04 Concept programmabegroting 2026-2029

23

Resultaat 2026:  We promoten Klein Geluk aan alle bezoekers van onze gemeente gedurende het OLS 2026 en andere evenementen.  We zorgen ervoor dat ondernemers, partners en het toeristisch aanbod verbonden zijn met deze evenementen.

Tactisch doel 4: Samen werken aan gezond en toekomstbestendig ondernemersklimaat in Roerdalen Gemeente Roerdalen biedt ruimte om toekomstbestendig te ondernemen. Om dit te stimuleren zetten we in op het verbinden van overheid, bedrijfsleven, onderwijs, maatschappelijke organisaties plus onze samenwerkingspartners (mede gelet op de landelijke Hervorming van de Arbeidsmarktinfrastructuur in 2026). Met deze samenwerking verbeteren we het ondernemersklimaat, vereenvoudigen we het proces om een bedrijf te starten, ondersteunen we de arbeidsmarkt en innovatie, en stimuleren we kennisontwikkeling. In 2026 bouwen we door op de koers die we eerder hebben ingezet. We blijven investeren in de relatie met onze ondernemers en zoeken naar kansen en ontwikkelingen voor onze ondernemers en stimuleren nieuw ondernemerschap. Acties 1: Beleidskader (deels) vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) In Roerdalen zijn er veel (deels) stoppende agrarische bedrijven. Als gemeente vinden we het belangrijk om deze ondernemers te faciliteren. Daarnaast vinden we het ook belangrijk dat deze locaties op een goede wijze worden ingevuld, passend bij de omgeving. Resultaat 2026:  We hebben een beleidskader waarmee we (deels) stoppende agrarische bedrijven faciliteren om nieuwe activiteiten te ontplooien en we een goede invulling geven aan de VAB's.

Actie 2: Verduurzamen en uitbreiden bedrijventerrein(en) Er is behoefte vanuit Roerdalense ondernemers om hun bedrijf uit te breiden dan wel te vestigen in eigen gemeente. Er ligt voorkeursrecht wonen dan wel bedrijven op een aantal percelen grenzend aan het huidige bedrijventerrein in Vlodrop. Daarnaast is er de behoefte om de bedrijventerreinen te verduurzamen. Resultaat 2026:  Er is een onderzoek uitgevoerd naar mogelijke uitbreiding bedrijventerrein Vlodrop voor kleinschalige (industriële) ondernemingen.  We maken door middel van de Regiodeal een start met de duurzaamheidsslag op bedrijventerrein Roerstreek i.s.m. OML.

Tactisch doel 5: De transitie naar een duurzame leefomgeving door samen met inwoners en partners te werken aan energie, natuur, water, vastgoed en innovatie De afgelopen jaren hebben we in Roerdalen flinke stappen gezet richting een duurzame toekomst. Maar de wereld verandert snel, en wij bewegen mee. Nu werken we met een scherpere focus naar onze doelen voor 2030 en 2050 toe. Een belangrijk doel is de opening van ons eigen zonneveld in Montfort, waarmee we onze inzet voor duurzame energie zichtbaar maken. Het gaat over samen verantwoordelijkheid nemen in de duurzaamheidsopgave. Met inwoners werken we dan ook aan de uitvoering daarvan. We werken aan vijf verschillende thema's met bijbehorende acties. Aanvullend

24

hierop biedt onze samenwerking met De Groene Transformator onze inwoners een plek waar allerlei initiatieven en ideeën onderdak vinden en samen gewerkt kan worden aan een mooiere, socialere en duurzamere wereld. Actie 1: Warmtetransitie Het hoofddoel is dat onze inwoners steeds minder aardgas gebruiken en stappen richting aardgasvrije woningen zetten. We hebben onze inwoners de afgelopen jaren volop geïnformeerd en gestimuleerd om met hun eigen woonomgeving aan de slag te gaan. De samenhang tussen de TransitieVisie Warmte (TVW), Koers Duurzaamheid en ons isolatieprogramma is groot. We verwerken dit in het nieuwe warmteprogramma. We hebben aandacht voor verschillende doelgroepen en passen onze maatregelen daarop aan. Daarnaast blijven we zoeken naar kansen om nieuwe innovatieprojecten op te starten en blijven we initiatieven op dit vlak volgen. Zo hebben we specifieke aandacht om inwoners in energiearmoede te ondersteunen. Resultaat 2026:  We stellen het nieuwe warmteprogramma vast.  In 2026 voeren we minimaal 70 energiecoach-huisbezoeken uit, ondersteunen we ruim 200 woningen binnen de energiearmoede-doelgroep, ronden we de verduurzaming van 16 woningen via GVR af, en kunnen 500 woningen gebruik maken van de isolatiesubsidie (NIP).  We leveren een Soorten Management Plan (SMP) op, hiermee vragen we de gebiedsgerichte omgevingsvergunning aan.

Actie 2: Duurzame natuur en biodiversiteit Net als onze inwoners en partners beschouwen we natuur en biodiversiteit als onderdeel van duurzaamheid en klimaat. We gaan samen met onze inwoners en partners verder invulling geven aan het thema duurzame natuur en biodiversiteit volgens het in 2025 vastgestelde Groenstructuurplan. Resultaat 2026:  We versterken de biodiversiteit met behulp van projecten zoals tegelwippen en bomenweg-geef-acties.  We leiden 20 inwoners op om de geplaatste insectenhotels te monitoren. Actie 3: Duurzame waterhuishouding We werken al lange tijd aan een gezonde waterhuishouding. We streven ernaar dat veel meer samen met onze inwoners op te pakken. We staan samen aan de lat en kunnen elkaar helpen. Het afkoppelen en opvangen van water in tuinen en in de openbare ruimte in de buurten is hier een onderdeel van, dit thema staat met name weergegeven in programma 6. Resultaat 2026:  We koppelen regenwater, bij reconstructies daar waar de ondergrond geschikt is, in de openbare ruimte af; in 2026 koppelen we 1 hectare af. Actie 4: Maatschappelijk vastgoed en openbare ruimte We hebben beleid voor ons vastgoed nodig, waarin verduurzaming een belangrijke rol speelt. De toekomstige behoefte aan het vastgoed en het gebruik ervan, wegen net als de bredere investeringen in het vastgoed mee.

Het accommodatiebeleid komt terug in programma 1, en heeft raakvlakken met dit thema. Binnen de reconstructies en projecten in de openbare ruimte, vinden ook verduurzamingsmaatregelen plaats. Deze komen terug in programma 6.

25

Resultaat 2026:  Het accommodatiebeleid is in 2025 afgerond, hierop volgend gaan we verduurzamingsplannen en uitvoering aan ons vastgoed in beeld brengen en starten we waar mogelijk al met de uitvoering van verduurzamingsmaatregelen.  Nieuwbouwlocaties zoals de school in Posterholt, maar ook woningbouwprojecten, worden conform de opgaves van het Rijk duurzaam gerealiseerd zodat er voldoende ruimte is voor groen en water.  We werken in de openbare ruimte verder aan vergroening en uitbreiding van biodiversiteit.  Bij reconstructiesprojecten passen we zoveel mogelijk groen in. Zoals parkeren op halfverharding of aanleg van extra groenstroken en robuuster groen. Actie 5: Innovatie en experiment Duurzaamheid vraagt om vernieuwende oplossingen die passen bij de complexe opgaven van deze tijd. In 2026 zetten we als gemeente actief in op innovatie en experiment om de energietransitie te versnellen en biodiversiteit, en duurzame waterhuishouding te versterken. Resultaten 2026:  We starten in 2026 met verkennend onderzoek naar alternatieve opwek (dus geen zon en wind) en manieren van energieopslag die binnen de schaal en mogelijkheden van Roerdalen passen.

Tactisch doel 6: De projecten investeren om te renderen worden afgerond In 2025 zijn het gros van de projecten die vallen onder ‘Investeren om te renderen’ afgerond. Zo zijn er landbouwgronden aangekocht en hebben we een exploitant gevonden die de A0 reclameborden binnen de kernen gaat exploiteren. Het project ‘realiseren van een reclamemast’ langs de A73 wordt in 2026 afgerond, omdat het vergunningentraject nog lopende is en de stroomvoorziening nog gerealiseerd moet worden. De verwachting is dat de mast halverwege 2026 wordt geplaatst. Actie 1: Reclamemast  De exploitant van de reclamemast is verantwoordelijk voor de vergunningaanvraag. Dit proces is in het derde kwartaal 2025 opgestart. De duur van dit traject is afhankelijk van diverse factoren. De verwachting is dat het traject ergens in het eerste kwartaal van 2026 is afgerond waarna de bouwfase wordt gestart.  Belangrijk aandachtspunt is nog steeds de stroomvoorziening. Ten tijde van het opstellen van deze begroting is het uitgangspunt nog altijd dat Enexis eind 2025 stroom op de locatie realiseert. Wij houden hierin vanwege de diverse landelijke ontwikkelingen echter wel een slag om de arm. Zonder stroomvoorziening geen reclamemast. Resultaat 2026:  Een functionerende reclamemast op het gemeentelijk perceel naast de stortlocatie in Montfort waardoor de gemeente vanaf dat moment inkomsten genereert.

26

Tactisch doel 7: Gericht samenwerken aan regionale en landelijke opgaven door kansen te benutten Het Rijk en de provincie trekken steeds meer de regie naar zich toe en laten daarbij steeds meer taken door de gemeenten uitvoeren. Nederland staat voor een groot aantal opgaven, die allemaal gerealiseerd moeten worden in een klein land, waar ruimte schaars is. Dit biedt kansen maar levert ook extra taken op. Actie 1: Regiodeal De Regiodeal is zo'n kans. De komende vier jaar investeren we, samen met onze regiogemeenten, in op het versterken van de brede welvaart in Midden-Limburg. De 4 centrale thema's van de Regio Deal Midden-Limburg zijn:  Leefbaarheid  Landschap en Klimaatadaptatie  Arbeidsmarkt, Economie en Onderwijs  Regionale Samenwerking Deze thema’s bieden volop kansen om, op een manier die past bij het DNA van onze gemeente, bij te dragen aan onze prioritaire opgaven: bestaanszekerheid, duurzaamheid en de weerbaarheid van zowel de gemeente als de gemeenschap. Voor de langere termijn investeren we in Midden-Limburg in het versterken van de relatie met het Rijk, onder andere via het Nationaal Programma Vitale Regio’s, waar ook het programma ‘Elke Regio Telt!’ onder valt. Binnen de Regio Deal wordt aan dit programma gewerkt onder het thema Regionale Samenwerking.

Resultaat 2026:  We starten minimaal 2 Regiodeal projecten op waar de gemeente aan deelneemt (of op ons grondgebied liggen). Actie 2: Energieknooppunten Limburg Het Rijk en de Provincie voeren de regie over de energietransitie. In en nabij onze gemeente zijn verschillende grootschalige ontwikkelingen gaande, zoals de Delta Rhine Corridor, de studie naar de toekomst van de Clauscentrale in Maasbracht en de mogelijke aanlanding van gelijkstroom. Hoewel deze initiatieven kansen bieden voor de verduurzaming van Limburg, heeft de realisatie van energieknooppunten een aanzienlijke ruimtelijke en maatschappelijke impact op onze gemeente. Resultaat 2026:  De hierboven genoemde ontwikkeling legt een steeds groter beslag op de reguliere capaciteit. De gevolgen hiervan worden in beeld gebracht en voorgelegd ter besluitvorming. Samenwerkingspartners  Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling)  Grenspark Maas-Swalm-Nette (gemeenschappelijke regeling)  Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML, vennootschap)  Stichting Ons WCL (stichting)  Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (gemeenschappelijke regeling)  Euregio Rijn-Maas-Noord (overige verbonden partij)  SML  Keyport  Regionale Energie Strategie (RES)

27

  

Zonnestation Montfort B.V. Regiodeal Bureau De Groene Transformator

Reguliere werkzaamheden  Economie  Bedrijventerreinen  Bedrijfscontactfunctionaris  Ondernemersloket  Op peil houden van het recreatief routenetwerk  Samenwerken met ondernemers en partners binnen de recreatieve sector  Geluksweekend  Begeleiden ruimtelijke ontwikkelingen  Omgevingsvergunningen  Deelname aan diverse (eu)regionale samenwerkingsverbanden  Gebiedsontwikkelingen t.b.v. natuurontwikkeling)  Samenwerking Limburgse Maasterrassen/ Nationaal Park de Meinweg  Deelname Samenwerking Midden-Limburg Ruimte  Inzet expertise andere collega’s voor de doelen van de Nationale Opgaven  Coördinatie energiecoaches Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026

bedragen x € 1.000 MJR MJR MJR 2027 2028 2029

- 2.813 1.267 - 1.546

- 3.229 1.567 - 1.661

Mutatie reserves Toevoegingen

- 860

-

-

-

-

-

Onttrekkingen

1.325

579

594

274

39

39

Mutatie reserves

465

579

594

274

39

39

- 1.081

- 1.082

Resultaat

- 3.197 - 2.486 - 2.301 - 2.302 1.500 1.104 1.104 1.104 - 1.697 - 1.382 - 1.197 - 1.198

- 1.103 - 1.108 - 1.158 - 1.159

Toelichting verschillen tussen begroting 2026 en begroting 2025.  In 2025 waren er voor duurzaamheid nog € 212.000 aan advieskosten geraamd die werden gedekt uit de algemene reserve.  Voor het opstellen van het omgevingsplan is in de begroting € 300.000 opgenomen die worden gedekt uit de reserve omgevingswet. In 2025 is voor de aanschaf van software in het kader van de omgevingswet incidenteel € 50.000 gedekt uit de algemene reserve.

28

Programma 5: Woonomgeving Inleiding Zes dorpen en verschillende buurtschappen met een eigen identiteit, ingebed in een landelijke- en groene omgeving, maken dat het uitstekend wonen is in Roerdalen. We streven daarbij naar een woonomgeving die voor iedereen bereikbaar is met de daarbij behorende voorzieningen. Bouwen naar behoefte We geven prioriteit aan woningbouw en willen in de periode 2025 tot en met 2028 in totaal 500 nieuwe woningen realiseren. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het aantal, maar ook naar de behoefte van onze inwoners. Er is aandacht voor duurzame, betaalbare woningen. Daarmee dragen we bij aan de bestaanszekerheid van onze inwoners. In dit kader werken we aan zowel concrete projecten als beleidsmatige bouwstenen. We maken plannen om wonen, welzijn en zorg beter te combineren, werken samen met woningcorporaties en marktpartijen en kijken naar vernieuwende woonvormen. Voorbeelden zijn: Knarrenhofjes voor ouderen, jongerenhuisvesting in woonzorgcomplexen en woon-werkplekken voor jonge ondernemers. Ook de zorg voor het huisvesten van bijzondere doelgroepen zoals ontheemden heeft onze aandacht. Wonen voor iedereen Door de krapte op de woningmarkt is een passende woning niet voor iedereen vanzelfsprekend. In onze woningbouwplannen houden we daar rekening mee. We werken verder aan de uitbreiding van onze woonwagenlocaties.

Daarnaast is het mogelijk dat we (nieuwe) opgaven krijgen wat betreft de huisvesting van bijzondere doelgroepen (vluchtelingen en statushouders). Daar bereiden we ons op voor. Ook blijven we investeren in de samenwerking met de woningcorporatie(s) en de huurdersbelangenvereniging. We maken concrete prestatieafspraken op alle thema’s van ons woonbeleid. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: woningen (ver)bouwen naar behoefte, zodat we zowel op de korte alsook op de lange termijn voorzien in een toekomstbestendige woningvoorraad Tactisch doel 1: We bouwen in de periode 2025 tot en met 2028 jaarlijks gemiddeld 125 extra woningen die qua kwaliteit, aantallen en proces goed aansluiten bij de behoefte van onze inwoners Het is belangrijk dat we een gezond evenwicht vinden tussen de huidige en toekomstige woningbehoefte. We willen ook op lange termijn een aantrekkelijke woongemeente blijven en waar mogelijk de leefbaarheid versterken. Daarom willen we als gemeente meer regie voeren op de woningbouw en zorgen dat er gebouwd wordt naar behoefte. Daarom zetten we in op het bouwen van 500 woningen in de periode 2025 tot en met 2028. Daarvoor is het Actieplan Versnellen woningbouw vastgesteld. We bouwen in ieder dorp. Met het vestigen van het voorkeursrecht kijken we daarbij ook naar het realiseren van nieuwe woningen buiten onze kerngrenzen. Daarvoor wijzigen we de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. We voorzien daarmee in de woonbehoefte en we willen (nieuwe) inwoners langdurig aan onze gemeente binden. Dit draagt bij aan de leefbaarheid van onze kernen. De aantrekkelijkheid van de woon- en

29

leefomgeving speelt daarbij een belangrijke rol. Verder wordt bereikbaarheid (zowel mobiliteit alsook digitaal) steeds belangrijker. Dit tactisch doel kent drie belangrijke aspecten, waar in nieuwbouwprojecten rekening mee gehouden wordt:  Een woningvoorraad die qua type woningen goed aansluit bij de wensen en behoefte van onze inwoners zowel op de korte, middellange en lange termijn;  Een woningvoorraad die qua aantallen aansluit op de behoefte van onze inwoners. Er moet een gezond evenwicht zijn tussen de woningbehoefte en het woningaanbod;  Een woningvoorraad die qua proces aansluit op de behoefte. Denk hierbij aan de bewuste keuze voor de gemeente om volledig de regie te nemen of de bewuste keuze om initiatiefnemers de ruimte te geven, voor de ontwikkeling van eigen initiatieven. Actie 1: Uitvoering geven aan de projecten uit het Actieplan Versnellen woningbouw In 2025 hebben we het Actieplan Versnellen woningbouw vastgesteld. Op basis van dit Actieplan werken we in 2026 aan concrete (woningbouw)projecten. We geven daarbij prioriteit aan de woningbouwplannen die in het Actieplan zijn opgenomen voor de korte termijn. Om te kunnen bouwen moeten beoogde woningbouwlocaties nader uitgewerkt worden. Denk aan het bepalen van het bouwprogramma, de stedenbouwkundige uitwerking en de inrichting van de openbare ruimte (met ruimte voor groen, verkeer en water).

Samenwerking tussen projectleiders, ruimtelijke ordening, openbare ruimte en financiën is cruciaal om de integraliteit van al deze aspecten te kunnen borgen. Deze inzet vergt extra capaciteit. De middelen daarvoor zijn voor 2025 en 2026 opgenomen in het Actieplan Versnellen woningbouw en daarmee geborgd in de begroting. Daarnaast zijn er voor een viertal projecten (Wienkeskoel in Melick, 't Sittert in Sint Odiliënberg, de voormalige schoollocaties in Posterholt en Vlodrop en het gebied aan de Willem Alexanderlaan in Posterholt) voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. Resultaat 2026:  In Wienkeskoel in Melick werken we het stedenbouwkundig plan verder uit in een planologisch kader. Het planologisch kader wordt eind 2026 / begin 2027 vastgesteld. Daarnaast gaan we op zoek naar samenwerkingspartners en sluiten we daarmee overeenkomsten.  Voor 't Sittert in Sint Odiliënberg stellen we in 2026 een stedenbouwkundig plan vast.  De voormalige schoolgebouwen in Vlodrop en Posterholt worden in 2026 gesloopt. Daarnaast starten we de wijziging van het planologisch kader voor beide locaties op voor vaststelling in de gemeenteraad eind 2026 / begin 2027.  We bepalen in 2026 de ontwikkelstrategie voor het woningbouwgebied aan de Willem Alexanderlaan in Posterholt.

Actie 2: Werken aan beleidsmatige bouwstenen ten behoeve van het versnellen van de woningbouw Het Actieplan Versnellen woningbouw kent naast concrete projecten een aantal beleidsmatige opgaven. In 2026 werken we aan de beleidsmatige bouwstenen die geprioriteerd staan voor de korte termijn. Resultaat 2026:  We stellen begin 2026 het Programma Kostenverhaal vast.

30

Actie 3: Programma Volkshuisvesting in combinatie met actualiseren Actieplan versnellen woningbouw In 2025 hebben we het Actieplan Versnellen woningbouw vastgesteld. Op basis van dit Actieplan werken we ook in 2026 aan concrete (woningbouw)projecten en aan het op orde brengen van de beleidsmatige bouwstenen die nodig zijn om de woningbouw te versnellen. Het in 2025 vastgestelde Actieplan bevat concrete acties voor de korte termijn (periode 2025 t/m 2028). Voor de periode daarna is er in het Actieplan alleen een globale doorkijk opgenomen. In 2026 gaan we aan de slag met de verdere uitwerking hiervan zodat er voor de periode na 2028 een nieuwe ambitie bepaald kan worden ten aanzien van de te bouwen woningen in Roerdalen. In 2025 is regionaal afgesproken te werken aan het Volkshuisvestingsprogramma, onderdeel van Rijksbeleid zoals de Woondeal. Regionaal zijn een aantal ambities benoemd waarvan het parallel plannen ook onderdeel uitmaakt (verschillende fases van een bouwproject gelijktijdig uitvoeren). Daarnaast werken we in 2026 aan een financiële doorkijk van het Actieplan Versnellen woningbouw voor 2027 en verder. Resultaat 2026:  In 2026 stellen we het Programma Volkshuisvesting vast.  In 2026 starten we met de actualisatie van het Actieplan Versnellen woningbouw waarbij de ambities voor de middellange termijn nader geconcretiseerd worden.

De financiële doorkijk van het Actieplan wordt verwerkt in de begroting van 2027.  In 2026 starten we met de voorbereidingen voor het opstellen van een volkshuisvestingsverordening. Actie 4: Vaststellen geactualiseerde Omgevingsvisie Roerdalen 2050 In onze Omgevingsvisie Roerdalen 2050 hebben we onze kerngrenzen benoemd. Bij het vestigen van het voorkeursrecht is besloten dat we de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 gaan wijzigen om woningbouw mogelijk te maken buiten onze kerngrenzen. Daarvoor is een wijziging van de Omgevingsvisie op het onderdeel wonen noodzakelijk. Parallel daaraan is er een nieuw besluit van de gemeenteraad nodig voor wat betreft het bestendigen van het voorkeursrecht. Dit is een wettelijke verplichting op grond van de Omgevingswet op het moment dat een Omgevingsvisie wordt vastgesteld. Resultaat 2026:  In 2026 stellen we de geactualiseerde Omgevingsvisie vast.  In 2026 wordt de raad een voorstel voorgelegd voor het al dan niet bestendigen van het voorkeursrecht op de locaties waar nu voorkeursrecht gevestigd is voor woningbouw en bijbehorende voorzieningen.

Tactisch doel 2: We hebben aandacht voor specifieke woonvormen voor bijzondere doelgroepen We willen dat iedereen in Roerdalen kan meedoen. Zowel inwoners met wortels binnen onze gemeente als nieuwkomers. Het aandeel en aantal ouderen blijft de komende jaren groeien in onze gemeente. Het wordt steeds belangrijker om de toegankelijkheid van (bestaande) woningen te vergroten zodat onze inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Deze opgave is niet alleen via nieuwbouw (levensloopbestendig en/of zorggeschikt) te realiseren maar vraagt, naast het organiseren van passende zorg en ondersteuning, veelal ook aanpassing van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast is het van belang om passende woonvormen te realiseren voor mensen die niet langer (zelfstandig) thuis kunnen blijven wonen of bijzondere aandacht nodig hebben. In onze prestatieafspraken met de woningcorporatie hebben we hier ook aandacht voor.

31

Actie 1: Uitvoering visie welzijn, wonen en zorg In 2025 hebben we gewerkt aan een visie op welzijn wonen en zorg. Deze visie geeft richting aan de huisvestingsopgaven voor bijzondere doelgroepen. Daarnaast bevat deze visie een afwegingskader voor initiatieven op het gebied van welzijn, wonen en zorg en een pilot. Begin 2026 stellen we deze visie vast en geven we verder uitvoering aan hetgeen afgesproken is in deze visie. Resultaat 2026:  Begin 2026 stellen we de visie op welzijn, wonen en zorg vast.  We presenteren de resultaten van de pilot die opgenomen wordt in de visie op welzijn wonen en zorg die start eind 2025.  In 2026 wordt de visie gekoppeld aan het nog vast te stellen Programma Volkshuisvesting. Actie 2: We werken aan de uitbreiding van onze woonwagenlocaties in Herkenbosch, Melick en Montfort Voor de locaties Herkenbosch en Montfort is het planologisch kader voor de uitbreiding onherroepelijk en zijn de gronden bouwrijp gemaakt. Afhankelijk van de levertijden van de woonwagenwoningen en aansluiting op de nutsvoorzieningen worden de locaties naar verwachting medio 2026 opgeleverd. Voor de locatie in Sint Odiliënberg zijn we in gesprek met de bewoners over de standplaatsen. De uitbreiding van de woonwagenlocatie in Melick maakt onderdeel uit van het project Wienkeskoel (zie tactisch doel 1, actie 1).

Resultaat 2026:  Opleveren van de woonwagenwoningen op de uitbreidingslocaties in Herkenbosch en Montfort. Voor beide locaties is door de gemeenteraad de GREX geopend en vastgesteld.  Besluit over de woonwagenstandplaatsen in Sint Odiliënberg.

Tactisch doel 3: We zetten in op een duurzame woonomgeving en woningvoorraad We vinden het belangrijk om in te zetten op klimaat en hernieuwbare energie voor onze woon- en leefomgeving. Door beter om te gaan met energie en materialen en meer ruimte voor groen en water te bieden, maken we Roerdalen duurzamer. In onze bestaande woningvoorraad en in onze nieuwbouwopgave liggen kansen om deze doelen te realiseren. Actie 1: We leggen de verbinding tussen onze duurzaamheidsambities en doelstellingen, en de verduurzaming van de woningvoorraad Het verduurzamen van onze woningvoorraad en omgeving is een belangrijke opgave. Hierbij vinden we energie, materiaalgebruik, groen, water en verkeer belangrijk. Voor een prettige leefomgeving is de juiste balans van de genoemde aspecten van belang. Resultaat 2026:  We stellen in 2026 een beleidsstuk vast ten aanzien van groen, blauw (water) en grijs (parkeer en verkeer) in nieuwbouwplannen. Actie 2: Vaststellen gemeenschappelijk Grondstoffenplan 2026-2029 GR RD Maasland Samen met de deelnemende gemeenten binnen RD Maasland stellen we een nieuw grondstoffenplan vast dat de beleidsvisie afval 2019-2023 deels voortzet en waar nodig vernieuwt.

Het plan concretiseert de thema’s “Samen stap voor stap circulair” en “Van afval naar grondstof” uit het Strategisch Meerjarenplan 2023-2028 van de GR RD Maasland en sluit aan bij de maatschappelijke trend van bewustwording en samenwerking. Door afvalpreventie, recycling en hergebruik te stimuleren, dragen we bij aan een duurzame en toekomstbestendige leefomgeving.

32

Resultaat 2026:  We leggen in 2026 het grondstoffenplan ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. Samenwerkingspartners  Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling)  Reinigingsdienst Maasland (Gemeenschappelijke regeling)  De Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (overige verbonden partij)  SML  Bodemzorg Limburg  BsGW  Woningcorporaties Reguliere werkzaamheden  Planologische procedures en omgevingsvergunningen  Begeleiden ruimtelijke ontwikkelingen  Grondexploitaties  Gebiedsontwikkeling  Planschadezaken / Nadeelcompensatie  Trekkersrol, penvoerderschap en uitvoering Samenwerking Midden-Limburg (SML) op het gebied van Wonen  Regionale trekkersrol en uitvoering Kernteam Woondeal Limburg  Startersleningen  Uitvoering afvalbeleid in samenspraak met GR RD Maasland en communicatie naar de inwoners  Accounthouder MER-Omgevingsdienst en Regionale Uitvoeringsdienst Noord- en MiddenLimburg  Inzet expertise andere collega’s voor doelen van de Nationale Opgaven  Subsidies binnen halen en verantwoorden Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 5. Woonomgeving

Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026

bedragen x € 1.000 MJR MJR MJR 2027 2028 2029

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 6.519 6.433 - 86

- 7.100 4.825 - 2.275

Mutatie reserves Toevoegingen

- 1.008

- 233

-

-

-

-

Onttrekkingen

-

833

-

-

-

-

Mutatie reserves

- 1.008

600

-

-

-

-

Resultaat

- 1.095

- 1.676

- 6.508 - 6.573 - 6.660 - 6.749 4.983 5.031 5.082 5.136 - 1.525 - 1.542 - 1.577 - 1.613

- 1.525 - 1.542 - 1.577 - 1.613

33

Toelichting verschillen tussen begroting 2026 en begroting 2025. De grootste wijzigingen in de begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 worden veroorzaakt door:      

34

De Provinciale subsidie versnelling transitie landelijk gebied (geitenhouderij, € 222.300) zal in 2025 worden afgerond en wordt toegevoegd aan de Algemene Reserve. In de begroting 2025 is rekening gehouden met € 140.000 in het kader van de aankoop stikstofrechten. Deze kosten worden gedekt door een onttrekking uit de Algemene Reserve. In de begroting 2025 zijn incidentele kosten (t.w.v. € 693.000) voor de niet verhaalbare kosten Actieplan versnellen woningbouw begroot en onttrokken uit de reserve. Dit geeft een effect in zowel de lasten als de onttrekking aan de reserve. De kosten voor afval zijn in 2026 ten opzichte van 2025 € 113.000 hoger. De bijdrage aan het SC MER-OD zijn gedaald met € 58.000. Door het actieplan versnellen woning.

Programma 6: Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Inleiding Programma 6 richt zich op de fysieke leefomgeving van onze inwoners. Het gaat om het onderhoud én de ontwikkeling van de openbare ruimte. Een goede infrastructuur is belangrijk voor veiligheid, leefbaarheid en bestaanszekerheid. Het gaat om transport van (afval)water, elektriciteit en dataverkeer. Ook om veilig en efficiënt vervoer van mensen en goederen, voor wonen, werk en recreatie. Verlichting vergroot de verkeersveiligheid. Groen draagt bij aan welzijn, klimaat en biodiversiteit. De komende jaren ligt de nadruk op woningbouw en nieuwe infrastructuur. Daarnaast voeren nutsbedrijven grootschalige werkzaamheden uit aan kabels en leidingen, zoals elektriciteit en water. Dit heeft gevolgen voor onze planning en doorlooptijden. Bij beleid en inrichting van de openbare ruimte betrekken we inwoners actief. Per project kiezen we de meest geschikte vorm van participatie. Projecten lopen vaak meerdere jaren. Daardoor zijn er jaarlijks projecten in voorbereiding én in uitvoering. Onze buitendienstmedewerkers zijn zichtbaar aanwezig in de dorpen en aanspreekbaar voor inwoners. Ze hebben een sterke binding met de kernen en weten wat er speelt. Dit helpt bij het afhandelen van meldingen over de buitenruimte. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: onze dorpen zijn leefbaar en uitnodigend. Inwoners en toeristen voelen zich er thuis, dankzij een veilige en kwalitatieve openbare ruimte Tactisch doel 1: Samen met inwoners en belanghebbenden werken aan integrale, infrastructurele projecten Grote infrastructurele projecten pakken we integraal aan. Zowel intern vanuit de verschillende beleidsvelden zoals bijvoorbeeld verkeer, groen en duurzaamheid maar ook samen met de inbreng van externe stakeholders zoals onze inwoners en/of ondernemers. Actie 1: Herinrichting Reutje St. Odiliënberg De infrastructuur van buurtschap Reutje is verouderd en aan vervanging toe. Reutje is gelegen in een waardevol landschap wat onder druk staat. Het project Reutje is aangemeld voor de Regiodeal. Een aanpak onder de Regiodeal biedt kansen om niet alleen de infrastructuur te vervangen maar ook breder te kijken naar het landschap. Resultaat 2026:  De scope van het project is bepaald.  Met de stakeholders is er een gebiedsdialoog gevoerd.  Met inbreng van inwoners is er aan het ontwerp gewerkt.

35

Actie 2: Herinrichting omgeving Rector van de Boornlaan Posterholt De onderhoudstoestand van de riolering vormt de belangrijkste aanleiding om de omgeving van de Rector van de Boornlaan te vernieuwen. Bij de planvorming betrekken we de bewoners en de woningstichting. Binnen de beperkte beschikbare ruimte streven we naar een inrichting die inspeelt op het veranderende klimaat. Resultaat 2026:  De scope van het project is bepaald.  De onderzoeksfase is afgerond.  De omgevingsdialoog is opgestart.

Tactisch doel 2: Beheer van de openbare ruimte met eigen mensen uitvoeren met actueel beleid Met actueel beleid stellen we duidelijke kaders voor beheer en onderhoud. Deze kaders gebruiken we ook bij nieuwbouwontwikkelingen en projecten. In 2026 actualiseren we opnieuw een aantal beleidsthema’s. Vanuit deze kaders voeren we onderhoud zoveel mogelijk zelf uit, met onze eigen mensen en in eigen beheer. Daarmee versterken we ook de verbinding met Programma 1 en de opgave bestaanszekerheid. Actie 1: Ontwikkelen Outdoor Campus Roerdalen en borgen groenonderhoud In 2026 zetten we de Outdoor Campus actief in als instroomvoorziening voor onze buitendienst. Hiermee werken we aan onze ambitie om werkzaamheden in eigen beheer met eigen mensen te blijven uitvoeren. Kandidaten die klaar zijn voor de volgende stap, stromen door naar het doorstroomteam en draaien mee in de buitendienst onder begeleiding van een sociaal hovenier. Tot medio 2026 verzamelen we ervaringen om daarna te bepalen of en hoe we deze aanpak structureel borgen. Resultaat 2026:  We doen ervaring op met het doorstroomteam en het vervolg is bepaald.  De samenwerking met SC MER, NLG Buitenkansen en het toekomstige MOB kreeg meer vorm. Actie 2: Actualiseren beleidsplannen en areaal Het wegenbeheerplan en het gemeentelijk rioleringsplan zijn aan actualisatie toe.

Deze plannen zijn belangrijke kaders voor beheer en ontwikkelingen in de boven- en ondergrondse infrastructuur. In beide gevallen is de looptijd van het huidige plan bijna voorbij. We houden rekening met nieuwe ontwikkelingen, zoals water- en klimaatopgaven, controleren de staat van de kapitaalgoederen en stellen een toekomstige aanpak voor. Ook actualiseren we ons beheersgebied, onder andere door nieuwe ontwikkelingen, zoals woningbouw. Ook bepalen we de financiële gevolgen van de actualisatie. Resultaat 2026:  Het wegenbeheerplan is geactualiseerd.  Het Gemeentelijk Rioleringsplan is geactualiseerd.  In onze beheerssystemen zijn de arealen geactualiseerd, die onder andere door uitbreiding woningbouw groeien of veranderen.

36

Tactisch doel 3: We zorgen voor meer grip op beheer en ondergrond op het gebied van kabels en leidingen Aanpassingen aan ondergrondse infrastructuur zien we onder andere op het gebied van verzwaring elektriciteitsnet, saneren gasaansluitingen, vernieuwen waterleiding, energiecentrale Maasbracht en Delta Rhine corridor. Deze aanpassingen en vernieuwingen zorgen voor grote druk op boven- en ondergrond en heeft gevolgen voor de kwaliteit van openbare ruimte en verhardingen. We zorgen ervoor dat de organisatie robuuster is ingericht om betere coördinatie en toezicht te kunnen houden. Actie 1: Grip op kwaliteit openbare ruimte rondom kabels- en leidingen werkzaamheden In 2026 is er een coördinator kabels en leidingen ingewerkt waardoor we met een betere regie en afstemming de vele werkzaamheden aan kabels en leidingen in onze openbare ruimte kunnen waarborgen. Voor de netbeheerders hebben we dan één aanspreekpunt waardoor continuïteit gegarandeerd wordt. Door in 2026 ook de vacature voor een extra toezichthouder in te vullen, verbeteren we ook de grip op de kwaliteit van onze buitenruimte. Resultaat 2026:  We hebben extra capaciteit ingezet voor het begeleiden werkzaamheden van derden.  We hebben voor 100.00 euro extra herstelwerkzaamheden uitgevoerd naar aanleiding van vervanging van kabels en leidingen.

Samenwerkingspartners  Waterschap Limburg  Provincie Limburg  Servicecentrum-MER  BSGW  Enexis holding BV  NV WML Reguliere werkzaamheden  Beheer en onderhoud van (veld)wegen, riolering, groen, verkeer, openbare verlichting, civiele kunstwerken en accommodaties.  Aansluiten op initiatieven van inwoners, zoals Samenspel Montfort en Veer zeen Vlorp, die effect kunnen hebben op ons beheer en onderhoud.  Samenwerking bij ruimtelijke ontwikkelingen.  Ondersteuning van evenementen met parkeer- en verkeersplannen, tijdelijke bebording en uitleen van materialen.  Advisering bij vergunningaanvragen op het gebied van water, groen, uitritten en evenementen.  Afhandeling van meer dan 4.000 meldingen per jaar over wegen, water, openbare verlichting, verkeer en groen.  Bewaking van de kwaliteit van geo-basisregistraties (BAG, BGT en BRO).

37

Relatie met paragraaf kapitaalgoederen Meerjarig perspectief integrale infraprojecten We hebben een meerjarenprogramma ontwikkeld, gericht op integrale infraprojecten. Vanuit verschillende beleidsvelden (riool, wegen, groen, verkeer, verlichting) bestaat de aanleiding om in eenzelfde gebied wijzigingen in de openbare ruimte te realiseren. We scheppen duidelijkheid in de grote integrale projecten voor de komende jaren. De volgorde van belangrijkheid wordt bepaald door de onderhoudsstaat van wegen en riolen. Het (zoveel als mogelijk) combineren van werkzaamheden voorkomt kapitaalvernietiging. De voortgang van integrale projecten is sterk afhankelijk van instemming, medewerking en beschikbaarheid van derden. Denk aan overheden, nutsbedrijven, ontwikkelaars maar ook adviseurs, aannemers en leveranciers. De planning en prioritering van onderstaande lijst met projecten kan wijzigen door bijvoorbeeld vertraging in de voorbereiding, werkzaamheden van nutsbedrijven, of de samenhang met andere werkzaamheden. Voor 2026 en 2027 stellen we de volgende prioritering vast: 2026  Woonrijp maken van de woningbouwontwikkeling centrumplan Herkenbosch.  Groot asfaltonderhoud aan Stationsweg en Waarderweg in Montfort (binnen bebouwde kom).  Groot asfaltonderhoud aan de Waarderweg (buiten bebouwde kom) Montfort.  Reconstrueren van de Dorpsstraat in Melick.

 Reconstrueren van de Sportlaan en omgeving te Montfort  Realisatie van groot onderhoud van Reewoude.  Voorbereiding van de reconstructie Reutje St. Odiliënberg.  Voorbereiding van de reconstructie Groenstraat in Melick.  Voorbereiden verkeerskundige aanpassingen Schaapsweg te St. Odiliënberg.  Voorbereiding van de reconstructie van de Rector van de Boornlaan e.o. in Posterholt.  Voorbereiding van de reconstructie van de Zandkuil e.o. te Melick.  Bepalen van de aanpak voor het verbeteren van de riooloverstorten op de Melicker Leigraaf (Kaderrichtlijn Water).  Voorbereiding groot onderhoud Gestraatje te Montfort. 2027  Afronding van de reconstructie van de Dorpsstraat in Melick.  Afronding van de reconstructie Sportlaan en omgeving te Montfort.  Afronding van groot onderhoud van Reewoude Herkenbosch.  Uitvoering van groot asfaltonderhoud Gestraatje Montfort.  Start uitvoering reconstructie Reutje St. Odiliënberg.  Start reconstructie Groenstraat in Melick.  Voorbereiding fietspad Donckerstraat in Posterholt;  Realisatie van verkeerskundige aanpassingen aan de Schaapsweg te St. Odiliënberg.  Afronding van de voorbereiding van de reconstructie Reutje te St. Odiliënberg.  Afronding voorbereiding reconstructie Rector van de Boornlaan e.o. in Posterholt.  Afronding voorbereiding reconstructie van de Zandkuil e.o. te Melick.

 Voorbereiding reconstructie van de Huysbongerdweg in Montfort (binnen bebouwde kom).

38

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026

MJR 2027

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029

- 9.295 3.411 - 5.884

- 10.214 3.109 - 7.105

Mutatie reserves Toevoegingen

-

-

-

-

-

-

Onttrekkingen

7

224

110

-

-

-

Mutatie reserves

7

224

110

-

-

-

- 5.878

- 6.881

- 7.422

- 7.617

- 7.635

- 7.929

Resultaat

- 10.469 - 10.574 - 10.615 - 11.236 2.938 2.957 2.981 3.306 - 7.532 - 7.617 - 7.635 - 7.929

Toelichting verschillen tussen begroting 2025 en begroting 2024. De grootste wijzigingen in begroting 2025 ten opzichte van de begroting 2024 worden veroorzaakt door: 

 

    

In de halfjaarrapportage 2025 is het budget voor langdurigere inzet van toezicht op glasvezelaanleg verhoogd. Deze worden gecompenseerd door extra vergoedingen (€ 112.000) door aanleggende partijen. De formatie voor “kabels en leidingen” is met 1,25 fte structureel (€ 118.000) verhoogd In de kadernota is voor de van de sociaal hovenier (inhoudelijk en gericht op begeleiden van mensen) 1 fte tijdelijke ingezet voor 2026 (€ 80.000). Deze kosten worden gedekt vanuit de algemene reserve. In de begroting 2025 is incidenteel € 200.000 begroot voor het project data op orde in het kader van geo-informatie. Deze kosten worden onttrokken uit de algemene reserve. Daarnaast vindt er een onttrekking uit de reserve plaats i.v.m. kwaliteit impuls dorpsentrees van € 24.000. Voor het opstellen van het wegenbeleidsplan wordt € 30.000 onttrokken uit de algemene reserve. De kapitaallasten nemen met € 364.000 toe door de investeringen die in 2025 plaatsvinden. De kosten voor het nieuwe groenstructuur van € 85.000 zijn vanaf 2026 opgenomen.

39

Programma 7: Bestuur, organisatie en dienstverlening Inleiding Dit programma gaat over hoe we samenwerken en samendoen – binnen onze ambtelijke organisatie én met onze inwoners. Maar ook met vrijwilligers, ondernemers, maatschappelijke partners en andere overheden. Samen bouwen we aan gemeenschappen waarin mensen zich gezien, gehoord en gewaardeerd voelen. Onze manier van samenwerken begint bij vertrouwen. We geven ruimte aan initiatief, behandelen elkaar met respect en gaan uit van gelijkwaardigheid. Heldere kaders, zoals de participatieverordening en het projectmatig werken, ondersteunen dit. Ook buiten onze gemeentegrenzen zoeken we actief de samenwerking op, bijvoorbeeld via de Regiodeal. Om een betrouwbare partner te zijn bij het aanpakken van complexe maatschappelijke opgaven, investeren we in de ontwikkeling van onze organisatie én onze medewerkers. We willen een aantrekkelijke werkgever zijn, met aandacht voor talent, groei en een sterk arbeidsmarktprofiel. Communicatie en dienstverlening spelen hierin een sleutelrol. We werken aan het vergroten van de communicatiekracht van onze organisatie. Niet meer ‘communiceren omdat het kan’, maar ‘communiceren zodat’. Door goed te luisteren en te volgen wat er leeft in de samenleving, zorgen we voor heldere informatie op het juiste moment en dienstverlening die hierbij aansluit.

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: een open en transparante vorm van besturen. Een communicatieve organisatie, die de kracht van de samenleving ondersteunt en stimuleert, ruimte geeft aan initiatieven en de gemeenschap als partner betrekt Tactisch doel 1: Een communicatieve organisatie en toegankelijke dienstverlening waardoor inwoners zich gehoord, geholpen en betrokken voelen Actie 1: Communiceren met impact Roerdalen staat voor belangrijke maatschappelijke opgaven. Hierbij geven we als organisatie prioriteit aan duurzaamheid en bestaanszekerheid. We zetten in op de communicatie over deze thema’s en de verschillende projecten die hiermee samenhangen. Ook bij de verdere werkverdeling van de vakgroep communicatie prioriteren we de belangrijkste onderwerpen. De kadernota en begroting vormen hierbij de basis. Resultaat 2026:  Communicatieve ondersteuning voor majeure projecten zoals OLS Melick en het programma versnellen woningbouw. Actie 2: Basis op orde We werken verder aan het standaardiseren van de aanpak en processen voor communicatie. In 2026 maken we een draaiboek/checklist voor het organiseren evenementen, werken we mee aan handreiking participatie en vernieuwen we het persprotocol. Vervolgens volgt de interne communicatie hierover.

40

Resultaat 2026:  Communicatiestandaarden voor evenementen, participatie en pers zijn opgesteld. Actie 3: Vergroten communicatiekracht Alle medewerkers van de gemeente hebben een rol in de communicatieve organisatie. Team Communicatie levert de expertise en adviseert en coacht collega’s. Resultaat 2026:  Een uitvoeringsplan voor het vergroten van de communicatiekracht van onze organisatie is opgesteld met aandacht voor training en opleiding, interne communicatie, hulpmiddelen en nieuwe medewerkers. Actie 4: Verbeteren dienstverlening Goede gemeentelijke dienstverlening helpt inwoners bij hun dagelijkse vragen en zaken. Wanneer antwoorden duidelijk en tijdig worden gegeven, ontstaat er meer overzicht en duidelijkheid. Een toegankelijke en klantvriendelijke gemeente maakt het eenvoudiger om gebruik te maken van beschikbare hulp en voorzieningen. Heldere informatie en passende ondersteuning geven inwoners meer grip op hun situatie. Dat kan helpen bij het omgaan met veranderingen en vergroot de zelfstandigheid. Samen met de andere MER-gemeenten werken we aan een programma om de dienstverlening verder te verbeteren. Daarin voeren we projecten uit, onder meer rond de invoering van nieuwe wetgeving en de doorontwikkeling van onze dienstverlening. Door kennis en middelen te delen, verbeteren we de kwaliteit en werken we efficiënter.

Tegelijkertijd houden we lokaal oog voor wat inwoners direct merken: een beter toegankelijke dienstverlening die waar mogelijk gebruikmaakt van nieuwe technologie. Resultaat 2026:  We richten ons op de ontwikkeling van ons zogenaamde dienstverlenings-DNA van onze medewerkers door middel van workshops, training-on-the-job en het delen van best practices.  We verhogen de kwaliteit van onze telefonische dienstverlening. Hierbij wordt gekeken naar onder andere kortere wachttijden en de bereikbaarheid van onze teams. Hiervoor zijn technische telefoniemogelijkheden geïmplementeerd en medewerkers getraind.  Verdere implementatie van kunstmatige intelligentie (AI) binnen de gemeentelijke dienstverlening is onderzocht. Denk daarbij o.a. aan AI-tools voor het sneller en efficiënter verwerken van klantvragen.

Tactisch doel 2: We blijven investeren in de samenwerking met inwoners en ondernemers Een gemeente staat steeds vaker voor complexe opgaven. Zoals het verbeteren van bestaanszekerheid, het vergroten van duurzaamheid en het versterken van sociale samenhang. Deze uitdagingen kan een gemeente niet alleen oplossen. Daarom is het belangrijk dat gemeenten nauwer samenwerken met hun inwoners. Inwoners weten wat er speelt in hun dorp en hebben vaak creatieve ideeën voor verbeteringen. Door inwoners actief te betrekken, ontstaat beleid dat beter aansluit bij de praktijk, meer draagvlak heeft en bijdraagt aan een sterkere gemeenschap.

41

Actie 1: Stimuleren ontwikkeltraject ‘samen doen’ Steeds meer inwoners willen meedenken en meedoen met wat er in hun dorp gebeurt. De nieuwe Wet versterking participatie op decentraal niveau helpt daarbij. Deze wet maakt het makkelijker voor inwoners om invloed te hebben op beleid én om zelf taken over te nemen, zoals het beheer van een park of buurthuis. We zorgen voor duidelijkheid over hoe wij inwoners betrekken bij projecten of beleid. En wat inwoners van ons kunnen verwachten als zij zelf initiatief nemen. Resultaat 2026:  Er is een participatieverordening met Uitdaagrecht.  Er is een Samendoen stappenplan voor zowel inwoners als ambtenaren bij participatietrajecten. Samenwerkingspartners  Servicecentrum MER Reguliere werkzaamheden  Bestuursondersteuning B&W en management  Bestuursondersteuning gemeenteraad/rekenkamer  Burgerzaken  Bestuurlijke samenwerking  Representatie  Bedrijfsvoering (voor toelichting zie paragraaf bedrijfsvoering) Onder representatie vallen ook de verbindende activiteiten zoals de sleuteloverdacht, nieuwjaarsreceptie, lintjesregen, veteranendag en kransleggingen op 4 mei. Dit draagt bij aan bestuurlijke visie om dicht bij onze inwoners te zijn. Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

MJR 2027

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029

- 13.360 4.896 - 8.464

- 13.645 3.679 - 9.966

Mutatie reserves Toevoegingen

-

-

-

-

-

-

Onttrekkingen

221

927

360

170

-

-

Mutatie reserves

221

927

360

170

-

-

- 8.243

- 9.039

Resultaat

42

Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026

- 13.413 - 13.378 - 13.377 - 13.369 1.858 2.006 1.899 1.965 - 11.554 - 11.372 - 11.478 - 11.404

- 11.194 - 11.202 - 11.478 - 11.404

Toelichting verschillen tussen begroting 2026 en begroting 2025. De grootste wijzigingen in de begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 worden veroorzaakt door:  



   

In 2025 zijn er incidentele inkomsten door boekwinst van ruim € 2 mln. die is gemaakt vanwege de grondruil Flinke Ven. Deze boekwinst was incidenteel. We hebben ten opzichte van 2025 rekening gehouden met een toename van de rentekosten van € 296.000 voor langlopende leningen. Deze hogere kosten worden op basis de omslagrente verdeeld over de overige programma’s. In 2025 wordt er rekening gehouden met uitgaven van € 582.000 voor organisatieontwikkeling en het project gezond financieel perspectief die worden gedekt door reserves. De bijdrage aan het servicecentrum MER-BV is in 2026 € 191.000 lager. In 2026 zijn de kosten van de gemeenteraadsverkiezingen begroot, verschil 2026 t.o.v. 2025 € 64.000. Het budget ziektevervanging is in 2025 € 246.000 hoger dan in 2026. Er vindt in 2026 een lagere storting in de voorziening gemeentelijke gebouwen plaats (onderhoud gemeentehuis) o.b.v. het meerjarig onderhoudsplan € 110.000.

43

Programma 8: Algemene middelen Inleiding In dit programma staat de financiële positie van de gemeente Roerdalen centraal. Een solide basis is randvoorwaardelijk voor het realiseren van onze ambities. We streven naar jaarlijks repressief toezicht van de provincie en werken daarom aan versterking van onze ‘basis’: grip op financiën, voldoende ambtelijke capaciteit en effectief risicomanagement. Daarnaast moet er voldoende ruimte zijn om te investeren in de leefbaarheid van onze gemeente. Vanuit dat perspectief draagt dit programma indirect bij aan de verbindende thema’s binnen onze gemeentelijke opgaven. Na eerdere tekorten zijn in Roerdalen in Balans 2.0 en de kadernota 2025 maatregelen genomen om het financiële beeld te verbeteren. Desondanks bleef de druk op de meerjarenbegroting bestaan. In samenwerking met de raadswerkgroep Gezond Financieel Perspectief is er in de voorbereiding van de Kadernota 2026 hard gewerkt om voor 2026 tot een sluitende begroting te komen. Dankzij extra Rijksmiddelen uit de meicirculaire is het beeld een stuk verbeterd. Voor 2026 en 2027 is het beeld nu positief; de jaren 2028 en 2029 kennen nog tekorten. De gemeente beschikt over voldoende middelen om financiële tegenvallers op te vangen en hanteert daarbij een bewuste risicohouding. Ook de schuldpositie is verantwoord.

De lastendruk voor inwoners wordt zo min mogelijk verhoogd, ondanks de financiële onzekerheden waarmee we als gemeente worden geconfronteerd. Waar mogelijk streven we naar kostendekkendheid: de gebruiker betaalt. Net als voorgaande jaren is kritisch gekeken naar de algemene belastingen om de begroting sluitend te houden. Dit heeft geleid tot aanvullende voorstellen om de inkomsten te vergroten. De financiële onderbouwing van dit programma is opgenomen in de paragrafen over weerstandsvermogen, financiering en lokale heffingen. Hoewel dit programma op zichzelf geen sluitende begroting garandeert, biedt het wel het strategische kader voor een toekomstbestendige financiële positie. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: een duurzaam gezonde financiële huishouding van de gemeente Tactisch doel 1: We versterken de financiële basis van de gemeente en vergroten onze toekomstige bewegingsruimte Om de ambities uit het coalitieakkoord en de gemeentelijke opgaven op lange termijn te kunnen realiseren, is een gezonde financiële positie noodzakelijk. Dit tactisch doel richt zich op het versterken van onze financiële basis, zodat we ook in de toekomst voldoende ruimte houden om keuzes te maken, investeringen te doen en maatschappelijke opgaven het hoofd te bieden. Daarbij kijken we niet alleen naar het sluiten van de begroting op korte termijn, maar ook naar het structureel beheersbaar houden van lasten, risico’s en investeringen. Het vergroten van onze

44

toekomstige bewegingsruimte betekent dat we sturen op financiële wendbaarheid: het vermogen om ook bij veranderende omstandigheden effectief te kunnen blijven handelen. Actie 1: Kerntakendialoog en duurzame besluitvormingsstructuur In 2026 voeren we een fundamentele kerntakendialoog uit om inzicht te krijgen in de wettelijke en niet-wettelijke taken van de gemeente. Deze dialoog stelt ons in staat om kritisch te kijken naar onze taken en prioriteiten en hierover het gesprek aan te gaan met de raad en de samenleving. De uitkomsten verwerken we in een prioriteitenlijst die richting geeft aan de kadernota en begroting 2027. Daarnaast leggen we de basis voor de ontwikkeling van structurele keuze-instrumenten, die in 2027 verder worden uitgewerkt en geïmplementeerd om toekomstige afwegingen binnen de beschikbare financiële en personele middelen te ondersteunen. Resultaat 2026:  Er is een prioriteitenlijst met keuzerichtingen die wordt meegenomen in de kadernota en begroting 2027.

Samenwerkingspartners  Belastingsamenwerking gemeenten en waterschap (BsGW)  Servicecentrum MER-Bedrijfsvoering (SC MER BV)  Verschillende deelnemingen Reguliere werkzaamheden  Heffing en inning van belastingen (zie paragraaf lokale heffingen)  Uitvoeren treasury functie (zie paragaaf financiering)  Aandelenbeheer (zie paragraaf verbonden partijen)  Analyse en berekeningen gemeentefonds  Financiële informatieverstrekking en – verantwoording Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 8. Algemene Middelen

Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026

bedragen x € 1.000 MJR MJR MJR 2027 2028 2029

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 328 49.821 49.493

- 210 53.963 53.753

Mutatie reserves Toevoegingen

- 7.228

- 184

- 40

- 40

- 40

- 40

Onttrekkingen

7.122

90

90

90

90

90

Mutatie reserves

- 107

- 94

50

50

50

50

- 236 - 241 - 248 - 257 54.429 54.893 53.927 54.929 54.193 54.652 53.679 54.672

45

Toelichting verschillen tussen begroting 2026 en begroting 2025. De grootste wijzigingen in begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 worden veroorzaakt door:

   

In 2025 hebben we incidenteel een hoger dividend € 371.000 ontvangen. De gemeentefondsuitkering stijgt in 2026 met € 399.000. De OZB-opbrengst stijgt met € 105.000, de toeristenbelasting met € 94.000 en vanaf 2026 wordt Forensenbelasting opgelegd € 30.000. In 2025 wordt € 144.000, vanuit de Meicirculaire 2025, gestort in de reserve Omgevingswet in verband met uitvoeringskosten.

Algemene dekkingsmiddelen In de eerste zeven programma’s zijn de specifieke baten per programma opgenomen. Het grootste deel van de baten van de gemeenten kan niet rechtstreeks worden toegerekend aan een inhoudelijk programma. De belangrijkste algemene dekkingsmiddelen zijn de gemeentefondsuitkering, de belastingen en de opbrengsten van obligaties en aandelen. Belastingen Voor een toelichting op de belastingen verwijzen we naar de paragraaf lokalen heffingen. Gemeentefondsuitkering Het gemeentefonds kent drie uitkeringstypen:  Algemene uitkering:  Decentralisatie- en integratie-uitkeringen  Aanvullende uitkeringen De algemene uitkering is de grootste inkomstenbron voor gemeenten en kan vrij besteed worden. De verdeling gebeurt via verschillende maatstaven. De decentralisatie- en integratie-uitkeringen zijn van tijdelijke aard. De reden voor deze uitkeringen kan zijn dat er een andere verdeelsystematiek wordt gevolgd of een andere indexering plaats vindt. Er kunnen door het Rijk beleidsafspraken over gemaakt worden. Voor het deel participatie dat betrekking heeft op de sociale werkvoorziening is een integratieuitkering opgenomen. Aanvullende uitkeringen zijn uitkeringen die gemeenten specifiek krijgen, bijvoorbeeld de artikel 12 uitkering. Deze uitkeringen worden bekostigd uit de gemeentefondsuitkering en worden dus door alle gemeenten gezamenlijk betaald.

De gemeente Roerdalen heeft geen aanvullende uitkeringen. Om te voorkomen dat er in de algemene uitkering te veel schommelingen plaatsvinden heeft het kabinet in de voorjaarsnota besloten de gemeentefondsuitkering te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product vanaf 2024. De nieuwe financieringssystematiek houdt in dat de volume- en loon- en prijsontwikkeling van het gemeentefonds vanaf 2024 wordt gebaseerd op een historisch 8-jaarlijks gemiddelde van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp).

46

In onderstaand overzicht is de opbouw van de gemeentefondsuitkering voor de gemeente Roerdalen weergegeven. bedragen x € 1.000 Rekening Begroting Begroting MJR MJR MJR Algemene uitkering 2024 2025 2026 2027 2028 2029 Algemene uitkering (incl. hervormingsagenda jeugdzorg) 40.941 43.540 44.784 45.266 44.335 45.240 Integratie uitkering Sociaal deelfonds 3.123 3.075 2.912 2.803 2.749 2.778 Integratie en decentralisatie-uitkeringen 736 697 404 268 265 263 Subtotaal

44.800

47.312

48.101 48.337 47.349 48.282

Verrekening voorgaande jaren Totaal Algemene uitkering

58 44.858

390 47.702

48.101 48.337 47.349 48.282

De belangrijkste effecten als gevolg van de meicirculaire 2025 zijn:  de vergoeding voor loon- en prijsinflatie;  structurele geld voor de terugval door de nieuwe berekeningssystematiek;  de aanpassingen in de bijdrage voor de jeugdzorg: o de verwerking van het advies van de deskundigencommissie Van Ark ten

aanzien van het budget voor jeugdzorg; het ingroeipad van de maatregelen van de hervormingsagenda Jeugd worden verzacht, de volledige besparing wordt in 2028 gerealiseerd; o de middelen van die waren gereserveerd voor de aanvullende post voor de hervormingsagenda zijn beschikbaar gesteld; o

daarnaast zijn er ook een aantal besparingsmaatregelen die het Rijk heeft voorgenomen verwerkt. Voor een verdere uitleg van effecten de meicirculaire 2025 verwijzen we naar de raadsinformatiebrief van 24 juni 2025. o

Treasury We ontvangen jaarlijks dividenduitkeringen, omdat we aandelen bezitten in onder andere de Bank Nederlandse Gemeenten en Enexis BV. Door de provincie is in hun begrotingsbrief advies gegeven over de raming van het dividend van de BNG en Enexis Holding. Wij hebben het dividend op dit advies geraamd. Naast het dividend op aandelen, valt hier ook de beleggingsopbrengst van de obligaties onder. Door de invoering van het schatkistbankieren, mag de gemeente de vrijgevallen obligaties niet opnieuw beleggen. Dit heeft tot gevolg dat onze rente-inkomsten naar de toekomst afnemen. Voor een nadere toelichting op treasury verwijzen we naar de paragraaf financiering. Onvoorzien Voor de post onvoorzien is deze opgesplitst in € 26.000 voor de organisatie en € 25.000 raadsbudget.

47

48

3. Paragrafen Paragraaf Bedrijfsvoering In deze paragraaf vertellen we hoe onze organisatie zich ontwikkelt. We gaan kort in op Personeel & Organisatie, gegevensveiligheid en (lokale) ICT. De meeste van deze taken voert het Servicecentrum MER uit, daarom beperken we ons hier tot de hoofdlijnen voor verdere details verwijzen wij naar de begroting van het servicecentrum zelf.

Organisatieontwikkeling Iedere dag werken we om een bijdrage te kunnen leveren aan geluk van onze inwoners. Onze organisatiestructuur en organisatieontwikkeling richt zich erop om teams en medewerkers te ondersteunen bij de vragen vanuit de samenleving. Zo kan onze organisatie de beste resultaten blijven bereiken met en voor onze inwoners. We blijven werken om ook onze financiële basis verder te ontwikkelen en te versterken door middel van (tussentijdse) managementrapportages. Dit levert ons meer comfort en (financiële) risico’s zijn beter voorspelbaar. Daardoor zijn we samen met uw raad in staat beter te sturen.

Arbo en duurzaamheid Goede arbeidsomstandigheden zorgen ervoor dat medewerkers gezond, veilig en met plezier hun werk kunnen doen. Denk aan ergonomische werkplekken, duidelijke veiligheidsvoorschriften en aandacht voor mentale vitaliteit. Duurzaamheid sluit hierop aan door te kijken naar de lange termijn: energiezuinige gebouwen, circulair gebruik van materialen en duurzame mobiliteit dragen niet alleen bij aan een beter milieu, maar ook aan een gezonde werkomgeving. Door Arbo en duurzaamheid samen te brengen, investeren we zowel in het welzijn van onze medewerkers als in een toekomstbestendige samenleving. In het kader van de Arbowet hebben wij een nieuwe Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) opgesteld, inclusief een Plan van Aanpak. Ter ondersteuning hiervan bieden wij alle vaste en tijdelijke medewerkers – in overleg met de bedrijfsarts – de mogelijkheid om vrijblijvend deel te nemen aan een Preventief Medisch Onderzoek (PMO) of Periodiek Arbeidsgezondheidskundig Onderzoek (PAGO). Tijdens het onderzoek brengen wij fysieke en mentale gezondheidsthema’s in kaart om inzicht te krijgen in factoren die het welzijn van onze medewerkers beïnvloeden. Wij gaan in 2026 de elektrificatie van machines, gereedschappen en voertuigen verder uitvoeren en verouderde middelen (waar mogelijk) vervangen door elektrische varianten.

Personeel Toekomstgericht werkgeverschap We werken samen met de andere MER-organisaties aan toekomstgericht werkgeverschap (TGW). Binnen het meerjarig programma TGW versterken we samen onze positie als aantrekkelijke werkgever op de arbeidsmarkt. De volgende ontwikkellijnen zijn in uitvoering:  We bouwen aan een lerende organisatie via de interne MER Academie (leerplatform) creëren we een omgeving waarin medewerkers zich continu kunnen ontwikkelen. Afgelopen september was de livegang van de academie.

49

 









We positioneren ons als werkgever. We werken aan een krachtige en aantrekkelijke profilering van de gemeente Roerdalen. Daarbij zetten we de samenwerking binnen MERverband strategisch in om onze zichtbaarheid op de arbeidsmarkt te vergroten. We versterken onze wervingskracht. We professionaliseren onze arbeidsmarktanalyse, arbeidsmarketing en recruitment. We werken daarbij met een systeem dat we het laatste kwartaal 2025 kiezen. We verbeteren instroom en doorstroom. We zetten actief in op het aantrekken van nieuwe medewerkers én het stimuleren van loopbaanontwikkeling voor huidige medewerkers. Daarmee bereiken we een bredere doelgroep en vergroten we de kans op behoud. We verminderen de kwetsbaarheid. Door het versterken van de mogelijkheden om medewerkers breder in te zetten binnen de MER-samenwerking verminderen we onze kwetsbaarheid. We investeren in vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Het welzijn van onze medewerkers is belangrijk, daar investeren we in. Dit draagt direct bij aan hun arbeidstevredenheid en vergroot de kans dat zij bij ons blijven werken. We verbeteren ons inwerkprogramma.