03 Programmabegroting 2023-2026

Ook nemen we het afkoppelen van hemelwater waar mogelijk mee in de projecten en kunnen de basisscholen meedoen aan het regionale project ‘GroenBlauwe revolutie schoolpleinen’, waarbij omvorming van het schoolplein van tegels naar meer groen en blauw (water) centraal staat. Voor het onderhoud aan en vervanging van rioleringen zijn de volgende bedragen beschikbaar. bedragen x € 1.000 Onderhoud rioleringen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

242 1.140

242 1.290

242 1.290

242 1.140

Wegen De onderhoudsplicht van de wegen valt onder de Wegenwet. Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de wegen. De gemeente vindt het belangrijk om het onderhoudspeil van de wegen op een kwalitatief voldoende niveau te brengen en te houden. Conform het wegenbeleidsplan onderhouden we de verharde wegen binnen de kernen op niveau basis (cf. CROW normen) en de wegen in het buitengebied op niveau laag, met uitzondering van de recreatieve routes en verbindingswegen. CROW staat voor Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. In 2022 heeft uw raad opnieuw de kaders hiervoor vastgesteld. Hierover leest u meer in programma 6, inclusief het meerjarenprogramma van projecten in de openbare ruimte. Daarnaast worden asfaltwegen, elementenverhardingen en andere onderdelen in de openbare ruimte regulier onderhouden. We hebben hierbij het volgende ambitieniveau vastgesteld:

70

Voor het onderhoud aan en vervanging van verhardingen zijn de volgende bedragen beschikbaar. Uit het wegenbeheerplan volgen de gemiddelde budgetten benodigd om het onderhoudsniveau te bereiken en handhaven. Daarbij hebben we geen achterstallig onderhoud. Vervolgens verwerken we de investeringsbedragen per jaar op basis van de planning van de werkzaamheden. Zie hiervoor het investeringsschema. Zoals ook in programma 6 reeds gemeld hebben we te maken met aanzienlijke prijsstijgingen door stijgende energie- en grondstofprijzen.

Onderhoud wegen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2023 1.210 2.550

MJR 2024 1.140 2.500

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2025 2026 1.140 1.140 2.500 2.500

71

Openbare verlichting Goede openbare verlichting draagt bij aan het veiligheidsgevoel van inwoners en de leefbaarheid in de gemeente. Openbare verlichting is ook belangrijk voor de verkeersveiligheid. Het Beleidsplan Openbare Verlichting is het kader voor de uitvoering. We dragen daarmee ook bij aan duurzaamheid. We passen ledverlichting toe en sluiten hierbij aan bij het actieplan duurzame energie. 40% van de openbare verlichting binnen de gemeente is nu voorzien van ledverlichting. We vervangen in principe armaturen na 20 jaar, waarmee we kapitaalvernietiging voorkomen. De masten (palen) vervangen we pas als het echt nodig is. We hebben geen achterstallig onderhoud. Voor het onderhoud aan en de vervanging van de openbare verlichting zijn de volgende bedragen beschikbaar:

Onderhoud openbare verlichting Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2023 141 108

MJR 2024 141 108

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2025 2026 141 141 108 108

Openbaar groen Roerdalen beschikt over circa 100 hectare groen in de vorm van plantsoenen en gazons en zo’n 21.000 bomen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de groene ligging een groot deel van het uiterlijke aanzien van onze gemeente bepaalt. De kwaliteit van de openbare ruimte en in dit geval het groen maakt Roerdalen een aantrekkelijke gemeente om in te wonen en te recreëren. Het is voor ons daarom belangrijk de groene landschappelijke uitstraling zoveel mogelijk te behouden. Tussen deze paragraaf en programma 6 zit een verbinding. We handhaven de eerder vastgestelde onderhoudsniveaus. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud openbaar groen:

Onderhoud openbaar groen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

72

Begroting 2023 1.372 140

MJR 2024 1.386 140

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2025 2026 1.383 1.356 140 140

Civiele kunstwerken Binnen de gemeente Roerdalen liggen 40 civiele kunstwerken. Dit zijn bruggen, viaducten, etc. Meer dan de helft van deze kunstwerken is aangelegd in de jaren ’70 en ’80. Het betreft met name betonnen kunstwerken. Kunstwerken maken een essentieel onderdeel uit van een deugdelijk functionerend en veilig netwerk. Vanaf 2018 zijn hiervoor structureel middelen opgenomen in de begroting. Periodiek wordt de kwaliteit in beeld gebracht inclusief uitvoeringsprogramma om de veiligheid te waarborgen. In de periode 2018-2022 zijn 24 kunstwerken gerenoveerd waarbij het achterstallig onderhoud is weggewerkt. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van de civiele kunstwerken:

Onderhoud civiele kunstwerken Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2023 97 -

MJR 2024 97 -

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2025 2026 97 97 -

Gebouwen Relatie met de programma’s De hoofddoelstelling in het programma Krachtige Dorpen is om dorpskernen met veel sociale samenhang en passende basisvoorzieningen te realiseren en/of te behouden. Hierin ligt een directie relatie met de begrotingsprogramma’s 1 en 6. We onderscheiden 3 categorieën:  Accommodatiebeleid: De afgelopen jaren zijn hierover vele besluiten genomen en uitgevoerd. In de komende jaren gaan we deze verder opvolgen en bewaken. Hiermee krijgen we ook meer inzicht in de effecten op maatschappelijk gebied.  Overig vastgoed: Voor jeugd- en buurthuizen moeten nog keuzes worden gemaakt in 2023. Ook evalueren we de overdracht van onze buitenbaden naar vrijwilligers.  Cultureel vastgoed: Er is in voorgaande jaren nog onvoldoende invulling gegeven aan het maken van keuzes voor dit vastgoed (molens, kapellen, wegkruizen). We werken hieraan verder. Onderhoud Voor al het gemeentelijke vastgoed zijn de meerjarige onderhoudsplannen (MJOP’s) geactualiseerd en opgenomen in de meerjarenbegroting. Doordat alle gebouwen die eigendom van gemeente zijn, en doordat de gevolgen van de keuzes die gemaakt zijn vanuit accommodatiebeleid, nu zijn opgenomen hebben we een duidelijker beeld van (achterstallig en uitgestelde) onderhoudskosten. Mede door sterk gestegen prijzen zien we een aanzienlijk hogere storting in de voorziening.

Het nieuwe MJOP is nagenoeg gereed, en wordt in de komende periode afgerond. De bedragen die we voorzien in dit MJOP nemen we wel al mee in deze begroting. Bij Halfjaarrapportage 2023 en begroting 2024 concretiseren we dit indien nodig verder. Het gaat dan bijvoorbeeld om het per accommodatie scherp in beeld brengen wat de gevolgen voor onderhoudskosten zijn n.a.v. gemaakte beheerafspraken met beheerstichtingen et cetera. Dit verschilt per accommodatie.

73

Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van onze gebouwen:

Onderhoud gebouwen Regulier onderhoud Planmatig onderhoud

Begroting 2023 74 1.242

MJR 2024 74 1.242

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2025 2026 74 74 1.242 1.242

Onderwijshuisvesting In 2023 worden verdere stappen gezet in nieuwe huisvesting voor de scholen in Posterholt en Vlodrop. De school in Vlodrop maakt onderdeel uit van de nieuwe ontwikkeling van de Multifunctionele accommodatie op de plek van de huidige sporthal.

74

Paragraaf Gemeentelijk grondbeleid Beleidskaders De gestelde kaders en ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in de Kadernota Grondbeleid 2016-2019 en de Uitwerkingsnota Grondbeleid. Momenteel vindt er een actualisatie plaats van de huidige grondnota. Deze nieuwe nota zal net als de huidige grondnota aansluiten op de doelen en ambities die zijn geformuleerd in afzonderlijke beleidsdocumenten, waaronder de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 als belangrijkste ruimtelijke beleidskader. Het grondbeleid is een belangrijk instrument om gemeentelijke doelen te behalen. In deze nota staan de kaders van het grondbeleid beschreven waarbinnen Roerdalen werkt. In het grondbeleid worden verder geen nieuwe doelen bepaald. Aangezien grondposities belangrijk zijn voor de gemeente en om snel te kunnen handelen en grond aan te kunnen kopen is in 2021 een krediet ter hoogte van € 1.000.000 beschikbaar gesteld. Dit is onderdeel van het project “Roerdalen in Balans”, investeren om te renderen. Bouwgrondexploitatie Ontwikkelingen De woningmarkt is al enkele jaren flink aangetrokken. Er is in alle 6 de dorpen flink gebouwd en er zijn bestemmingsplannen gewijzigd of in voorbereiding om woningbouw mogelijk te maken. We zien dit ook terug in de oplopende legesopbrengsten voor omgevingsvergunningen bouw.

Daarnaast is de ontwikkeling zichtbaar dat er steeds meer behoefte is aan (tijdelijke) woningen voor arbeidsmigranten en aan tijdelijke huisvesting voor doelgroepen (zoals vluchtelingen, statushouders en woonurgenten). De behoefte aan een transformatie van de bestaande woningmarkt (vaak particulier eigendom) wordt steeds groter. Het huidige aanbod sluit niet meer aan op de toekomstige vraag. In de ontwikkelingen worden de regionale afspraken steeds belangrijker. Samen richten we onze aandacht de komende jaren vooral op het bewust maken van onze inwoners zodat ze langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Daarom communiceren en stimuleren we mogelijkheden om woningen duurzamer (levensloopbestendiger en energiezuiniger) te maken. De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug. We zoeken naar alternatieve inkomsten. Hierbij zetten we het grondbeleid in, van passief naar actief grondbeleid. Hiervoor zijn diverse voorstellen opgenomen in het plan van aanpak “Investeren om te Renderen” (zie programma 4 van de begroting). Bouwgrondexploitatie Wij hebben nog drie grotere uitbreidings- of uitleggebieden in eigendom die bestemd zijn voor woningbouw. Dit zijn Wienkeskoel ll in Melick, Oortjensveld III in Herkenbosch en Holsterveld in Vlodrop.

Aanvullende nieuwe uitbreidings- of uitleggebieden zijn niet gepland door de afnemende behoefte die vanuit de bevolkings- en huishoudensprognoses wordt voorspeld op de langere termijn. Daarom hanteren we nu nog een passief grondbeleid voor woningbouw en kopen we zelf geen nieuwe uitbreidingslocaties aan. Ook dit is onderwerp van onderzoek in het nieuwe grondbeleid. Wel onderzoeken we nog de mogelijkheid voor Wienkeskoel – fase III. Onze focus ligt verder op inbreidingslocaties, op het transformeren van de bestaande woningvoorraad en op de mogelijkheden tot de herontwikkeling van vrijkomende gronden en stedenbouwkundig rotte plekken, in afstemming met de behoefte. Bouwgrond is een middel om het gemeentelijke ruimtelijk beleid te realiseren. De gemeente richt zich op doelen met een algemeen sociaal maatschappelijk belang. We voeren een marktconform

75

grondprijsbeleid. Overeenkomstig de wettelijke eisen moeten de bouwgrondprijzen op basis van een onafhankelijk onderzoek regelmatig worden geëvalueerd. In 2013 heeft een dergelijk onafhankelijk onderzoek plaatsgevonden. Dit heeft geresulteerd in het adviesrapport "Grondprijzen woningmarkt Roerdalen" dat een woningmarktanalyse en grondprijsadvies bevat. In de nieuwe Nota Grondbeleid, welke naar verwachting eind 2022 aan de raad zal worden voorgelegd, zal worden geadviseerd om de huidige grondprijs te actualiseren. Voor de drie uitbreidingsgebieden zijn er de volgende ontwikkelingen:  De exploitatie voor Holsterveld (Vlodrop) is in 2021 heropend. De planologische procedure is afgerond en er wordt gewerkt aan het civieltechnisch plan. De eerste koopovereenkomsten zijn gesloten en naar verwachting vinden de eerste bouwwerkzaamheden in 2023 plaats.  In Oortjensveld III (Herkenbosch) zijn de laatste bouwkavels verkocht. Bij drie kavels wordt nog gebouwd. Naar verwachting zijn de bouwwerkzaamheden begin 2023 afgerond en kunnen de laatste werkzaamheden voor het woonrijp maken aan de Dukatenlaan worden uitgevoerd. Naar verwachting kan in 2023 de grondexploitatie worden gesloten.  In Wienkeskoel II (Melick) dekken de gerealiseerde verkopen op dit moment ruimschoots alle reeds gemaakte kosten. Dit geldt ook voor de kosten die we nog zullen maken.

Inmiddels is opdracht verstrekt voor het woonrijp maken en die werkzaamheden worden in 2022 nog uitgevoerd. Naar verwachting kan uiterlijk begin 2023 de grondexploitatie worden gesloten.  In 2021 is een eerste studie uitgevoerd naar de mogelijkheden voor Wienkeskoel – fase III (mede in relatie tot investeren om te renderen). In 2022 is een plan van aanpak vastgesteld welke in 2023 wordt doorlopen om te komen tot een bestemmingsplanwijziging en grondverkoop.

Verwachte resultaten bouwgronden in exploitatie

Boekwaarde 31-12-2021

Oortjensveld III - Herkenbosch Holsterveld Wienkeskoel II, fase 2 - Melick

bedragen x € 1.000 Boekwaarde Prognose 2022-2026 einde doorlooptijd Lasten Baten

-77 0 -507 - 584

92 1.249 221 1.562

0 -1.650 0 - 1.650

15 -401 -286 - 672

bedragen x € 1.000 Te nemen winst per jaar Winstneming bouwgronden in exploitatie (POC-methode) Oortjensveld III - Herkenbosch Holsterveld Wienkeskoel II, fase 2 - Melick

2023

2024

2025

2026

26 -415 0 - 389

0 -87 0 - 87

0 -11 0 - 11

0 0 0 -

Totale winstneming 26 -513 0 - 487

In de huidige boekwaarde zijn de winstnemingen uit het verleden verwerkt. Hierboven is in de eerste tabel zichtbaar welke winsten op dit moment nog verwacht worden tot het einde van de looptijd van de twee bouwgrondexploitaties en welk effect dit heeft op de boekwaarde, indien er geen winst wordt genomen. Volgens de Percentage of Completion methode moet ieder jaar een gedeelte van de gemaakte winst genomen worden. Deze te nemen winst is te zien in de tweede tabel. De genomen winst wordt in de reserve bouwgrondexploitatie gestort. Hierdoor verdwijnt de boekwaarde en neemt de stand van de reserve bouwgrondexploitatie toe.

76

Als winst gebruikt wordt voor dekking van het begrotingssaldo wordt deze uit de reserve bouwgrondexploitatie onttrokken. In de winstneming is nog geen rekening gehouden met de vennootschapsbelasting die over gemaakte winst betaald moet worden. Een mogelijke betaling wordt ten laste gebracht van de reserve bouwgrondexploitatie. Landbouwgrond We hebben ongeveer 460 ha landbouwgrond in eigendom. Deze gronden verpachten we grotendeels langjarig middels reguliere (langjarige) pachtcontracten. Ongeveer 70 hectare van het gemeentelijk eigendom zijn percelen die middels liberale pachtcontracten voor periodes van 1,3 of 6 jaar worden verpacht. Deze gronden kunnen we in principe inzetten voor gebiedsontwikkelingen. Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische hoofdstructuur) We hebben ook ruim 400 ha bos- en natuurgebieden in eigendom. Deze liggen grotendeels in het Nationaal Park de Meinweg en in het Roerdal. We beheren de gronden op een duurzame wijze volgens de beheervisie voor de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en landschapselementen. Dit doen we aan de hand van jaarlijkse werkplannen conform de richtlijnen van FSC (Forest Stewardship Council). Landelijk en Europees natuurbeleid spelen een belangrijke rol bij onze grondpositie.

Dankzij een actieve grondpolitiek kunnen we de provincie ondersteunen bij het realiseren van prioritaire Rijksdoelen zoals Natura 2000 en het Natuurnetwerk Nederland (voorheen EHS). Wat er nodig is voor de nieuwe stikstofaanpak van het Rijk is nog niet bekend. Medio 2023 dient de provincie hiervoor een plan ontwikkeld hebben. Gezien de verplichtingen aan Europa moeten we de prioritaire gebieden ten behoeve van de Natura 2000 gebieden met voorrang realiseren. Dankzij de inzet van gemeentelijke gronden ontstaan er meer kavelruilmogelijkheden waardoor de gewenste doelen sneller worden gerealiseerd. We willen het liefst dat dit budgettair neutraal gebeurt.

77

Paragraaf lokale heffingen Inleiding De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Ze raken de burgers, bedrijven en instellingen heel direct. De gemeenteraad heeft de bevoegdheid te bepalen welke belastingen een gemeente heft, welke heffingsmaatstaven worden gehanteerd en welke tarieven daarbij gelden. De mogelijke belastingen die een gemeente kan heffen zijn bij wet bepaald. De afvalstoffenheffing en rioolheffing zijn zogenaamde ‘bestemmingsheffingen’. De overheid verstrekt een dienst vanuit wettelijk verplichte zorgtaken, waarbij niet alleen de individuele dienst, maar vooral het collectieve belang een rol speelt. Iedereen in de gemeente is er bijvoorbeeld bij gebaat dat het afval wordt ingezameld en verwerkt. De begrote opbrengst van de heffingen mag bij bestemmingsheffingen niet hoger zijn dan de begrote kosten voor de zorgtaken. Leges en begraafrechten zijn andere betalingen voor overheidsdiensten waar een direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat, maar deze tegenprestatie is strikt individueel. Deze worden ‘retributies’ of ‘rechten’ genoemd. Het gaat dan bijvoorbeeld om het aanvragen van een paspoort of een omgevingsvergunning of begraven worden. Ook hiervoor is bepaald dat er geen winst mag worden begroot.

De opbrengst van de heffing mag dan in totaliteit niet hoger worden begroot dan de kosten die de gemeente moet maken om de diensten te verlenen. De opbrengsten mogen, evenals bij bestemmingsheffingen, wel lager worden begroot. Tezamen met de bestemmingsheffingen zullen in deze paragraaf de rechten ‘kostendekkende heffingen’ worden genoemd.

Beleid De uitgangspunten die wij hanteren bij het opleggen van lokale heffingen zijn:  Een beheerste lastendruk ontwikkeling realiseren door de ontwikkeling van de OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffingen gezamenlijk in beeld te brengen.  Voor de rechten die we als gemeenten heffen wordt toegewerkt naar kostendekkende tarieven. In Roerdalen worden de volgende belastingen en kostendekkende heffingen geheven: Belastingen Kostendekkende heffingen Onroerendezaakbelasting

Rioolheffing

Toeristenbelasting

Afvalstoffenheffing

Hondenbelasting

Begraafrechten Leges

In de Programmabegroting van 2023 is voor de opbrengst van de belastingen uitgegaan van de financiële kaders uit de Kadernota: Wij hebben het meerjarig perspectief aangehouden dat al bij de Programmabegroting van 2021 is vastgesteld. In 2019 is een applicatie in gebruik genomen waarmee berekend wordt in welke mate de opbrengsten van leges en begraafrechten opwegen tegen de voor de dienst gemaakte kosten. Deze verhouding wordt de kostendekkendheid van het tarief genoemd. De berekeningen met de gegevens van de begroting 2023 waren bij het schrijven van deze begroting nog niet gereed. Bij de behandeling van de belastingverordeningen 2023 in december zal de kostendekkendheid van de legestarieven 2023 en begraafrechten 2023 alsnog in beeld gebracht en door de Raad vastgesteld worden. Indien de vaststelling van de belastingverordeningen op dat

78

moment aanleiding geeft tot een bijstelling in de opbrengsten, dan zal een begrotingswijziging 2023 aan de Raad worden voorgelegd. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente is deels autonoom op het gebied van kwijtschelding gemeentelijke belastingen. De gemeente kan dus, binnen het wettelijke kader, zelf bepalen of kwijtschelding aan burger wordt verleend, in welke mate of in geheel niet. Als inwoners niet in staat zijn om de belastingaanslag te betalen, kunnen zij hiervoor kwijtschelding aanvragen. Om voor kwijtschelding in aanmerking te komen wordt gekeken naar de financiële situatie van de aanvrager. De kwijtscheldingsnorm die wordt gehanteerd is 100% van de bijstandsnorm. Alleen particulieren, die geen zelfstandig beroep uitoefenen en geen ondernemer zijn, komen in aanmerking voor kwijtschelding. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor de vaste bedragen van de afvalstoffenheffing, de rioolheffing en de hondenbelasting (alleen 1ste hond). De BsGW voert het kwijtscheldingsbeleid uit. Zij maken hierbij gebruik van het Inlichtingenbureau3. Deze toetsen de gegevens van de aanvrager die nodig zijn om voor kwijtschelding in aanmerking te komen.

Overzicht van diverse heffingen en de ontwikkelingen Vaststelling belastingverordeningen 2023 De vaststelling van de tarieven voor de verschillende belastingen en rechten vindt plaats bij het vaststellen van de belastingverordeningen in de raad. Onroerendezaakbelasting (OZB) De OZB wordt geheven over de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen. De taxatie van deze waarde vindt jaarlijks plaats. Met ingang van 1 januari 2022 wordt bij de bepaling van de WOZwaarde verplicht gerekend met m2 in plaats van m3. Voor het belastingjaar 2023 wordt de WOZwaarde gebruikt met peildatum 1 januari 2022. De taxaties hiervan worden jaarlijks door de BsGW op 15 oktober aangeleverd. Landelijk is de gemiddelde WOZ-waarde van woningen voor het jaar 2021 gestegen met 7,0%. De gemiddelde WOZ-waarde per woning komt daarmee landelijk uit op € 290.000. In Roerdalen is deze gemiddelde waarde per 1 januari 2021 € 246.0004. Dit is ten opzichte van 2020 een stijging van 6,0%. In de provincie Limburg steeg de gemiddelde WOZ-waarde per woning in diezelfde periode met 6,0% (van € 218.000 naar € 231.000). De OZB-opbrengsten stijgen in 2023 zoals opgenomen in het meerjarige perspectief van Roerdalen in Balans. Dit betekent dat de OZB-opbrengsten met betrekking tot woningen in 2023 stijgen met 3,5% ten opzichte van de begroting 2022.

De OZB-opbrengsten met betrekking tot niet-woningen in 2023 stijgen met € 50.000 ten opzichte van de begroting 2022. De OZB wordt niet verder verhoogd. De OZB-opbrengst wordt wel bijgesteld als gevolg van oppervlakte-aanpassingen van woningen en de toename van het aantal woningen. Het Rijk heeft met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) afgesproken dat vanaf 2020 een benchmark woonlasten wordt ingevoerd om jaarlijks de ontwikkeling van de lokale lasten inzichtelijker te maken. Met de invoering van de benchmark stappen we in Nederland af van de 3

Het inlichtingenbureau is een landelijke stichting die actief is de informatiedistributie voor gemeenten. Zij doen dit door het verzamelen van gegevens uit verschillende bronnen. Door slim combineren van de verzamelde gegevens maken zij de informatie makkelijk toepasbaar. Dit helpt bij het beslissen of inwoners recht hebben op bepaalde voorzieningen. In dit geval kwijtschelding van lokale belastingen. 4 Bron CBS gemiddelde WOZ-waarde woningen per gemeente, 2021.

79

afspraak dat de ontwikkeling van de lokale lasten jaarlijks wordt gemonitord met de macronorm onroerendezaakbelasting (ozb, de macronorm). In de benchmark woonlasten wordt weergegeven wat een huishouden met een eigen woning aan de gemeente betaalt. Deze gegevens zijn terug te vinden in de Atlas van de Lokale Lasten, zoals deze door COELO gepubliceerd wordt. De woonlasten zijn de som van de gemiddeld betaalde ozb, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing minus een eventuele heffingskorting. Landelijk gezien betaalt een gemiddeld meerpersoonshuishouden met een eigen woning in 2022 gemiddeld 3,0% meer aan lokale lasten dan in 2021. Toeristenbelasting Voor de toeristenbelasting is in 2022 een nieuwe verordening vastgesteld voor de periode 2022-2023. Het vastgestelde tarief per overnachting bedraagt € 1,70 en het tarief voor logiesverblijf, als gevolg van huisvesting van arbeidsmigranten, per overnachting bedraagt € 1,00. De verwachting voor het aantal overnachtingen is dat dit aantal weer op het niveau komt van voor Covid-19. Ten aanzien van de opbrengsten uit logiesverblijf, als gevolg van huisvesting van arbeidsmigranten, verwachten we geen wijzigingen. Hondenbelasting De opbrengsten hondenbelasting zijn ten opzichte van 2022 gelijk gehouden. Rioolheffing Met ingang van maart 2022 is het nieuwe rioleringsplan van kracht. Dit plan heeft een looptijd tot en met 2026.

In dit plan is vastgelegd hoe wij omgaan met de gemeentelijke zorgplichten voor het stedelijk afvalwater, afvloeiend hemelwater en het grondwater. Hierbij is ook rekening gehouden met het veranderend klimaat. De rioolheffing wordt geheven over het waterverbruik en wordt berekend op basis van 100% kostendekking. Aanpassingen in de kosten worden verrekend met de voorziening riolering. Om de stijgende kosten en klimaatmaatregelen te kunnen blijven dekken worden de tarieven, conform het eerder genomen raadsbesluit GRP dd. 10-03-2022, met ingang van 2023 jaarlijks verhoogd met € 6,- (exclusief inflatie) tot € 238,- (exclusief inflatie) in 2026.

Berekening kostendekkendheid riolering

Begroting 2023 Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Onttrekking voorziening rioleringen Netto kosten

- 1.523 186 - 1.337

67,6% -8,3% 59,3%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Extra toegerekende rente cf. GRP Toe te rekenen kosten taakveld

- 641 - 137 - 138 - 916

28,5% 6,1% 6,1% 40,7%

Totale kosten heffing

- 2.253

100,0%

Totale opbrengsten heffing

2.253

Dekkingspercentage heffing

-0

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

80

100,0%

Afvalstoffenheffing In het streven naar een duurzamere samenleving en de noodzaak om actie te ondernemen omdat de kosten voor afvalverwerking stijgen is er met ingang van 2022 door de raad gekozen voor een nieuwe methode van afvalinzameling. De kosten voor de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval worden gedekt uit de afvalstoffenheffing. Ook In 2023 gaan huishoudens naast een vastrechtbedrag een bedrag betalen voor elke lediging van de restafvalcontainer en voor elke inworp in de ondergrondse restafvalcontainer. De restafvalcontainer kunnen huishoudens één keer per vier weken aanbieden. Voor het laten legen van de GFT-container, welke eens per twee weken mogelijk is, wordt geen apart tarief in rekening gebracht. Deze kosten zitten in het vastrechtbedrag. Uitgangspunt van deze systematiek is dat een huishouden dat afval goed scheidt goedkoper uit is dan een huishouden dat z’n afval niet goed scheidt. Getracht is om een juiste balans te vinden tussen het vastrechtbedrag en het variabele ledigingstarief. Uitgangspunt is tot nu toe dat de afvalstoffenheffing 100% kostendekkend is. Met dit uitgangspunt is dan ook bepaald wat de totale opbrengst van afval moet zijn. Voor 2023 hebben we het voorstel de tarieven van de afvalstoffenheffing gelijk te houden aan 2022. Deze tarieven worden bij de vaststelling van de Verordening Afvalstoffenheffing in december 2022 vastgesteld.

Berekening kostendekkendheid afval

Begroting 2023 Bedrag

%

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Inkomsten, exclusief heffingen Netto kosten

- 2.795 764 - 2.031

103,4% -28,3% 75,2%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

- 339 - 332 - 671

12,5% 12,3% 24,8%

Totale kosten heffing

- 2.703

100,0%

Totale opbrengsten heffing

2.575

Dekkingspercentage heffing

- 128

95,3%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

Begraafrechten De opbrengsten begraafrechten worden ten opzichte van de begroting 2022 gelijk gehouden. Legesverordening De omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging zijn beoogd in werking te treden op 1 januari 2023. De intentie van de Omgevingswet is om wet- en regelgeving over de fysieke leefomgeving eenvoudiger te maken en besluitvorming in dit domein sneller te laten verlopen. Samen met de invoering van de Omgevingswet wordt er bij de tarieventabel gekozen voor eenzelfde opzet voor de 3 MER-gemeenten, om zodoende efficiënter te kunnen werken. Het vaststellen van de tarieven is aan elke raad afzonderlijk.

81

De legesverordening kent de volgende hoofdstukken: - Hoofdstuk 1 Algemene dienstverlening - Hoofdstuk 2 Dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet - Hoofdstuk 3 Dienstverlening vallend onder de Dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2 De hoofdstukken 1 en 3 zijn in vergelijking met de voormalige titels 1 en 3 inhoudelijk niet gewijzigd. Hoofdstuk 2 van de tarieventabel bevat de tariefbepalingen die betrekking hebben op de Omgevingswet. Deze tarieven dienen opnieuw bepaald te worden. Om te komen tot een juiste en volledige tarieventabel hebben de MER-gemeenten een externe partij, die ervaring heeft in dit proces, in de arm genomen. De legesopbrengst van Hoofdstuk 1 is verlaagd met € 49.000 in verband met de langere geldigheidsduur van de paspoorten waarmee in de vorige begroting geen rekening is gehouden. Zodra bekend is wat de gevolgen zijn van de invoering van de omgevingswet en Wet kwaliteitsborging op de gemeentelijke activiteiten en de daarmee samenhangende leges, dan zal, indien nodig, een begrotingswijziging worden voorgesteld. Bij het vaststellen van de legestarieven door de raad in december geven we aan welke legesproducten veranderen. Financiële gegevens gemeentelijke heffingen bedragen x € 1.000 Lokale heffingen

Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

Belastingen Onroerende zaakbelasting woningen Onroerende zaakbelasting niet-woningen Toeristenbelasting Hondenbelasting Totaal Belastingen

2.639 659 343 119 3.759

2.710 733 446 117 4.007

2.805 783 521 117 4.227

2.903 853 521 117 4.395

2.903 853 521 117 4.395

2.903 853 521 117 4.395

Heffingen Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal Heffingen

2.600 2.141 4.741

2.687 2.191 4.878

2.575 2.253 4.827

2.723 2.316 5.039

2.739 2.380 5.119

2.780 2.445 5.225

Leges en rechten Leges bouwvergunningen Leges burgerzaken Begraafplaatsrechten Overige leges en rechten Totaal Leges en rechten

316 154 32 121 623

404 165 40 119 727

404 163 40 89 696

404 163 40 89 696

404 163 40 89 696

404 163 40 89 696

Kwijtscheldingen Kwijtscheldingen Totaal Kwijtscheldingen

- 122 - 122

- 125 - 125

- 127 - 127

- 127 - 127

- 127 - 127

- 127 - 127

Totaal lokale heffingen

9.002

9.487

9.622

10.002

10.082

10.189

Lastendruk Bij de lastendruk kijken we naar de belastingen en heffingen die een gemiddeld gezin aan de gemeente moet betalen. Dit betekent dat er gekeken wordt naar de onderdelen OZB, afval en riolering. Aangezien de tarieven voor de verschillende onderdelen nog niet duidelijk zijn, wordt er nu een indicatie gegeven van de verwachte ontwikkeling van de lastendruk. Daarbij is uitgegaan van een

82

woning met een gemiddelde WOZ-waarde en een containermaat van 140 liter. Waar in het verleden werd uitgegaan van de grootste containermaat gaan we met ingang van het begrotingsjaar 2023 uit van de containermaat van 140 liter omdat dit tegenwoordig de meest gangbare containermaat binnen de gemeente is. Het vergelijkende cijfer voor 2022 is hierop aangepast. Het voorstel is om voor 2023 de lasten voor de afvalstoffenheffing gelijk te houden aan 2022. Gemiddeld komt de lastenstijging dan uit op 2,1%.

Indicatie lokale lastendruk gemiddeld gezin OZB eigenaar Afvalstoffenheffing Rioolrechten

2022

2023

€295,26 €263,00 €214,00 €772,26

€305,59 €263,00 €220,00 €788,59

Lastenstijging (%) 3,5% 0,0% 2,8%

83

Paragraaf Verbonden partijen Verbonden partijen zijn organisaties waaraan we ons bestuurlijk en financieel verbonden hebben. Als de gemeente stemrecht heeft of een zetel heeft in het bestuur, is er sprake van een bestuurlijk belang. Ook als de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die we kwijt zijn bij een faillissement of als financiële problemen verhaald kunnen worden op de gemeente, is er sprake van een financieel belang. We willen meer grip krijgen op de verbonden partijen en de ontwikkeling van sommige samenwerkingsverbanden naar WGR (Wet gemeenschappelijke regeling). We willen daarbij voor de gemeenteraad de medebewindstaken inzichtelijker maken. De gemeenteraad heeft de informatie die zij over verbonden partijen wil ontvangen bepaald. In deze paragraaf wordt deze informatie zo veel mogelijk verstrekt. Bij behandeling van de begrotingen van de verbonden partijen in de gemeenteraad komt de informatie verder aan de orde. Beleidskaders In 2015 is de nota ‘Governance bij verbonden partijen’ vastgesteld. Hierin zijn algemene kaders gesteld met betrekking tot het aangaan van verbonden partijen5, tijdens de uitvoeringsfase en het beëindigen van een verbonden partij. Tevens is een kader afgesproken op basis waarvan een risicoanalyse van de verbonden partijen wordt uitgevoerd.

Het risico dat de gemeente loopt met de verbonden partijen wordt gewogen op kenmerken die het financieel en bestuurlijk risico meten. Financiële kenmerken zijn bijvoorbeeld hoe hoog de jaarlijkse financiële bijdrage is en in hoeverre de gemeente financieel aansprakelijk is. Bestuurlijke kenmerken zijn bijvoorbeeld of de gemeente vertegenwoordigd is in het bestuur en of er duidelijke afspraken zijn over te behalen doelen en te leveren prestaties. De uitkomst van deze risicoanalyse bepaalt het van toepassing zijnde toezichtarrangement. Er is sprake van ‘Good Governance’ als de te onderscheiden pijlers van het Governance model juist en evenwichtig worden toegepast. De belangen zijn groot omdat verbonden partijen:  (Publieke) doelen voor ons realiseren;  Financiële, bestuurlijke en organisatorische risico’s voor ons kunnen impliceren.

Overzicht verbonden partijen Hieronder staan de partijen waaraan we ons verbonden hebben. Het zijn vooral gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast hebben we aandelen in een aantal NV’s en BV’s (deelnemingen). Het merendeel van deze deelnemingen is voor het bereiken van onze doelstellingen niet direct van belang. Deze verbintenissen zijn gebaseerd op wettelijke kaders, waarbij de Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML) BV een uitzondering vormt. Voor de overige deelnemingen is aan het einde van de paragraaf een totaaloverzicht opgenomen met het aantal en percentage aandelen, de waarde van de bezitting, de dividenduitkering en de waarde van het eigen vermogen en vreemd vermogen.

5

De kaders zijn toepasbaar op alle soorten van samenwerkingsverbanden omdat ze betrekking hebben op risicobeheersing bij het uitbesteden van taken. 84

Als in onderstaande overzichten een bronverwijzing is opgenomen, wordt hiermee verwezen naar de documenten van de desbetreffende verbonden partij. 1.

Gemeenschappelijke regelingen

1 Veiligheidsregio Noord Limburg (VRLN) 2 Westrom 3 Reinigingsdienst Maasland 4 Servicecentrum MER 5 Belastingsamenwerking Gemeenten en Waterschappen (BsGW) 6 Grenspark Maas-Swalm-Nette (MSN) 7 Omnibuzz 8 Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord 9 Modulaire Gemeenschappelijke Regeling (MGR) Sociaal Domein Limburg Noord 2. Vennootschappen en corporaties 1 Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML) 2 NV BNG 3 Enexis Holding BV 4 CSV Amsterdam BV 5 PBE BV 6 NV WML 7 Nazorg Limburg BV (Bodemzorg Limburg) 3. Stichtingen en verenigingen 1 Ons WCL 4. Overige verbonden partijen 1 Euregio Rijn-Maas-Noord (RMN) Risicomatrix verbonden partijen Financieel risico

Bestuurlijk risico Laag

Laag

- Vennootschappen en corporaties (excl. OML BV)

Gemiddeld

Gemiddeld

Hoog

- Grenspark MSN - Ons WCL - Euregio Rijn Maas Noord - RUD - MGR SD M-NL - Veiligheidsregio - RD Maasland - Omnibuzz - OML BV

- Westrom - Servicecentrum MER

Hoog

Toezichtsarrrangement Basis pakket Plus pakket Plusplus pakket Bron: Nota Governance bij verbonden partijen 2015

85

In de nota verbonden partijen is het volgende toezichtsarrangement opgenomen:  



86

Basis: De gemeenteraad wordt over verbonden partijen geïnformeerd bij de gemeentelijke begroting en jaarrekening. Dit gebeurt in de paragraaf verbonden partijen; Pluspakket: Aanvullend op het Basispakket wordt de gemeenteraad ook bij de gemeentelijke halfjaarrapportage geïnformeerd over deze verbonden partijen. Daarnaast zal de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen hoger zijn dan bij de partijen in het basispakket. Tot slot worden deze verbonden partijen ook periodiek geagendeerd in het college; Plusplus pakket: Verbonden partijen waarbij de gemeente een hoog bestuurlijk en financieel risico loopt worden ingedeeld in het Plusplus pakket. Aanvullend op het Plus pakket wordt de bestuurlijke en ambtelijke overleg frequentie met deze verbonden partijen verder opgevoerd.

Naam Veiligheidsregio Limburg-Noord Openbaar belang De Veiligheidsregio Limburg-Noord heeft tot doel: De behartiging van de belangen van de gemeente en hun ingezetenen op het gebied van:  brandweerzorg;  geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen;  rampenbestrijding en crisisbeheersing;  het bevorderen van de multidisciplinaire uitvoering van de rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de bestrijding van zware ongevallen;  het bevorderen van een samenhangend integraal veiligheidsbeleid in de regio;  de publieke gezondheidzorg als bedoeld in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Deelnemers Aantal gemeenten op 1 januari 2022: 15 Beesel, Bergen, Echt-Susteren, Gennep, Horst aan de Maas, Leudal, Maasgouw, Mook en Middelaar, Nederweert, Peel en Maas, Roerdalen, Roermond, Venlo, Venray, Weert. Bestuursstructuur Openbaar lichaam, ingesteld bij gemeenschappelijke regeling. Het algemeen bestuur bestaat uit de burgemeesters van de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten. Daarnaast kent de gemeenschappelijke regeling twee bestuurscommissies: GGD en Veiligheid. Daarin vindt periodiek overleg plaats met de betreffende portefeuillehouders uit de aangesloten gemeenten. Financiën verbonden partij

Bijdrage gemeente

Risico

Ontwikkelingen

Per 1 januari 2023 31 december 2023 Eigen vermogen € 6.963.000 € 6.782.000 Vreemd vermogen € 55.874.000 € 55.904.000 Verwacht resultaat 2023: -/- € 181.000 Dit verlies wordt volledig gedekt uit de daarvoor ingestelde bestemmingsreserves. (Bron: Ontwerpbegroting 2023) De bijdrage van de gemeente Roerdalen over 2023 bedraagt € 2.250.000 en vindt plaats vanuit de programma’s 1 en 3. (Bron: Ontwerpbegroting 2023) Bijdrage 2022: € 2.176.000 (Bron: Ontwerpbegroting 2022) De deelnemende gemeenten kunnen bij het niet nakomen van financiële verplichtingen, als gevolg van aangetrokken geldleningen, verstrekte garanties of claims van derden, hoofdelijk worden aangesproken (art. 32). Bij uittreding uit de gemeenschappelijke regeling regelt het algemeen bestuur de gevolgen hiervan. Bij opheffing wordt een liquidatieplan opgesteld met daarin de gevolgen voor de deelnemende gemeenten. Meer-jarenstrategie De meer-jarenstrategie van de VRLN kent 3 speerpunten:  risicogericht: door sturing op risico’s en continue omgevingsanalyse kunnen we onze inspanningen beter richten (effectiviteit);  vraaggericht: elke vraag gaat eigenlijk over een risico. We helpen de klant het liefst voordat hij een vraag stelt;

87

Naam

Veiligheidsregio Limburg-Noord  informatie gestuurd: we maken op een slimme manier informatie levend en versterken hiermee de betrouwbare en deskundige informatiepositie. Verdeelsystematiek algemene bijdrage gemeenten (harmonisatie) Met ingang van de begroting 2017 is de besluitvorming over de verdeling van de kosten en opbrengsten naar de deelnemende gemeenten geharmoniseerd. Bij de vaststelling van de nieuwe verdeelsystematiek is met de gemeenten een ingroeiregeling afgesproken van 4 jaar. 2020 was het laatste jaar van het ingroeimodel. Vanaf 2021 dragen alle deelnemers bij conform de in 2017 vastgestelde verdeelsleutels. In 2023 wordt 50% van het verschil verrekend, oplopend tot 100% in de begroting 2025. Veiligheid Periodiek dient de Veiligheidsregio het risicoprofiel te actualiseren. In het verlengde hiervan wordt bepaald welke maatregelen nodig zijn om de gewijzigde risico’s beheersbaar te houden. Daarnaast wordt ingespeeld op de maatschappelijke ontwikkelingen en de invloed hiervan op de brandweerorganisatie. Hierbij zal nadrukkelijk aandacht zijn voor de Paraatheid van de brandweer (beleidsplan 2020 – 2023) en inzet van de brandweervrijwilliger, de groei van evenementenadvisering bij crisisbeheersing en de effecten van de nieuwe Omgevingswet op risicobeheersing.

Algemene ontwikkelingen 2023 De invoering van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds staat gepland voor 2023. De nieuwe verdeling wordt stap voor stap ingevoerd zodat gemeenten voldoende tijd hebben om zich aan de nieuwe financiële situatie aan te passen. Per 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging Bouw (Wkb). In 2023 ligt de focus op het adviseren bij het omgevingsplan en het borgen van veiligheid en gezondheid bij de grote maatschappelijke opgaven: de energietransitie, klimaatadaptatie, vergrijzing en de woningbouwopgave. Aan de strategische huisvestingsnota wordt invulling gegeven. Kan het anders, kan het duurzamer, slimmer en efficiënter en daarmee ook goedkoper? In 2023 zal uitvoering gegeven worden aan de subsidieaanvraag INTERREG VI-A waarbij aanspraak gemaakt zal worden op een Europese subsidie om grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van crisisbeheersing te versterken. Grensoverschrijdende samenwerking in Limburg met de Duitse partners, de beide veiligheidsregio's, natuurpartijen en provincie Limburg. Gezondheid Publieke gezondheidszorg omvat de (door individuele burgers ongevraagde) zorg die de overheid aanbiedt om ziekte en gezondheidsschade van de gehele (of groepen in de) bevolking op te sporen en te voorkomen. Het programma Publieke Gezondheid bestaat uit drie onderdelen: - Publieke gezondheidszorg voor de jeugd;

88

Naam

Veiligheidsregio Limburg-Noord - Publieke gezondheidszorg algemeen en - Publieke gezondheidszorg tijdens crisissituaties. Algemene ontwikkelingen 2023 - Met ingang van 1 juli 2022 is in de wet geregeld dat de jeugdgezondheidszorg een prenataal huisbezoek uitvoert bij kwetsbaren. Middels dit huisbezoek wordt vroegtijdig ondersteuning aangeboden die kan bijdragen aan een goede ontwikkeling van het ongeboren kind. Vanaf 2023 wordt 1,5 fte verpleegkundige ingezet om dit uit te voeren. We hebben hier extra middelen voor gekregen in het gemeentefonds. - Het is onduidelijk wat gaat gebeuren in toekomst voor wat betreft de aansturing van infectieziektebestrijding (IZB). Landelijk wordt gediscussieerd over de governance van de (opgeschaalde) IZB. Vragen hierbij zijn: Moet de aansturing landelijk plaatsvinden, regionaal of een combinatie daarvan? En hoe verhouden de aansturende partijen zich tot elkaar? En moet de aansturing veranderen in aard en omvang? Hier hopen we in 2023 meer zicht op te krijgen. - De GGD wil verkennen op welke manier ze gemeenten kunnen ondersteunen bij het versterken van een goede samenwerking tussen zorg, welzijn, veiligheid en straf. - In het najaar van 2022 wordt een lokaal uitvoeringsplan opgesteld waarin concrete acties worden benoemd waar we de komende jaren mee aan de slag gaan.

Denk hierbij aan een actie zoals verbetering van de samenwerking tussen de jeugdgezondheidszorg (o.a. consultatiebureau) en het sociaal team. In dit plan wordt duidelijk beschreven wie welke rol heeft en hoe we deze actie gaan uitvoeren. Dus niet alleen schrijven maar echt overgaan tot actie.

Naam Westrom Openbaar belang Westrom integreert mensen, die om welke reden dan ook een afstand hebben tot de arbeidsmarkt in de samenleving door middel van werk. In dit kader is de Westrom partner voor de uitvoering van de participatiewet. Daarnaast kan beheer van diverse contractactiviteiten bij Westrom worden ondergebracht. In het kader van de participatiewet zorgt Westrom voor werkplekken voor beschut werken, voor mensen die op basis van de oude WSW zijn aangewezen op werk onder aangepaste omstandigheden. Deelnemers Aantal gemeenten: 5 Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Roerdalen, Roermond. Bestuursstructuur Gemeenschappelijke regeling.

Financiën verbonden partij

De gemeente is met 2 leden vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. De deelname is gebaseerd op het aantal inwoners. Per 1 januari 2023 31 december 2023 Eigen vermogen €4.177.573 €4.206.573 Vreemd vermogen n.b. n.b. Verwacht resultaat 2023: € 29.000 (Bron: Begroting 2023)

89

Naam Bijdrage gemeente

Risico

Ontwikkelingen

90

Westrom De bijdrage van de gemeente Roerdalen over 2023 bedraagt € 186.081. Daarnaast betaalt de gemeente een bedrag per WSW’er aan de Westrom, bekostigd vanuit het participatiebudget. In 2023 bedraagt de bijdrage uit het participatiebudget € 2.494.188 en vindt plaats vanuit programma 2. (Bron: Begroting 2023) Bijdrage 2022: Gemeentelijke bijdrage € 342.491. Bijdrage uit het participatiebudget € 2.614.348 (Bron: Begroting 2022) De weerstandscapaciteit in 2021 is voldoende om de geïnventariseerde risico’s, zoals die genoemd zijn in de begroting, op te vangen. De gemeente betaalt mee aan een eventueel exploitatietekort. De bedrijfsresultaten van Westrom zijn afgelopen jaren sterk verbeterd. Prio Verve De huidige groen werkzaamheden die eerder door Prio Verve werden uitgevoerd zijn nu tijdelijk bij Westrom Groen BV ondergebracht. Hier vinden ook de verschillende financiële activiteiten plaats. Door dat te doen, heeft de ontbinding in de eerste jaren geen financieel effect op de begroting van de Westrom en daarmee ook geen financiële consequenties voor de deelnemende gemeenten. Nadat de definitieve situatie in 2023 is gerealiseerd en de opdrachten niet meer de verantwoordelijkheid zijn van de Westrom, vindt de financiële overdracht naar de GR Westrom plaats. De begroting 2023 is geschreven vanuit de huidige strategienota, die eind 2020 afloopt.

De strategienota die in 2017 is vastgesteld voor de periode 2018 – 2020 in combinatie met de verbetermaatregelen voor 2020 - 2024 uit het onderzoek van Robert Capel vormen vooralsnog de basis voor de begroting 2022. Tot 2022 is vanuit de deelnemende gemeenten en Westrom gewerkt aan de voorbereiding van de nieuwe entiteit om werkzoekenden met een grote afstand tot de arbeidsmarkt te ondersteunen naar werk( zie de raadsinformatiebrief d.d. 27 mei 2022). Tot nu toe is er nog geen sluitende begroting voor een dergelijke entiteit. Er is nog onduidelijk wat de bijdrage voor deze doelgroep in het participatiebudget vanuit het rijk wordt. Regionaal is afgesproken dat deze ontwikkeling door de nieuwe bestuurders van gemeenten in het AB Westrom in september 2022 wordt opgepakt. Daar wordt ook het krimpscenario WSW bij betrokken.

RD Maasland Openbaar belang Het vervullen van de zorgplicht van de lokale overheid ten aanzien van de inzameling van huishoudelijk afval en kunststof verpakkingsafval tegen de laagst mogelijke kosten met de meest optimale service. Deelnemers Aantal gemeenten: 4 Leudal, Maasgouw, Roerdalen en Echt-Susteren (noord). Aantal aansluitingen: 44.080 (Roerdalen: 9.300) (bron: begroting RD Maasland 2023) Bestuursstructuur Gemeenschappelijke regeling De gemeente is met 2 leden vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Financiën Per 1 januari 2023 31 december 2023 verbonden partij Eigen vermogen € 1.014.000 € 1.014.000 Vreemd vermogen € 7.309.000 € 7.833.000 Verwacht resultaat 2023: € 0 (Bron: Begroting 2023) Bijdrage De bijdrage van de gemeente Roerdalen over 2023 bedraagt € 869.495 en vindt plaats vanuit programma 5. gemeente (Bron: Begroting 2023) Bijdrage 2022: € 743.472 (Bron: Begroting 2022) Risico De gemeente betaalt mee aan een eventueel exploitatietekort. Ontwikkelingen De volgende beleidsmatige ontwikkelingen worden doorgevoerd:  Het bestuur van RD Maasland streeft ernaar om in het kader van circulaire economie, samen met andere gemeenten en/of collega bedrijven, het ingezamelde afval zo veel als mogelijk te herbruiken. Dit op een zodanige wijze dat ook de afhankelijkheid van de markt, en daarmee de onzekerheid over de kosten die de burger moet betalen, afneemt.

 Het bestuur van RD Maasland streeft naar een bredere samenwerking inzake grondstoffenmanagement. Afval Samenwerking Limburg onderzoekt de mogelijkheden gezamenlijk in Limburg de circulaire verwerking van afval te realiseren. RD Maasland participeert in de voorbereiding hiertoe en wil hierop aansluiten.  De afgelopen jaren zijn in de GR gemeenten Leudal, Maasgouw en Roerdalen geen grote beleidsmatige wijzigingen doorgevoerd. Ofschoon de doelstelling voor 2020 van 75% afvalscheiding reeds vroegtijdig is gerealiseerd, is de hoeveelheid nog te verbranden afval niet meer gedaald. Dit is de reden dat er in 2020 een onderzoek is opgestart of er via verandering in de afvalinzameling een verbetering kan worden gerealiseerd. Eind 2020/ begin 2021 hebben de raden van Roerdalen, Leudal en Maasgouw besloten om de afvalinzameling per 1-1-2022 op een aantal punten te wijzigen om de hoeveelheid ingezameld restafval te verlagen zodat de kostenstijging voor de inwoners beperkt blijft.

91

Naam Openbaar belang

Servicecentrum MER De Gemeenschappelijke Regeling MER (GR-MER) behartigt de gemeenschappelijke en afzonderlijke belangen van de gemeenten Maasgouw, Echt-Susteren en Roerdalen op de taakvelden Omgevingsdienst (OD) (sinds 19-2013) en Sociaal Domein (SD) (sinds 1-1-2016). Op 1 juli 2017 zijn ook de bedrijfsvoeringstaken op de gebieden Personeel & Organisatie (HRM), Financiën, Digitale Informatie Voorziening (DIV) en Informatie & Automatisering (I&A) overgedragen.

De MER-gemeenten beogen met de samenvoeging:  continuïteit in verbetering van de dienstverlening als eerste overheidsloket voor inwoners;  zo efficiënt mogelijk te werken;  afname van de kwetsbaarheid van de drie afzonderlijke gemeenten. Door de schaalvoordelen van samenwerking te benutten zullen de toekomstbestendigheid van de organisaties van de gemeenten en de bestuurskracht toenemen en zullen op den duur besparingen worden bereikt. Deelnemers Aantal gemeenten: 3 Echt-Susteren, Maasgouw en Roerdalen Bestuursstructuur Gemeenschappelijke regeling De colleges van de deelnemende gemeenten vormen het algemeen bestuur. De samenstelling van het dagelijks bestuur wordt gevormd door een afvaardiging van de colleges. Per gemeente is er één afgevaardigde in het dagelijks bestuur vertegenwoordigd. Financiën verbonden partij

Bijdrage gemeente

Per 1 januari 2023 31 december 2023 Eigen vermogen € 130.681 € 130.681 Vreemd vermogen € 3.800.000 € 3.750.000 Verwachte resultaat 2023: € 0 (Bron: Programmabegroting 2023) De bijdrage van de gemeente Roerdalen over 2023 bedraagt € 6.416.209 (Programmabegroting 2023 van het Servicecentrum MER). Deze bijdrage is als volgt opgebouwd: Omgevingsdienst Sociaal domein Bedrijfsvoering Bestuur en organisatie

2022 2.006.470 1.962.234 2.698.303 131.041 6.798.048

2023 1.789.770 1.869.140 2.626.370 130.929 6.416.209

2024 1.778.662 1.857.788 2.548.767 130.929 6.316.146

2025 1.778.662 1.872.749 2.548.767 130.724 6.330.902

2026 1.778.662 1.872.749 2.548.767 130.724 6.330.902

De bijdrage vindt plaats vanuit de programma’s 2 (SD), 3 en 5 (OD) en 7 (Bedrijfsvoering). De specifieke UP afspraak voor OD bedraagt € 39.400 en voor de VVGB € 31.802. De specifieke UP afspraak voor SD bedraagt € 20.000 voor uitvoering BBZ, € 15.000 voor uitvoering TOZO, € 37.500 bijdrage WSP (werkgevers-servicepunt) en € 60.750 voor het SWT (sociaal wijkteam).

92

Naam Risico

Ontwikkelingen

Naam Openbaar belang

Deelnemers

Servicecentrum MER De gemeente blijft beleidsmatig en financieel verantwoordelijk en is hierbij ook afhankelijk van besluitvorming van de samenwerkingspartners. De GR MER heeft zelf een algemene reserve van beperkte omvang. De GR MER vormt een specifiek aandachtspunt in het kader van risicomanagement. De administratieve organisatie wordt nog verder ontwikkeld. De Wet Kwaliteitsborging voor de bouwsector en de Omgevingswet kunnen effect hebben op de aard en omvang van de werkzaamheden en daarmee ook financieel effect hebben voor de afdeling MER/OD. Met de oprichting van het SC MER hebben we 4 ambities beoogd: kwaliteit, klantgerichtheid, kosten-efficiëntie en kwetsbaarheidsvermindering. De SC MER heeft voor 2023 de focus op de ontwikkeling van kwaliteit en klantgerichtheid. Als gevolg van de maatschappelijke en technologische ontwikkelingen verandert de rol van zowel het SC MER als de gemeenten. Voorbeelden hiervan zijn de invoering van de nieuwe omgevingswet en de doorontwikkeling van de participatiewet. Vanuit bedrijfsvoering verwachten we een andere ondersteuning die meer gericht is op data gedreven werken. Het verbeteren van de dienstverlening blijft een voortdurend aandachtspunt. De ambities op dit gebied zijn hoog. Het SC MER en de gemeenten werken samen aan deze verbetering.

Daarnaast wordt verder uitvoering gegeven aan een verbetertraject Servicecentrum MER op basis van de 21 opgaven die zijn opgesteld naar aanleiding van het vervolgonderzoek dat BMC uitvoerde op mogelijkheden voor efficiencyverbetering in de MER samenwerking. Belastingsamenwerking gemeenten en waterschap De BsGW is een zelfstandig samenwerkingsverband voor heffing en inning van gemeentelijke belastingen en waterschapsbelastingen en voor uitvoering van de wet WOZ. Tot het takenpakket horen:  Advisering en opstellen van conceptverordening(en);  De opbouw van benodigde basisregistraties;  Het opleggen en innen van de aanslagen tot en met de dwanginvordering en oninbaar verklaring;  Afhandeling van klantreacties gedurende al deze processtappen. De BsGW doet dit tegen de laagst mogelijke kosten, uitgaande van de beste prijs/prestatie verhouding gekoppeld aan een optimaal niveau van dienstverlening. In het kader van efficiency hoort hierbij ook de uitbouw van de samenwerking als groeimodel gericht op uitbreiding met andere deelnemende gemeenten. Aantal gemeenten: 29 Alle Limburgse gemeenten met uitzondering van de gemeenten Venray en Horst aan de Maas. Aantal waterschappen: 1 Waterschap Limburg.

93

Naam Bestuursstructuur

Belastingsamenwerking gemeenten en waterschap Openbaar lichaam ingesteld bij gemeenschappelijke regeling.

De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. De stemverhouding is gebaseerd op het aandeel van de deelnemer in de kosten van de regeling zoals die voortvloeit uit de begroting. Financiën Per 1 januari 2023 31 december 2023 verbonden partij Eigen vermogen € 1.203.000 € 1.203.000 Vreemd vermogen € 7.545.000 € 7.259.000 Verwacht resultaat 2023: 0 (Bron: Begroting2023, versie 1.4 d.d. 21-6-2022) Bijdrage gemeente De bijdrage van de gemeente Roerdalen over 2023 bedraagt € 372.001 (bron: begroting 2023, versie 1.4 d.d. 21-6-2022) + € 9.986 extra kosten in verband met de nieuwe systematiek afvalstoffenheffing (Bron: Toezegging 2022-004 RAC). Bijdrage 2022: € 311.354 (Bron: Begroting 2022) Risico De gemeente betaalt mee aan een eventueel exploitatietekort. Dit kan ontstaan door bedrijfsvoering risico’s. BsGW heeft een risicoanalyse uitgevoerd op haar bedrijfsvoering risico’s. Het totale benodigde weerstandsvermogen voor de geïnventariseerde risico’s is € 1.420.000. In de “Kadernota risicomanagement en weerstandsvermogen BsGW” is aangegeven dat bij een ratio van het weerstandsvermogen binnen de bandbreedte van 0,8 en 1,4 er geen actie benodigd is. Met de beschikbare weerstandscapaciteit voldoet BsGW aan deze eis. Het grootste risico voor de BsGW blijven de proceskosten als gevolg van bezwaar- en beroepsprocedures ten aanzien van de WOZ-waarde.

94

Naam Ontwikkelingen

Belastingsamenwerking gemeenten en waterschap De BsGW is na de groei die ze in korte tijd heeft doorgemaakt nu toe aan een periode van stabilisatie, consolidatie en optimalisatie. Op basis van de uitgangspunten uit het ondernemingsplan 2018-2020 vindt een herijking plaats die fundamenteel ingrijpt in de structuur en werkwijze, waarbij tevens wordt gekeken naar de verbetering en continuïteit van de werkprocessen. De ontwikkelingen rondom belastingwetgeving hebben invloed op de werkzaamheden van de BsGW. Op 1 januari 2017 is de Fiscale belastingwetgeving 2017 aangenomen. Dit is een rijksregeling waarbij wordt aangesloten op de reguliere rechtsbescherming. Er zijn geen uitzonderingsregels meer voor fiscale besluiten die door het rijk worden genomen. De inwerkingtreding voor de lokale overheden is weer opgeschort. Wanneer de regeling wel in werking treedt is nog niet bekend. Door de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet en Verbreding beslagregister gaat het invorderingsproces wijzigen. Om mensen met schulden beter te helpen, zijn er diverse wetswijzigingen doorgevoerd. De beslagvrije voet blijkt in de praktijk vaak te laag te worden vastgesteld. Veel mensen met schulden komen daardoor onder het bestaansminimum terecht, ook omdat schuldeisers niet van elkaar weten dat ze beslag leggen op hetzelfde inkomen.

De samenhangende objectenregistratie is een uniforme registratie met basisgegevens over objecten in de fysieke werkelijkheid. Om te komen tot één unieke registratie is het inefficiënt en onwenselijk om op meerdere plaatsen dezelfde of nagenoeg dezelfde gegevens te verzamelen en te verwerken. Daarom is er een businesscase geformuleerd voor het centraliseren van een samenhangende objectenregistratie. Dat moet leiden tot schaalvoordelen en vergroting van de kwaliteit en de continuïteit. Beoogde ingangsdatum is 1 januari 2025. Op het gebied van proceskosten lopen er een aantal ontwikkelingen. Uit onderzoek blijkt dat er wellicht sprake is van een verdienmodel voor no cure – no pay bedrijven. Momenteel vinden er gesprekken plaats tussen diverse belanghebbende partijen, waaronder de betrokken ministeries en de belangenvereniging van zowel de gemeentes, samenwerkingsverbanden als de NCNP-bedrijven. De inzet hierbij is om zo snel mogelijk te komen tot een adequate rechtsbescherming zonder de ongewenste neveneffecten. In de begroting van BsGW 2023 zijn de bovenstaande ontwikkelingen nader uitgewerkt.

95

Naam Openbaar belang

Grenspark Maas-Swalm-Nette (MSN) Het Openbaar Lichaam Duits-Nederlands Grenspark Maas-Swalm-Nette is opgericht met het doel de grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van natuur en landschap, recreatie en toerisme en marketing en PR te verbeteren. Het uiteindelijke doel is het realiseren van een regionale grensoverschrijdende identiteit, die gebaseerd is op de verscheidenheid van de natuur- en cultuurlandschappen binnen het Grenspark en het karakter van de mensen die hier leven. Eén van de belangrijkste doelen van de grensoverschrijdende samenwerking is het behoud en de ontwikkeling van de karakteristieke natuur en cultuurlandschappen. Het Grenspark Maas-SwalmNette voert daartoe grensoverschrijdende projecten uit, zoals het project Natuur- en bosbrandpreventie, en maakt daarbij gebruik van Europese subsidies. Door de samenwerking over de grens heen kan de regio zich beter en breder presenteren. Het presenteren en het verder verbeteren van de mogelijkheden tot recreatief gebruik van de gebieden aan weerszijde van de grens is een uitdrukkelijk doel van de samenwerking. De basis voor het wekken van interesse voor dit waardevol grensgebied ligt in een afgestemde en uitgebreide marketing, milieueducatie en voorlichting.

Deelnemers Aantal gemeenten: 7 Beesel, Echt-Susteren, Leudal, Maasgouw, Roerdalen, Roermond, Venlo Aantal instellingen: 1 Zweckverband Naturpark Schwalm-Nette (Duits) Bestuursstructuur Internationaal openbaar lichaam ingesteld bij gemeenschappelijke regeling. De gemeente is met 1 lid vertegenwoordigd in het algemeen bestuur. Financiën Per 1 januari 2023 31 december 2023 verbonden partij Eigen vermogen € 39.000 € 39.000 Vreemd vermogen € 102.954 € 104.235

Bijdrage gemeente

Risico Ontwikkelingen

Naam Openbaar belang

96

Verwacht resultaat 2023: 0 (Bron: Begroting 2023) De bijdrage (lidmaatschap) van de gemeente Roerdalen over 2023 bedraagt € 3.138. (Bron: Begroting 2023) Bijdrage 2022: € 2.888 (Bron: Begroting 2022) Verplichting naar rato van bijdrage (voor Roerdalen 17%) aan openstaande verplichtingen bij ontbinding en vereffening. Het grenspark MSN continueert haar werkzaamheden voor de deelnemende gemeenten. Het Grenspark MSN is bezig met de voorbereiding van een Interreg aanvraag voor het vervolgproject brandpreventie Natuurgebieden. Daarnaast loopt nu een pilotproject voor grensoverschrijdend ruiteren. Voor de realisatie van het grensoverschrijdend ruiteren zal een interregaanvraag in de nieuwe interregperiode gedaan worden.

Omnibuzz Omnibuzz is verantwoordelijk voor de uitvoering van het Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (CVV) in het kader van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Omnibuzz neemt de administratieve en andere uitvoerende en controlerende taken over, waarbij afstemming en overleg

Naam

Omnibuzz tussen betrokken partijen en deelnemende gemeenten geborgd is. De dienstverlening is gericht op optimalisatie van het vervoer voor de reizigers en de deelnemende gemeenten. Deelnemers De gemeenten Beek, Beekdaelen, Beesel, Bergen, Brunssum, Echt-Susteren, Eijsden-Margraten, Gennep, Gulpen-Wittem, Heerlen, Horst aan de Maas, Kerkrade, Landgraaf, Leudal, Maasgouw, Maastricht, Meerssen, Nederweert, Peel en Maas, Roerdalen, Roermond, Simpelveld, Sittard-Geleen, Stein, Vaals, Valkenburg aan de Geul, Venlo, Venray, Voerendaal en Weert. Bestuursstructuur Gemeenschappelijke regeling. Het algemeen bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling Omnibuzz wordt gevormd door collegeleden van de deelnemende gemeenten. Het dagelijks bestuur wordt gevormd door 7 wethouders. Financiën Per 1 januari 2023 31 december 2023 verbonden partij Eigen vermogen €966.126 € 960.001 Vreemd vermogen €4.609.960 € 5.336.719 Verwacht resultaat 2023: -/- € 6.125 Dit verlies wordt volledig gedekt uit de daarvoor ingestelde bestemmingsreserves. (Bron: Begroting 2023) Bijdrage De jaarlijkse vervoerskosten zijn afhankelijk van het vervoersvolume en de gemeente bij aanbesteding te bepalen tarieven. In 2023 zijn de vervoerskosten begroot op € 250.310. Daarnaast draagt de gemeente bij in de organisatiekosten van Omnibuzz. Voor 2023 bedragen deze € 83.869. Totale kosten Omnibuzz 2023 aandeel Roerdalen € 334.179.