04 Concept programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Programmabegroting 2026 - 2029 Behandeling in de gemeenteraad op 6 november 2025
2
Inhoudsopgave 1. INLEIDING ..................................................................................................................................................... 3 SAMEN MAKEN WE ROERDALEN ................................................................................................................................. 3 SAMEN ZIJN WE ROERDALEN ...................................................................................................................................... 3 ALLES HANGT MET ELKAAR SAMEN .............................................................................................................................. 3 KEUZES MAKEN, RICHTING GEVEN ............................................................................................................................... 3 ONZE STRATEGISCHE RICHTING ................................................................................................................................... 4 WONEN NAAR BEHOEFTE: BOUWEN AAN EEN TOEKOMSTBESTENDIG THUIS ......................................................................... 4 SAMEN STUREN: EEN TRANSPARANTE ORGANISATIE DIE LUISTERT, VERBINDT EN VERSTERKT .................................................... 5 RUIMTE OM TE DOEN WAT ERTOE DOET........................................................................................................................
5 OLS 2026 ............................................................................................................................................................. 5 FINANCIEEL BEELD .................................................................................................................................................... 6 OPBOUW PROGRAMMABEGROTING ............................................................................................................................ 8 2. PROGRAMMAPLAN ...................................................................................................................................... 9 PROGRAMMA 1: KRACHTIGE DORPEN .......................................................................................................................... 9 PROGRAMMA 2: PARTICIPATIE, ONDERSTEUNING EN ZORG ............................................................................................ 13 PROGRAMMA 3: VEILIGE DORPEN ............................................................................................................................. 17 PROGRAMMA 4: ECONOMIE, NATUUR, TOERISME, CULTUUR EN DUURZAAMHEID ............................................................. 21 PROGRAMMA 5: WOONOMGEVING ..........................................................................................................................
29 PROGRAMMA 6: MOBILITEIT, INFRASTRUCTUUR EN OPENBAAR GROEN ............................................................................ 35 PROGRAMMA 7: BESTUUR, ORGANISATIE EN DIENSTVERLENING...................................................................................... 40 PROGRAMMA 8: ALGEMENE MIDDELEN ..................................................................................................................... 44 3. PARAGRAFEN ............................................................................................................................................. 49 PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING ................................................................................................................................. 49 PARAGRAAF WET OPEN OVERHEID ............................................................................................................................ 54 PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ........................................................................................................... 56 PARAGRAAF GEMEENTELIJK GRONDBELEID .................................................................................................................. 61 PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN ...............................................................................................................................
64 PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN ........................................................................................................................... 71 PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ......................................................................................... 82 PARAGRAAF FINANCIERING ...................................................................................................................................... 91 4. FINANCIËN IN HOOFDLIJNEN ...................................................................................................................... 97 VERLOOP VAN HET SALDO ........................................................................................................................................ 97 OVERZICHT BATEN EN LASTEN................................................................................................................................... 97 OVERZICHT BEGROTINGSEVENWICHT ......................................................................................................................... 99 FINANCIËLE POSITIE, PROGNOSE MEERJARENBALANS ................................................................................................... 101 OVERZICHT RESERVES EN VOORZIENINGEN ................................................................................................................
102 JAARLIJKS TERUGKERENDE ARBEIDSKOSTEN GERELATEERDE VERPLICHTINGEN.................................................................... 106 INVESTERINGSSCHEMA .......................................................................................................................................... 106 BIJLAGEN ...................................................................................................................................................... 107 OVERZICHT BATEN EN LASTEN PER PROGRAMMA OP TAAKVELDNIVEAU (UITVOERINGSINFORMATIE)...................................... 107 OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2025 PER (HOOFD)TAAKVELD ........................................................................................ 110 OVERZICHT BELEIDSINDICATOREN............................................................................................................................ 112 AFKORTINGEN ..................................................................................................................................................... 114
1
2
1. Inleiding Samen maken we Roerdalen Samen zijn we Roerdalen Roerdalen is een gemeenschap. Onze dorpen zijn levendig en sociaal verbonden: jong en oud, nieuwe en oude buren, mantelzorgers, vrijwilligers en ondernemers dragen op hun eigen manier bij. Inwoners nemen initiatief, zorgen voor elkaar en voeren regie over hun eigen leven. Die betrokkenheid – samenredzaamheid – vormt het fundament van onze samenleving. In een tijd waarin de veerkracht en weerbaarheid van onze gemeenschap steeds belangrijker wordt, is het essentieel dat we deze kracht blijven koesteren én versterken. Daarom bouwen we in deze begroting voort op de beweging die we eerder zijn gestart: een dorpsgerichte aanpak, dichtbij georganiseerd, met oog voor preventie, positieve gezondheid en samenwerking.
Alles hangt met elkaar samen
De uitdagingen waar we voor staan zijn complex en onderling verbonden. Bestaanszekerheid, duurzaamheid, goed wonen en een veerkrachtige, weerbare samenleving versterken elkaar. Als mensen voldoende inkomen hebben, een woning, toegang tot zorg en onderwijs, dan kunnen ze meedoen en bijdragen. Een samenleving is sterker als mensen elkaar helpen en samen uitdagingen aangaan, zoals klimaatverandering of economische onzekerheid. Duurzaamheid speelt hierin een sleutelrol: door zuinig om te gaan met energie en grondstoffen bouwen we aan een gezonde toekomst. Daar waar onze inwoners wonen komt dit samen. Betaalbare, duurzame woningen in een groene omgeving zorgen ervoor dat mensen zich veilig voelen, gezonder leven en elkaar makkelijker ontmoeten en ondersteunen. In deze begroting kiezen we daarom zoveel mogelijk voor een integrale benadering.
Keuzes maken, richting geven
De wereld verandert snel. Gemeentelijke taken worden complexer, intensiever en vaker regionaal georganiseerd. Tegelijkertijd zijn tijd, geld en capaciteit niet onbeperkt. Hoewel het ‘ravijnjaar’ is uitgesteld tot 2028, blijft het financiële perspectief onzeker. Dat vraagt om prioritering, scherpe keuzes en bestuurlijke wendbaarheid. Het Rijk trekt steeds meer de regie naar zich toe en laat daarbij steeds meer taken door de gemeenten uitvoeren zonder hiervoor capaciteit en middelen beschikbaar te stellen. We worden geconfronteerd met complexe vraagstukken die onze leefomgeving ingrijpend beïnvloeden. We staan voor de uitdaging om onze inzet steeds opnieuw af te wegen: tussen het realiseren van concrete resultaten in Roerdalen en het beïnvloeden van nieuwe plannen en wetgeving van hogere overheden. De druk vanuit provincie en Rijk neemt toe met meer overleg, afstemming en complexe trajecten die veel tijd en aandacht vragen van onze medewerkers. Daarom is het belangrijk dat we flexibel blijven, prioriteiten stellen en samen met onze inwoners bepalen wat écht belangrijk is. We investeren in de relatie tussen gemeente en gemeenschap, betrekken inwoners actief en zoeken samen naar oplossingen die werken.
3
Onze strategische richting In onze krachtige dorpen doet en zorgt iedereen mee We bouwen aan krachtige dorpen waarin mensen zich thuis voelen, elkaar kennen en samen zorgen voor een sterke sociale basis. We geloven dat nabijheid en betrokkenheid de sleutel zijn tot leefbare gemeenschappen. Daarom investeren we in voorzieningen dichtbij huis, in ontmoeting en in ondersteuning die past bij de menselijke maat. We willen dat iedereen in Roerdalen mee kan doen. Dat vraagt om ondersteuning die aansluit bij de leefwereld van inwoners. We zetten in op preventie, positieve gezondheid, bestaanszekerheid en het versterken van zelf- en samenredzaamheid. Vooral voor jongeren en kwetsbare groepen maken we het verschil door vroegtijdig te signaleren en integraal te werken. Dit komt bijvoorbeeld tot uiting in onze inzet op burgerbiebs, mensontwikkelbedrijf, mantelzorgondersteuning, het stimuleren van informele zorg en het actief betrekken van inwoners bij beleid en uitvoering. Samen - gemeente, inwoners en maatschappelijke partners - bouwen we aan een sterk Roerdalen, waar iedereen kan meedoen, zich kan ontwikkelen en zich verbonden voelt. Samen werken aan veiligheid en weerbaarheid. We bereiden ons voor om, naast de traditionele vormen van criminaliteit zoals inbraak of overlast, ook complexere en minder zichtbare dreigingen aan te kunnen.
Denk aan ondermijning, digitale criminaliteit, polarisatie, zorgfraude en maatschappelijke spanningen. Ook zorg- en veiligheidsvraagstukken raken steeds vaker met elkaar verweven. We blijven bouwen aan een stevige lokale basis. We investeren in bestuurlijke alertheid en versterken de samenwerking met inwoners, maatschappelijke partners en veiligheidspartijen. We reageren op incidenten en zetten in op preventie en bewustwording, bijvoorbeeld door jongeren via de Risk Factory bewust te maken van risico’s in hun leefomgeving. Veiligheid begint bij vertrouwen en nabijheid. Daarom ook hier een dorpsgerichte aanpak. Door inwoners actief te betrekken, signalen serieus te nemen en zichtbaar aanwezig te zijn, bouwen we aan dorpen waar mensen zich veilig voelen én veilig zijn. Gebiedsgericht werken aan een duurzame en vitale leefomgeving Roerdalen is rijk aan natuur, cultuur en ondernemerschap. Onze ligging in het groen én aan de grens biedt unieke kansen. We werken actief samen in Midden-Limburg, met de Provincie en onze Duitse buren. Die samenwerking is geen doel op zich, maar een middel om onze dorpen en regio toekomstbestendig te maken. We verbinden duurzaamheid met economie, toerisme en cultuur. Dat betekent investeren in een aantrekkelijk landschap, in klimaatadaptatie en in initiatieven die bijdragen aan brede welvaart.
Tegelijkertijd worden we geconfronteerd met landelijke opgaven die impact hebben op onze leefomgeving. We brengen onze belangen actief in en kiezen bewust waar we onze capaciteit op inzetten. We willen dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich verbonden voelen met hun omgeving. Daarom werken we gebiedsgericht, met oog voor natuurwaarden, erfgoed en economische vitaliteit. Zo bouwen we aan een Roerdalen dat aantrekkelijk is om in te wonen, te werken én te recreëren.
Wonen naar behoefte: bouwen aan een toekomstbestendig thuis
Wonen is een basisvoorwaarde voor bestaanszekerheid én voor een goed leven. In Roerdalen bouwen we aan een woningvoorraad die aansluit bij de behoeften van onze inwoners – nu én in de toekomst. Iedereen moet een passende plek kunnen vinden: jong en oud, alleenstaand of samen, met of zonder zorgvraag. We streven naar 500 nieuwe woningen in vier jaar en stimuleren nieuwe woonvormen,
4
zoals combinaties van wonen en werken voor jonge zelfstandigen. Tegelijkertijd verduurzamen we bestaande woningen, met aandacht voor betaalbaarheid en leefbaarheid. Een prettige leefomgeving begint buiten de voordeur. We investeren in dorpen die goed bereikbaar zijn, veilig aanvoelen en uitnodigen tot ontmoeting. Mobiliteit, openbare ruimte, groen en leefbaarheid worden in samenhang aangepakt. Denk aan projecten zoals het centrumplan Herkenbosch en de ontwikkeling van Wienkeskoel in Melick. Samen met woningcorporaties, huurdersorganisaties en onze buitendienst zorgen we voor een inclusieve woonomgeving die ook in de toekomst aantrekkelijk blijft – voor inwoners én bezoekers.
Samen sturen: een transparante organisatie die luistert, verbindt en versterkt Goed bestuur begint bij verbinding. In Roerdalen werken we aan een open en transparante overheid die luistert, uitlegt en samenwerkt. We zijn een communicatieve organisatie waarin inwoners zich gehoord voelen en mee kunnen denken over hun leefomgeving. Dat vraagt om nabijheid, vertrouwen en het lef om samen keuzes te maken. We informeren tijdig en duidelijk, via passende kanalen en afgestemd op de beleving van onze inwoners. Tegelijkertijd halen we actief signalen op – via onderzoek, sociale media en gesprekken in de dorpen. Die informatie gebruiken we om beleid, projecten en dienstverlening beter te laten aansluiten op wat er leeft. Communicatie is daarbij geen aparte taak, maar een gedeelde verantwoordelijkheid van iedereen in de organisatie. We stimuleren eigenaarschap, samenwerking en het werken vanuit opgaven. Zo bouwen we aan een organisatie die de kracht van de samenleving ondersteunt, ruimte geeft aan initiatief en bijdraagt aan het geluk van onze inwoners. Want samen maken we Roerdalen – ook in ons bestuur.
Ruimte om te doen wat ertoe doet
Een gezonde financiële huishouding is de basis voor alles wat we doen. In Roerdalen willen we blijven investeren in wat ertoe doet – ook als omstandigheden veranderen. Daarom werken we aan een stabiele en toekomstbestendige begroting, met voldoende ruimte om samen met inwoners keuzes te maken die bijdragen aan geluk en leefbaarheid. We houden grip op risico’s, maken bewuste keuzes en benutten onze middelen doelgericht. Onze schuldpositie is verantwoord en we beschikken over voldoende reserves om tegenvallers op te vangen. We kijken kritisch naar uitgaven én inkomsten, waaronder de inzet van algemene belastingen. Zo zorgen we dat we ook in de toekomst kunnen blijven doen wat nodig is – samen met onze gemeenschap. Deze begroting is een vertaling van de kadernota 2026. Per programma en strategisch doel zijn de tactische doelen, acties en resultaten uitgewerkt. Zo geven we samen richting aan een Roerdalen dat sociaal, duurzaam en toekomstbestendig is.
Tot slot
OLS 2026
Op 12 juli jl. won Schutterij Sint Andreas uit Melick d'n UM. Dit betekent dat het OLS 2026 nabij Melick wordt gehouden. De impact van dit grootse evenement kunnen we op dit moment nog onvoldoende overzien om dit nu al te verwerken in de begroting. We komen hiervoor eind 2025 met een apart voorstel naar de gemeenteraad. Het OLS is een mooie kans om Roerdalen op de kaart te zetten bij een groot publiek. Daarnaast verwachten we dat de organisatie van het OLS de kracht van 'samen doen’ zichtbaar zal maken. Niet alleen in Melick, maar ook breder in de gemeente. Daarmee geeft het OLS ook een impuls aan de versterking van de samenwerking tussen verenigingen, dorpen en de gemeente. Zowel in de voorbereiding, tijdens het OLS én daarna.
5
Financieel beeld In de voorliggende begroting is het saldo voor 2026 € 851.000 positief. Ook 2027 is het nog beperkt positief, waarna het saldo in 2028 omslaat naar negatief door een daling in de algemene uitkering. Voor 2029 resteert een negatief saldo van € 314.000. We willen een financieel gezonde gemeente zijn, met een begroting die structureel op orde is. Waarin uitgaven en inkomsten met elkaar in evenwicht zijn. Met een weerstandscapaciteit die voldoende is om de risico’s op te kunnen vangen en een schuldniveau dat op een acceptabel niveau ligt. Na eerdere tekorten zijn in Roerdalen in Balans 2.0 en de kadernota 2025 maatregelen genomen om het financiële beeld te verbeteren. Desondanks bleef de druk op de meerjarenbegroting bestaan. In samenwerking met de raadswerkgroep Gezond Financieel Perspectief is er in de voorbereiding van de Kadernota 2026 gewerkt om voor 2026 tot een sluitende begroting te komen. Dankzij extra Rijksmiddelen uit de meicirculaire is het beeld een stuk verbeterd. Na de vaststelling van de Kadernota 2026 zijn er nog een aantal ontwikkelingen geweest die we nog hebben verwerkt in deze begroting. Voor een gezonde gemeente is het van belang om niet alleen een sluitende begroting te hebben, maar ook een begroting die structureel in evenwicht is.
Als we geen rekening houden met incidentele baten en lasten, volgens de uitgangspunten van het provinciaal toezicht, dan sluit de begroting 2026 met een structureel saldo van € 541.000. We hebben flinke reserves en onze algemene reserve staat ruim boven de ondergrens van € 3,5 miljoen, die de raad heeft bepaald. In onderstaand overzicht staat een samenvatting van de financiële begroting voor de komende jaren. In de programma’s hebben we de financiële gegevens verder uitgewerkt bij het onderdeel “Wat mag het kosten?” Daar staat een korte toelichting op de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van het begrotingsjaar 2025. Daarnaast zijn in het hoofdstuk “Financiën in hoofdlijnen” het verloop van het saldo vanaf de vaststelling van de kadernota 2026, het overzicht reserves en voorzieningen, het investeringsschema en het overzicht begrotingsevenwicht opgenomen. Het overzicht van baten en lasten per programma verdeeld naar de verschillende taakvelden (de uitvoeringsinformatie) is als bijlage toegevoegd.
6
Overzicht programma's
Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026
MJR 2027
bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029
Saldo van baten en lasten Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten
- 6.384 - 31.804 - 2.593 - 2.813 - 6.519 - 9.295 - 13.360 - 328 - 73.096
- 6.402 - 33.514 - 2.510 - 3.229 - 7.100 - 10.214 - 13.645 - 210 - 76.825
- 5.982 - 31.630 - 2.937 - 3.197 - 6.508 - 10.469 - 13.413 - 236 - 74.371
- 6.486 - 31.390 - 2.938 - 2.486 - 6.573 - 10.574 - 13.378 - 241 - 74.065
- 6.472 - 31.344 - 2.739 - 2.301 - 6.660 - 10.615 - 13.377 - 248 - 73.756
- 6.375 - 31.485 - 2.739 - 2.302 - 6.749 - 11.236 - 13.369 - 257 - 74.512
Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten
700 10.356 30 1.267 6.433 3.411 4.896 49.821 76.914
651 10.413 37 1.567 4.825 3.109 3.679 53.963 78.244
556 6.925 37 1.500 4.983 2.938 1.858 54.429 73.226
505 6.715 37 1.104 5.031 2.957 2.006 54.893 73.248
506 6.754 37 1.104 5.082 2.981 1.899 53.927 72.290
506 6.718 37 1.104 5.136 3.306 1.965 54.929 73.702
Saldo van baten en lasten
3.818
1.419
- 1.145
- 817
- 1.466
- 810
Mutatie reserves Toevoegingen
- 9.097
- 417
- 40
- 40
- 77
- 40
Onttrekkingen
9.557
3.745
2.036
1.216
536
536
Mutatie reserves
461
3.328
1.996
1.176
459
496
4.279
4.746
851
359
- 1.007
- 314
Resultaat
Financiële uitgangspunten We streven in principe naar een structureel en reëel sluitende begroting. Voor 2026 en 2027 hebben we dit gerealiseerd. Voor 2028 is er als gevolg van de daling in de algemene uitkering een dip die in 2029 alweer grotendeels opgeheven wordt. Wij conformeren ons aan de provinciale richtlijnen uit de begrotingscirculaire 2026. We gaan voor de exploitatie- en investeringsbudgetten uit van een kostenstijging van 2,1 % conform CPB-raming februari 2025 prijs materiële overheidsconsumptie. Voor contractuele afspraken worden de kosten conform deze afspraken verhoogd. Voor de ontwikkelingen van de loonkosten gaan we uit van de CAO die loopt van 2025 tot 2027. Wegens verwachte CAO-ontwikkelingen gaan we voor het sociaal domein uit van een index van 4,1% conform CPB-raming februari 2025 CAO-loon marktsector. Voor de onroerendezaakbelasting ramen we de opbrengstenstijging van 6%. Hiervan is 2.1% conform CPB-raming februari 2025 prijs materiële overheidsconsumptie en 3,9% extra verhoging zoals al was afgenomen in het meerjarig perspectief van de begroting 2025.
7
Daarnaast wordt de OZB-opbrengst bijgesteld als gevolg van volume-aanpassingen voor woningen. Voor rioolrechten en afvalstoffenheffing ramen we de inkomsten zodat deze 100% kostendekkend zijn. Voor leges groeien we in de komende jaren steeds meer toe naar 100% kostendekkendheid. We ramen de post onvoorzien op € 26.000. We hanteren een rekenrente van 3% over het financieringstekort. Voor de streefwaarden voor de bepaling van de financiële positie gebruiken we de signaleringswaarde uit het "Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader" van de Provincie. We zijn kritisch op kostenstijgingen bij verbonden partijen. We ramen de bedragen op basis van de vastgestelde begroting van de verbonden partijen.
We hebben deze begroting opgesteld op basis van de meest actuele financiële gegevens. We hebben de septembercirculaire 2025 nog niet kunnen verwerken. Over de septembercirculaire en mogelijke consequenties informeren wij u apart in oktober 2025. Indien nodig zal hier ook een begrotingswijziging voor worden opgesteld. We stellen voor die te behandelen op 6 november 2025, zodat de begroting meteen geactualiseerd wordt met de nieuwste financiële gegevens.
Opbouw Programmabegroting
De programmabegroting bestaat uit 3 delen: programmaplan, paragrafen en financiën in hoofdlijnen. Het programmaplan bevat per programma een strategisch doel dat is uitgewerkt in tactische doelen (2-4 jaar), acties en concrete resultaten voor 2026. Er wordt een opsomming gegeven van de verbonden partijen en de reguliere werkzaamheden die bijdragen aan de realisatie van het programma. We geven daarnaast een financieel overzicht van het programma, met een toelichting op de verschillen tussen de begroting 2025 (stand halfjaarrapportage) en de begroting 2026. Voor de uitwerking van de programma’s zijn de ontwikkelingen uit de kadernota 2026 en het coalitieprogramma uitgangspunt geweest. De verplichte indicatoren staan in de paragraaf “Bedrijfsvoering” en in een bijlage bij deze begroting.
8
2. Programmaplan Programma 1: Krachtige dorpen Inleiding Het programma Krachtige Dorpen gaat over sociale samenhang en leefbaarheid in Roerdalen. Het programma omvat de basisvoorzieningen zoals de school, de vereniging, het dorpshuis en het sociaal team. Het gaat om de mogelijkheden voor inwoners om elkaar te ontmoeten, te ontspannen en zich te ontplooien. We willen dat iedereen kan meedoen aan de samenleving en niemand wordt uitgesloten. Programma 1 gaat ook over het versterken van de veerkracht en de weerbaarheid van mensen. Dit programma raakt het fundament van het sociaal domein: de sociale basis. Programma 1 gaat vooral over collectieve ondersteuning en programma 2 over individuele ondersteuning. De programma's zijn nauw met elkaar verbonden; met de beweging binnen het sociaal domein investeren we actief in een sterke sociale basis, die het mogelijk maakt dat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig kunnen blijven. We kiezen zoveel als mogelijk voor vrij toegankelijke zorg zonder indicatie. Roerdalen zijn we samen! Bestaans(on)zekerheid raakt iedere inwoner in Roerdalen. We willen dat iedereen de ruimte heeft om mee te doen in onze samenleving. Het is belangrijk dat iedereen toegang heeft tot voldoende en voorspelbaar inkomen en betaalbaar wonen. Ook toegang tot betaalbare zorg en een veilige woonomgeving horen hierbij. Verduurzamen geven we extra aandacht.
Kwetsbare inwoners bieden we daarbij extra ondersteuning. We zetten in op preventie. Zorg en ondersteuning regelen we zoveel mogelijk lokaal. Samen doen Samen leren De beweging ‘Samen Doen, Samen Leren’ die we samen met onze MER-collega's hebben ingezet, stelt processen ter discussie en zoekt naar eenvoudige, menselijke oplossingen, onder andere met de doorbraakmethode. Dit vraagt om andere verhoudingen tussen inwoners, maatschappelijke partners en gemeente: een verhouding waarbij de nadruk ligt op samenwerking en het voeren van de juiste gesprekken met elkaar. Als we investeren in een sterke sociale basis, voorkomen we dat kleine problemen groter worden en kunnen we op de lange termijn de kosten dempen. We willen ook beter begrijpen welke preventieve maatregelen echt helpen. Daarom verzamelen we gegevens en verhalen van inwoners om te zien wat werkt en hoe we het effect kunnen vergroten.
9
Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?
Strategisch programmadoel: krachtige dorpen met veel sociale samenhang, goede basisvoorzieningen en weerbare inwoners Tactisch doel 1: versterken van de sociale basis Het vergroten van de leefbaarheid en sociale samenhang in wijken en dorpen door te zorgen voor voldoende, toegankelijke en goed gespreide maatschappelijke voorzieningen die aansluiten bij de behoeften van inwoners. Actie 1: Onze maatschappelijke partners stimuleren om onze gezamenlijke maatschappelijke doelen te realiseren Hiermee willen we het volgende bereiken: Leefbare buurten waar mensen zich thuis voelen en elkaar ontmoeten. Sterkere verbindingen tussen inwoners, organisaties en verenigingen. Voldoende voorzieningen zoals buurthuizen, sportlocaties en culturele ruimtes, verspreid over de gemeente. Gelijke kansen voor iedereen om mee te doen, ongeacht leeftijd, achtergrond of woonplaats. Resultaat 2026: Het ontwikkelen van de uitvoeringsplannen van het accommodatiebeleid 2025-2030. De uitvoeringsplannen leggen we in een apart voorstel aan de raad voor. Er is gestart met de eerste uitvoering van deze plannen. Er is een geactualiseerd subsidiebeleid. Actie 2: Experimenteren met nieuwe samenwerkingsvormen met als doel de sociale basis te versterken Een van die samenwerkingsvormen is de (experimentele) opleiding ‘Sociaal Werker in de Wijk’.
Hierbij worden de studenten breed opgeleid om te kunnen bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke problematiek in de wijk, specifiek voor Roerdalen. Wij begeleiden de studenten samen met Gilde Opleidingen tijdens dit proces. Resultaat 2026: Bijdragen aan experimentele opleiding die studenten klaarstoomt voor het werken in de wijk.
Tactisch doel 2: Inwoners in een kwetsbare situatie worden weerbaarder, méér bewust van de eigen invloed op gezondheid en ontwikkelen veerkracht en vaardigheden Inwoners in een kwetsbare situatie worden ondersteund om hun eigen kracht te versterken. Ze worden zich bewuster van hun invloed op hun gezondheid en ontwikkeling, en bouwen aan veerkracht en vaardigheden om zelfstandig verder te kunnen.
10
Actie 1: Uitvoeren van een evaluatie van onze aanpak schuldhulpverlening In 2025-2026 voeren we een onafhankelijke evaluatie uit van het huidige aanbod schuldhulpverlening. Dit doen we samen met de gemeenten Echt-Susteren, Maasgouw en Leudal met als doel de kwaliteit, volwassenheid en ontwikkelpotentie van de schuldhulpverlening in kaart te brengen. Resultaat 2026: Eind 2026 is de regionale evaluatie schuldhulpverlening afgerond. Op basis van de uitkomsten worden drie scenario’s uitgewerkt waaruit de gemeenteraad één scenario kiest. Op basis van dat scenario ligt er een nieuwe aanpak voor toekomstbestendige schuldhulpverlening. Samenwerkingspartners Sociaal Team Roerdalen Stichtingen en verenigingen Inwoners Scholen Maatschappelijke partners Veiligheidsregio Noord-Limburg (VRLN)
Reguliere werkzaamheden Onderwijs (vroegschoolse educatie, leerplicht, leerlingenvervoer) Uitvoering subsidiebeleid Uitvoering accommodatiebeleid Uitvoering gezondheidsbeleid (GGD, positieve gezondheid, GALA, IZA) Uitvoering Sport- en beweegbeleid, waarbij sporten en bewegen een middel is om een inclusieve samenleving te stimuleren Kinderopvang (voorschoolse educatie) Inzet gedragsdeskundige op de basisschool en kinderopvang Praktijkondersteuner Jeugd bij de huisarts Ondersteuning van inwonerinitiatieven Bevorderen inwonersparticipatie Huiskamer plus Welzijn op recept bij de huisarts Inzet ervaringsdeskundigheid Inzet kansrijke start Uitvoering Basisondersteuning
11
Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 1. Krachtige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten
Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026
bedragen x € 1.000 MJR MJR MJR 2027 2028 2029
- 6.384 700 - 5.684
- 6.402 651 - 5.751
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
-
-
Onttrekkingen
469
523
408
408
408
408
Mutatie reserves
469
523
408
408
408
408
- 5.215
- 5.228
Resultaat
- 5.982 - 6.486 - 6.472 - 6.375 556 505 506 506 - 5.426 - 5.981 - 5.966 - 5.869
- 5.018 - 5.573 - 5.559 - 5.461
Toelichting verschillen tussen begroting 2026 en begroting 2025. De grootste wijzigingen in de begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 worden veroorzaakt door:
12
Bij de begroting 2025 is aangenomen dat er vanaf 2026 een efficiencywinst van € 100.000 zal zijn door de actualisatie van het accommodatiebeleid, dat in de raad van december 2025 wordt besproken. Dit raadsvoorstel is inclusief het mogelijke groeipad om deze efficiency te realiseren. Voor de actualisatie van het accommodatiebeleid is in de begroting 2025 incidenteel € 50.000 geraamd voor de inhuur. Deze kosten worden gedekt vanuit de reserve. In de begroting 2025 zijn incidentele kosten geraamd van € 65.500 voor de achterstallige kosten m.b.t. ’t Sweeltje en ’t Ploensjbad. Deze kosten worden gedekt vanuit de reserve. Op basis van het meerjarig onderhoudsplan 2023 is in 2025 incidenteel een hogere storting in de voorziening gedaan, omdat deze anders negatief liep, die is gecorrigeerd in de begroting 2026. De storting is hierdoor in 2026 € 366.500 lager dan in 2025. Vanwege de onzekerheid over de omvang van de mogelijke uitkering SPUK Sport wordt het bedrag in 2026 € 76.000 lager geraamd dan in 2025. De gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Limburg-Noord stijgt met € 152.000 in verband met het toekomstbestendig maken van de GGD. Vanaf 2026 nemen de kapitaallasten toe in verband met het MFA Vlodrop met ca. € 118.000.
Programma 2: Participatie, ondersteuning en zorg Inleiding Programma 2 gaat over de ondersteuning van inwoners met een hulpvraag. We werken vanuit nabijheid, maatwerk en betrokkenheid, zodat iedereen passende hulp krijgt. In programma 1 gaven we al aan dat we inzetten op een sterke, breed toegankelijke sociale basis. Dit blijft de insteek in het sociaal domein in Roerdalen. Professionals en vrijwilligers werken samen en dorpsgericht, waardoor ondersteuning effectief en dichtbij inwoners georganiseerd wordt. Het sociaal domein in Roerdalen is klaar voor de volgende fase. Onze overtuiging dat we ingewikkelde hulp kunnen terugbrengen naar de menselijke maat blijft overeind. We zien de gewenste resultaten van de pilotprojecten die we sinds 2021 hebben ingezet en willen deze voor de toekomst structureel organiseren. Vanuit deze sterke sociale basis werken we verder zodat zorg en ondersteuning blijven passen bij wat onze inwoners nodig hebben. We werken volgens het idee van Positieve Gezondheid, waarbij preventie ons uitgangspunt is. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?
Strategisch programmadoel: zelfredzame inwoners die kunnen deelnemen in de samenleving Tactisch doel 1: Inwoners hebben de rust en ruimte om zich te ontwikkelen en mee te doen in de samenleving We werken samen met inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties aan de meerjaren gemeenschapsopgave. Er is een gezamenlijk meerjarenagenda ontwikkeld. In 2026 worden de eerste punten van de meerjarenagenda uitgevoerd. We versterken daarnaast onze samenwerking met inwoners en maatschappelijke partners. Actie 1: We vergroten de bewustwording rondom bestaans(on)zekerheid We blijven actief in samenwerking met inwoners over de thema's uit de meerjaren gemeenschapsopgave. Resultaat 2026: Inwoners begrijpen beter wat bestaanszekerheid is, hebben meer begrip voor elkaar en de gemeente, zijn meer bekend met lokale netwerken en weten sneller hulp en voorzieningen te vinden. Actie 2: We werken samen met inwoners en (maatschappelijke) organisaties aan initiatieven rondom bestaanszekerheid We passen het aanbod voor minima daar waar nodig en mogelijk aan. Daarnaast gaan we al experimenteren met de 1-loket gedachte, gericht op het bieden van laagdrempelige, integrale ondersteuning aan inwoners.
13
Resultaat 2026: Minimaregelingen zijn aangepast (verminderen en eenvoudiger maken) en sluiten beter aan bij de behoeften van de doelgroep (voorbeeld: Regeling tegemoetkoming chronisch zieken). Initiatieven rondom bestaanszekerheid zijn ondersteund en gefaciliteerd. De 1 -loket gedachte is samen met inwoners uitgewerkt en waar mogelijk gaan we alvast experimenteren met deze gedachte. Actie 3: Focussen op preventie en vroegsignalering Met gerichte vroegsignalering, preventie en handhaving zorgen we dat ondersteuning terechtkomt bij wie er écht recht op heeft. We zetten in op het voorkomen van onwetendheid en fraude. Hiervoor zetten we vanuit de uitvoering (MER) extra capaciteit in. Resultaat 2026: Meldingen van misbruik of oneigenlijk gebruik van voorzieningen zijn afgenomen. Snellere interventie: signalen worden tijdig opgepakt. Samenwerking met partners is versterkt. Actie 4: Uitvoering geven aan de resultaten van het onderzoek naar de mogelijkheden van een lokaal Mensontwikkelbedrijf (MOB) Na een positief besluit van de gemeenteraad in Q4 2025 starten we in 2026 met het opzetten van ons eigen Mensontwikkelbedrijf. Het MOB biedt inwoners met een afstand tot de arbeidsmarktgerichte ontwikkel-, participatie- en re-integratiekansen. Hiermee trachten we de uitstroom uit de uitkeringen te stimuleren. We zetten hierbij extra in op activering en jongeren.
Dit draagt bij aan de opgave bestaanszekerheid. We starten in 2026 met de eerste deelnemers, richten de gekozen locatie in en zoeken verbinding met lokale ondernemers en maatschappelijke initiatieven. Er wordt nauw samengewerkt met het WerkgeversServicePunt (WSP) om duurzame plaatsingen van inwoners op werkplekken te realiseren. Resultaat 2026: Het MOB is zichtbaar en herkenbaar in de gemeenschap. Er is een sterk netwerk van lokale ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. De eerste groep deelnemers volgt ontwikkel- en participatietrajecten op maat.
Tactisch doel 2: Mensen met een hulpvraag kunnen makkelijk terecht, worden sneller en beter geholpen en voelen zich gehoord Inwoners moeten makkelijk hulp kunnen vragen, zonder drempels of ingewikkelde loketten. We zorgen voor snelle, passende ondersteuning, afgestemd op hun situatie. Door goed te luisteren, samen te werken met partners en ruimte te geven aan maatwerk, voelen mensen zich gehoord en geholpen. Zo voorkomen we verergering van problemen en versterken we zelfredzaamheid en vertrouwen in de gemeente. Actie 1: Inzet regionaal Plusteam De hulpvragen, ook die van jongeren, worden steeds ingewikkelder. Er is bijvoorbeeld vaker sprake van problemen rond veiligheid. Hierbij is andere expertise nodig dan nu beschikbaar. Het Plusteam kan deze (zwaardere) situaties begeleiden en het basisteam kan zich richten op de andere hulpvragen.
14
Resultaat 2026: In situaties waar veiligheid een belangrijk onderdeel van de hulpvraag is, wordt het Plusteam tijdig betrokken. Hulpvragen worden structureel opgepakt door het Plusteam, in samenwerking met relevante partners. Actie 2: Verbeteren van de maatschappelijke opvang/beschermd wonen in Roerdalen In samenwerking met onze regiogemeenten ontwikkelen wij een visie op maatschappelijke opvang en beschermd wonen. Er wordt daarin onder andere bekeken of we een fysieke locatie in Roerdalen kunnen realiseren. Deze ontwikkeling hangt samen met de onze eigen Wonen, Zorg en Welzijn bouwsteen in het Volkshuisvestingsprogramma. Resultaat 2026: Regiovisie maatschappelijke opvang/beschermd wonen is gereed. Actie 3: We hervormen de arbeidsmarktinfrastructuur In voorbereiding op de landelijke Hervorming van de Arbeidsmarktinfrastructuur (HAI), ontwikkelen we een regionaal werkcentrum met fysieke locaties. Het Werkcentrum is één herkenbaar regionaal loket voor werk, leren en ontwikkeling, en bundelt de krachten van publieke en private partners. Resultaat 2026: Een goed vindbaar Werkcentrum, digitaal én fysiek toegankelijk. Eén centrale toegang voor inwoners, werkenden, werkzoekenden en werkgevers. Versterking van samenwerking en dienstverlening in de regio.
Samenwerkingspartners Servicecentrum MER-SD Gemeenschappelijke regeling Westrom MLO Regionale samenwerking Sociaal Domein Midden-Limburg-Oost Gemeenschappelijke regeling Omnibuzz Module gemeenschappelijke Regeling sociaal domein Limburg Noord Veiligheidsregio Limburg Noord (GGD) Reguliere werkzaamheden De reguliere werkzaamheden in dit programma houden verband met het organiseren van formele ondersteuning voor onze kwetsbare inwoners op het gebied van jeugd, Wmo, participatie, werk en inkomen en arbeidsmarkt. Beleid werk en inkomen Arbeidsmarktbeleid Begeleiding statushouders en migranten Opvang Oekraïners Aanpak bemoeizorg Ondersteuning mantelzorg Beleid en inkoop jeugd Beleid en inkoop Wmo Beleid inburgering
15
Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 2. Participatie, ondersteuning en zorg Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten
Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026
MJR 2027
bedragen x € 1.000 MJR MJR 2028 2029
- 31.804 10.356 - 21.448
- 33.514 10.413 - 23.102
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
- 37
-
Onttrekkingen
414
570
280
80
-
-
Mutatie reserves
414
570
280
80
- 37
-
- 21.034
- 22.532
Resultaat
- 31.630 - 31.390 - 31.344 - 31.485 6.925 6.715 6.754 6.718 - 24.705 - 24.675 - 24.590 - 24.767
- 24.425 - 24.595 - 24.627 - 24.767
Toelichting verschillen tussen begroting 2026 en begroting 2025. De grootste wijzigingen in de begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 worden veroorzaakt door: In 2025 zijn SPUK middelen opgenomen die voor 2026 nog niet of deels zijn begroot. Hierdoor zijn de lasten ten opzichte van 2025 € 2,7 mln. lager en de baten € 3,5 mln. lager begroot. Dit betreft voornamelijk de SPUK ‘Opvang ontheemden Oekraïne’. De gemeentelijke bijdrage aan het servicecentrum MER-SD is in 2026 € 102.000 hoger. Dit is inclusief de inzet van extra capaciteit op het gebied van preventie en vroegsignalering. De rijksbijdrage en de gemeentelijke bijdrage aan Westrom zijn begroot aan de hand van de meicirculaire 2025 en hun begroting. Zowel de rijks- als de gemeentelijke bijdrage is in 2026 € 183.000 lager dan in 2025. De gelden voor Westrom zijn bedoeld voor de WsW doelgroep. In de begroting 2026 wordt rekening gehouden met hogere jeugdlasten van € 832.000 vanwege tariefsverhogingen naar aanleiding van de wettelijk verplicht uitgevoerde tarievenonderzoeken. Daarnaast zorgt de telkens veranderende volume en zorg-mix voor een stijging van de kosten. Aanvullend stijgt de gemeentelijke bijdrage aan het CJG is, in verband met het inrichten van een regionaal Plusteam met € 55.000.
De gemeentelijke bijdrage aan Veilig Thuis stijgt met € 47.000 in verband met de regionale ontwikkelingen op het gebied van Samen voor Veilig in 2026. Ook ten aanzien van de Wmo zijn de lasten in 2026 met € 281.000 gestegen. Enerzijds heeft dit te maken met indexatie van tarieven en anderzijds met de toenemende hulpvraag als gevolg van de demografische veroudering. In 2025 is wordt het haalbaarheidsonderzoek voor het Lokaal Mensontwikkelbedrijf gedekt uit de algemene reserve. Hiervoor wordt in 2025 € 93.000 onttrokken aan deze reserve. In 2026 zijn andere middelen beschikbaar. De ontwikkelingen op het gebied van Zorg en Veiligheid, zoals beschreven in de Kadernota 2026 zorgen voor een stijging van de kosten van € 80.000 in 2026. Deze kosten worden onttrokken aan de Algemene reserve. In 2026 vindt conform het visiedocument Bestaanszekerheid een lagere onttrekking aan de reserve Armoedefonds plaats van € 234.000 ter dekking van de projecten.
16
Programma 3: Veilige dorpen Inleiding De wereld van veiligheid verandert ingrijpend. Waar we vroeger vooral te maken hadden met inbraken en diefstal, zien we nu steeds vaker lastig te doorgronden problemen zoals georganiseerde ondermijnende criminaliteit, digitale dreigingen, polarisatie, radicalisering en extremisme. De afgelopen jaren lag de nadruk vooral op het oplossen van urgente kwesties en het zoveel mogelijk beperken van risico’s. Met dit programma maken we een stap vooruit: we kiezen duidelijke prioriteiten en versterken onze veiligheidsorganisatie. Dat betekent investeren in beleid, goede coördinatie en een sterke uitvoering. Daarnaast zetten we in op weerbaarheid en continuïteit. Dat doen we door beter samen te werken en te communiceren met inwoners en partners, zodat we samen sterker staan tegenover de veiligheidsuitdagingen van nu en de toekomst. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?
Strategisch programmadoel: veilige en leefbare dorpen Tactisch doel 1: Samen met onze veiligheidspartners voorkomen en beperken we de risico’s dat inwoners slachtoffer worden van criminaliteit of overlastsituaties. Waar mogelijk beëindigen we de situatie. Het voorkomen van criminaliteit en overlast vraagt om duidelijke keuzes en een doelgerichte aanpak. We vertalen beleid naar prioriteiten en concrete doelen in overleg met onze partners en zorgen voor een balans tussen handhaving, preventie en bewustwording. Zo creëren we samen een veilige leefomgeving waarin inwoners en ondernemers zich gesteund voelen. Actie 1: Werken volgens de systematiek van het integraal veiligheidsbeleid Elke gemeente stelt minimaal eens per vier jaar een integraal veiligheidsplan (IVP) vast (Politiewet 2012, artikel 38b). In 2026 ontwikkelen wij het IVP samen met de gemeenten Echt-Susteren en Maasgouw. Het IVP brengt de problematiek op het gebied van veiligheid en leefbaarheid binnen Roerdalen in kaart. Zo krijgen wij inzicht in de actuele situatie en risico’s. Het veiligheidsbeeld vormt de basis voor beleidsprioriteiten, die wij in een integraal uitvoeringsplan verder uitwerken. Het IVP is een instrument om te sturen op veiligheid door prioriteiten te stellen en keuzes te maken. Na vaststelling kan het college gericht uitvoering geven aan het beleid.
Resultaat 2026: Een meerjarig integraal veiligheidsplan en uitvoeringsplan zijn vastgesteld waarmee we voldoen aan de wettelijke verplichting. Er is actuele en betrouwbare informatie over veiligheid en leefbaarheid om prioriteiten en doelen te stellen.
17
Actie 2: Betrouwbaar organiseren voor Zorg en Veiligheid Onveilige en complexe situaties die voortkomen uit een opstapeling van problemen zoals psychische klachten, verslavingen en schulden bij zowel volwassenen als jeugdigen komen steeds vaker voor. Het gevolg is dat er vaker opgeschaald moet worden naar samenwerkingsvormen met zorg- en veiligheidspartners. Voor de opschaling zijn nieuwe en aanvullende werkprocessen nodig die in 2026 opgesteld worden. We zetten in op een uniforme werkwijze binnen de MER-gemeenten, voor betrouwbaarheid en effectiviteit. Resultaat 2026: Er zijn stappen gezet naar uniforme werkprocessen en -afspraken binnen de MERgemeenten. We beschikken intern over dezelfde informatie beschikken ten behoeve van besluitvorming. Inwoners ontvangen tijdig toereikende en passende zorg, afgestemd op hun specifieke situatie.
Tactisch doel 2: Professionaliseren van de integrale aanpak van veiligheid De veiligheidsopgaven worden complexer en vragen om meer specialisatie en een sterke organisatie. Professionalisering betekent dat we niet alles tegelijk doen, maar gericht investeren in mensen, middelen en werkprocessen die het meeste effect hebben. Door duidelijke prioriteiten te stellen en onze aanpak te baseren op actuele informatie en regionale samenwerking, vergroten we de slagkracht in de veiligheidsketen en zorgen we dat beleid en uitvoering beter op elkaar aansluiten. Actie 1: Personeel en middelen dat aansluit op de aard en omvang van de veiligheidsvraagstukken De aanpak van ondermijning en andere complexe opgaven vraagt om specialisme en capaciteit. In 2026 starten we met een specialist bestuurlijke aanpak ondermijning, die beleid vernieuwt, werkprocessen verbetert en regie voert op complexe casuïstiek. Daarnaast ondersteunt een beleidsmedewerker het team door routinetaken over te nemen, waardoor meer ruimte ontstaat voor strategische keuzes en regionale projecten binnen ondermijning, zorg en veiligheid. De extra BOA’s worden ingezet voor toezicht en handhaving in de openbare ruimte, ook ’s avonds en in het weekend. Na twee jaar evalueren we hoe deze bezetting aansluit op de actuele veiligheidssituatie.
Resultaat 2026: Specialist bestuurlijke aanpak ondermijning is aangesteld en neemt regie op de actualisatie van beleid en complexe casuïstiek. BOA formatie is uitgebreid met 1.5 fte.
Tactisch doel 3: Versterken weerbaarheid, continuïteit en crisisbeheersing Wereldwijde ontwikkelingen hebben lokale impact. Naast veiligheid is weerbaarheid een steeds belangrijker thema waar wij aandacht aan willen geven om minder kwetsbaar te zijn voor gebeurtenissen die het gewone leven onderuithalen. Dat begint bij de continuïteit van de gemeente zelf, om hulp te kunnen blijven bieden wanneer dat nodig is. Daarnaast investeren we in samenwerking met partners en inwoners, zodat ook de samenleving als geheel sterker en veerkrachtiger wordt in het omgaan met crises en verstoringen.
18
Actie 1: Project maatschappelijke weerbaarheid De gemeente Roerdalen werkt aan het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid. Dit sluit aan bij de landelijke inzet van onder andere het ministerie van Justitie en Veiligheid, de nationaal coördinator terrorismebestrijding en veiligheid, de VNG en de veiligheidsregio. De urgentie voor actie neemt toe door geopolitieke spanningen, digitale afhankelijkheid, klimaatverandering en maatschappelijke polarisatie. In 2026 starten we een project, gericht op het opstellen van een bedrijfscontinuïteitsplan, de doorontwikkeling van de crisisorganisatie en het vergroten van de weerbaarheid van inwoners. Hierbij houden we rekening met langdurige digitale uitval, maatschappelijke ontregeling en hybride dreigingen. Voor deze opgave werken we samen met de MER-gemeenten en het SC-MER. Resultaat 2026: Er is een bedrijfscontinuïteitsplan vastgesteld. Keuzes zijn inzichtelijk gemaakt voor aanpassingen en/of aanvullingen in de huidige processen van de crisisorganisatie. We hebben inzicht in welke noodsteun nodig is bij de diverse doelgroepen tijdens grootschalige verstoringen in de samenleving. Actie 2: Voorzien in crisisgerichte opleidingen, trainingen en oefeningen De veranderende veiligheidscontext maakt dat verschillende doelgroepen bewust en vaardig moeten kunnen omgaan met crisissituaties.
Samen met inwoners, ondernemers en professionals zetten we ons in om kennis, bewustzijn en paraatheid collectief te stimuleren. Zo willen we op basis van het draaiboek voor hoogwatersituaties en de mogelijke overstromingen van de Roer kennis en vaardigheden toepassen in een gesimuleerde crisis. De evaluatie geeft ons inzicht in hoeverre we daadwerkelijk voorbereid zijn. Naast de dreiging van hoog water zijn er diverse andere dreigingen en crises waarvan gemeente, partners, inwoners en ondernemers zich bewust moeten zijn om keuzes te kunnen maken om hun weerbaarheid te vergroten. Denk hierbij aan cyberdreigingen en langdurige stroomuitval. Resultaat 2026: Er is een multidisciplinaire oefening uitgevoerd op basis van het draaiboek hoogwater/overstroming van de Roer. Er is een evaluatie- en verbeterplan opgesteld op basis van de oefening, met voorstellen voor aanpassingen in rollen, verantwoordelijkheden en procedures. We organiseren trainingen voor interne medewerkers gericht op crisisrollen en verantwoordelijkheden. We organiseren bewustwordingsbijeenkomsten voor inwoners en ondernemers over risico’s zoals cyberdreigingen en langdurige stroomuitval zijn uitgevoerd. Samenwerkingspartners Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) Nationale Politie
19
Reguliere werkzaamheden Borgen van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. Gemeentelijke processen oranje kolom. Advisering grootschalige evenementen. Advisering bij explosievenonderzoeken. Schakel tussen zorg en veiligheid. Regie Vangnetoverleg (Integrale aanpak complexe casuïstiek, Bemoeizorg en zorgmijders). Regie Hoarding, ernstig vervuilde woningen en verplichte zorg. Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Limburg (Integrale aanpak complexe casuïstiek in combinatie met criminaliteit). Handhaving Openbare orde en veiligheid (toezicht, handhaving en buurtbemiddeling). Aanpak ondermijnende criminaliteit (Bibob-toets, Damoclesbeleid, integrale controles. Cybercrime. Radicalisering en polarisatie.
Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten 3. Veilige dorpen Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten
Rekening Begroting Begroting 2024 2025 2026
bedragen x € 1.000 MJR MJR MJR 2027 2028 2029
- 2.593 30 - 2.563
- 2.510 37 - 2.474
Mutatie reserves Toevoegingen
-
-
-
-
-
-
Onttrekkingen
-
-
195
195
-
-
Mutatie reserves
-
-
195
195
-
-
- 2.563
- 2.474
Resultaat
- 2.937 - 2.938 - 2.739 - 2.739 37 37 37 37 - 2.900 - 2.901 - 2.702 - 2.702
- 2.705 - 2.706 - 2.702 - 2.702
Toelichting verschillen tussen begroting 2026 en begroting 2025. De grootste wijzigingen in de begroting 2026 ten opzichte van de begroting 2025 worden veroorzaakt door:
20
De ontwikkelingen op het gebied van Veiligheid zoals beschreven in de ‘Kadernota 2026’, zorgen voor stijging van de kosten in 2026 en 2027. Deze kosten worden voor € 195.000 bekostigd uit de algemene reserve. Vanaf 2026 wordt de BOA-capaciteit met 1,5 fte verhoogd dit betekent een stijging van de kosten €112.000. Zoals in de kadernota aangegeven stijgen de kosten voor de opvang van zwerfdieren vanaf 2026 met ruim € 20.000. De gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Limburg-Noord is in 2026 € 57.000 hoger dan in 2025 (Exclusief GGD).
Programma 4: Economie, Natuur, Toerisme, Cultuur en Duurzaamheid Inleiding Dit programma richt zich op nieuwe, duurzame kansen voor recreatie, toerisme, natuur, cultuur en wonen. Daarmee versterken we de lokale economie, behouden we werkgelegenheid en creëren we nieuwe bedrijvigheid en beleving. Zo blijft Roerdalen aantrekkelijk als leef-, werk- en woongemeente. We staan voor grote uitdagingen zoals de energietransitie, klimaatadaptatie en druk op ruimte en natuur. Onze gebiedsgerichte aanpak benut de unieke ligging van Roerdalen – groen, grensoverschrijdend en rijk aan cultuurhistorie – om samen met inwoners, ondernemers en partners toekomstbestendige oplossingen te ontwikkelen. We investeren in professioneel recreatie- en toerismebeleid, ondersteunen duurzame ondernemers, en maken natuur en landschap klimaatbestendig. Daarbij versterken we het Nationaal Park en werken we samen in de Midden-Limburgse Maasterrassen. Bij landelijke projecten, zoals de Delta Rhine Corridor, stellen wij duidelijke voorwaarden. Duurzaamheid loopt als rode draad door dit programma. Vanuit de Koers Duurzaamheid 2050 zetten we nu al stappen met zonne- en warmteprojecten, biodiversiteit en innovatieve pilots. Samen met regio, provincie, Rijk en maatschappelijke partners verduurzamen we bedrijventerreinen en werken we aan brede welvaart.
Cultuur en erfgoed geven betekenis aan onze gemeenschap en stimuleren recreatie en toerisme. Grote evenementen, zoals het OLS 2026, versterken onze profilering, terwijl kleinschalige initiatieven bijdragen aan vitaliteit en verbondenheid in de dorpen. Zo bouwen we aan een toekomstbestendig Roerdalen, waar economie, natuur, cultuur, toerisme en duurzaamheid elkaar versterken – nu én in de toekomst. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?
Strategisch programmadoel: bevorderen van duurzaamheid en het versterken van de gebiedsgerichte ruimtelijke, sociale en economische samenhang Tactisch doel 1: We starten met het laatste onderdeel van de Omgevingswet, het omgevingsplan Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. De Omgevingswet gaat over de volledige fysieke leefomgeving en kent 6 kerninstrumenten. Het omgevingsplan is één van deze instrumenten. In het omgevingsplan stelt de gemeente regels voor de fysieke leefomgeving. Zo kan de gemeente vergunningplichten of maatwerkvoorschriften opnemen. Het omgevingsplan vervangt het bestemmingsplan en andere regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Op dit moment heeft de gemeente een omgevingsplan van rechtswege met een tijdelijk deel. De regels uit de oude bestemmingsplannen en een aantal gemeentelijke verordeningen maken hier deel van uit. Ook zijn er rijksregels, zoals het vergunningsvrij bouwen, bij de gemeente neergelegd, de zogenaamde bruidsschat.
21
In 2025 zijn we gestart met het omvormen van het tijdelijke omgevingsplan naar een omgevingsplan. Wij hebben hiervoor tot 2032 de tijd. Voor het uitvoeren van het programmaplan Omgevingswet is een bestemmingsreserve ingesteld waaruit de kosten van de werkzaamheden worden gedekt. Actie 1: Van bestemmingsplan naar Omgevingsplan In 2025 zijn we gestart met het opstellen van het omgevingsplan. Eind 2025 hebben we de aanbesteding afgerond voor het werven van een adviesbureau dat ons gaat ondersteunen bij het opstellen van het omgevingsplan. De werkzaamheden hieromtrent zullen begin 2026 aanvangen. De opdracht is vertaald naar de volgende resultaten: Resultaat 2026: Er is een transitieplan voor de overgang naar het nieuwe omgevingsplan. Dit plan gaat in op de stappen die we moeten nemen tot eind 2031 om te komen tot het omgevingsplan. We hebben een inventarisatie en analyse van de bestaande ruimtelijke regels om deze vervolgens te vertalen naar regels voor het omgevingsplan. We zijn gestart met een omgevingsplan voor een eerste deelgebied. Dit wordt een woongebied. Het opstellen van het omgevingsplan voor dit deelgebied wordt afgerond in 2027.
Tactisch doel 2: We hebben veel bos- en natuurgebieden. We willen ervoor zorgen dat deze gebieden klimaatbestendig worden en de biodiversiteit versterken We streven in Roerdalen naar een gezonde mix van multifunctionele (voor meerdere doelen gebruikt), natuurlijke bossen (zoals maatregelen voor verjonging van het bos), natuurterreinen met hoge biodiversiteit en landschapselementen die een bijdrage leveren aan de beleving van het landschap. Door de klimaatverandering staat de gezondheid van de bos- en natuurterreinen onder druk. De komende jaren werken we verder aan het klimaatbestendiger maken van onze natuur- en bosterreinen. Deze omvormingen kosten tijd en geld en staan voor nu gepland tot en met 2031. Voor de diverse maatregelen die uitgevoerd worden, vragen wij de beschikbare subsidiemogelijkheden aan. Zelf ontwikkelen wij geen nieuwe natuur, maar wij nemen als grondeigenaar wel deel aan initiatieven die natuurontwikkeling stimuleren, zoals het Flinke Ven. Actie 1: Klimaatbestendige natuurontwikkeling We werken ook aan beheers- en inrichtingsmaatregelen ter verbetering van de natuurkwaliteit en voor bos- en natuurbrandpreventie. Ook werken we aan initiatieven die biodiversiteit stimuleren. Hierbij houden we rekening met de natuurdoelen die gesteld worden vanuit de Natura 2000beheerplannen.
Resultaat 2026: We werken verder aan bosverjonging en de nazorg van de aanplant van 2025. We voeren herstelmaatregelen uit in onze Natura 2000-gebieden voor onze Natura 2000doelsoorten; zoals extra begrazing om gebieden open te houden, plaggen om gebieden te verschalen, maaien en verwijderen houtopstanden. We voeren maatregelen uit vanuit het project natuurbrandmanagement.
22
Tactisch doel 3: Het recreatief, toeristisch en cultureel aanbod versterken en vernieuwen in samenwerking met lokale partners Recreatie en toerisme is voor de groene, landelijke gemeente Roerdalen een belangrijk tactisch doel, ook op economisch vlak. We werken aan dit tactisch doel vanuit het Beleidskader Recreatie en Toerisme gemeente Roerdalen 2023 – 2027, met de volgende visie: “Wij streven naar kwaliteit van ons recreatief-toeristisch product. Daarnaast vinden we het belangrijk dat onze ondernemers economisch voordeel behalen, maar alleen als dit in balans blijft met de kleinschaligheid van onze gemeente”. We werken aan deze visie, op basis van de onderstaande vier speerpunten: 1. Versterken 2. Vernieuwen en innoveren 3. Samenwerken 4. Positioneren Actie 1: Ondersteunen Toeristisch Platform Roerdalen Het nieuw opgerichte Toeristisch Platform van Roerdalense ondernemers en partners binnen de sector is een belangrijke samenwerkingspartij om te werken volgens de visie uit het beleidskader. Op de manier hoe het platform opereert in de gemeente profiteert ook iedereen (ondernemers, inwoners en partners) in de gemeente mee van Roerdalen als aantrekkelijke bestemming.
Voorbeelden van acties die het Platform gaat uitvoeren zijn het overnemen en doorontwikkelen van de website van Klein Geluk Uit Roerdalen, het bedenken van nieuwe arrangementen en het binden van meer ondernemers en (Euregionale) partners. Resultaat 2026: Het Toeristisch Platform is vanuit de gemeente gefaciliteerd met middelen en ambtelijke inzet, zodat zij aan de slag kunnen met het doorontwikkelen van de toeristische website, het realiseren van nieuwe arrangementen en het versterken van de samenwerking met ondernemers en partners. Actie 2: Programma Recreatie en Toerisme Midden-Limburg - Vitale Toeristische Regio Recreatie en toerisme is een thema waar we grensoverschrijdend aan werken. Daarom werken we ook actief samen met de andere Midden-Limburgse gemeenten aan het Programma Recreatie en Toerisme Midden-Limburg - Vitale Toeristische Regio. We werken op basis van drie themalijnen: Destinatie-marketing en –management, Midden door Limburg en Vitaal en excellent recreatieaanbod. We zetten met het programma in op de regiodeal. Resultaat 2026: We hebben een programmamanager voor de regio. We werken regionaal aan concrete marketing- en promotieactiviteiten, voor MiddenLimburg en de vijf natuurgebieden. We versterken de toeristische sector door o.a.
te werken aan een netwerk aan gravel- en mountainbikeroutes in Midden-Limburg, de realisatie van de toeristische overstappunten en het erfgoed op de kaart te zetten. Actie 3: Promotie van Roerdalen tijdens OLS en andere evenementen Het OLS Melick en haar groot aantal bezoekers biedt voor Roerdalen een unieke kans om de gemeente en haar toeristisch aanbod goed op de kaart te zetten. Het evenement moet zorgen voor duurzame effecten en daarom gaan we actief aan de slag met Klein Geluk op de kaart zetten en ondernemers en partners betrekken bij het evenement.