03 Programmabegroting 2023-2026

Actie 3: Vergroten capaciteit en zichtbaarheid van de BOA’s en wijkagenten. Het kabinet trekt vanaf 2022 jaarlijks een half miljard euro extra uit voor onder meer de bestrijding van ondermijnende criminaliteit en capaciteitsuitbreiding bij de politie. Dit extra geld komt de hele veiligheidssector ten goede. Het betekent helaas niet direct meer FTE voor de basiseenheid Limburg en dus ook niet voor ons ‘’eigen’’ Basisteam Echt. De krapte bij de politie zorgt ervoor dat ook de wijkagenten steeds keuzes moeten maken. We blijven landelijk aandringen op meer geld voor de basiseenheid Limburg. Ook de herverdeling van de politiecapaciteit in Limburg heeft onze aandacht. In tegenstelling tot de traditionele criminaliteit, waaronder inbraken en diefstal, neemt cybercrime de afgelopen jaren toe. Deze schimmige vorm van criminaliteit en ook ondermijning, wordt vaak vanachter het bureau voorkomen en opgelost. Niet in de wijk zelf. Van het ouderwetse beeld dat de wijkagent alleen maar door de wijken loopt, moeten we af. Tot slot maakt het Rijk geld vrij dat we gebruiken voor capaciteitsuitbreiding van onze boa’s. Voor Roerdalen betekent dit een uitbreiding van 0,6 FTE. Deze extra capaciteit geeft de boa’s iets meer ademruimte en flexibiliteit. Zo werken ze meer signalerend en preventief. Denk aan het signaleren van ondermijning, overlast of afval.

Met extra FTE is er ook meer ruimte om op verzoek te controleren op verkeer, het buitengebied (bij droge periode toezicht op brandgevaar) of buiten de reguliere werktijden.

Actie 4: Verstevigen bestuurlijke aanpak ondermijning. In 2023 verstevigt Roerdalen de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Denk hierbij aan mensenhandel, drugsproductie of zorgcriminaliteit. Centraal staat hierbij de verankering van de ‘MER-ondermijningstafel’. Na een succesvolle 3-jarige pilot zetten we deze aanpak samen structureel voort. De ondermijningstafel is een samenwerkingsverband tussen de veiligheidspartners en de MERgemeenten om ondermijning aan te pakken. Ook het RIEC heeft een belangrijke rol bij deze ondermijningstafel. De gemeente voert de regie op deze aanpak waarbij we strafrechtelijke, fiscale én bestuursrechtelijke maatregelen combineren. We pakken niet alleen individuele subjecten en objecten aan. We voeren samen met onze partners controles uit. Garageboxen hebben hierbij onze bijzondere aandacht. Limburg is dé poort van Nederland. Bestrijding van criminaliteit start dan ook bij onze landsgrenzen. In 2023 zetten we daarom een Limburgse lobby (Netwerk Veilig Limburg) voort om als provincie meer aandacht te krijgen voor een verhoging van het veiligheidsniveau. Met in het bijzonder op de

25

thema’s mensenhandel, drugs en cybercriminaliteit. Doel van het Netwerk Veilig Limburg is het vergroten van het Limburgs aandeel in de nationale veiligheidsagenda voor elke partner in de regionale driehoek. Maar ook een scherpe positionering van Limburg in relatie tot de nationale veiligheid bij beleidsmakers en beslissers. Zowel richting Den Haag als Brussel.

Actie 5: Actualiseren bestuurlijke instrumenten in de aanpak van ondermijning en overlast. In 2023 werpen we een kritische blik op ons Bibob-beleid uit 2016. De Wet Bibob2 is een bestuurlijk instrument om te voorkomen dat we als gemeente worden gebruikt om criminele activiteiten te faciliteren (vergunningen, subsidies etc.) Hierbij bekijken we ook de mogelijkheden om de Wet Bibob te gebruiken bij vakantieparken of in de zorgsector. Helaas zijn zorgaanbieders landelijk met regelmaat betrokken bij misdrijven als drugshandel, witwassen en de uitbuiting van kwetsbare cliënten. Verder passen we in 2023 samen met SC MER Omgevingsdienst waar nodig onze Algemene Plaatselijke Verordening (hierna: APV) aan. De APV zetten we als instrument in bij overlast, maar ook bij de aanpak van ondermijning.

Actie 6: Vergroten bewustwording ondermijning in de organisatie. Het creëren van bewustwording over ondermijning binnen de gemeente is (en blijft) essentieel. Van baliemedewerker tot beleidsmedewerker en van teamleider tot medewerker van de buitendienst. We willen dat signalen van ondermijning op tijd en op de juiste plek in beeld komen. We zetten in 2023 extra in op bewustwording van ondermijning bij de klantadviseurs.

Actie 7: Vergroten bewustwording en meldingsbereidheid over veiligheid en leefbaarheid onder inwoners. Het inzicht en de bewustwording van de gevolgen van ondermijnende activiteiten in de dorpskernen vergroot de meldingsbereidheid. Dit helpt de gemeente en haar veiligheidspartners om op te treden. Regelmatig communiceren we over de impact van ondermijning en waarom melden belangrijk is. We haken aan bij actuele gebeurtenissen. Zoals de sluiting van een drugspand en integrale controles op bedrijventerreinen. We willen de meldingsbereidheid niet alleen vergroten rondom ondermijning, maar ook rondom overlast en buurtbewoners waar zorgen over bestaan. De insteek is hier niet klikken, maar het omkijken naar elkaar en het prettig wonen en leven in de wijk. Hiervoor willen we binnen onze eigen huisstijl een communicatielijn opzetten. Zo willen we de onderwerpen ondermijning, overlast en personen met verward gedrag direct herkenbaar maken voor onze inwoners. En ook tussen de oren krijgen. Deze lijn kunnen we vervolgens regelmatig en de komende jaren inzetten in onze communicatiemiddelen. Zoals nieuwsberichten en onze website. In deze communicatielijn houden we rekening met laaggeletterdheid.

Actie 8: Herinrichten vernietigingslocatie explosieven Bij bodemwerkzaamheden kan de gemeente te maken krijgen met ontplofbare munitieresten uit de Tweede Wereldoorlog. Voor het vernietigen van een gevonden explosief maakt de Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) gebruik van de gemeentelijke vernietigingslocatie aan de Broekweg in Posterholt. Volgens de EOD voldoet deze locatie niet meer aan de actuele eisen. In 2023 gaan we aan de slag met het herinrichten van deze vernietigingslocatie. Dit gaat ongeveer € 10.000 kosten. 68% van deze kosten komen in aanmerking voor een rijksvergoeding op basis van de Bommenregeling Gemeentefonds.

2

26

Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur

Actie 9: In beeld brengen mogelijke locaties explosieven Vanwege de vele bouwactiviteiten en de drukte in onze natuurgebieden merken we dat er steeds meer explosieven worden gevonden. Door wandelaars, maar ook bij graaf- en grondroerende werkzaamheden. We zijn verplicht om voorafgaand aan deze werkzaamheden inzicht te hebben in de aanwezigheid van explosieven in de bodem. Steeds moet op basis van historisch onderzoek een plan worden aangeleverd bij het bestuur. Vanwege financiële overwegingen is het onwenselijk dat voor ieder afzonderlijk project een historisch vooronderzoek voor explosieven moet worden uitgevoerd. Daarom hebben we in 2013 voor het hele gemeentelijke grondgebied een historisch vooronderzoek laten uitvoeren. Hiermee is zicht ontstaan op de kans van de aanwezigheid van explosieven. Dit onderzoek is inmiddels 11 jaar oud. Een actualisatie is noodzakelijk om zo weer te voldoen aan de nieuwe eisen van de stichting Certificatie Vuurwerk en Explosieven. Maar ook omdat er in de grond zelf continue veranderingen en verschuivingen plaatsvinden. De kosten van dit vooronderzoek zijn ongeveer € 45.000. 68% van deze kosten komen in aanmerking voor een rijksvergoeding op basis van de Bommenregeling Gemeentefonds. De werkelijke kosten na aftrek van deze rijksvergoeding zijn ongeveer € 15.000.

Tactisch doel 2: Sterker positioneren van de domeinen zorg en veiligheid, zowel lokaal als regionaal Actie 1: Versterken domeinen zorg en veiligheid. De domeinen zorg en veiligheid kunnen niet zonder elkaar. Denk hierbij aan (overlastgevende) complexe casuïstiek, zorgmijders, huiselijk geweld of hoardingssituaties. Deze verbinding, ook op eigen bestuurlijk niveau, structureren en verstevigen we verder in 2023. Zowel lokaal als in de regio. Zo nemen we deel aan de provinciale expertgroep mensenhandel. De beleidsmedewerker Zorg en Veiligheid is de linking pin tussen beide domeinen, zowel ambtelijk als voor het bestuur.

Actie 2: Focus op resultaat in gezamenlijke opgaven Sommige inwoners redden het niet alleen en kampen met meervoudige en complexe problemen. Zoals psychiatrische klachten of een verslaving. Vaak zijn er ook problemen op andere leefgebieden. De problematiek van personen met verward gedrag heeft vaak invloed op de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel in de buurt. Samen met onze partners willen we inwoners met problematiek - vaak op justitieel, psychisch of psychiatrisch vlak – helpen, maar ook eventuele overlast stoppen. In de samenwerking met partners is het soms moeilijk om de juiste, efficiënte en effectieve aanpak te realiseren. Partners hebben namelijk hun eigen belangen, kernwaarden, capaciteit en financieringsruimte. Ondanks deze uitdagingen willen we nog meer de krachten bundelen. We focussen op de gezamenlijke opgave die we hebben en creëren een samenwerkingsklimaat waarin we een gezamenlijk doel nastreven. Dit doel kan bestaan uit een casus, of uit een project of een ander streven. Dit doel moet door de partners gedeeld worden en de urgentie voor een oplossing moet gevoeld worden. De pilot doorbraakmethode gaat hierin helpen. Hierbij forceren we samen met partners een doorbraak binnen casuïstiek die vastloopt. Meer informatie hierover is in programma 2 te vinden.

Actie 3: Geweld in afhankelijkheidsrelaties op de kaart zetten. Geweld in afhankelijkheidsrelaties komt in allerlei vormen voor. Zoals partnergeweld, ouderenmishandeling en kindermishandeling. Het gebeurt in alle lagen van de samenleving. Ook in Roerdalen. In 2023 gaan we ervoor zorgen dat de regiovisie Geweld in Afhankelijkheidsrelaties ook zijn beslag krijgt in Roerdalen. We gaan met medewerkers, maar ook met partners, in gesprek over

27

het herkennen en duiden van signalen van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Maar ook wat dan te nemen stappen zijn. Hoe zorg je ervoor dat een gezin waarbij dit speelt, de juiste aanpak krijgt? Hoe breng je de betrokkenen in een veilige situatie en hoe zorg je voor een duurzame oplossing? Dit actiepunt voeren we samen met Team Maatschappelijke Ontwikkeling uit. Grip op samenwerking Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN) De VRLN houdt zich bezig met de brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening in de regio. We werken nauw samen met de VRLN op het gebied van zorg en veiligheid.

Reguliere werkzaamheden  Borgen van operationele beschikbaarheid van de Brandweer  Borgen van de rampenbestrijding en crisisbeheersing  Interne veiligheid (arbo)  Aanpak ondermijnende criminaliteit (Bibob-toets, Damoclesbeleid, integrale controles)  Regie Vangnetoverleg (Integrale aanpak complexe casuïstiek, Bemoeizorg en zorgmijders)  Regie Hoarding, ernstig vervuilde woningen en verplichte zorg  Zorg- en Veiligheidshuis Midden-Limburg (Integrale aanpak complexe casuïstiek in combinatie met criminaliteit)  Handhaving Openbare orde en veiligheid (toezicht, handhaving en buurtbemiddeling) Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 3. Veilige dorpen

Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

- 2.568 428 - 2.140

- 2.416 136 - 2.280

- 2.345 93 - 2.252

- 2.288 56 - 2.232

- 2.288 56 - 2.232

- 2.288 56 - 2.232

Resultaat

- 2.140

- 2.280

- 2.252

- 2.232

- 2.232

- 2.232

Toelichting verschillen tussen begroting 2022 en begroting 2023 De grootste mutaties in begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 worden veroorzaakt door: Lasten  De gemeentelijke bijdrage aan de SC MER OD is verdeeld over de programma's 3 en 5. In dit programma dalen de lasten met € 43.000. Deze daling wordt veroorzaakt door herverdeling van de bijdrage als gevolg van de nieuwe verdeelsleutel bedrijfsvoering.  De gemeentelijke bijdrage aan de Veiligheidsregio Limburg Noord stijgt met € 37.000 op basis van hun begroting. Een aantal (incidentele) uitgaven en inkomsten hebben in de begroting 2022 voor hogere lasten, alsook hogere baten gezorgd (o.a. de pilot ondermijning).

28

Programma 4: Economie, Natuur, Toerisme, Cultuur en Duurzaamheid Inleiding Dit programma richt zich op het bevorderen van de ruimtelijke-, economische en sociale samenhang, met het accent op ruimtelijke ontwikkeling en economische activiteiten. Economie, natuur en cultuur worden hierbij met elkaar in verband gebracht in het kader van toeristisch-recreatieve ontwikkeling. Bestaande economische dragers worden gefaciliteerd, evenals nieuwe initiatieven met een economische spin-off. We werken steeds meer integraal en gebiedsgericht. De Omgevingswet geeft ons hiervoor meer mogelijkheden. De doelen en acties binnen dit programma worden gedaan voor en het liefst samen met onze inwoners. Zo krijgen onze inwoners zelf meer verantwoordelijk in het vergunningenproces als zij een aanvraag indienen door de invoering van en het werken volgens de Omgevingswet. Wij zullen onze inwoners hierbij ondersteunen. De link met programma 2 participatie ligt duidelijk voor de hand.

Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: bevorderen van duurzaamheid en het versterken van de gebiedsgerichte ruimtelijke, sociale en economische samenhang. Het doel van dit programma is om nieuwe, duurzame mogelijkheden op het gebied van recreatie, toerisme, natuur, cultuur en wonen te creëren. Deze onderwerpen vormen de economische motor van onze gemeente. Bestaande werkgelegenheid kunnen we hiermee in stand houden en er ontstaat (in)direct werkgelegenheid voor onze inwoners. Hierdoor wordt onze lokale economie verder versterkt en worden we aantrekkelijker als woon-, werk en leefgemeente. Roerdalen is een grensgemeente. Als we een cirkel rondom Roerdalen trekken met een doorsnee van 30 kilometer, dan valt een groot deel van deze cirkel in Duitsland. Het is dus logisch om samen te werken met onze Duitse partners. Wij zetten ons Euregionaal in en ook dat biedt nieuwe kansen. Verder werken we samen in de Samenwerking Midden-Limburg, Nationaalpark (De Meinweg) nieuwe Stijl, OML en in Keyport.

Tactisch doel 1: Invoeren van de Omgevingswet en werken met de Omgevingswet. De Omgevingswet geeft onze inwoners meer mogelijkheden voor de invulling van hun eigen leefomgeving. De gedachte van de Omgevingswet sluit aan bij onze programmalijnen “Samen Doen”, “Andere Overheid” en bij onze vier kernwaarden “Vertrouwen, Respect, Gelijkwaardigheid en Verantwoordelijkheid”. Eveneens zorgt de Omgevingswet voor het samenvoegen van wetten en een vereenvoudiging van de regels. In november 2017 heeft de gemeenteraad het Programmaplan implementatie Omgevingswet vastgesteld. De uitvoering hiervan moet worden bijgesteld aangezien de inwerkingtreding van de Omgevingswet meermaals is uitgesteld (nu tot 1 januari 2023). Ook in 2023 werken we verder aan de implementatie van de wet in onze organisatie. Het Programmaplan implementatie Omgevingswet bestond uit vier hoofdonderdelen waarvan de Omgevingsvisie en Programma’s zijn afgerond. In 2023 komt de nadruk te liggen op de voorbereiding op het Digitaal Stelstel Omgevingswet (DSO), de voorbereiding van het Omgevingsplan en de eerste ervaringen met de nieuwe Omgevingswet (zoals het vastgestelde participatiebeleid, de lijst

29

verzwaard advies en de eerste vergunningaanvragen). We blijven samen met de gemeenteraad werken aan de rol van de raad onder de nieuwe wet. Voor het uitvoeren van het programmaplan Omgevingswet is een bestemmingsreserve ingesteld waaruit de kosten van de werkzaamheden worden gedekt. Aangezien de wet meermaals is uitgesteld en we daarmee dus langer inhuur nodig hebben (gehad) om de wet te implementeren is extra budget nodig (vervangingscapaciteit en Omgevingsplan). Er zijn na 1 januari 2023 nog de lopende aanvragen die we dan volgens de ‘oude’ wet en regels moeten afhandelen. We moeten ook in de nieuwe procedures aan de slag met de vastgestelde Lijst Verzwaard Advies en participatiebeleid. Hierdoor verwachten wij meer werk in de RO-procedures, temeer omdat participatie (ook vanwege Samen Doen) een grotere rol en daarmee tijdsfactor gaat spelen. Om de wettelijke termijnen van de Omgevingswet te halen is de verwachting dat er (tijdelijk) meer capaciteit bij moet. Dit wordt in eerste instantie bekostigd vanuit de reserve, zodat deze eerst volledig benut wordt. Dit wordt aanvullend bekostigd vanuit de algemene reserve.

Actie 1: samenstellen omgevingsplan In het Omgevingsplan komen alle regelingen die te maken hebben met de fysieke leefomgeving samen op één plaats. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de huidige regels onderdeel geworden van het Omgevingsplan van rechtswege. Eind 2022 ligt er een uitgangspuntennotitie voor die aangeeft hoe we de komende jaren komen tot één gebiedsdekkend Omgevingsplan. Vanaf 2023 werken we aan het samenstellen van het Omgevingsplan. Wij gaan aan de slag met het transformeren van de huidige bestemmingsplanregels naar regels in het Omgevingsplan, de zogenaamde set van basisregels. Nadat de basisregelset is opgesteld en verankerd is in het Digitaal Stelstel Omgevingswet (DSO) gaan we het DSO verder vullen met regels uit verordeningen en beleidsregels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Uiterlijk eind 2029 kent de gemeente een gebiedsdekkend Omgevingsplan. Operationeel doel In 2023 is gestart met het transformeren van de huidige bestemmingsplanregels naar een basisregelset. Onder de voorwaarden zoals nu bekend, is het doel om een basisregelset eind 2023 rond te hebben.

Actie 2: Aansluiten Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Bij de start van de Omgevingswet moeten drie lokale systemen zijn aangesloten op de landelijke voorziening van het DSO. Met de koppelingen kunnen de lokale systemen en de landelijke voorzieningen informatie kunnen uitwisselen. De gemeente is aangesloten op het DSO. De basis is hiermee gereed. Waarschijnlijk is nieuwe software noodzakelijk om de koppeling tussen het DSO en de lokale systemen goed te laten verlopen. Onder voorbehoud van de technische werking van het digitaal stelsel wordt na de inwerkingtreding van de Omgevingswet het digitaal stelsel gevuld met onder andere regels uit het Omgevingsplan en zo genaamde Toepasbare regels. Dit zijn vragenlijsten waarmee gebruikers zelf na kunnen gaan of er een toestemming noodzakelijk is voor plannen in de leefomgeving. De vragenlijsten zijn gebaseerd op het gemeentelijk beleid. Met een vragenboom krijgt een gebruiker, zoals een initiatiefnemer, concreet antwoord op bijvoorbeeld de vraag: “Mag ik hier (op deze locatie) mijn initiatief starten of heb ik daar bijvoorbeeld een vergunning voor nodig?”.

30

Operationeel doel Bij ingang van de Omgevingswet de functionaliteiten van het DSO werkend hebben.

Tactisch doel 2: Groene gemeente met gezond ondernemersklimaat Het is ons doel om een groene gemeente met een gezond ondernemersklimaat te worden c.q. blijven, wat onder andere door de natuurrealisatie en recreatieve en toeristische doelen wordt nagestreefd. Hierbij zijn zowel onze inwoners, onze ondernemers alsook diverse verbonden partijen en instanties van belang, wij staan hier immers samen voor aan de lat (Samen Doen). Bij de energie en warmtetransitie uit zich deze participatie doordat wij aandacht ervoor hebben dat inwoners mee kunnen doen, stimuleren wij lokaal eigenaarschap waar mogelijk en werken wij met (energie)coaches en een loket voor inwoners.

Actie 1: Nieuwe natuur realiseren, Gebiedsproces Flinke Ven De provincie Limburg is bezig met de uitvoering van het “Uitvoeringsprogramma natuurrealisatie”. In Roerdalen zijn diverse gebieden aangewezen die in dit programma vallen, en omgevormd moeten worden tot natuur, in totaal circa 165 hectare. Het gebied waar in de gemeente Roerdalen nu actief mee gestart wordt is het gebied Flinke Ven. In het betreffende gebied, dat 107 hectare groot is, hebben wij als gemeente ongeveer 70 hectare aan landbouwgrond in eigendom. Halverwege 2022 heeft de provincie Limburg hierom aan de gemeente en het Waterschap verzocht om actief deel te nemen aan het gebiedsproces. Onderdeel van het proces zijn grondruilingen. Het is voor de gemeente van belang dat in het project de belangen voor natuur en ondernemers worden behartigd en dat er duidelijkheid komt over de inzet van gemeentegrond en het eventuele beheer ervan. Daarnaast dienen er duidelijke financiële afspraken te worden gemaakt. Het betreft hier een langlopend proces/project dat waarschijnlijk tot en met 2027 gaat lopen. Operationeel doel Voor het jaar 2023 is de doelstelling om samen met de provincie Limburg helder te krijgen welke stappen doorlopen moeten worden om dit project uiteindelijk succesvol af te ronden. De gemeente participeert in de werkgroep van de provincie. De planning van de uitvoering zal jaarlijks worden geactualiseerd.

De eerste grondruilingen zullen naar verwachting in 2023 plaatsvinden.

Actie 2: Beheer en Natuurontwikkeling gemeentelijke bossen en natuurterreinen. We streven in Roerdalen naar een gezonde mix van multifunctionele bossen, natuurlijke bossen, natuurterreinen met hoge biodiversiteit en landschapselementen die een bijdrage leveren aan de beleving van het landschap. Door de klimaatverandering staat de gezondheid van de bos- en natuurterreinen onder druk. De komende jaren werken we verder aan het klimaatbestendiger maken van onze natuur- en bosterreinen. Bij kap en herplanten houden we rekening met soorten die beter bestand zijn tegen het veranderende klimaat. Met de beheer- en onderhoudsmaatregelen zetten we in op natuurherstel en bosverjonging. We voeren het beheer uit conform de richtlijnen van FSC (Forest Stewardship Council). Voor de realisatie wordt samengewerkt met groenbeheer. Hierover meer in programma 6: mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen. Deze omvormingen kosten tijd en geld en staan voor nu gepland tot en met 2031. In het reguliere beheer wordt in deze beheerperiode een totaal aan 50 ha bosverjonging uitgevoerd. Daarnaast worden diverse herstelmaatregelen ten behoeve van de natura 2000 doelsoorten gerealiseerd, zoals bosrandontwikkeling, venherstel en heideverbindingen. Daarnaast verleent de provincie Limburg een

31

financiële bijdrage voor de kwaliteitsimpuls van 200 ha bos. Voor de diverse maatregelen die uitgevoerd worden, vragen wij de beschikbare subsidiemogelijkheden aan. We zetten de (grensoverschrijdende) samenwerking in de bosbrandpreventie voort. We voeren de maatregelen en acties uit het Risicobeheerplan 2021-2025 Natuur- en Bosbrand Meinweg-Grenzwald uit. We starten met de uitvoering van het project Natuurbrandmanagement 2022-2026, INTERREG VI – A. Als gemeente doen wij mee met de bos- en natuurgebieden die gemeentelijk eigendom zijn. Hierover meer in programma 3: Veilige dorpen. Operationeel doel In 2023 voeren we de jaarlijkse schouw uit en de maatregelen die nodig zijn in het kader van de uitvoering van het Risicobeheersplan 2021-2025 Natuur- en Bosbrand Meinweg-Grenzwald. We starten met de uitvoering van het project Natuurbrandmanagement.

Actie 3: Kaderrichtlijn water, Groene bergingen langs de Vlootbeek realiseren Deze Europese richtlijn heeft als doel de ecologische toestand van oppervlaktewater te verbeteren. Om dit te bereiken, verminderen we de overstorten op kwetsbaar water zoals de Vlootbeek en de Melicker Leigraaf. We werken aan de realisatie van 8 groene bergingen langs de Vlootbeek in het kader van de Kaderrichtlijn Water (programma 6). In 2020 en 2021 zijn de ontwerpen voor de overstorten opgesteld en is de grondverwerving opgestart. In 2022 is het vergunningentraject en aanbesteding doorlopen, evenals communicatie richting de omgeving en is de grondverwerving afgerond. In de tweede helft 2022 is de uitvoering gestart. Het geld hiervoor komt enerzijds vanuit het Waterschap Limburg en anderzijds uit het voedingskrediet rioleringen. Operationeel doel De locatie (Sportlaan) komt in 2023 in uitvoering. Afronding van het gehele project Vlootbeek (zowel uitvoering maar ook administratieve en financiële afhandeling) is voorzien in 2023. De aanleg van de groene bergingen bij de Melicker Leigraaf staat op de planning voor 2024 en 2025.

Actie 4: Inzetten op nationaal park (De Meinweg) nieuwe Stijl. In lijn met de nieuwe Omgevingswet streeft het Rijk ook naar een integrale aanpak van maatschappelijke opgaven, allemaal in interactie en in samenwerking met de regio’s. Een voorbeeld hiervan is de doorontwikkeling (transitie) van de Nationale Parken naar geografisch grotere landschapsparken. Het Rijk wil dat deze groeien naar parken van een grotere omvang zodat een nationaal park niet alleen bestaat uit zeer waardevolle natuurgebieden (Natura2000), maar ook de omliggende gebieden omvat. Deze gebieden samen moeten een ecologisch en landschappelijk geheel gaan vormen. In 2021 zijn we gestart met het oprichten van een stuurgroep om te komen tot een Nationaal Park nieuwe Stijl. Dit ook om de titel Nationaal Park te kunnen behouden in verband met de economische waarde die deze heeft i.v.m. de toeristische aantrekkingskracht van deze aanwijzing. Het transitieproces is een verkenningsfase om te onderzoeken of het huidige nationale park aan de criteria van het rijk voldoet. Dit transitieproces loopt tot 1 januari. 2024. Op dat moment moet er een Ambitiedocument (en uitvoeringsprogramma) gereed zijn en een governancestructuur opgesteld zijn.

Er is een kwartiermakers team (bestaande uit 2 personen) aangesteld begin 2022 die het transitieproces regisseren en zorg zullen dragen voor het opleveren van het Ambitiedocument in samenwerking met alle stakeholders in het toekomstig Nationaal Park. Zo wordt in 2023 verder handen en voeten gegeven aan een participatief transitieproces, dat Nationaal Park de weg wijst naar de toekomst. Tijdens het doorlopen van dit proces wordt duidelijk welke middelen nodig zijn.

32

Ook zal tijdens dit proces een nieuwe passende naam voor het grotere Nationaal Park onderzocht worden. Operationeel doel Voor het jaar 2023 is de doelstelling voor het kwartiermakersteam om samen met ons en alle stakeholders in het toekomstig Nationaal Park via een participatief transitieproces het Ambitiedocument (en uitvoeringsprogramma) op te leveren. De gemeente participeert hierin.

Actie 5: Initiatieven van inwoners en ondernemers ondersteunen. We zetten in op een intensieve samenwerking met ondernemers en ondersteunen daarbij economische ontwikkelingen. Ondernemers met plannen op het gebied van cultuur, recreatie en toerisme faciliteren we via maatwerk zo optimaal mogelijk. Zo is er een centraal aanspreekpunt voor ondernemers via onze bedrijfscontactfunctionaris. Aanvullend zijn er enkele stimuleringssubsidieregelingen beschikbaar waarmee ontwikkelingen met een economische spin-off worden ondersteund. De beschikbare regelingen worden veelvuldig onder de aandacht gebracht. Daarnaast vindt er periodiek overleg plaats met lokale ondernemers- en belangenverenigingen. In 2019 is de Regiovisie en Actieprogramma Recreatie en Toerisme Midden Limburg ‘Verbinden, Vertellen, Verrijken’ vastgesteld. Hierin wordt het belang, de doelen en kansrijke ontwikkelrichting van de sector op regionaal niveau beschreven. De Regiovisie benoemt ontwikkelingen langs themalijnen passend bij het DNA van de regio. De vijf themalijnen zijn: - Midden door Limburg; - De Big Five; - Water, Fun en Winkelen; - Vitale verblijfsrecreatie; - Marketing en promotie. De uitvoering op deze themalijnen ligt deels bij de SML en deels bij de gemeente Roerdalen. Regionaal is een projectinventarisatie gedaan, waar uitvoeringsprojecten uit zijn voortgekomen.

Zo komt er samen met SML een kansenscan om de recreatieve sector vitaal te houden. Ondernemers die het zwaar hebben of zwaar dreigen te hebben, krijgen een kansenscan. Binnen het uitvoeringskader van de Regiovisie, wordt onderzocht welke projecten opgepakt kunnen worden door de gemeente Roerdalen. Operationeel doel Een uitvoeringsplan opleveren hoe de themalijnen uitgewerkt gaan worden in de gemeente Roerdalen.

Actie 6: Regionale Samenwerking. Een ding hebben de regionale werkzaamheden gemeenschappelijk, ze hebben als doel bij te dragen aan onze regiovisie: “Midden-Limburg, het verbindend Hart van Limburg”. Daarbij is de Provinciale Omgevingsvisie (POVI) een belangrijk kader. Wij zijn er ons als regio van bewust dat we ons moeten profileren om toekomstgerichte bedrijven over te halen zich in de regio te vestigen, en niet als Midden-Limburgse gemeente(n) afzonderlijk. Er wordt in Keyport en in de regionale arbeidsmarkt al goed samen gewerkt om Midden-Limburg als aantrekkelijke bedrijfsvestigingslocatie nadrukkelijker onder de aandacht te brengen. Hiertoe is het ‘Routeplan Keyport Next Level 2021-2024’ opgesteld. OML versterkt de Midden-Limburgse economie bij ruimtelijk-economische vraagstukken zoals gebiedsontwikkeling, herstructurering en de aanleg en verkoop van nieuwe bedrijventerreinen. In 2022 zijn de laatste beschikbare kavels verkocht door OML op de Attero locatie Zevenellen in Leudal.

33

Op dit moment wordt er vanuit de SML gewerkt aan de Investeringsagenda. Voor de in ontwikkeling zijnde Investeringsagenda wordt onderzocht: a) Welk geld we in de begroting hebben en welk geld we eventueel additioneel nodig hebben; b) Welke bestuursstructuur passend is. In 2022 is in Midden-Limburg gewerkt aan de aanvraag voor een Regio Deal 4de tranche. Bij een Regio Deal werken Rijk en regio als partners samen om belangrijke opgaven in Nederland aan te pakken en de brede welvaart te vergroten. Gemeenten, provincies, gemeenten, kennis- en culturele instituten, ondernemers en maatschappelijke organisaties maken samen een integrale aanpak die past bij de opgave en het DNA van het gebied. Regio’s dragen hier ook zelf financieel aan bij. In 2023 wordt bekend of deze wordt toegekend en kan hier vervolg aan worden gegeven. Mits deze bij het Rijk is binnengehaald, wordt in 2023 uitvoering gegeven aan de Regiodeal. Operationeel doel Uitvoering geven aan de Regiodeal.

Actie 7: Verbeteren toeristische en recreatieve mogelijkheden. Onze gemeente heeft een sterk toeristisch recreatief profiel. Zowel op het gebied van dagrecreatie als verblijfsrecreatie. Dit toeristisch, recreatief profiel draagt ook voor onze inwoners positief bij aan de leefbaarheid en de economische ontwikkeling van de gemeente. We zijn nadrukkelijk op zoek naar nieuwe ontwikkelingen in Roerdalen met een balans tussen waarde ontlenen en waarde toevoegen. Waar mogelijk verbinden we die met de ontwikkeling van de drie Nationale parken in Limburg. De kern blijft: economische ontwikkeling in dienst van gebiedsontwikkeling. In 2023:  Ontwikkelen en optimaliseren we het grensoverschrijdend ruiternetwerk (projectlooptijd tot 2025);  Participeren we in het haalbaarheidsproces van de hoogwaardige fietsverbinding NederweertLeudal-Roermond-Roerdalen-Wegberg-Mönchengladbach;  Volgen we betrokken de ontwikkelingen van Huttopia op de voormalige locatie van de camping het Elfenmeer. In 2022 zijn de eerste gasten verwelkomd. Het programma voor de opbouw en gedeeltelijke exploitatie van het nieuwe recreatiepark wordt verder uitgewerkt;  Realiseren we toeristische overstappunten met een regulerende werking van recreantenstromen in onze natuurgebieden.

De bedoeling is dat dit zorgt voor een economische spin-off bij onze ondernemers;  Voltooien we de inventarisatie van ons huidig routenetwerk op geschiktheid voor mindervaliden. Hiertoe onderzoeken we onder andere de mogelijkheden voor een tweede rolstoelpad in onze gemeente en onderzoeken we of het huidige rolstoelpad nog kwalitatief voldoet.

Tactisch doel 3: Invulling geven aan de energie- en warmtetransitie. We werken inmiddels een aantal jaren aan de verduurzaming van de energievoorziening in de gemeente. De eerste jaren pakten we aan wat er op ons pad kwam en zetten we de eerste stappen. In de komende jaren gaan we nadrukkelijker focus aanbrengen. Dit doen we door ons te richten op onderwerpen en projecten die concreet bijdragen aan onze CO2 reductiedoelstellingen. We willen in 2030 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990, en 100% reductie in 2050. Daarnaast werken we vanuit de samen doen aanpak, dus samen met inwoners en ondernemers. Bovendien willen we door zelf te investeren in duurzame energieprojecten kosten besparen of nieuwe inkomsten realiseren.

34

Daarmee sturen we dus nadrukkelijker dan eerder op het bereiken van onze doelstellingen. We blijven daarnaast het goede voorbeeld geven en we blijven onze inwoners, bedrijven en verenigingen stimuleren en verleiden om mee te doen. In 2021 zijn de RES 1.0, het beleid wind en zon en het warmtebeleid vastgesteld. In 2022 is de routekaart windenergie vastgesteld. Concrete uitvoering van projecten en het maken van beleid waarbij wordt ingespeeld op bestaande en toekomstige ontwikkelingen gaan daarbij hand in hand. Vanuit de Regionale Energie Strategie Noord en MiddenLimburg dragen we bij aan en profiteren we mee van de gezamenlijke opgaven en aanpak. In 2022 hebben we een nieuw Actieplan Duurzame Energie gepresenteerd dat vorm en inhoud geeft aan deze programmalijn. In dit actieplan wordt rekening gehouden met verwachte middelen van het Rijk. Het Rijk heeft aangekondigd voor de gemeente in komende jaren extra geld vrij te maken voor de rol van de gemeenten in de energietransitie. Ons takenpakket groeit. In het najaar 2022 is het Rijk met concrete informatie over de bijdrage voor 2023 gekomen. De uitbreiding van onze capaciteit vindt plaats binnen de financiële mogelijkheden. We zijn alert op de mogelijkheden om al eerder te zorgen voor capaciteitsuitbreiding, uiteraard binnen de financiële mogelijkheden die we op dit moment hebben.

Daarmee willen we ervoor zorgen dat er meer aandacht komt voor de uitvoering van duurzaamheidsmaatregelen.

Actie 1: Realiseren van duurzame grootschalige opwek van energie Grootschalige opwek gaat over zonnevelden en windmolens. Om hierop in te zetten is het voor ons noodzakelijk om de klimaatdoelstellingen te halen. Hierin gaan we zelf actief mee aan de slag of faciliteren we derden. Operationeel doelen We werken zelf aan de realisatie van het zonneveld bij de stort Montfort (in nauwe samenwerking met Coöperatie Duurzaam Roerdalen). We willen dit zonneveld van ca 7MW in 2023 aanleggen. Daarnaast begeleiden we de initiatieven van derden die een project hebben ingediend in de eerste tranche van 25ha zonneveld. Lokaal eigenaarschap en ruimtelijke kwaliteit zijn daarin belangrijke aandachtspunten. We verwachten dat de eerste parken uit de eerste tranche in 2023 worden vergund en starten met de realisatie. We onderzoeken de mogelijkheden voor windmolens, waarin we zoveel mogelijk zelf de regie op de kwaliteit en het financieel rendement houden. In 2023 willen we hiervoor de locaties selecteren en uitwerken in een programma van eisen niveau.

Actie 2: Stimuleren duurzame opwek kleinschalig en besparing inwoners In lijn met programma 1: Krachtige Dorpen, willen we dat al onze inwoners mee kunnen doen door zelf met zonnepanelen en besparen aan de slag te gaan. We zetten hier ook in op het aanpakken van de energie-armoede. We vinden dat iedereen kansen moet krijgen om een bijdrage aan de energietransitie te leveren. Operationeel doelen Hiervoor moet duurzame opwek op dak voor al onze inwoners bereikbaar zijn. Zowel eigenaren als huurders willen we perspectief bieden om mee te doen, onder andere via het project ‘Zon op dak’. Het doel is om in 2023-2024 op 300 daken zonnepanelen te installeren. Ook gaan we werken aan een gemeente brede besparingsaanpak. We richten hiervoor een loket in en faciliteren coaches en adviseurs die onze inwoners aanzetten om in actie te komen. In 2023 zijn er 15 coaches aan de slag die jaarlijks zo’n 400 huishoudens helpen stappen te zetten om de woning te verduurzamen.

35

Actie 3: Doorontwikkelen warmtetransitie De warmtetransitie heeft als doel om in 2030 het gasverbruik van de gebouwde omgeving minstens 20% gereduceerd te hebben in vergelijking met 2021. Eind 2021 stelden we de Transitievisie Warmte Roerdalen vast. In 2022 zetten we de eerste stappen in de uitvoering. Daarin hebben we een loketfunctie voor onze inwoners voorbereid met mogelijkheden voor coaching en advies. Het loket richt zich op warmte en is daarmee nu nog een onderdeel van de brede besparingsaanpak onder Actie 2. Op termijn (niet in de eerste komende jaren) zal de warmtetransitie zich doorontwikkelen en zullen we actief hele wijken van het aardgas moeten gaan halen. Operationele doelen Het loket voor inwoners moet in 2023 operationeel zijn. Vervolgens bouwen we het aanbod verder uit. We verbinden de energiecoaches aan adviseurs die ook de technische vertaling kunnen verzorgen voor onze inwoners. In 2023 selecteren we de eerste wijk(en) die we op zijn minst aardgasloos-ready willen maken. Hiervoor gaan we met minimaal 100 huishoudens in die wijk uitzoeken welke maatregelen het beste passen bij onze woningvoorraad. Het zijn maatregelen zoals (hybride) warmtepompen.

Actie 4: ondernemersaanpak Tot 2022 lag de focus van het duurzame energieprogramma vrijwel uitsluitend op onze inwoners. Sinds medio 2022 verkennen we de kansen om ook onze ondernemers te stimuleren en faciliteren. Daarvoor zoeken we nadrukkelijk de samenwerking met partijen zoals Parkmanagement, LLTB, Groene Economie Limburg. Operationeel doel We zetten in 2023 gericht in op het promoten van energiescans bij ondernemers. We willen dat minimaal 25 scans worden uitgevoerd verdeeld over enkele kansrijke sectoren. We vertalen de uitkomst van de scans en de behoefte van ondernemers in 2023 in een plan van aanpak voor de ondernemers.

Actie 5: gemeente Roerdalen en maatschappelijke organisaties We blijven inzetten op het verduurzamen van ons eigen vastgoed en dat van maatschappelijke organisaties en verenigingen. Daarin verbreden we onze inzet van gericht op zonnedaken naar isoleren en het verminderen van het gasverbruik. Ook in de openbare ruimte blijven we verduurzamen door alle openbare verlichting te voorzien van ledverlichting de komende jaren. Operationele doelen We willen in 2023 twee zonnedaken op het gemeentelijk vastgoed realiseren. Het is mede afhankelijk van de capaciteit van het stroomnet of en in welke vorm dit gerealiseerd kan worden. In 2023 wordt bekend via het nieuwe duurzaam meerjarigonderhoudsplan welke gebouwen we hoe en op welk moment gaan verduurzamen.

Tactisch doel 4: investeren om te renderen Er wordt geïnvesteerd waar wij dit van belang achten, om daarmee te renderen, en wij werken hierbij samen met diverse (verbonden) partijen. De concrete acties die voortkomen uit het project “Investeren om te renderen” zijn opgesteld in een plan van aanpak en zetten de ambities op het gebied van duurzaamheid extra kracht bij, evenals de toekomstige aanpak van de verdunningsgebieden zoals die in de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 benoemd zijn. Al deze

36

ontwikkelingen dragen bij aan een kwalitatief goed woon- en leefklimaat en zijn daardoor op verschillende niveaus verbonden met bijvoorbeeld programma 3 (veilige dorpen), programma 5 (Wonen) en programma 6 (Groenbeheer).

Actie 1: Plan van aanpak investeringen. In 2021 is onderzocht of we meer structurele inkomsten voor de gemeente kunnen genereren. Hierbij denken we aan het plaatsen van een reclamemast, reclameobjecten of een zendmast. In 2022 is een onderzoek opgestart naar de realisatie van een reclamemast langs de A73. Het haalbaarheidsonderzoek naar de opties van reclameobjecten langs de gemeentelijk wegen is afgerond en het plan van aanpak is geschreven. In 2023 wordt dit plan van aanpak uitgevoerd waarbij de planning is dat in het eerste kwartaal van 2024 de eerste inkomsten worden gegenereerd. Operationeel doel Het afronden van het haalbaarheidsonderzoek naar de reclamemast langs de A73. Eind 2023 is de planning dat de eerste inkomsten in eerste kwartaal 2024 binnenkomen nog steeds haalbaar. Ook onderdeel van het plan van aanpak investeringen is het realiseren van extra pachtgronden door een actiever grondbeleid. Om snel te kunnen handelen en grond aan te kunnen kopen wanneer kansen zich voordoen (ook voor woningbouw) voor diverse ontwikkelingen wordt voorgesteld om het in 2023 ter beschikking gestelde krediet ter hoogte van €1 miljoen beschikbaar te houden.

Grip op samenwerking Om al onze doelen in dit programma te behalen wordt samengewerkt met de volgende verbonden partijen: Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling), Grenspark MaasSwalm-Nette (gemeenschappelijke regeling), Ontwikkelingsmaatschappij Midden-Limburg (OML, vennootschap), Stichting Ons WCL (stichting), de Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (gemeenschappelijke regeling), Euregio Rijn-Maas-Noord (overige verbonden partij), SML en Keyport.

Reguliere werkzaamheden  Afronden ontwikkeling LOG Montfort.  Pacht- en grondzaken.  Economie.  Recreatie en toerisme.  Cultureel erfgoed/cultuur.  Ruimtelijk beleid.  Deelname in grenspark Maas, Swalm, Nette.  Deelname Samenwerking Midden Limburg.  Deelname Keyport.  Deelname Euregio.  Deelname in VVV Midden-Limburg.  Deelname in Stichting Ons WCL  Deelname Regionale Energie Strategie  Euregionale samenwerking (Wassenberg en Niederkrüchten).

37

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

- 1.708 451 - 1.257

- 2.921 1.041 - 1.880

- 1.788 681 - 1.107

- 1.669 756 - 913

- 1.994 773 - 1.221

- 1.994 773 - 1.221

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

352 352

- 43 916 874

288 288

59 59

59 59

59 59

Resultaat

- 905

- 1.006

- 819

- 854

- 1.162

- 1.162

Toelichting verschillen tussen begroting 2022 en begroting 2023 De grootste mutaties in begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 worden veroorzaakt door: Lasten    

De beschikbare budgetten voor duurzaamheid zijn € 612.000 lager dan in 2022, omdat een aantal thema’s in 2023 zullen worden opgepakt. In 2023 wordt de formatie voor duurzaamheid uitgebreid, kosten € 97.000. De inwerkingtreding van de omgevingswet in 2023 zorgt voor lagere lasten van € 46.000 dan in 2022. Gezonde en klimaatbestendige bossen zorgt voor een € 40.000 hogere bijdrage vanaf 2023, gedurende de periode 2023-2032.

Baten  

Compensatie Rijk voor uitvoeringskosten gerelateerd aan duurzaamheid. Verwacht wordt € 221.000 te ontvangen. We verwachten € 25.000 inkomsten te genereren met reclamepakketten.

Een aantal (incidentele) uitgaven hebben in de begroting 2022 voor hogere lasten gezorgd (o.a. project Herkenbosscher Broek t.l.v. reserve en kunst en cultuur in het kader van Covid-19). Mutaties reserves 

38

Voor 2023 wordt geld vanuit de reserve onttrokken voor het actieplan duurzame energie en voor verschillende toeristische projecten.

Programma 5: Woonomgeving Inleiding Dit programma gaat over de woonomgeving van onze inwoners. Onze gemeente is een prachtige gemeente waar het mooi wonen is in het groen. Natuur, werkgelegenheid en voorzieningen zijn nabij. De sociale samenhang in onze dorpen is groot, met een actief verenigingsleven We blijven ons inzetten om nog aantrekkelijker te worden voor nieuwe inwoners. Er zijn momenteel veel bouwactiviteiten. Tegelijkertijd hebben we te maken met een demografische transitie die vraagt om andere woningen. Dit speelt een rol bij de keuzes voor de toekomst. De bestaande woningvoorraad is voor een deel niet levensloopbestendig. Dit heeft onze aandacht. Zorgdragen voor een goede ruimtelijke ordening is een belangrijke taak van onze gemeente. Wij zetten in op het uitbreiden van de formatie met één fte. Deze uitbreiding is nodig vanwege de structurele toename van plannen voor onder andere nieuwe woningen. Daarnaast hebben we te maken met een aantal ontwikkelingen zoals het duurzaamheidsvraagstuk en de stikstofproblematiek die eveneens een structurele inzet noodzakelijk maken. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: woningen (ver)bouwen naar behoefte, hierbij aansluiten op de korte termijn en kijkend naar een toekomstbestendige woningvoorraad. In de context van krapte op de woningmarkt, wordt zowel gewerkt aan extra woningen als kwalitatief verbeteren van sterk verouderde woningen. Als belangrijkste leidraad is de Structuurvisie Wonen Midden-Limburg 2022-2025 opgesteld. In bijlage 5 van de Structuurvisie is de lokale uitwerking opgenomen die richting geeft aan de gewenste kwaliteit en aantallen. Uiteindelijk willen we bereiken dat onze inwoners kunnen (blijven) wonen in een woning die voldoet aan hun eigen behoefte in een goed woon- en leefklimaat. Voor een goed woon- en leefklimaat is een goede sociale samenhang belangrijk, waaraan bewoners en verenigingen zelf ook bijdragen (zie programma 1). Tevens draagt ook het onderhoud alsook de ontwikkeling van de openbare ruimte hieraan bij (zie programma 6).

Tactisch doel 1: Het bereiken van een woningvoorraad die qua kwaliteit, aantallen en proces goed aansluit bij de behoefte van onze inwoners. Dit doel kent drie belangrijke aspecten:  Een woningvoorraad die qua kwaliteit goed aansluit bij de wensen van onze inwoners, denk hierbij aan wonen en zorg of het verduurzamen van de bestaande woningvoorraad;  Een woningvoorraad die qua aantallen aansluit op de behoefte, er moet een gezond evenwicht zijn tussen de woningbehoefte en het woningaanbod;  Een woningvoorraad die qua proces goed aansluit op de behoefte, denk hierbij aan de bewuste keuze voor de gemeente om volledig de regie te nemen of de bewuste keuze om initiatiefnemers de ruimte te geven, voor de ontwikkeling van eigen initiatieven.

39

Actie 1: Regionaal woningbehoefteonderzoek actualiseren In 2023 wordt het proces voor een nieuw woningbehoefteonderzoek opgestart. Het huidige woningbehoefteonderzoek uit 2018 wordt geactualiseerd, dit wordt voorgeschreven in de Provinciale Omgevingsverordening. Operationeel doel Eind 2023 is de aanbesteding uitgevoerd en het onderzoek gestart. Waar mogelijk nemen we bij dit onderzoek ook de behoefte van additionele doelgroepen mee.

Actie 2: Afsluiten Meerjarige prestatieafspraken Roerdalen met Wonen Limburg In 2023 worden de Meerjarige Prestatieafspraken Roerdalen geactualiseerd en door het college vastgesteld, de hierbij behorende jaarschijven worden telkens in november/december vastgesteld. Bij het maken van de afspraken houden we rekening met de behoeften en wensen van onze inwoners. De onderwerpen waarover afspraken gemaakt worden, beperken zich niet tot de volkshuisvesting, ook aspecten uit het sociaal domein, leefbaarheid en de verduurzamingsopgave (levensloopbestendig alsook energetisch) komen hierbij aan bod. Operationeel doel In 2023 worden de Meerjarige Prestatieafspraken Roerdalen geactualiseerd en door het college vastgesteld.

Actie 3: Lokale prestatieafspraken actualiseren Met de woningcorporatie en de huurdersbelangenvereniging stellen we de Prestatieafspraken Jaarschijf 2024 vast en geven we uitvoering aan de Prestatieafspraken Jaarschijf 2023. Operationeel doel Eind 2023 zijn de Prestatieafspraken Jaarschijf 2024 met de woningcorporatie vastgesteld. Vanuit ruimtelijk oogpunt (zie ook programma 4) krijgen samenhangende herstructureringslocaties en transformatiemogelijkheden voorrang boven uitbreiding en nieuwbouw. Met deze herontwikkelingen kunnen woningen worden gerealiseerd die aansluiten bij de kwalitatieve behoefte. Er komen meer ouderen en de huishoudens worden kleiner. Hierdoor ontstaat er veel vraag naar appartementen met lift en seniorenwoningen. Gelijktijdig ontstaat er een overschot aan rijwoningen, twee-onder-een kap woningen en vrijstaande woningen. In de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 zijn gebieden aangewezen waar we in de toekomst het aantal woningen willen verminderen. Dit noemen we verdunningsgebieden. In het Uitvoeringsprogramma Omgevingsvisie Roerdalen 2050 zijn de uitwerkingen van de verdunningsgebieden in de planning gezet. Pas vanaf 2029 gaan we aan de slag met de verdunning tenzij zich eerder kansen voordoen.

We werken actief mee met de realisatie van enkele (grotere) woningbouwprojecten zoals de herontwikkeling locatie Petrusberg en locatie Brombemke in Sint Odiliënberg en diverse woonzorglocaties (zoals aan de Dorpsstraat in Melick en de Hoogstraat in Montfort).

40

De volgende projecten vallen onder de regie van gemeente Roerdalen:

Project 1: Bouwontwikkelingen aan de Markt in Posterholt en de Hammerstraat/Muytertweg in Herkenbosch. In maart 2022 heeft de gemeenteraad aan het college de opdracht gegeven om voor het woningbouwproject Hammerstraat/Muytertweg in overleg te treden met de grondeigenaren en de omgeving om tot een gedragen plan te komen. Dit plan komt tegemoet aan de diverse woningbouwinitiatieven, rekening houdend met het open karakter van het gebied, waarbij in overleg met de grondeigenaren een eventuele fasering voor realisatie overeengekomen kan worden. De overleggen zijn geweest en om vervolgstappen te kunnen zetten (zoals aanpassing stedenbouwkundig plan) is een voorbereidingskrediet nodig. Deze kosten worden uiteindelijk doorberekend aan de initiatiefnemers op basis van daadwerkelijke kosten. Deze eerste stappen sluiten aan bij Samen Doen waarbij we als gemeente regie hebben gepakt en partijen samen hebben gebracht. Op basis van onze vier kernwaarden geven we de grondeigenaren het vertrouwen en zelf de verantwoordelijkheid om te komen tot een uitgewerkt plan dat past binnen de kaders.

Project 2: Wienkeskoel fase 3 Melick. Al in de programmabegroting 2022 is opgenomen dat we gaan onderzoeken of Wienkeskoel verder kan worden afgerond via de ontwikkeling van nog enkele bouwkavels (fase 3). In 2022 zijn de eerste stappen voorbereid (opstellen verkavelingsplan, uitvoeren taxatie, opstellen grondexploitatie). Vanwege de inzet van de projectleider REO bij de actie “tijdelijke huisvesting” zijn hier nog te weinig stappen in gezet. In 2023 wordt dit project verder opgepakt (ook in het kader van Investeren om te renderen). Op basis van Samen Doen wordt de omgeving hier tijdig in meegenomen.

Project 3: Afronding wijk Holsterveld in Vlodrop. In 2021 is de grondexploitatie van Holsterveld in Vlodrop heropend. Inmiddels zijn (koop)overeenkomsten gesloten met Wonen Limburg voor de bouw van 10 huurwoningen en met een ontwikkelaar voor de bouw van 10 levensloopbestendige koopwoningen. De gemeente heeft 7 vrije bouwkavels in de verkoop. Ondanks de grote interesse vooraf in deze vrije bouwkavels (circa 35 geïnteresseerden) gaat de verkoop niet zo snel als gehoopt. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de gestegen bouwprijzen. Momenteel zijn er twee getekende koopovereenkomsten. Dat heeft geen gevolgen voor inhoud of financiën, maar wel voor de planning. In 2023 vinden naar verwachting de eerste bouwwerkzaamheden plaats.

Project 4: Centrumplan Herkenbosch. Op 29 september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het stedenbouwkundige kader en de dekking van het tekort ten behoeve van de herontwikkeling van het gebied aan de Hoogstraat, Stationsweg, en Europalaan Centrum in Herkenbosch. Naar aanleiding hiervan heeft het college in het najaar van 2021 de betrokken panden aangekocht. Het voornemen is om de bestaande bebouwing te slopen en sociale huurappartementen en grondgebonden (levensloopbestendige)woningen te realiseren. Voor de sociale huurappartementen worden gesprekken gevoerd met Wonen Limburg en voor de grondgebonden (levensloopbestendige) woningen wordt door middel van een openbare uitvraag een ontwikkelende partij gezocht. Om het tekort zo veel als mogelijk te verkleinen is een aanvraag voor Kwaliteit Limburgse Centra (KLC) subsidie ingediend bij de Provincie Limburg.

41

Project 5: Uitbreiding woonwagenstandplaatsen. In 2020 is uit het provinciaal woonbehoefteonderzoek gebleken dat er behoefte is aan extra standplaatsen in Roerdalen. In 2021 is het plan van aanpak voor de uitbreiding van de woonwagenstandplaatsen vastgesteld. Voor de locatie in Herkenbosch heeft dat er inmiddels toe geleid dat er een inrichtingsplan is opgesteld inclusief bijbehorende kostenraming. Daarmee zijn, mede op basis van Samen Doen, in 2022 de bewoners en omwonenden betrokken en geïnformeerd. Aangezien de kosten voor minimaal vier standplaatsen (indien financieel mogelijk vijf) hoger uitvallen dan in eerste instantie verwacht worden extra middelen voor de uitvoering aangevraagd. Voor de locaties in Melick en Montfort vinden onderhandelingen over grondoverdracht plaats voordat daar plannen en ramingen kunnen worden opgesteld. Daar komen we met een separaat voorstel voor terug bij de gemeenteraad. Uitvoering in Herkenbosch is in 2023 voorzien. Voor de inhuur van externe ondersteuning zijn ook middelen nodig.

Actie 4 (Prioritaire/speerpunt programma overstijgend): Project tijdelijke woningen in alle dorpen Vanwege de oorlog in de Oekraïne en de opgave ten behoeve van statushouders gaat de gemeente voor 240 personen tijdelijke huisvesting realiseren. Deze tijdelijke huisvesting is ook bedoeld voor spoedzoekers en starters uit de eigen gemeente. Deze 240 personen worden evenredig verdeeld over de 6 woonkernen. De uitvoering vindt gefaseerd plaats, dat betekent dat we per kern starten met 6 tijdelijke wooneenheden en op basis daarvan bepalen of er uiteindelijk meer woningen nodig zijn. In 2022 zijn hiervoor, in het kader van Samen Doen, in alle dorpen informatieavonden geweest en klankbordgroepen gevormd. Met een woningstichting is een intentieovereenkomst gesloten om te organiseren dat zij investeren in de aanschaf van de tijdelijke woningen. De gemeente moet dan wel het openbaar gebied realiseren. Voor de kosten voor het bouw- en woonrijp maken wordt nog onderzocht welk deel door het Rijk of de provincie gedekt kan worden. De eerste woningen worden eind 2022 gerealiseerd, in 2023 vindt verdere realisatie in alle kernen plaats. Door dit project blijven diverse werkzaamheden in kader van investeren om te renderen liggen, maar zijn eveneens meerdere medewerkers van diverse teams betrokken bij dit project (onder andere specialisten ruimtelijke ordening en openbare werken).

Daarvoor is ook in 2023 vervangingscapaciteit nodig, maar ook voor de inhuur van externe expertise zoals een rentmeester en milieutechnische adviesbureaus.

Tactisch doel 2: Prettige woon- en leefomgeving. Actie 1: Monitoren nieuwe afvalinzameling Per 1 januari 2022 is de manier van afval inzamelen in onze gemeente gewijzigd. Dit om de door de raad in 2019 vastgestelde doelstellingen te kunnen behalen. Eind 2023 dienen we in onze gemeente nog maximaal 100 kilogram restafval per inwoner in te zamelen, eind 2025 moet dit 90 kilogram zijn. Operationeel doel In het begin van het tweede kwartaal 2023 volgt er een uitgebreide rapportage waarin per afvalstroom de voortgang wordt weergegeven. Doel van deze rapportage is om inzicht te krijgen in welke mate de in 2019 vastgestelde doelstellingen zijn gerealiseerd.

42

Actie 2: Bewustwording van duurzaamheid via het aanbieden lespakketten op scholen Bewustwording op het gebied van duurzaamheid begint bij onze jongste inwoners. Op dit moment is er één basisschool in onze gemeente die actief bezig is om afvalscheiding onder de aandacht te brengen van haar leerlingen. Onze ambitie is dat eind 2025 alle basisscholen in onze gemeente gebruik maken van onze gratis lespakketten door deze op te nemen lesprogramma en waar nodig de scholen te voorzien van materialen om de diverse afvalstromen te kunnen scheiden. Operationeel doel De doelstelling is dat eind 2023 een drietal basisscholen met ons lesprogramma werkt.

Grip op samenwerking Om de doelen in dit programma te halen werken we samen met de volgende verbonden partijen: Servicecentrum MER-Omgevingsdienst (Gemeenschappelijke Regeling), Reinigingsdienst Maasland (gemeenschappelijke regeling) en de Regionale uitvoeringsdienst Limburg-Noord (overige verbonden partij). Verder werken we samen in SML-verband.

Reguliere werkzaamheden  Uitvoering afvalnota.  Grondexploitaties.  Gebiedsontwikkeling.  Ruimtelijke plannen.  Planschadezaken.  Trekkersrol Samenwerking Midden-Limburg (SML) op het gebied van Wonen, Zorg en Woonomgeving.  Deelname Samenwerking Midden Limburg.  Lokale prestatieafspraken (woningcorporatie, gemeente en huurdersbelangenvereniging).  Huisvesting statushouders.

Wat mag het kosten? Overzicht baten en lasten bedragen x € 1.000 5. Woonomgeving Saldo van baten en lasten Lasten Baten Saldo van baten en lasten

Rekening Begroting Begroting 2021 2022 2023

MJR 2024

MJR 2025

MJR 2026

- 5.556 4.431 - 1.125

- 7.989 6.178 - 1.811

- 6.040 5.242 - 798

- 4.990 4.258 - 733

- 5.215 4.407 - 808

- 4.854 4.040 - 814

Mutatie reserves Toevoegingen Onttrekkingen Mutatie reserves

- 259 502 244

- 580 1.035 455

- 389 - 389

- 87 - 87

- 11 - 11

-

Resultaat

- 881

- 1.356

- 1.187

- 820

- 819

- 814

43

Toelichting verschillen tussen begroting 2022 en 2023 De grootste mutaties in de lasten en baten van de begroting 2023 ten opzichte van de begroting 2022 worden veroorzaakt door: Lasten  De bijdrage aan SC MER daalt in 2023 met € 240.000  In 2023 zal een woningbehoefte onderzoek worden uitgevoerd, kosten € 85.000.  Bijdrage aan RD Maasland stijgt met € 76.000 ten opzichte van 2022.  Opstellen plan van aanpak Houtkempke St. Odiliënberg in 2023, kosten € 60.000.  De exploitatiekosten van de milieustraat zijn € 25.000 hoger.  Vertraging deelname zonnepark Montfort € 25.000 en plaatsen zonnepanelen eigen vastgoed € 25.000. Baten  Voornamelijk bij de milieustraat begroten we € 76.000 hogere inkomsten afval.  Bijdrage, groot € 64.000, van andere gemeenten inzake het woningbehoefte onderzoek.

Een aantal (incidentele) uitgaven hebben in de begroting 2022 voor hogere lasten gezorgd (o.a. exploitatiekosten BSGW). Reserves De verwachte inkomsten, uitgaven en winstneming bouwgrondexploitaties zijn verwerkt conform de Percentage of Completion methode. Inhoudelijk wordt dit toegelicht in de paragraaf grondbeleid.

44

Programma 6: Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen Inleiding Dit programma richt zich op de directe leefomgeving van onze inwoners. Zowel op het onderhoud als op de ontwikkeling van de openbare ruimte. Eén van de kernwaarden voor de manier waarop we werken is het actief betrekken van inwoners bij initiatieven op het gebied van veiligheid en leefbaarheid en bij de keuzes die gemaakt moeten worden in de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte. Dat doen we binnen duidelijke kaders en vanuit het algemeen belang. We hebben hier al goede ervaringen mee opgedaan. De tijd die dit kost levert een duidelijke meerwaarde daar waar het gaat om draagvlak van de omgeving en waardering voor het kunnen meedenken in de inrichting. We realiseren een aantal projecten per jaar op deze manier. Daarnaast werken we wijkgericht en zijn onze medewerkers van de buitendienst herkenbaar in de dorpen en aanwezig voor iedereen, die dit wenst, aanspreekbaar. De medewerkers van onze buitendienst hebben een sterke binding met de kernen en weten wat er in een dorp leeft. Vanuit hun sterke verantwoordelijks gevoel werken ze dagelijks in de kernen en proberen klachten en meldingen zo snel als mogelijk op te lossen. Het digitale meldsysteem FIXI stelt onze medewerkers in staat om meldingen snel en adequaat af te handelen.

Afhankelijk van de aard van de melding gebeurt dat direct of vraagt de afhandeling meer tijd. We gaan uit van ongeveer 3500 meldingen in 2023. Wat willen we bereiken en wat gaan we doen?

Strategisch programmadoel: Prettige, leefbare dorpen waar inwoners en toeristen zich prettig voelen. Een veilige openbare ruimte waarin een aantrekkelijke kwaliteit tot uiting komt. We doen dit met integraal ontwerp vanuit visie, met betrokkenheid van de inwoners. De link met programma 2 participatie ligt duidelijk voor de hand. Toepassing van duurzame materialen, oog voor historische elementen en groen levert mooie en leefbare kernen op. Dit is belangrijk voor onze inwoners, potentiële bewoners en tegelijkertijd verhoogt het de aantrekkelijkheid van onze gemeente voor toeristen en recreanten. Ook heeft de omgeving een positieve invloed op de waarde van het vastgoed. Dit is verbonden met de programma’s 4 (Economie, natuur, toerisme, cultuur en duurzaamheid) en 5 (Woonomgeving). We dragen, onder andere vanuit team Onderhoud, bij aan een hogere veiligheid door met een kritische blik te kijken naar ontwikkelingen in kernen. Daar waar aanwijzingen zijn van oneigenlijk en/of criminele activiteiten (bv dumpingen drugsafval) worden die gedeeld met de partijen die een rol spelen in het veiligheidsdomein. Hier ligt een link met programma 3. De diverse kwaliteitsniveaus in de openbare ruimte, op het gebied van bijvoorbeeld wegen, groen en riolering, zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. We continueren de gekozen kwaliteitsniveaus.