02 Bijlage Jaarstukken 2025 (oud)

Deze manier van werken maakt het mogelijk om complexe vraagstukken integraal en samen met partners op te pakken. De komende jaren bouwen we deze werkwijzen verder uit. Tot slot hebben we de communicatie over onze organisatieontwikkeling geïntensiveerd, zodat medewerkers goed aangesloten blijven bij het brede palet aan stappen dat we zetten. Zo versterken we betrokkenheid, transparantie en het gezamenlijke eigenaarschap van onze ontwikkeling als organisatie. Arbo en duurzaamheid Goede arbeidsomstandigheden zorgen ervoor dat medewerkers gezond, veilig en met plezier hun werk kunnen doen. Denk aan ergonomische werkplekken, duidelijke veiligheidsvoorschriften en aandacht voor mentale vitaliteit. Duurzaamheid sluit hierop aan door te kijken naar de lange termijn: energiezuinige gebouwen, circulair gebruik van materialen en duurzame mobiliteit dragen niet alleen bij aan een beter milieu, maar ook aan een gezonde werkomgeving. Door Arbo en duurzaamheid samen te brengen, investeren we zowel in het welzijn van onze medewerkers als in een toekomstbestendige samenleving. In het kader van de Arbowet hebben wij in 2025 een nieuwe Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) laten uitvoeren, waarna een rapport is opgesteld inclusief een Plan van Aanpak. Dit Plan van Aanpak voeren we in 2026 uit.

Jaarstukken 2025

67

Personeel Toekomstgericht werkgeverschap We werken samen met de andere MER-organisaties aan toekomstgericht werkgeverschap (TGW). Binnen het meerjarig programma TGW versterken we gezamenlijk onze positie als aantrekkelijke werkgever op de arbeidsmarkt. In 2025 hebben we verder gebouwd aan een lerende organisatie via de interne MER Academie. Deze is gelanceerd en een groot deel van het jaar is besteed aan het vergroten van de bekendheid onder medewerkers. Het aanbod binnen de academie blijft doorgroeien. Daarnaast is gewerkt aan een gezamenlijke visie op arbeidsmarktbeleid en arbeidsmarktcommunicatie. Er is een recruitmentsysteem aangeschaft dat in 2026 verder wordt ingericht. Het in 2025 vernieuwde inwerkprogramma helpt nieuwe medewerkers snel hun weg te vinden: in kleine groepen leren zij collega’s kennen, krijgen zij direct basiskennis mee en verloopt de samenwerking vanaf de start merkbaar soepeler. Cao Gemeenten Er is een akkoord bereikt voor de nieuwe cao Gemeenten 2025-2027 (looptijd 1 april 2025 t/m 31 maart 2027). De cao zet niet alleen in op een passende beloning, maar toont ook een sterke focus op inclusiviteit, modern ouderschap en duurzame inzetbaarheid. Er is een structurele salarisverhoging afgesproken van 2% per 1 april 2025 en 1,85% per 1 oktober 2025.

De structurele salarisverhogingen worden tot het pensioengevend inkomen gerekend en dit betekent dat de pensioenpremie voor de werkgever hoger is geworden. Formatie De structurele formatie van onze organisatie is in 2025 toegenomen ten opzichte van vorig jaar.

Formatie Teams Directie Opgavemanager Team Leefomgeving Team Samenleving Team Dienstverlening Team Openbare Ruimte Griffie Formatie in fte totaal

2024

2025

1,00 1,00 19,56 20,10 28,76 32,10 2,00 104,52

1,00 1,00 19,11 20,51 29,65 32,37 2,00 105,64

De hoeveelheid fte’s is in de begroting 2025 is ten opzichte van 2024 beperkt toegenomen. De toename en verschillen worden vooral veroorzaakt door de inzet ten behoeve van projecten. Waar voorheen per project tijdelijke formatie werd aangetrokken is nu in de formatie rekening gehouden met de inzet van formatie binnen meerjarige projecten. Waardoor de kosten beperkt worden. Daarnaast is de formatie toegenomen door de functie van BAG-specialist (deze werkzaamheden werden voorheen door Echt-Susteren voor ons uitgevoerd).

68

Ziekteverzuim Het verzuimpercentage is in 2025 iets toegenomen ten opzichte van 2024. Dit wordt veroorzaakt door langdurig verzuim. Dit is nauwelijks beïnvloedbaar verzuim en vaak niet of niet alleen werk gerelateerd. De meldingsfrequentie nam af, wat betekent dat gemiddeld gezien medewerkers zich minder vaak ziek hebben gemeld dan in het voorgaande jaar. Verzuimcijfers

2023

2024

2025

Verzuimpercentage

8,90%

8,41%

8,90%

Meldingsfrequentie

0,91

1,10

0,8

Informatisering In het afgelopen jaar is er meer duidelijkheid gekomen over het integrale karakter van Informatisering. Daarom zijn alle ontwikkelingen en activiteiten op het gebied van informatisering en automatisering ondergebracht in zes integrale thema’s. Zo wordt de samenhang tussen de activiteiten en het informatiseringsbeleid beter zichtbaar. 1.1 Thema Digitaal samenwerken SC-MER heeft voor ons het samenwerkingsplatform Microsoft 365 in 2025 geïmplementeerd en is organisatie breed in gebruik genomen, waarmee een belangrijke stap is gezet in de modernisering van onze stevige en toekomstbestendige digitale werkplek. Met de overstap naar M365 is er ook een nieuwe manier van werken geïntroduceerd op basis van het gebruik van een samenhangend applicatieportaal, een samenwerkingsplatform, cloudopslag en het MER-breed delen van agenda’s. 1.2 Thema Digitale dienstverlening Afgelopen jaar is de eerste fase van het project Wet open overheid (Woo) onder regie van SCMER afgerond (Zie ook paragraaf Wet Open Overheid). Ook zijn de functies voor Woo‑functionarissen ingevuld.

Daarnaast zijn er het afgelopen jaar ook voorbereidingen getroffen om straks te kunnen voldoen aan de verplichtingen uit eIDAS-verordening (Electronic Identification and Trust Services), WMBEV (Wet Modernisering Berichtenverkeer Electronische Overheid), Wdo (Wet Digitale Overheid) en de verdere uitrol van de Omgevingswet. 1.3 Thema Techniek en ICT In 2025 heeft SC-MER alle geplande ICT-projecten afgerond, waarmee een belangrijke stap is gezet in de verdere modernisering van de digitale werkplek. Alle projecten zijn gerealiseerd binnen planning, beschikbare capaciteit en de in de begroting beschikbaar gestelde middelen. Zo is de MER-brede uitrol van M365 gerealiseerd. Er zijn het afgelopen jaar diverse vervangingstrajecten uitgevoerd die het behoud van een stabiele en veilige ICT-omgeving waarborgen. Dit betrof onder andere de vervanging van werkplekservers (VDI-omgeving) en de vervanging van netwerkapparatuur. Daarnaast is ook de migratie van het incidentmanagementsysteem naar de Cloud succesvol uitgevoerd en volledig geïntegreerd in de nieuwe digitale omgeving. Door Europese aanbestedingen regionaal samen uit te voeren zijn gunstige voorwaarden gerealiseerd en is de rechtmatigheid van de inkoop geborgd.

Jaarstukken 2025

69

1.4 Thema Cybersecurity & gegevensveiligheid Het afgelopen jaar is de nulmeting gegevensveiligheid volgens planning uitgevoerd. De verbetermaatregelen op het gebied van bewustwording, de vastlegging van verwerkingen en het uitvoeren van risicoanalyses zijn opgestart. Tegelijkertijd is het gegevensveiligheidsbeleid in concept vernieuwd en geüniformeerd voor de vier MER-organisaties. Dit is klaar om komend jaar vastgesteld te worden. In 2025 hebben zich helaas ook herhaaldelijk gerichte cyberaanvallen en diverse beveiligingsincidenten (datalekken, phishing, CEO-fraude, onversleuteld versturen van vertrouwelijke informatie, DDoS-aanval op de gemeentelijke website) voorgedaan waarvoor passende maatregelen zijn genomen om deze op te lossen. En het afgelopen jaar zijn verdere voorbereidingen getroffen om nieuwe verplichtingen, voortkomend uit Europese verordeningen rond Cybersecurity & gegevensveiligheid samen met de teams van de vier organisaties te vertalen naar bestaande werkprocessen, werkwijzen en in gebruik zijnde informatiesystemen. We hebben onder coördinatie van Servicecentrum MER verantwoording afgelegd over informatiebeveiliging via de jaarlijks verplichte ENSIA systematiek. We verklaren in control te zijn. Een onafhankelijke audit over deze verklaring laat zien dat die verklaring juist is. Dit is ook gerapporteerd aan de betreffende landelijke toezichthouders.

De ENSIA cyclus bevat ook onafhankelijke IT audits op het gebruik van DigiD en Suwinet. Hierbij is vastgesteld dat wordt voldaan aan de daarvoor geldende normenkaders. De ENSIA verantwoording is in 2025 op een nieuwe structurele manier uitgevoerd, waarmee betrokken medewerkers minder tijd kwijt zijn aan het beantwoorden van de verantwoordingsvragen. Ook de jaarlijkse Wet politiegegevens audit in Servicecentrum MER is voorspoedig verlopen, waarbij de stijgende lijn is voortgezet. De verwerking van opsporingsgegevens door boa’s voldoet nu grotendeels aan de wettelijke eisen, waarmee we tot de landelijke top behoren. De nog resterende tekortkomingen zijn in verbeterplannen belegd. 1.5 Thema Smart technologie & innovatie Het afgelopen jaar is de MER-brede visie op kunstmatige intelligentie (AI) vastgesteld om richting te geven aan de toepassing van AI binnen de MER-samenwerking. Een andere belangrijke activiteit binnen dit thema het afgelopen jaar was de MER-brede uniformering van de gebruikte wifi-oplossingen. De wifi-oplossingen Publicroam en Govroam zijn MER-breed in gebruik genomen. Publicroam is de wifi-toegang voor gasten, Govroam de wifi-oplossing voor de eigen medewerkers. Ook is de overstap van Topdesk naar de SAAS-variant (Software As A Service) in de Cloud gerealiseerd.

En er is het afgelopen jaar een pilot uitgevoerd voor een mogelijke realisatie van een virtuele servicedesk-assistent bij Informatisering. 1.6 Thema Data & informatiehuishouding Het afgelopen jaar is veel aandacht gegaan naar de inrichting van het nieuwe Cloud-gebaseerde dataplatform en de integratie met een aantal bronsystemen en open databronnen om de eerste rapportages en dashboards te kunnen ontwikkelen voor het Sociaal Domein. Daarnaast heeft een analyse plaatsgevonden van hetgeen nodig is om de kwaliteit van de informatie- en archiefhuishouding van de MER-organisaties de komende jaren actueel te houden, in lijn met nieuwe ontwikkelingen en wettelijke vereisten.

70

Financiën Met de livegang van het nieuwe financiële pakket is gericht ingezet op het versterken en implementeren van de doelstelling van SC MER om processen te uniformeren en te optimaliseren. De implementatie en adoptie van het nieuwe systeem hebben echter grotere gevolgen en impact gehad voor de organisatie dan vooraf was voorzien. In de praktijk heeft dit onder meer geleid in de eerste maanden tot een langere doorlooptijd bij de afhandeling van facturen en een toegenomen werkdruk binnen de betrokken teams. Deze effecten hangen samen met de overgang naar nieuwe werkwijzen, het inregelen van processen en de verdere adoptie van het systeem binnen de organisatie. Rechtmatigheid De inwerkingtreding van de rechtmatigheidsverantwoording (RMV) houdt in dat we bij de jaarstukken verantwoording afleggen over de naleving van relevante financiële regels. De RMV omvat drie criteria: • Begrotingscriterium: lasten binnen de geautoriseerde begroting; • Voorwaardencriterium: naleving van wet- en regelgeving bij financiële beheershandelingen; • M&O-criterium: waarborgen tegen misbruik van subsidies en heffingen. De verantwoordingsgrens is vanaf 2025 wettelijk vastgesteld op 2% van de lasten van de jaarrekening exclusief de reserve stortingen. Dit betekent voor onze gemeente dat de grens € 1.529.320 is rekening houdende met de correcties zoals deze in de volgende kopje worden toegelicht. .

Begrotingscriterium De controle op het begrotingscriterium bevestigt dat het budgetrecht van de gemeenteraad is gerespecteerd. Conform de financiële verordening worden tijdig aan de raad gemelde over- en onderschrijdingen niet als onrechtmatig aangemerkt. Het college heeft deze afwijkingen tussentijds en bij de jaarrekening gemeld. Afwijkingen van € 25.000 en hoger zijn per programma toegelicht. In onderstaand schema’s zijn de afwijkingen per programma die groter zijn dan 2% inzichtelijke gemaakt. Voor de bepaling van de over- of onderschrijdingen hebben er nog een aantal correcties plaatsgevonden die niet verwerkt zijn in de administratie. Deze correcties hebben geen effect op het jaarrekening saldo. De correcties hebben betrekking op de verwerking van de bouwgrondexploitaties (€ 648.000) en de rentetoerekening via de omslagrente (€ 378.000). De overschrijdingen van de lasten en de onderschrijdingen van de baten, na de extracomptabele aanpassingen, zijn acceptabel.

Jaarstukken 2025

71

Overschrijdingen lasten bedra gen x € 1.000

Overzicht programma's

Lasten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Lasten

Lasten actuele Rekening 2025, begroting excl. uitgaven excl. dotaties aan de storting in reserves (A) reserves

- 6.489 - 33.541 - 2.560 - 3.534 - 7.150 - 10.644 - 13.714 - 210 - 77.843

-6.456 -32.985 -2.573 -2.815 -8.030 -10.484 -13.916 -233 - 77.492

Aanpassing extra comptabel

90 1 21 650 229 17 18 1.026

Toegestaan Aangepaste Oververschil/ Werkelijk uitgaven schrijding verantwoord- verschil rekening 2025 groter dan ings grens (2% (B-A) (B) 2% van A)

- 6.366 - 32.985 - 2.572 - 2.794 - 7.380 - 10.255 - 13.899 - 215 - 76.466

- 130 - 671 - 51 - 71 - 143 - 213 - 274 -4

124 556 - 12 740 - 230 389 - 184 -5 1.378

X

X

De overschrijding bij programma 5 ontstaat door de afwijkingen in de grondexploitaties (€ 483.000). Hoewel deze overschrijding onrechtmatig is, is deze wel acceptabel. De raad heeft de grondexploitaties vastgesteld. De afwijking komt door de administratieve verwerking hiervan.

Onderschrijding baten bedra gen x € 1.000

Overzicht programma's

Baten 1. Krachtige dorpen 2. Participatie, ondersteuning en zorg 3. Veilige dorpen 4. Economie, natuur, toerisme en cultuur 5. Woonomgeving 6. Mobiliteit, infrastructuur en openbaar groen 7. Bestuur, organisatie en dienstverlening 8. Algemene middelen Totaal Baten

Baten actuele Rekening 2025, begroting excl. inkomsten excl. dotaties aan de storting in reserves (A) reserves

651 10.413 37 1.567 4.825 3.109 3.679 55.238 79.519

661 11.137 42 2.748 6.932 3.276 2.170 56.141 83.108

Aanpassing extra comptabel

- 648 - 378 - 1.026

Toegestaan Aangepaste Onderverschil/ Werkelijk inkomsten schrijding verantwoord- verschil rekening 2025 groter dan ings grens (2% (B-A) (B) 2% van A)

661 11.137 42 2.748 6.284 3.276 1.792 56.141 82.082

- 13 - 208 -1 - 31 - 96 - 62 - 74 - 1.105

10 725 6 1.181 1.459 167 - 1.887 903 2.563

X

De inkomsten bij programma 7 zijn lager. Dit komt de vertraging van grondruil Flinke Ven (€ 2.071.000), waarover u in december 2025 al bent geïnformeerd. Daarnaast zijn als gevolg van de correcties op van de renteomslag de baten € 378.000 lager. Investeringen In 2025 is er een overschrijding geweest van € 453.000 op kredieten. Deze overschrijding heeft te maken met de administratieve verwerking van de grondruilen. De gronden die bij ons in eigendom zijn gekomen, zijn opgenomen op de balans en ten laste gekomen van het krediet strategische aankopen landbouwgronden. Door deze administratieve verwerking is het krediet overschreden. De ruilingen passen wel binnen de kaders van kadernota grondbeleid 2022-2026. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium gaat over het naleven van de eisen bij het financieel handelen. De eisen zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, waaronder de Europese aanbestedingsregelgeving. Het gaat om zaken als de juiste doelgroep, termijn en grondslag, het voldoen aan administratieve bepalingen en normbedragen. Ten aanzien van inkoop zijn voor het jaar 2025 onrechtmatige inkopen geïdentificeerd voor een bedrag van afgerond € 2.442.000 (in 2024 € 2.781.000). Een deel van de fouten zijn doorlopend vanuit 2024. In afwijking van vorig jaar hebben we nu gekeken welke fouten doorlopen naar de

72

komende jaren, maar wel hun oorsprong hebben in 2025 of eerder (€ 2.081.000). Deze fouten zijn nu opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (zie pagina 129). Het totaal van de onrechtmatigheden komt hiermee op € 4.525.000. Hieronder worden de belangrijkste fouten toegelicht. Doorlopende fouten voorgaande jaren Exploitatie milieusorteerstation (€ 751.000, doorlopend naar komende jaren € 1.450.000) Deze onrechtmatigheid is in het verleden ontstaan, waarbij een contract is aangegaan met de beheerder van het milieusorteerstation op deze locatie. Onduidelijk is hoe de aanbesteding toen heeft plaatsgevonden. Het contract wordt iedere keer stilzwijgend met 2 jaar verlengd en loopt tot half 2027). We zijn aan het onderzoeken welke andere mogelijkheden er zijn voor het huidige sorteerstation.

Opvang vluchtelingen Oekraïne (€ 553.000) De maatschappelijke begeleiding van deze vluchtelingen is vanaf het begin gedaan door de Stichting Menswel. Door de snelle inzet die hiervoor nodig was heeft er in 2022 geen aanbesteding plaatsgevonden. Deze begeleiding is stilzwijgend doorgelopen. Hoewel deze dienst valt onder de sociale en specifieke diensten is dit omvangfout die doorloopt vanuit voorgaande jaren. Voor de continuïteit van de begeleiding zijn wijzigingen minder wenselijk. Inhuur personeel (€ 281.000) Door de krapte op de arbeidsmarkt en de grote hoeveelheid werkzaamheden in het kader van ruimtelijke ordening vindt er al een aantal jaren inhuur van medewerkers plaats. Hoewel de opdrachten ieder jaar anders zijn is hier sprake van een grijs gebied omdat het soort werkzaamheden wel gelijk is. Vanaf 2026 zal deze onrechtmatigheid zich waarschijnlijk niet meer voordoen. Door een andere wijze van aanbesteding is dit niet meer onrechtmatig, daarnaast zijn een aantal vacatures ingevuld. Overige doorlopende fouten voorgaande jaren (€ 705.000, doorlopend naar komende jaren € 130.000) Ten aanzien van een aantal overeenkomsten is vorig jaar al geconstateerd dat deze (stilzwijgend) zijn verlengt, terwijl ze opnieuw aanbesteed moesten worden. Een aantal van deze contracten loopt ook nog door naar de komende jaren.

Voor het onderhoud van de technische installaties van het gemeentehuis heeft in de tussentijd een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden Voor onkruidbestrijding en maaiwerkzaamheden heeft bewust een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden. Dit heeft onder meer te maken met het project Data op Orde. Dit project loopt nog door in 2026. Deze data zijn de nodig voor de onderbouwing van de aanbesteding. Reiniging en inspectie riolering (€ 86.000, doorlopend naar komende jaren € 222.000) De aanbesteding heeft in overleg nationaal meervoudig openbaar plaatsgevonden. Op basis van het bedrag en het feit dat het hier handelt om dienst en geen werk had deze aanbesteding eigenlijk Europees weggezet moeten worden. Na afloop van het contract wordt dit volgende keer op juiste wijze in de markt gezet. Software bevolkingsadministratie (€ 67.000, doorlopend naar komende jaren € 280.000) De software die wordt gebruikt voor de bevolkingsadministratie is verlengd. De contracten is voor alle drie de MER gemeenten nu gelijk getrokken, zodat op termijn een gezamenlijk aanbesteding kan plaatsvinden.

Jaarstukken 2025

73

Misbruik & Oneigenlijk gebruik criterium Bij fraude door een persoon of organisatie wordt bewust misbruik gemaakt van vertrouwen om een voordeel te behalen. Fraude is een verzamelnaam voor meerdere gerelateerde begrippen zoals niet-integer gedrag (integriteit), misbruik- en oneigenlijk gebruik, corruptie en criminaliteit. In 2025 zijn geen gevallen van interne fraude binnen de organisatie geconstateerd. Frauderisico Ondanks onze inspanningen om fraude te voorkomen, blijft er altijd een kans op oneigenlijk handelen, vooral door de menselijke factor. Het is daarom belangrijk dat onze medewerkers zich bewust zijn van de frauderisico's. Een (fraude)risico is de combinatie tussen de mogelijkheid dat een voorval of schade zich voordoet en de ernst van die schade (fraude). Frauderisico's worden regelmatig besproken in werkoverleggen, wat helpt bij het identificeren en inschatten hiervan. Hierdoor kunnen maatregelen worden genomen om het restrisico tot een aanvaardbaar niveau te verlagen. Daarnaast treffen we beheersmaatregelen zoals functiescheiding, mandaatregeling, procedures, het 4-ogen-principe, ICT-beveiliging en interne controles om frauderisico’s te beperken. Beleidsindicatoren bedrijfsvoering en overzicht kosten overhead In onderstaande tabel zijn de vijf verplichte indicatoren op het gebied van bedrijfsvoering weergegeven.

Ter vergelijking zijn de cijfers van vorig jaar meegenomen. Daarnaast is het overzicht opgenomen van overhead kosten. Indicator

Toelichting

2024

2025

Formatie

De formatie in fte's per 1.000 inwoners

5,02

5,07

Bezetting

De bezetting in fte's per 1.000 inwoners

4,74

5,03

Apparaatskosten

De apparaatskosten per inwoner

€ 600

€ 645

Externe inhuur

Kosten externe inhuur als % van de totale loonsom + kosten inhuur externen

19,2%

21%

Overheadkosten

De kosten voor de overhead als % van de totale lasten

12%

13%

Toelichting Door een toename van de formatie met 1,12 fte stijgt de indicator formatie in fte’s per 1000 inwoners. De stijging van het aantal fte’s is onder het kopje ‘formatie’ toegelicht. De indicator bezetting is gestegen van 4,74 naar 5,03. De bezetting is een momentopname per einde jaar. Ten opzichte van het vorig jaar zijn er op dit moment meer functies ingevuld. De apparaatskosten zijn de kosten die gemaakt worden om de gemeentelijke organisatie in stand te houden en te laten functioneren. De stijging wordt vooral veroorzaakt door de stijging van de loonkosten als gevolg van de verwachte cao-ontwikkelingen. Om langdurige ziekte van werknemers op te vangen, is personeel ingehuurd. Daarnaast is tijdelijk personeel ingehuurd voor met name projecten met betrekking tot de versnelling woningbouw.

74

Overheadkosten zijn de kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces en organisatiekosten die niet rechtstreeks kunnen worden toegerekend aan de taakvelden van de organisatie, zoals ICT, HRM en facilitaire zaken. De toename van 12% naar 13% geeft aan dat de overheadkosten harder zijn gestegen dan de totale lasten. Om aan te sluiten bij de BBV-notitie Overhead 2023, die verplicht is vanaf 2025, is taakveld overhead onderverdeeld in onderstaande categorieën. De actuele begroting 2025 is vergeleken met de realisatie in 2025. bedragen x € 1.000

Taakveld Overhead Overhead personeel Personeel Totaal overhead personeel Overhead organisatiekosten Bedrijfsvoering intern Bedrijfsvoering MER Communicatie Huisvesting ICT Totaal Overhead Organisatiekosten Totaal overheadkosten

Actuele Rekening Verschil Begroting 2025 3.919 3.919

4.078 4.078

-159 N -159 N

1331 3.264 137 618 382

1.200 3.300 112 549 616

131 -36 25 69 -234

5.732

5.777

-45 N

9.651

9.855

-204 N

V N V V N

De begroting van de ontvangsten voor zwangerschapsverlof is € 64.000 lager dan begroot. De storting in de voorzieningen voor verlofsparen en overmatig verlof heeft een nadelig effect van € 71.829 In 2025 was minder noodzakelijk onderhoud nodig voor het gemeentehuis, waardoor € 69.000 overblijft op huisvesting. De kantoorautomatisering voor BGT/BAG is in de begroting per abuis meegerekend bij Bedrijfsvoering intern, maar voor de jaarrekening wordt dit meegeteld bij ICT. Begroting kantoorautomatisering BGT/BAG is € 151.300 terwijl de uitgaven in 2025 € 196.580 waren. Het verschil tussen de actuele begroting en de werkelijkheid voor de MER bijdrage bedrijfsvoering is € 36.000 nadelig. Echter de begroting voor de bijdrage MER bedrijfsvoering is tussentijds verhoogd met € 58.475. Dat blijkt te veel te zijn waardoor er uiteindelijk € 22.000 over blijft op deze begroting.

Jaarstukken 2025

75

PARAGRAAF WET OPEN OVERHEID / OPENBAARHEIDSPARAGRAAF Inleiding De Wet open overheid (Woo) geldt sinds 1 mei 2022 en vervangt de Wob (Wet openbaarheid van bestuur). Het doel van de wet is om overheden transparanter te maken. Overheidsinformatie moet daardoor beter vindbaar, makkelijker te delen en goed te archiveren zijn. Een belangrijk verschil met de Wob is dat overheden onder de Woo meer informatie actief openbaar moeten maken, dus zonder dat iemand er eerst om hoeft te vragen. De Woo bestaat uit drie onderdelen: het beantwoorden van Woo-verzoeken (passieve openbaarmaking); het actief publiceren van 17 soorten overheidsinformatie; het verbeteren van de informatiehuishouding. De actieve openbaarmaking van deze 17 categorieën wordt stap voor stap ingevoerd. De eerste fase is op 1 november 2024 gestart. De informatie uit deze fase is inmiddels door ons actief gepubliceerd. Werkzaamheden 2025 In 2025 heeft de MER-brede projectgroep de eerste fase van de implementatie van de Woo afgerond. Daarmee is een belangrijke basis gelegd voor de invoering van de wet binnen de vier MER-organisaties. In deze fase zijn onder andere: gezamenlijke werkprocessen uitgewerkt; juridische kaders opgesteld; taken van de Woo-contactfunctionaris vastgesteld; adviezen voorbereid over het publicatieplatform en de Woo-index. Vanaf mei 2025 is de focus verschoven van voorbereiding naar uitvoering.

De praktische invoering vindt plaats binnen de afzonderlijke organisaties, onder regie van het SC MER via het programma Dienstverlening. Tegelijkertijd is fase 2 en tevens laatste fase van het project gestart. In deze fase wordt gewerkt aan het duurzaam inbedden van de Woo in de organisaties. Impact van Woo-verzoeken Het aantal Woo-verzoeken blijft hoog. Het behandelen ervan vraagt veel tijd en inzet van de organisatie. Verzoekers vragen vaak om grote aantallen documenten over langere perioden. Wij hebben in 2025, 40 Woo- verzoeken ontvangen. De impact is daardoor niet kleiner geworden, maar eerder groter. De wettelijke beslistermijn blijft vier weken. De mogelijkheid om deze termijn te verlengen is echter verkort van vier naar twee weken en mag alleen bij omvangrijke of complexe verzoeken worden gebruikt. Informatiehuishouding Voor een goede uitvoering van de Woo is het belangrijk dat informatie snel en goed te vinden is. Daarom moeten onze gemeente en de andere MER-organisaties de komende jaren blijven werken aan het verbeteren van de informatiehuishouding. Dit vraagt om meer bewustwording bij medewerkers en om beter ingerichte werkprocessen.

76

PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN Inleiding Het grondgebied van de gemeente Roerdalen beslaat een oppervlakte van ongeveer 88,5 km². Hier wordt gewoond, gewerkt en gerecreëerd. De gemeente heeft daarbij de directe zorg voor de noodzakelijke infrastructuur zoals wegen, riolering, bruggen, groen, openbare verlichting, sport- en spelfaciliteiten en een aantal gebouwen. Een groot deel van het vermogen van de gemeente bestaat uit deze kapitaalgoederen. Deze bevinden zich meestal op, maar ook onder de grond. Op deze kapitaalgoederen wordt over meerdere jaren afgeschreven. De levensduur wordt gemaximaliseerd door planmatig en adequaat onderhoud aan de kapitaalgoederen te plegen. De kapitaalgoederen bepalen grotendeels de kwaliteit van de openbare ruimte. In deze paragraaf worden de kaders gesteld voor het onderhoud van de infrastructuur. De huidige kwaliteitsniveaus zijn vastgelegd in de betreffende beleidsdocumenten. We continueren de gekozen kwaliteitsniveaus. De benodigde budgetten moeten aansluiten bij de gekozen ambitie in de kadernota. We benaderen zaken zoveel mogelijk integraal. Budgettair worden werkzaamheden gedekt uit afzonderlijke budgetten en volgend aan beleid per specialisme. Op het gebied van wegen en riolering zijn er geldende beleidsdocumenten. In 2025 hebben we beleid op het gebied van groen (groenstructuurplan) afgerond.

Duurzaamheid en klimaatadaptatie worden steeds verder ingebed in ons beleid, werkzaamheden en projecten. Hier ligt een link met programma 4 (Economie, Natuur, Toerisme, Cultuur en Duurzaamheid). In 2025 hebben we wederom de nodige investeringsprojecten gerealiseerd en voorbereid. We hebben het investeringsschema in de loop van 2025 geactualiseerd en zoveel mogelijk naar de correcte planningen bijgesteld. Deze bedragen zijn weer verwerkt in de nieuwe begroting. Riolering en water Het GRP 2022 - 2026 en het Waterketenplan zijn het kader op het gebied van riolering en water. Hierin komt de regionale samenwerking verder tot uitdrukking. Ook het inspelen op het veranderende klimaat is hierin beperkt opgenomen. We nemen het afkoppelen van hemelwater waar mogelijk mee in de projecten en zoeken de verbindingen met groen zodat we de groen/blauwe structuren zoveel mogelijk versterken. Dit heeft een gunstig effect op de waterhuishouding en leefomgeving. Basisscholen kunnen meedoen aan het regionale project ‘GroenBlauwe revolutie schoolpleinen’, waarbij omvorming van het schoolplein van tegels naar meer groen en blauw (water) centraal staat. We proberen hier ook combinaties met andere werkzaamheden in de omgeving te zoeken.

Gelet op de veranderende omstandigheden zoals hierboven al aangegeven zijn de kosten voor investeringen in 2025 en 2026 in het kader van riolering nu hoger dan in het huidige GRP is opgenomen. Daarnaast is vanuit de discussie binnen Roerdalen in Balans besloten een groter deel van de kosten als gevolg van vegen wegen toe te rekenen aan riolering. Voor het onderhoud aan en vervanging van rioleringen zijn de volgende bedragen beschikbaar.

Jaarstukken 2025

77

bedragen x € 1.000 Onderhoud rioleringen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2025

MJR 2026

MJR 2027

MJR 2028

251 5.204

251 5.200

251 500

251 1.000

Wegen De onderhoudsplicht van de wegen valt onder de Wegenwet. Als wegbeheerder is de gemeente verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de wegen. De gemeente vindt het belangrijk om het onderhoudspeil van de wegen op een kwalitatief voldoende niveau te brengen en te houden. Conform het wegenbeleidsplan onderhouden we de verharde wegen binnen de kernen op niveau basis (cf. CROW-normen) en de wegen in het buitengebied op niveau laag, met uitzondering van de recreatieve routes en verbindingswegen. CROW staat voor Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek. De kaders hiervoor zijn actueel. Hierover leest u meer in programma 6, inclusief het meerjarenprogramma van projecten in de openbare ruimte. Daarnaast worden asfaltwegen, elementenverhardingen en andere onderdelen in de openbare ruimte regulier onderhouden. We hebben hierbij het volgende ambitieniveau vastgesteld:

Voor het onderhoud aan en vervanging van verhardingen zijn de volgende bedragen uitgegeven.

Onderhoud wegen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

78

Begroting 2025 1.056 3.794

MJR 2026 1.056 7.520

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2027 2028 1.056 1.056 7.996 1.346

Kabels en leidingen Vanuit het Rijk, TenneT, Enexis, WML en diverse data-aanbieders hebben we een aantal verzwarings-, vervangings-, uitbreidings- en verduurzamingsontwikkelingen waar we mee geconfronteerd worden. Denk hierbij aan de verzwaring van de Laag- en Middenspanningsnetten, de toevoeging van een leidingstrook ten behoeve van waterstof transport, verschillende ontwikkelingen waarbij elektriciteit vanuit zee nabij de Clauscentrale op het Hoogspanningsnet gezet gaat worden en grote ontwikkelingen in ons drinkwaternetwerk. Al deze ontwikkelingen hebben ruimtelijk veel invloed en hiervoor is veel voorbereiding en afstemming nodig. Concrete ontwikkelingen zijn de verzwaringsoperatie in Vlodrop en de voorbereidingen voor het verzwaren van het Middenspanningsnet vanuit Maasbracht via verschillende routes naar Vlodrop en Posterholt. Ook WML heeft de voorbereiding voor de vervanging van de grote watertransportleiding van in de Schaapsweg in Sint Odiliënberg opgestart. Vooruitkijkend naar de toekomst is hier veel meer tijd en mankracht voor nodig. Openbare verlichting Goede openbare verlichting draagt bij aan de sociale veiligheid, de verkeersveiligheid en de leefbaarheid. Het Beleidsplan Openbare Verlichting is het kader voor de uitvoering. Dimbare LED-verlichting wordt toegepast. We vervangen in principe armaturen na 20 jaar, waarmee we kapitaalvernietiging voorkomen.

Het tempo van armatuurvervanging bepaalt ook het tempo waarmee op energieverbruik wordt bespaard. Op een beperkt aantal armaturen na zijn alle conventionele armaturen uiterlijk in 2031 vervangen. 75% van de openbare verlichting binnen de gemeente is nu voorzien van ledverlichting. Omdat bepaalde soorten lampen niet meer toegepast mogen worden, vervangen we die eerder. Op dit moment wachten we technische ontwikkelingen af en verwachten we nog geen structurele kostenverhogende effecten door deze vervanging. De lichtmasten (palen) toetsen we op veiligheid en vervangen we pas als het echt nodig is. We hebben geen achterstallig onderhoud. Voor het onderhoud aan en de vervanging van de openbare verlichting zijn de volgende bedragen uitgegeven:

Onderhoud openbare verlichting Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2025 147 108

MJR 2026 147 108

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2027 2028 147 147 108 108

Openbaar groen De gemeente Roerdalen beschikt over een aanzienlijke hoeveelheid openbaar groen, waaronder ongeveer 100 hectare aan plantsoenen en gazons en ongeveer 21.000 bomen. Dit groen draagt in belangrijke mate bij aan het visuele karakter en de aantrekkelijkheid van de gemeente als woon- en recreatiegebied. Daarom is het voor de gemeente essentieel om deze groene landschappelijke uitstraling te behouden. De gemeente handhaaft de eerder vastgestelde onderhoudsniveaus en heeft geen achterstallig onderhoud. In 2025 is het beleid op het gebied van groen geactualiseerd. Hoewel het reguliere onderhoud goed geborgd is, is er beperkte financiële ruimte voor nieuwe ontwikkelingen op het gebied van groenbeheer. Er bestaat een verband tussen deze doelen en programma 6. De focus ligt op het behouden van de kwaliteit en uitstraling van het groen, zonder concessies te doen aan de onderhoudsniveaus die eerder zijn vastgesteld.

Jaarstukken 2025

79

Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud openbaar groen:

Onderhoud openbaar groen Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2025 1.702 140

MJR 2026 1.614 30

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2027 2028 1.619 1.617 30 -

Civiele kunstwerken Civieltechnische kunstwerken zijn onder andere bruggen, tunnels en viaducten. Het doel van het beleid voor het onderhoud van civieltechnische kunstwerken is om deze naast schoon en veilig ook functioneel te houden. De uitgangspunten voor het beheer zijn vastgelegd in het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma geeft op korte- en middellange termijn aan welke onderhouds- en vervangingsmaatregelen nodig zijn om het areaal in stand te houden. Op basis van dit uitvoeringsprogramma worden de nodige kleine en grote onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd. Deze werkzaamheden zijn gebaseerd op levensduurverlenging. Vervanging van een kunstwerk vindt uitsluitend plaats wanneer wij niet meer kunnen volstaan met groot onderhoud. Tevens ligt de focus op het periodiek inspecteren van alle civiele kunstwerken. Periodiek wordt de kwaliteit in beeld gebracht inclusief uitvoeringsprogramma om de veiligheid te waarborgen. In 2025 hebben we onderhoud uitgevoerd volgens het huidige onderhoudsprogramma. Bedragen die uitgegeven zijn voor het onderhoud van de civiele kunstwerken:

Onderhoud civiele kunstwerken Regulier onderhoud (Vervangings-)investeringen

Begroting 2025 101 -

MJR 2026 101 -

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2027 2028 101 101 -

Gebouwen Relatie met de programma’s De hoofddoelstelling in het programma Krachtige Dorpen is om dorpskernen met veel sociale samenhang en passende basisvoorzieningen te realiseren en/of te behouden. Hierin ligt een directie relatie met de begrotingsprogramma’s 1 en 6. We onderscheiden 2 categorieën: • Accommodatiebeleid: In december 2025 is de richtinggevende nota actualisatie accommodatiebeleid vastgesteld. • Overig vastgoed: Ten aanzien van alle grotere ontwikkelingen waar het gaat over vastgoed proberen we elke keer een duurzamere keuze te maken. Dit vanwege de stijgende energieprijzen en beschikbaarheid van verschillende energievormen en verwarmingstechnieken die in de toekomst lastig kunnen worden. Waar het niet gaat over ons eigen vastgoed proberen we de vastgoedeigenaren of beheerders hierin te adviseren. Voor de buitenbaden geldt dat bij 't Sweeltje de renovatiewerkzaamheden zijn gestart. Bij 't Ploensjbad zullen de werkzaamheden ook in 2026 aanvangen. Gemeente blijft eigenaar van grond en opstallen, waarmee wij verantwoordelijkheid blijven houden voor (een deel van) de wet- en regelgeving.

80

Onderhoud Voor al het gemeentelijke vastgoed zijn de meerjarige onderhoudsplannen (MJOP’s) vastgesteld. We voeren zoveel als mogelijk uitgesteld onderhoud binnen de beschikbare budgetten uit. We hebben hier rekening te houden met de uitdagingen in de markt, o.a. bij aannemers. Energie De afgelopen tijd hebben we gezien dat energietarieven sterk zijn gestegen. Dit fluctueert inmiddels behoorlijk. Zowel gemeente als verenigingen heeft hierbij de nodige financiële uitdagingen, waarbij het moeilijk is een realistische inschatting te maken. Bij verenigingen en stichtingen speelt ook dat zij zelfstandig overeenkomsten rondom energie hebben afgesloten en toch in de financiële problemen kunnen komen. Hier hebben we een balans te bewaken tussen eigen verantwoordelijkheid, ondersteuning bieden waar dit echt nodig is en de uitdagingen die we als gemeente zelf hebben op dit terrein. Door te kijken naar verduurzaming, volgend uit het accommodatiebeleid, liggen hier mogelijk kansen. Onderwijshuisvesting In de loop van 2025 is de nieuwe school in Vlodrop onderdeel van (MFA Vlodrop) in gebruik genomen. We hebben verdere stappen gezet in nieuwe huisvesting voor de school in Posterholt. Hier is de nieuwbouw gestart. Bedragen die beschikbaar zijn voor het onderhoud van onze gebouwen: Onderhoud gebouwen Regulier onderhoud Planmatig onderhoud

Jaarstukken 2025

Begroting 2025 25 1.352

MJR 2026 25 1.032

bedragen x € 1.000 MJR MJR 2027 2028 25 25 931 1.420

81

PARAGRAAF GEMEENTELIJK GRONDBELEID Beleidskaders De gestelde kaders en ruimtelijke doelen zijn vastgelegd in onze op 3 november 2022 door de raad vastgestelde Kadernota grondbeleid 2022-2026. Deze nota sluit aan op de doelen en ambities uit de Omgevingsvisie Roerdalen 2050. De Kadernota grondbeleid geeft duidelijkheid over het grondbeleid dat we de komende jaren voeren. Het grondbeleid is een instrument om gemeentelijke doelen te behalen. Belangrijk is de integrale afweging voor het kiezen van de juiste grondbeleidsvorm. In deze nota worden de kaders van het grondbeleid beschreven waarbinnen we werken. In het grondbeleid worden geen nieuwe doelen bepaald. Het grondbeleid is ondersteunend aan de doelen en ambities die zijn geformuleerd in afzonderlijke beleidsdocumenten, waaronder de Omgevingsvisie Roerdalen 2050 als belangrijkste ruimtelijke beleidskader. We hanteren momenteel een situationeel grondbeleid. Dat wil zeggen dat we per project of locatie de keuze maken voor een passief of actief grondbeleid. Deze rol wordt bepaald aan de hand van een afwegingskader. Bij bepaling van de keuze voor een bepaalde rol staat één vraag centraal: in hoeverre sluit de ontwikkeling aan bij de gemeentelijke beleidsdoelen? Afhankelijk hiervan kiezen we een actieve, actief-faciliterende of faciliterende rol.

Door op deze manier per project of individuele zaak de koers te bepalen kunnen we veel flexibeler omgaan met onze grondposities. Financieel Het door de raad in 2021 beschikbaar gestelde budget ‘Investeren om te Renderen’ is de afgelopen jaren (deels) ingezet voor de aankoop van gronden. De vooraf opgestelde doelstellingen rondom de aankoop van gronden zijn gehaald. Door de huidige ontwikkelingen op het gebied van woningbouw en het hiervoor opgestelde Actieplan Versnellen Woningbouw heeft onze raad een nieuw budget beschikbaar gesteld (krediet strategische grondaankopen ten behoeve van woningbouwontwikkelingen) voor de aankoop van percelen waar voorkeursrecht op is gevestigd. Dit om bijvoorbeeld onze grondpositie in een bepaald gebied te vergroten. Het budget ‘Investeren om te Renderen’ komt mede hierom na 2026 te vervallen. Bouwgrondexploitatie De structurele inkomsten uit beleggingen lopen terug, we zoeken naar alternatieve inkomsten. Daarom zijn er een aantal bouwgrondexploitaties geopend en in ontwikkeling. Hieronder is de status van de openstaande grondexploitaties beschreven: • Holsterveld Vlodrop – Woningen van de projectontwikkelaar en Fijn Wonen zijn in 2025 opgeleverd. De gemeentelijke vrije kavels zijn verkocht maar nog niet allemaal gepasseerd bij de notaris. Woonrijp maken van het gebied wordt in 2026 afgerond.

• De woningen in het Centrumplan Herkenbosch zijn in 2025 opgeleverd, het woonrijp maken van de buitenomgeving wordt in 2026 afgerond. • De woonwagenlocaties Herkenbosch en Montfort – In programma 5 staat dit verder uitgewerkt. De grondexploitaties zijn recentelijk geactualiseerd. Onderstaande tabel geeft de actuele stand van zaken weer.

82

bedragen x € 1.000 Verwachte resultaten bouwgronden in exploitatie

Boekwaarde Opwaar- Vermeer- Vermin- Winstneming Boekwaarde 31-12-2024 deren* deringen deringen 2025 31-12-2025

Verwacht resultaat

Woningbouw Woonwagenlocatie Herkenbosch

67

70

- 120

17

- 593

Woonwagenlocatie Montfort

140

57

- 45

152

- 304

Holsterveld - Vlodrop

- 736

320

- 111

- 319

515

Herontwikkeling Centrum Herkenbosch

679

65

-

744

- 850

Totaal woningbouw

150

-

512

- 276

208

594

- 1.232

Totaal

150

-

512

- 276

208

594

- 1.232

208

Daarnaast zijn er voor een vijftal projecten (Wienkeskoel in Melick, 't Sittert in Sint Odiliënberg, de voormalige schoollocaties in Posterholt en Vlodrop en het gebied aan de WillemAlexanderlaan in Posterholt) voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. Deze bevinden zich momenteel nog in de onderzoeksfase. De mogelijkheid bestaat dat voor deze projecten in 2026 een nieuwe grondexploitatie wordt geopend. De stijgende kosten in de woningbouwmarkt hebben een vertragende werking op de daadwerkelijke uitvoering van de woningbouw. Dit kan directe gevolgen hebben voor onze lopende grondexploitaties. Actieplan versnellen woningbouw Het actieplan versnellen woningbouw is uitgebreid toegelicht in Programma 5. De verwachting is dat deze opgave uiteindelijk zal uitmonden in diverse grondexploitaties. De kosten die hiermee gemoeid zijn worden zoveel als mogelijk verwerkt in de gemeentelijke grondexploitaties óf worden verhaald op initiatiefnemers (bij de projecten waar de gemeente een faciliterende rol heeft). De kosten die niet kunnen worden verhaald zullen uiteindelijk ten laste van de exploitatie komen. Bedrijfskavel De gemeente Roerdalen heeft nog één bouwkavel met een bedrijfsbestemming te koop. Het betreft hier de laatste kavel binnen het Landbouw Ontwikkelingsgebied (LOG) te Montfort.

Voor de betreffende kavel hebben we in 2025 een optieovereenkomst met een geïnteresseerde partij afgesloten. Deze partij betaalt hiervoor elk kwartaal een vergoeding. Lichten ze uiteindelijk de optie dan gaat het vooruitbetaalde bedrag af van de koopsom. Besluit men alsnog af te zien van aankoop dan vloeit het vooruitbetaalde bedrag naar de gemeente Roerdalen en zal de kavel opnieuw in de markt gezet worden. Landbouwgronden We hebben in 2025 ongeveer 430 hectare landbouwgrond in eigendom. Dit is een lichte afname ten opzichte van voorgaande jaren. Reden van deze daling is grotendeels de effectuering van gemaakte afspraken met (voormalige) pachters in het Flinke Ven, voortkomend uit de grondruil die wij in 2024 aldaar met de Provincie Limburg hebben gesloten. Het gros van onze gronden verpachten wij met reguliere (langjarige) contracten. Ongeveer 70 hectare van ons eigendom zijn landbouwpercelen welke we voor periodes van 1,3 of 6 jaar verpachten.

Jaarstukken 2025

83

Natuur De gemeente heeft ongeveer 470 hectare in 2025 aan bos- en natuurgebieden in eigendom. Deze liggen grotendeels in het Nationaal Park de Meinweg en in het Roerdal. We beheren de gronden op een duurzame wijze volgens de beheervisie voor de gemeentelijke bossen, natuurterreinen en landschapselementen. Hierbij houden we rekening met de natuurdoelen die gesteld worden vanuit de Natura 2000 beheerplannen. We voeren de werkzaamheden uit op basis van jaarlijkse werkplannen volgens de richtlijnen van het Forest Stewardship Council (FSC). Water Binnen projecten zorgt water en de wateropgave, die we als gemeente hebben, regelmatig voor uitdagingen. Er is niet altijd voldoende ruimte voor water aanwezig wat bijvoorbeeld kan leiden tot wateroverlast. Per project kijken we naar de lokale situatie en spelen daar zoveel als mogelijk op in. Dit kan uiteindelijk leiden tot de aankoop van gronden die we inzetten om water te kunnen bergen of te laten infiltreren in de ondergrond.

84

PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN Inleiding Elke gemeente in Nederland kan zelfstandig belastingen en heffingen opleggen voor algemene en specifieke taken. De hoogte van lokale heffingen hangt af van de ambities van het bestuur. Deze paragraaf bevat informatie over het tarievenbeleid voor de gemeentelijke heffingen, de ontwikkeling van de lokale heffingen en het kwijtscheldingsbeleid van de gemeente. Soorten heffingen In de Gemeentewet en in enkele bijzondere wetten is geregeld welke lokale heffingen de gemeente aan de inwoners en bedrijven mag opleggen. Deze zijn te verdelen in: • belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is en; • belastingen om kosten mee te verhalen: de bestemmingsheffingen en rechten. De opbrengst is niet vrij besteedbaar maar is gerelateerd aan een gemeentelijke zorgplicht of aan specifieke dienstverlening. De tarieven van alle heffingen voor 2025 zijn vastgesteld in de raad van 12 december 2024. We geven hieronder aan welke heffingen wij als gemeente opleggen. Belastingen waarvan de opbrengst vrij besteedbaar is: OZB (onroerendezaakbelasting) De onroerendezaakbelasting (OZB) is de belangrijkste gemeentelijke belasting waarvan de opbrengst in de algemene middelen terechtkomt. De gemeente mag deze middelen vrij besteden.

De hoogte van de OZB-aanslag hangt af van: • De WOZ-waarde van het pand, die jaarlijks wordt vastgesteld volgens de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ); • De tarieven die door de gemeenteraad worden vastgesteld. Er zijn verschillende tarieven voor: • Eigenaren van woningen; • Eigenaren van niet-woningen; • Gebruikers van niet-woningen. Beleid • Met ingang van de begroting 2024 stijgen de OZB-opbrengsten jaarlijks voor woningen en niet-woningen met 3,9%; • Vanuit Roerdalen in Balans 2.0 is het voorstel aangenomen om voor woningen eenmalig een extra stijging van 19% en voor niet-woningen een eenmalige extra stijging 20% door te voeren; • De tarieven zijn bepaald door de geraamde OZB-opbrengsten 2025 voor woningen met 22,9% te verhogen ten opzichte van 2024 en voor niet-woningen met 23,9% te verhogen ten opzichte van 2024; • Bij de berekening van de tarieven is rekening gehouden met de gemiddelde waardeontwikkeling woningen en niet-woningen. De gemiddelde waardeontwikkeling waar rekening mee is gehouden voor woningen +6,94% en voor niet-woningen +7,96%; • De grondslag voor de aanslagen OZB 2025 is de, naar prijspeil 1 januari 2024, vastgestelde waarden van het onroerend goed.

Jaarstukken 2025

85

Toeristenbelasting Toeristenbelasting is een algemene belasting die wij heffen. Deze belasting is bedoeld voor mensen die in de gemeente overnachten, maar hier niet staan ingeschreven. Zij maken immers wel gebruik van gemeentelijke voorzieningen. De belasting geldt voor overnachtingen waarvoor betaald wordt en wordt geheven van degene die verblijf biedt. Volgens de regels mag deze aanbieder de kosten doorberekenen aan de gasten die blijven overnachten. Beleid • Vanuit Roerdalen in Balans 2.0 is het voorstel aangenomen om een differentiatie van de toeristenbelasting door te voeren, waardoor duurdere accommodaties een grotere bijdrage leveren dan goedkopere; • Met ingang van 2025 is het tarief voor arbeidsmigranten gelijk aan het tarief van campings en logiesverblijven.

Hondenbelasting Met ingang van 2025 is de hondenbelasting afgeschaft. Bestemmingsheffingen en rechten Reinigingsheffingen - Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een bestemmingsbelasting voor afvalinzameling en -verwerking. Op basis van de Wet milieubeheer heeft de gemeente de plicht huishoudelijke afvalstoffen in te zamelen. De gemeente moet de opbrengst gebruiken voor de dekking van de kosten voor het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. De tarieven van de afvalstoffenheffing: • Vastrecht per aansluiting afhankelijk van de containermaat; • Variabel deel per lediging afhankelijk van de containermaat. - Reinigingsrecht We zamelen naast huishoudelijk afval in een beperkt aantal gevallen ook afval in van bedrijven en instellingen. Voor deze diensten kan geen afvalstoffenheffing worden geheven. De kosten worden verhaald via het reinigingsrecht. Dezelfde tariefstelling als voor afvalstofheffing wordt hier gehanteerd.

Beleid • De systematiek van afvalinzameling heeft als doel om het restafval terug te dringen en om mensen te stimuleren om hun afval beter te scheiden alsmede meer afval te hergebruiken; • Uitgangspunt van deze systematiek is dat een huishouden dat afval goed scheidt goedkoper uit is dan een huishouden dat z’n afval niet goed scheidt; • Vanuit Roerdalen in Balans 2.0 is het voorstel aangenomen de kosten van kwijtschelding toe te rekenen aan de afvalstoffenheffing; • Voor afvalstoffenheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkende tariefstelling; • Voor 2025 bedraagt de verhoging van het vastrecht € 16,00. De tarieven voor ledigingen zijn niet verhoogd.

86

Rioolheffing De rioolheffing is een belasting voor het beheer van het rioolstelsel, betaald door gebruikers van woningen en niet-woningen. De gemeente is verantwoordelijk voor afval-, hemel- en grondwater. De opbrengst wordt gebruikt voor de uitvoering van deze zorgplicht. Beleid • Voor rioolheffing is het uitgangspunt 100% kostendekkende tariefstelling; • Om de stijgende kosten en klimaatmaatregelen te kunnen blijven dekken worden de tarieven, in overeenstemming met het eerder genomen raadsbesluit GRP dd. 10-032022, jaarlijks verhoogd met € 6,- (exclusief inflatie); • Vanuit Roerdalen in Balans 2.0 is het voorstel aangenomen om meer kosten van het groot onderhoud van wegen en riolering en het vegen van wegen toe te rekenen aan riolering; • Vanuit Roerdalen in Balans 2.0 is het voorstel aangenomen om de kosten van kwijtschelding toe te rekenen aan de afvalstoffenheffing; • Het tarief voor 2025 is met 7,08% gestegen ten opzichte van 2024. Leges De gemeente heft leges voor het uitvoeren van specifieke diensten. De tarieven staan in de tarieventabel bij de legesverordening. De opbrengsten dekken kosten zoals personeel, huisvesting, materialen en kwaliteitsborging. De tarieventabel is onderverdeeld in drie hoofdstukken: • algemene dienstverlening: o.a. burgerlijke stand, paspoorten, rijbewijzen (hoofdstuk 1); • dienstverlening en besluiten in het kader van de Omgevingswet: o.a.

bouw-, aanleg- en sloopvergunningen (hoofdstuk 2), en; • dienstverlening vallend onder de dienstenrichtlijn en niet vallend onder hoofdstuk 2: o.a. horeca en evenementen (hoofdstuk 3). Binnen hoofdstuk 1 en 2 van de legesverordeningen mag de gemeente kruissubsidiëring toepassen. Een overschot op de ene dienst mag een tekort op een andere dekken, zolang de totale baten niet hoger zijn dan de totale kosten. Op basis van Europese regelgeving mag dit niet binnen hoofdstuk 3. Beleid • Voor leges waarvoor geen wettelijk vastgestelde tarieven gelden, is het beleid om toe te groeien naar kostendekkende tarieven; • Bij diensten waarvan de gemeente gebruik wil stimuleren, worden de tarieven bewust laag gehouden om geen financiële drempels op te werpen; • Voor hoofdstuk 1 en 3 zijn de tarieven voor 2025, met uitzondering van de wettelijk maximumtarieven, verhoogd met 4,4%; • Voor 2025 zijn de tarieven van hoofdstuk 2 zodanig vastgesteld dat hoofdstuk 2 van de tarieventabel, bij afname van de verwachte aantallen, een kostendekkendheid heeft van 87%. Begraafrechten De gemeente heft begraafrechten voor het gebruik van gemeentelijke begraafplaatsen en aanverwante diensten.

Jaarstukken 2025

87

Beleid • Een kostendekkendheid, met de verwachte aantallen, van 50% is uitgangspunt geweest voor de tarieven 2025; • De tarieven 2025 stegen hierdoor met 96,5% ten opzichte van 2024.

Bedrijven Investeringszone (BIZ) De Wet op de bedrijveninvesteringszones stelt de gemeenteraad in staat om een BIZ-bijdrage te heffen voor onroerende zaken in een bedrijveninvesteringszone die niet hoofdzakelijk als woning dienen. Deze bestemmingsbelasting wordt op verzoek van ondernemers geheven en is verplicht voor alle ondernemers in het gebied. De opbrengst wordt als subsidie gegeven aan een door ondernemers opgerichte organisatie en mag alleen gebruikt worden voor extra voorzieningen in de openbare ruimte en online, gericht op veiligheid, aantrekkelijkheid en bereikbaarheid. De subsidie is niet bedoeld voor het onderhoud van gemeentelijke basisvoorzieningen. Beleid De looptijd van de verordening BIZ Roerdalen is van 2021 tot en met 2025. De BIZ is budgetneutraal voor de gemeente; de bijdragen worden als subsidie uitgekeerd aan de Stichting BIZ Roerdalen. Tarieven Hieronder is een overzicht ingevoegd van de belangrijkste tarieven 2025 en de tariefontwikkeling ten opzichte van 2024. Tarieven lokale heffingen

2024

2025

• Eigenaar woning, percentage van de WOZ-waarde

0,10425%

0,11981%

• Eigenaar niet-woning, percentage van de WOZ-waarde

0,21288%

0,24431%

• Gebruiker niet-woning, percentage van de WOZ-waarde

0,16251%

0,18650%

• Tarief per overnachting logiesverblijven

€ 1,25

€ 2,20

• Tarief per overnachting campings

€ 1,95

€ 2,20

• Tarief per overnachting overige accommodaties

€ 1,95

€ 2,45

• Vastrecht container restafval 240 liter

€ 293,00

€ 309,00

• Vastrecht container restafval 140 liter

€ 270,00

€ 286,00

• Vastrecht container restafval 80 liter

€ 243,00

€ 259,00

• Vastrecht container restafval 60 liter

€ 243,00

€ 259,00

• Vastrecht container restafval 40 liter

€ 243,00

€ 259,00

• Vastrecht 60 liter verzamelcontainer

€ 243,00

€ 259,00

• Verzamelcontainer zonder inworpregistratie

€ 293,00

€ 309,00

• Vastrecht container GFT-afval

€ 0,00

€ 0,00

• Lediging container restafval 240 liter

€ 12,00

€ 12,00

• Lediging container restafval 140 liter

€ 7,00

€ 7,00

• Lediging container restafval 80 liter

€ 4,00

€ 4,00

Onroerendezaakbelasting

Toeristenbelasting

Afvalstoffenheffing en reinigingsrechten

88

Tarieven lokale heffingen

2024

2025

• Lediging container restafval 60 liter

€ 3,00

€ 3,00

• Lediging container restafval 40 liter

€ 2,00

€ 2,00

• Inworp 60 liter verzamelcontainer

€ 3,00

€ 3,00

• Inworp Verzamelcontainer zonder inworpregistratie

€ 0,00

€ 0,00

• Lediging container GFT-afval

€ 0,00

€ 0,00

• vastrecht 1 - 25 m3 afvalwater

€ 103,45

€ 110,75

• vastrecht 25 - 150 m3 afvalwater

€ 226,00

€ 242,00

• vastrecht 150 - 500 m3 afvalwater

€ 282,00

€ 301,95

• vastrecht 500 - 1500 m3 afvalwater

€ 801,50

€ 858,25

• vastrecht 1500 - 3000 m3 afvalwater

€ 2.455,50

€ 2.629,35

• vastrecht 3000 - 4000 m3 afvalwater

€ 5.261,50

€ 5.634,00

€ 87,85

€ 94,10

Rioolheffing

• > 4000 m3 afvalwater vermeerderd met voor elke 1000 m3

Kwijtscheldingsbeleid De gemeente heeft autonomie in het kwijtschelden van gemeentelijke belastingen binnen wettelijke kaders. Burgers met inkomsten uit een uitkering of AOW komen hoofdzakelijk in aanmerking komen voor kwijtschelding. Voor de bepaling of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: • de bestaanskosten worden voor 100% meegenomen, en; • hanteren we een verruimde vermogensgrens (2025: wettelijk maximum € 2.000). Door deze uitgangspunten komen burgers eerder in aanmerking voor kwijtschelding. Kwijtschelding is mogelijk voor de volgende heffingen: • Afvalstoffenheffing voor het vastrecht; • Rioolheffing Belastingopbrengsten 2025 Onderstaand zijn de gerealiseerde belastingopbrengsten 2025 in vergelijking tot realisatie 2024 en de begroting opgenomen: bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele Rekening Lokale heffingen Verschil 2024 begroting begroting 2025 Belastingen Onroerendezaakbelasting woningen Onroerendezaakbelasting niet-woningen Toeristenbelasting, inclusief arbeidsmigranten Hondenbelasting Totaal Belastingen

3.075 843

3.794 1.072

3.794 1.072

3.818 1.237

23 V 165 V

568 108 4.594

781 0 5.648

709 0 5.575

885 0 5.940

177 V 0 N 365 V

Heffingen Reinigingsrechten en afvalstoffenheffing

3.130

3.221

3.205

3.317

113 V

Jaarstukken 2025

89

Lokale heffingen

bedragen x € 1.000 Rekening Primitieve Actuele Rekening Verschil 2024 begroting begroting 2025

Rioolheffing Totaal Heffingen

2.250 5.381

2.566 5.787

2.566 5.770

2.501 5.818

-65 N 48 V

Leges en rechten Leges bouwvergunningen Leges burgerzaken Begraafplaatsrechten Overige leges en rechten Totaal Leges en Rechten

1.375 258 57 139 1.829

702 361 80 103 1.246

704 447 80 162 1.394

969 474 60 146 1.649

265 V 27 V -20 N -16 N 255 V

Totaal lokale heffingen

11.804

12.682

12.739

13.407

668 V

De gerealiseerde belastinginkomsten hebben betrekking op het jaar 2025, maar ook op later opgelegde heffingen van voorgaande jaren. Dit kan tot vijf jaar terug, als bijvoorbeeld blijkt dat door toedoen van de belastingplichtige te weinig belasting is geheven. De aanslagoplegging voor de toeristenbelasting vindt na afloop van ieder kwartaal plaats, nadat de verblijfsaanbieder het aantal overnachtingen heeft opgegeven. De gegevens over het vierde kwartaal van 2025 en het forfait over 2025 zijn nog niet beschikbaar. Die worden pas opgelegd aan het einde van het eerste kwartaal en tweede kwartaal van 2026. Voorheen kwamen deze opbrengsten terug in het jaar volgend op de jaarrekening. Met ingang boekjaar 2025 is ervoor gekozen om van deze systematiek af te stappen en een schatting voor deze opbrengsten mee te nemen in 2025. Hierdoor komen de opbrengsten nu terecht komen in het jaar van realisatie. Dit leidt eenmalig tot een extra baat. Kostendekkendheid Heffingen en rechten zijn maximaal 100% kostendekkend. Dit betreft een integrale kostprijs, inclusief overhead en (omslag)rente. Daarnaast omvatten de lasten ook bijdragen voor noodzakelijk onderhoud en vervanging van de betrokken activa (onder voorwaarden) en de omzetbelasting die, op basis van de Wet op het BTW-compensatiefonds, recht geeft op een bijdrage uit het fonds.

Aangezien de kosten voor overhead en BTW niet direct zijn opgenomen in de begroting op de verschillende taakvelden worden deze extracomptabel toegerekend. In onderstaande tabellen wordt de berekening van de 100% kostendekkendheid inzichtelijk gemaakt.

90

Afvalstoffenheffing

Berekening kostendekkendheid afval Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Inkomsten, exclusief heffingen Netto kosten Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Toe te rekenen kosten taakveld

Begroting 2025 Bedrag %

bedragen x € 1.000 Rekening 2025 Bedrag %

- 3.189 99,0% 668 -20,7% - 2.521 78,3%

- 2.998 102,1% 738 -25,1% - 2.260 76,9%

- 328 - 372 - 700

10,2% 11,5% 21,7%

- 329 - 348 - 677

11,2% 11,8% 23,1%

Totale kosten heffing

- 3.221 100,0%

- 2.937 100,0%

Totale opbrengsten heffing

3.221

3.317

Dekkingspercentage heffing

0 100,0%

380 112,9%

*1) De BTW zoa l s opgenomen i n de tabel betreft (vi a BCF compens a bel e) BTW over gema a kte kos ten i n het ka der va n heffi ngen zoa l s ri ool - en a fva l s toffenheffi ng.

Het rekeningresultaat van afval wordt gestort in een voorziening. Deze voorziening dient ter verevening van positieve en negatieve resultaten op de afvalbegroting.

Jaarstukken 2025

91

Rioolheffing bedragen x € 1.000

Begroting 2025 Bedrag %

Rekening 2025 Bedrag %

Kosten heffing Netto kosten Directe kosten Onttrekking voorziening rioleringen Netto kosten

- 1.724 153 - 1.571

67,2% -6,0% 61,2%

- 1.691 142 - 1.549

67,6% -5,7% 62,0%

Toe te rekenen kosten Overhead BTW *1) Extra toegerekende rente cf. GRP Toe te rekenen kosten taakveld

- 661 - 154 - 180 - 995

25,8% 6,0% 7,0% 38,8%

- 677 - 161 - 113 - 952

27,1% 6,5% 4,5% 38,0%

Berekening kostendekkendheid riolering

Totale kosten heffing

- 2.566 100,0%

- 2.501 100,0%

Totale opbrengsten heffing

2.566

2.501

Dekkingspercentage heffing

0 100,0%

0 100,0%

*1) De BTW zoals opgenomen in de tabel betreft (via BCF compensabele) BTW over gemaakte kosten in het kader van heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing.

Leges en begraafrechten Het onderzoek naar de kostendekkendheid van de leges en begraafrechten over het jaar 2025 is nog onderhanden. Zodra de uitkomsten bekend zijn, wordt u hierover geïnformeerd. Woonlasten Voor een beeld van de lokale lastendruk van Roerdalen in vergelijking met andere gemeenten worden de cijfers gebruikt die zijn ontleend aan de “Atlas van de lokale lasten 2025”. Deze atlas wordt elk jaar door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (Coelo), een onafhankelijk onderzoeksinstituut verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, gepubliceerd. De Atlas geeft jaarlijks een overzicht van de heffingen van gemeenten, provincies en waterschappen, waaraan de onderstaande tabel is ontleend. Lokale lastendruk gemiddeld gezin Eigenaar en gebruiker OZB eigenaar Afvalstoffenheffing Rioolheffing