te dekken, wat resulteert in een structureel sluitende begroting. Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. We maken gebruik van de cijfers van Coelo (atlas lokale lasten).

90

Paragraaf Financiering Inleiding Wij financieren onze activiteiten met eigen middelen en geleend geld. Daarnaast hebben we nu nog geld belegd in obligaties. Soms verstrekken we leningen voor publieke taken. De financiering is gebonden aan wettelijke kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Fido). Uitgangspunt bij financiering is het beheersen van risico’s. De wettelijke regels zijn er op gericht grote rentefluctuaties te vermijden. Gedurende het jaar trekken we kort geld aan omdat de geldstromen niet synchroon verlopen. Beleid De belangrijkste doelen van ons beleid zijn:  voorzien in de financieringsbehoefte op korte en lange termijn tegen zo laag mogelijk (rente)kosten;  vanuit onze publieke taak, waar nodig, instellingen helpen bij hun financiering, en;  risico’s beheersen en beperken bij het aangaan of het verstrekken van een lening; Het uitgangspunt hierbij is om het renteresultaat voor de gemeente zo gunstig mogelijk te houden. . Ondanks de beperkte obligatieportefeuille die in 2027 eindigt, evalueren we de verkoop van een deel ervan voordat we langlopende leningen aangaan. De meeste leningen zijn bij de Bank Nederlandse Gemeenten afgesloten, en we spreiden deze om renterisico’s te beperken. Bij nieuwe leningen kijken we naar aflossing in termijnen of aan het einde van de looptijd.

Door de afname van de obligatieportefeuille en de groeiende financieringsbehoefte wordt een goede liquiditeiten begroting steeds belangrijker In 2026 willen we hier dan ook een verbeterslag in maken. Voor leningen op de korte termijn wordt gekeken naar het daadwerkelijke banksaldo. Op basis hiervan worden kasgeldleningen met verschillende looptijden afgesloten, variërend van 2 weken tot 2 maanden. Bij het verstekken van leningen of borgstellingen worden zekerheden gesteld. Instellingen en verenigingen moeten eerst zelf zorgen voor hun financiering. Alleen als dat niet lukt, kan de gemeente om een lening of borgstelling worden gevraagd, met voorkeur voor borgstelling. Hoeveel lenen we als gemeente? Financieringsbehoefte ontstaat door investeringen en leningen aan derden. Investeringen betreft bijvoorbeeld onze gebouwen, wegen en riolering, maar ook de investeringen in het kader van duurzaamheid en in projecten zoals actieplan versnellen woningbouw. Wij gaan nagenoeg geen financiering aan voor specifieke investeringen of projecten maar kijken naar totaal financiering. In de afgelopen jaren is de omvang van onze leningenportefeuille gestegen. Voor de komende jaren voorzien we dat we opnieuw meer geld zullen moeten lenen. Dit is onder meer te wijten aan de aanzienlijke investeringen in infrastructurele projecten en faciliteiten.

Daarnaast betreft het ook de voorfinanciering van de kosten in het kader van het actieplan voor het versnellen van de woningbouw. In het onderstaande overzicht is de ontwikkeling van de leningenportefeuille weergegeven. Begin 2025 hebben we in totaal 6 uitstaande leningen, waarvan de laatste in 2038 zal worden afgelost. Het gemiddelde rentepercentage van de reeds uitstaande leningen bedraagt 2,14%. Voor de nieuw af te sluiten leningen hanteren we een percentage van 3% (volgens de afspraak in de kadernota 2026).

91

Leningenportefeuille

Begroting 2026

MJR 2027

27 6 -2 31

31 6 -2 35

Stand per 1 januari Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Stand per 31 december

bedragen x € 1.000.000 MJR MJR 2028 2029 35 6 -3 38

38 6 -3 41

De toename van de leningen portefeuille betekend dat de rentekosten in de komende jaren ten opzichte van 2025 met afgerond € 350.000 toenemen. Waar hebben we ons geld in belegd? De gemeente bezit aandelen in vennootschappen. Deze zijn opgenomen in de paragraaf verbonden partijen. Meest recent is de deelneming in de BV Zonnestation Montfort, waar we voor 100% eigenaar van zijn. Naast de aandelen hebben we hier ook een agio gestort van € 1,4 mln. In 2010 zijn de opbrengsten van de verkoop van aandelen Essent in obligaties belegd. De marktwaarde van deze belegging was op 30 juni 2025 € 1,500 mln. Het cumulatief rendement dat we tot nu toe hebben behaald over de obligatieportefeuille bedraagt 50,70%. De verdeling van de obligaties per 30 juni 2025 is als volgt: bedragen x € 1.000 Verdeling obligaties Rating AAA AA A BBB Totaal

Overheid en overheidsgerelateerd Bedrag % 727 670 1.397

48% 45% 0% 0% 93%

Financiële instellingen Bedrag 103 103

%

Totaal Bedrag

0% 7% 0% 0% 7%

727 773 1.500

% 48% 52% 0% 0% 100%

Alle obligaties voldoen aan de voorwaarden die bij aanschaf in het treasurystatuut stonden. Obligaties met een rating tussen A en AAA zijn kredietwaardig. Dat wil zeggen van goede kwaliteit, de kans op terugbetaling is nagenoeg gegarandeerd. In de komende jaren zullen jaarlijks obligaties vrijkomen, met de laatste aflossing in 2027. Nieuwe beleggingen in obligaties zijn niet meer toegestaan door verplichte schatkistbankieren. Afgeloste obligaties worden gebruikt als financiering of op de rekeningcourant bij het Rijk geplaatst. Onderstaand is het vrijvalschema vanaf 30 juni 2025. bedragen x € 1.000 Vrijval obligaties Jaar van vrijval 2025 2026 2027

92

Nominaal bedrag 700 100 585 1.385

rente-baten 72 40 37

Risicobeheersing Door het Rijk zijn verschillende normen gesteld die erop moeten toe zien dat overheidsinstellingen op verantwoorde wijze met hun financiering omgaan. Deze normen zijn:  de kasgeldlimiet;  de renterisiconorm;  het EMU-saldo;  het drempelbedrag voor schatkistbankieren. Kasgeldlimiet Beheersing van het renterisico op korte schuld wordt weergegeven in de kasgeldlimiet. bedragen x € 1.000 3e kwartaal 4e kwartaal 1e kwartaal 2e kwartaal 2024 2024 2025 2025

Liquiditeitspositie t.o.v. kasgeldlimiet Netto vlottende schuld Omvang vlottende schulden Omvang vlottende middelen Netto vlottende schuld (+) of overschot middelen (-)

- 291 6.069 - 6.360

- 255 7.305 - 7.560

- 208 3.565 - 3.773

- 302 3.917 - 4.219

Toegestane kasgeldlimiet Omvang begroting (=grondslag) Kasgeldlimiet (in % van de grondslag) Minimum bedrag Toegestane kasgeldlimiet

76.896 8,5% 300 6.536

76.896 8,5% 300 6.536

76.825 8,5% 300 6.530

76.825 8,5% 300 6.530

12.896

14.096

10.303

10.749

Toets kasgeldlimiet Ruimte onder kasgeldlimiet Overschrijding van de kasgeldlimiet

Met deze limiet wil de wetgever voorkomen dat uitsluitend kortlopende leningen worden afgesloten. Deze leningen zijn aantrekkelijk bij lage rente, maar het risico van stijgende rente bij herfinanciering is groot. Gemeenten mogen maximaal 8,5% van het begrotingstotaal gebruiken voor kortlopende leningen. Volgens de wet Fido mag de kasgeldlimiet twee kwartalen achtereen worden overschreden zonder extra maatregelen. Tot en met het 2de kwartaal van 2025 is deze limiet niet overschreden. Liquiditeitspostitie t.o.v. kasgeldlimiet 10.000

Bedragen x € 1.000

8.000 6.000 4.000 2.000

Kasgeldlimiet

0

Liquiditeitspositie

-2.000 -4.000 -6.000 -8.000 3e kwartaal 2024

4e kwartaal 2024

1e kwartaal 2025

2e kwartaal 2025

93

Renterisiconorm De renterisiconorm beheerst het renterisico op langlopende schuld. Deze norm beperkt tegenvallers door een optimale opbouw van de leningenportefeuille. Jaarlijkse aflossingen en herfinanciering mogen maximaal 20% van het begrotingstotaal zijn. Een goede spreiding van de looptijd waarborgt flexibiliteit en minimaliseert rentekosten. bedragen x € 1.000 Renterisico

Begroting 2026

MJR 2027

MJR 2028

MJR 2029

-

3.000 3.000

4.000 4.000

-

74.371 20,0% 2.500 14.874

74.371 20,0% 2.500 14.874

74.371 20,0% 2.500 14.874

74.371 20,0% 2.500 14.874

11.874

10.874

14.874

Renterisico vaste schulden Renteherzieningen Herfinanciering Renterisico vaste schulden Toegestane renterisiconorm Omvang begroting 2026 (=grondslag) Renterisiconorm (in % van de grondslag) Minimum bedrag Toegestane renterisiconorm Toets renterisiconorm Ruimte onder renterisiconorm Overschrijding renterisiconorm

14.874

EMU-saldo Landen in de EMU moeten zich houden aan begrotingsvoorschriften, waaronder limieten voor de overheidsschuld, met een jaarlijkse groei van netto overheidsschuld van max. 3% van het bbp. Nederland heeft deze normen vastgelegd in de Wet houdbare overheidsfinanciën, die ook voor gemeenten geldt. Het EMU-saldo, het verschil tussen inkomsten en uitgaven, kan een tekort of overschot zijn. Decentrale overheden moeten dit saldo berekenen voor nationale bepalingen. bedragen x € 1.000 Berekening EMU-saldo via exploitatie en balans (volgens EMUenquête) Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c). 2. (-) Mutatie (im)materiële vaste activa 3. (+) Mutatie voorzieningen Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in 4. (-) exploitatie) Berekend EMU-saldo 1.

(+)

Begroting Begroting 2025 2026

MJR 2027

MJR 2028

MJR 2029

1.419

- 1.145

- 817

- 1.466

- 810

22.531 779

12.249 - 625

4.942 - 240

4.114 - 709

3.072 - 337

1.989

337

-

-

-

- 22.322

- 14.356

- 5.999

- 6.289

- 4.219

Schatkistbankieren Decentrale overheden moeten overtollige middelen boven 2% van het begrotingstotaal in de schatkist houden. Voor Roerdalen is dit € 1.487.000,-. Afhankelijk van de liquiditeitsbehoefte kunnen deze middelen teruggehaald worden naar de gemeenterekening.

94

Rentetoerekening Deze toerekening geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend. Vanaf 2025 hebben we een negatief renteresultaat. Dit komt door de afname van onze obligatieportefeuille. De omslagrente die wordt gebruikt voor de toerekening aan de vaste activa is 1%. bedragen x € 1.000 Rekening 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

(+) (+)

- 490 267 - 223

- 648 234 - 414

- 945 291 - 654

(+)

-

-

-

(+)

-

-

-

(+)

-

-

-

- 223 44 - 179 - 179

- 414 44 - 370 - 462 92

- 654 44 - 610 - 794 184

Renteschema a. Externe rentelasten over de korte en lange financiering b. Externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten c1. Rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend c2. Rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen (contante waarde) Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente e. Aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld treasury

(+) (+) (-)

Meerjarenbalans De geprognotiseerde balans is opgenomen in hoofdstuk 5 “Financiën in hoofdlijnen”.

95

96

4. Financiën in hoofdlijnen Verloop van het saldo

Na de vaststelling van de Kadernota 2026 zijn er nog een aantal ontwikkelingen geweest die leiden tot een gewijzigd begrotingssaldo. In onderstaande tabel zijn deze ontwikkelingen in het kort weergegeven. Begroting 2026-2029

2026

2027

bedragen x € 1.000 2028 2029

Saldo kadernota 2026

301

-212

-1.791

-1.210

Effect Meicirculaire 2025 Kapitaallasten Effect sluiten riolering en afval

366 148 79

254 506 -65

379 612 -33

539 287 288

Bijstelling formatieplan Robuuste RUD Kosten groenstructuurplan Voorkomen onwetendheid en fraude sociaal domein

53 -24 -85 -26

18 -76 -85 -26

21 -115 -85 -26

21 -153 -85 -26

Diverse kleinere baten & lasten

39

45

31

25

Saldo meerjarenbegroting 2026-2029

851

359

-1.007

-314

Overzicht baten en lasten De tabel toont de totale lasten en baten per programma, inclusief het exploitatieresultaat vóór bestemming en het beroep op de reservepositie. bedra gen x € 1.000 Overzicht baten en lasten

Rekening

Begroting

Begroting

MJR

MJR

MJR

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Saldo van baten en lasten Programma's 1. Kra chti ge dorpe n 2. Pa rti ci pa ti e, onders teuni ng en zorg 3. Vei l i ge dorpe n 4. Economi e, na tuur, toeri s me en cul tuur 5. Woonomgevi ng 6. Mobi li te it, i nfra s tructuur en openba ar groen 7. Bes tuur, orga ni sa ti e en di ens tverl eni ng 8. Al gemene mi dde le n Totaal Programma's

- 5.684 - 21.448 - 2.563 - 1.546 - 86 - 5.143 497 - 278 - 36.251

- 5.751 - 23.102 - 2.474 - 1.661 - 2.275 - 6.087 - 618 4.157 - 37.812

- 5.426 - 24.705 - 2.900 - 1.697 - 1.525 - 6.537 - 3.013 - 279 - 46.082

- 5.981 - 24.675 - 2.901 - 1.382 - 1.542 - 6.572 - 2.868 5.035 - 40.885

- 5.966 - 24.590 - 2.702 - 1.197 - 1.577 - 6.591 - 2.979 4.062 - 41.540

- 5.869 - 24.767 - 2.702 - 1.198 - 1.613 - 6.750 - 2.890 5.055 - 40.734

Alg. dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien Al gemene dekkingsmi ddel en Ove rhe a d Onvoorzi en Heffi ng Vpb Totaal Alg. dekkingsmiddelen, overhead, vpb en onvoorzien

49.574 - 9.501 -4 40.069

49.574 - 10.309 - 25 - 10 39.230

54.429 - 9.467 - 26 44.936

49.574 - 9.480 - 26 40.068

49.574 - 9.474 - 26 40.074

49.574 - 9.625 - 26 39.924

Saldo van baten en lasten

3.818

1.419

- 1.145

- 817

- 1.466

- 810

Mutatie reserves Muta ti e re serve s

460

3.328

1.996

1.176

459

496

Mutatie reserves

460

3.328

1.996

1.176

459

496

4.279

4.746

851

359

- 1.007

- 314

Resultaat

97

De BBV vereist een uitsplitsing van algemene dekkingsmiddelen, die geen specifiek bestedingsdoel hebben. De algemene dekkingsmiddelen zijn: lokale heffingen zonder doel, algemene uitkeringen, dividend, saldo financieringsfunctie en overige middelen. Begroting 2025

Begroting 2026

MJR 2027

41.734 3.123 44.857

44.627 3.075 47.702

45.188 2.912 48.101

45.534 2.803 48.337

44.600 2.749 47.349

45.504 2.778 48.282

OZB niet-woningen Bel a s tingopbrengsten Totaal OZB niet-woningen

843 843

1.072 1.072

1.134 1.134

1.177 1.177

1.177 1.177

1.177 1.177

OZB woningen Bel a s tingopbrengsten Totaal OZB woningen

3.095 3.095

3.794 3.794

4.026 4.026

4.210 4.210

4.232 4.232

4.302 4.302

Toeristenbelasting Ba ten toe ri stenbela sting Ba ten bel a sting a rbei ds mi gra nten Totaal Toeristenbelasting

565 3 568

706 3 709

800 3 803

800 3 803

800 3 803

800 3 803

Belasting overig Fore nse nbel a s ti ng Overige Totaal belasting overig

108 108

43 43

30 64 94

30 64 94

30 64 94

30 64 94

Treasury Di vi de nd Nuts voorzie ni ngen en deel nemi nge n nutsbe drijven Overige fi na nci ël e mi dde le n Totaal Treasury

204 96 - 197 103

115 524 4 643

37 231 4 272

37 231 4 272

37 231 4 272

37 231 4 272

Totaal algemene dekkingsmiddelen

49.574

53.963

54.429

54.893

53.927

54.929

Uitkeringen Gemeentefonds Al ge mene ui tkering Ui tkering soci a a l de el fonds Saldo van baten en lasten

98

bedra gen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029

Rekening 2024

Algemene dekkingsmiddelen