Programmabegroting 2027-2030 Rijswijk
Tekst van het document
Wij willen de kwaliteit van natuur en groen verbeteren in de groeiende stad.” “We willen groene wijken; dat is goed voor de leefbaarheid van onze stad en voor het klimaat.” Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing102 We zorgen dat het openbaar groen de woon- en werkplekken in onze stad prettig maakt voor mensen. Ook verbeteren we het openbaar groen, zodat er meer verschillende planten en dieren kunnen leven. We werken onze doelen uit het groenbeleid uit in regels, plannen en projecten. Daarbij werken we samen met groene maatschappelijke organisaties. Zo zorgen we voor een gezonde en fijne leefomgeving voor mensen en dieren, nu en later. 4. Regionale samenwerking “Rijswijk positioneert zich constructief in de regio op basis van wederkerigheid. Wij hebben de regio nodig en omgekeerd.” We borgen de Rijswijkse belangen en komen op voor regionale belangen.” We werken samen met andere gemeenten omdat sommige doelen verder gaan dan onze eigen gemeente. Voorbeelden zijn meer groen, genoeg woningen, betere bereikbaarheid, economische groei en duurzaamheid. Door samen te werken besparen we kosten, werken we sneller en hebben we genoeg mensen voor deze grote maatschappelijke opgaven.
Wat gaan we daarvoor doen? Beleidscyclus Omgevingswet Omgevingsvisie en omgevingsprogramma’s: • We actualiseren de omgevingsvisie en verwerken daarin nieuwe bestuurlijke keuzes, nieuw beleid en ontwikkelingen in de stad. We stellen de nieuwe visie in 2028 vast. • We werken de verplichte en vrijwillige omgevingsprogramma’s verder uit. • We leggen per programma vast welke doelen, maatregelen, middelen, planning en monitoring nodig zijn. • We bepalen bij te actualiseren en bij nieuw beleid direct of het een plek krijgt in de omgevingsvisie, een omgevingsprogramma of het omgevingsplan. Omgevingsplan: • We bouwen het omgevingsplan stapsgewijs en per gebied verder op. Daarbij evalueren we ook de werking van de basisregeling. De gebiedsgerichte opbouw van het omgevingsplan loopt door tot 2032. • We verwerken nieuw beleid in het omgevingsplan als daarvoor juridische regels nodig zijn. • We houden bij welke vergunningen afwijken van het omgevingsplan en verwerken deze binnen de wettelijke termijn. Vergunningen: • We houden de regels en de digitale vragen in het Omgevingsloket actueel en begrijpelijk. • We gebruiken het Rijswijks Initiatieven Overleg en de omgevingstafels om initiatieven vroeg te bespreken en aanvragen goed voor te bereiden. • We gebruiken ervaringen uit vergunningverlening, toezicht en handhaving om beleid en regels te verbeteren.
• We verlengen het contract voor het softwaresysteem CLO, waarmee we vergunningaanvragen afhandelen. • Als dat nodig is, huren we tijdelijk ervaren casemanagers in. Zij behandelen ingewikkelde vergunningaanvragen, bijvoorbeeld voor grote gebiedsontwikkelingen. • We onderzoeken hoe we het vergunningenproces kunnen verbeteren. Beleidshuis en minder regels: • We maken één overzicht van het bestaande beleid en de beleidsregels voor de fysieke leefomgeving. • We beoordelen per beleidsproduct welke inhoud nog actueel en nodig is. • We bepalen welke inhoud thuishoort in de omgevingsvisie, een omgevingsprogramma, het omgevingsplan of een uitvoeringsdocument. • We maken een meerjarenplanning voor het opnemen, samenvoegen en intrekken van beleid. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing103 • We starten met beleid en regels die veel invloed hebben op inwoners, ondernemers, vergunningverlening en gebiedsontwikkeling. • We voeren een vaste toets in waarmee we nieuw beleid direct een duidelijke plek geven. • We onderzoeken hoe digitale hulpmiddelen en kunstmatige intelligentie kunnen helpen om beleid te analyseren, om te zetten en te beheren. • We betrekken medewerkers, inwoners en ondernemers bij het herkennen van onduidelijk, dubbel of onnodig belastend beleid.
Monitoring en bijsturing: • We koppelen de omgevingsmonitor/digital twin (ontwikkeld in Programma Stadsontwikkeling) aan de doelen uit de omgevingsvisie en de omgevingsprogramma’s. • We volgen de uitvoering en de effecten van beleid en maatregelen. • We gebruiken signalen uit vergunningverlening, toezicht en handhaving om beleid, programma’s en het omgevingsplan te verbeteren. • We brengen periodiek in beeld welke actualisaties, programma’s en wijzigingen van het omgevingsplan nodig zijn. • We verbinden de planning van de beleidscyclus met de begroting, de beschikbare capaciteit en de bestuurlijke besluitvorming. Programma Stadsontwikkeling Met het Programma Stadsontwikkeling houden we zicht op de ruimtelijke groei van Rijswijk. We laten zien hoe de stad zich ontwikkelt, waar knelpunten ontstaan, welke knelpunten we al aanpakken en wat er nog extra nodig is. Op basis daarvan stellen we maatregelen voor om de kwaliteit van de stad te verbeteren en houden daarbij rekening met de hoeveelheid ruimte, geld en capaciteit die daarvoor nodig is. Zo kan de raad samenhangende besluiten nemen over de ontwikkeling van de stad en voldoen we aan de Omgevingswet. • We maken een omgevingsmonitor; daarmee brengen we knelpunten bij de ontwikkeling van de stad op tijd in beeld. • Laten we zien in hoeverre we de beleidsdoelen voor de leefomgeving halen.
• Voldoen we aan de wettelijke eisen voor de monitoring van verplichte omgevingsprogramma’s. • We ontwikkelen een werkwijze waardoor de raad beter geïnformeerde keuzes kan maken over de inzet van geld, ruimte en capaciteit voor het verbeteren van de kwaliteit van onze stad. • We ontwikkelen een uitvoeringsstrategie die ervoor zorgt dat het aantal voorzieningen meegroeit met de groei van het aantal woningen en voeren die strategie uit. • We verbeteren de samenwerking tussen beleidsterreinen en zorgen daarmee voor een evenwichtige groei van onze stad op alle beleidsterreinen. • We zorgen dat regionale en lokale beleidsdoelen beter op elkaar aansluiten. Groenbeleid en biodiversiteit • Onze doelen voor groen en biodiversiteit staan in de omgevingsvisie en het Groenbeleid Rijswijk. We passen dit beleid toe in projecten in de openbare ruimte en bij gebieds- en locatieontwikkelingen. Daarmee maken we de stad groener. Als groen door een ontwikkeling moet verdwijnen, zorgen we voor een gelijkwaardige vervanging. We tasten de bestaande groenstructuur alleen aan bij een zwaarwegend maatschappelijk belang. • We voeren het Groenbeleid ook uit op plekken buiten gebieds- en locatieontwikkelingen. Daarvoor maken we een uitvoeringsprogramma. Hiermee vullen we ontbrekende groene verbindingen aan en zorgen we voor groene wijken. Zo verbeteren we de natuur en het groen in de groeiende stad.
• De komende jaren investeren we in meer groene plekken met bomen en planten in Rijswijkse wijken. We vragen inwoners om advies in een participatietraject. • We zetten het bomenbeleid voort, waarbij voor iedere verwijderde boom een nieuwe in de plaats komt. • We starten een verkenning naar middelen voor de uitvoering van de Landgoederenzone fase II. Regionale samenwerking Met regionale partners werken we aan de volgende opgaven en producten die verder gaan dan de gemeentegrens: Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing104 • NOVEX Zuidelijke Randstad, een samenwerking tussen Rijk en regio over ruimtelijke ontwikkeling: We maken een uitvoeringsagenda op basis van het ontwikkelperspectief uit 2024. • Verstedelijkingsalliantie: We werken aan minder woningtekort en een sterkere economie langs de Oude Lijn. • Tafel Samenwerking Ruimte Haagse Regio: We maken een groenblauwe ontwikkel- en investeringsstrategie voor de Haagse regio. We maken een ruimtelijk-economisch handelingsperspectief. • Provincie Zuid-Holland: We ontwikkelen de Vlietzone tot een stadslandschapspark. Binnen het Programma Landelijk Gebied werken we in Duinhorst en Weiden aan een verbinding tussen stad en land. • Nationaal Park Hollandse Duinen: We voeren gedeelde ambities voor groen en biodiversiteit uit.
• Provincie Zuid-Holland en Haagse regio: We werken het beleid van de provincie uit voor verschillende gebieden. Rijswijk maakt hierbij onderdeel uit van de regio Haaglanden. • Energieregio Rotterdam Den Haag: In 2027 maken we een energiebeeld voor de regio. Dit beschrijft het toekomstige energiesysteem. Daarna werken we het energiebeeld uit in acties per subregio. Beleidsproduct 8.2 Grondexploitaties (niet-bedrijventerreinen) Wat willen we bereiken? “We monitoren en actualiseren jaarlijks de grondexploitaties en binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen, waarbij wij het investeringsvolume en de bijbehorende risico's zorgvuldig in beeld brengen en beheersen.” "Door de inzet van actief grondbeleid kan de gemeente sturing geven aan de ruimtelijke ontwikkelingen. Dat kan nodig zijn als de markt onvoldoende rekening houdt met de gewenste stadsontwikkeling, of om particuliere initiatieven de ruimte te geven. Strategische aankopen kunnen ook nodig zijn om het voorzieningenniveau op peil te houden." Met grondexploitaties houden we grip op de kosten, opbrengsten en risico’s van ontwikkelingen op gemeentelijke grond. We verkennen de mogelijkheden voor het toepassen van actief grondgebied in passende situaties. Wat gaan we daarvoor doen? Met grondexploitaties plannen we de ontwikkeling van gemeentelijke grond en houden we de kosten en opbrengsten bij.
Hieronder beschrijven we de grondexploitaties die we voorbereiden. De grondexploitatie RijswijkBuiten staat apart in de paragraaf RijswijkBuiten. Woonwagencentrum De Strijp We voeren de herstructurering uit en dragen de kavels bij de woonwagens over aan Rijswijk Wonen volgens het vastgestelde projectplan. We stellen een grondexploitatie op om de kosten en opbrengsten vast te leggen. Deze staan al in het investeringsplan. Door de gemeentelijke investeringen en beperkte opbrengsten heeft de grondexploitatie een negatief saldo. Marimbahallocatie Op deze locatie realiseren we een nieuwe sporthal met ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, minimaal 20 sociale huurwoningen en 20 middeldure woningen. Dit past bij het voorkeursscenario van de raad. De sloop is klaar en inwoners denken mee over de tijdelijke inrichting van het terrein. We bereiden de sporthal, buurtcentrum en woningen voor. We werken de financiën uit in een grondexploitatie. Door de gemeentelijke investeringen en beperkte opbrengsten krijgt deze grondexploitatie een negatief saldo. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing105 Buziaulaan (Triaslocatie) We slopen de bestaande gebouwen en werken een plan uit voor (grotendeels sociale) woningbouw voor ouderen, bij voorkeur in de vorm van appartementen. Daarna openen we een grondexploitatie, maken we de gronden bouw- en woonrijp en leveren we deze aan de nieuwe eigenaar.
Deze exploitatie zal naar verwachting een neutraal saldo krijgen. Jacob van Offwegenlaan We bereiden de herontwikkeling van de voormalige brandweerkazerne en Van Zweedenzaal voor. We onderzoeken of we deze locatie kunnen gebruiken voor woningen, maatschappelijke voorzieningen of beide. Zodra hierover besluit is genomen, verwerken we de kosten en opbrengsten op een manier die bij de ontwikkeling past en werken we het plan verder uit. Het saldo van de grondexploitatie hangt sterk af van het toekomstige programma. Hof van Elsenburg (Lange Kleiweg 80) “We beëindigen het contract met het COA op het Hof van Elsenburg per mei 2027 met het oog op toekomstige economische ontwikkelingen op deze locatie.” De locatie Hof van Elsenburg aan de Lange Kleiweg komt medio 2027 vrij voor herontwikkeling. In 2027 werken we een gebiedspaspoort uit met de ruimtelijke en functionele kaders. Ook werken we dan de financiën voor de verdere ontwikkeling uit. Een grondexploitatie is daarbij het uitgangspunt. Het saldo hangt sterk af van het toekomstige programma.
Beleidsproduct 8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? Woonbeleid “Wij willen inzetten op voldoende en betaalbare woningen, zodat iedereen, van starters tot senioren, een passende woning kan vinden.” “We blijven ons inzetten voor woningen voor specifieke doelgroepen, zoals kwetsbare doelgroepen, jongeren en starters.” “Geen voorrang en/of directe plaatsing of bemiddeling voor statushouders in onze stad. Wij zorgen voor tijdelijke huisvesting van statushouders.” “We monitoren het effect van de leegstandsverordening die op 1 april voor woonhuizen in werking is getreden.” We willen dat iedereen fijn kan wonen, nu en later. Daarom zorgen we voor genoeg betaalbare en passende woningen voor mensen die er nu wonen en voor nieuwe inwoners. We maken verschillende soorten woningen die passen bij de wensen van verschillende groepen, zoals ouderen, starters en mensen die zorg of hulp nodig hebben. Zo bouwen we aan een stad waar iedereen een goede plek kan vinden. Ruimte voor ontmoeten, aandacht voor leefbaarheid Bij ontwikkelingen in de stad zorgen we voor voldoende ontmoetingsplekken, ook in de openbare ruimte. Door vraagstukken vroeg en samenhangend aan te pakken, ondersteunen we inwoners beter. Zo dragen we bij aan veilige en leefbare wijken waarin iedereen kan meedoen. Dit komt terug in Programma 6.
Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing106 Realisatie Stadsas “We gaan verder met de grote gebiedsontwikkelingen. We zijn kritisch op de toevoeging van woningen bij bestaande en nieuwe projecten. Nieuwe ontwikkelingen moeten passend zijn binnen bestaand gebied en passend bij de voorzieningen (onder andere onderwijs, kinderopvang, sport en (huisartsenzorg) die in dat gebied zijn of gepland zijn. Uitgangspunt is dat dit niet ten koste mag gaan van de openbare ruimte. Nieuwe projecten hebben toegevoegde waarde voor Rijswijk, met name voor de voorzieningen en leefbaarheid.” De Stadsas bestaat uit de vier grote gebiedsontwikkelingen in Rijswijk. We ontwikkelen Bogaard stadscentrum, Kessler Park en omgeving, Havenkwartier en Te Werve Oost tot levendige gebieden met woningen, werkplekken en voorzieningen. Zo dragen we bij aan de woningbehoefte en economie van Rijswijk. We combineren de groei met voldoende voorzieningen, goede openbare ruimte en groen voor nieuwe en huidige inwoners. In Havenkwartier, Bogaard Stadscentrum en Kessler Park en omgeving vinden de komende jaren veel sloop- en bouwprojecten tegelijk plaats. We maken met ontwikkelaars afspraken om overlast voor de omgeving zo veel mogelijk te beperken. Deze afspraken leggen we vast in een BLVC (bereikbaarheid, leefbaarheid, veiligheid en communicatie) plan. Omgevingsmanagers en bouwinspecteurs volgen de uitvoering.
Realisatie en verkoop losse locatieontwikkelingen “We zijn kritisch op de toevoeging van woningen bij bestaande en nieuwe projecten. Nieuwe ontwikkelingen moeten passend zijn binnen bestaand gebied en passend bij de voorzieningen (onder andere onderwijs, kinderopvang, sport en (huisartsenzorg) die in dat gebied zijn of gepland zijn. Uitgangspunt is dat dit niet ten koste mag gaan van de openbare ruimte. Nieuwe projecten hebben toegevoegde waarde voor Rijswijk, met name voor de voorzieningen en leefbaarheid.” Naast de grote gebiedsontwikkelingen in de Stadsas werken we aan kleinere projecten op plekken die we kunnen vernieuwen. Vaak bouwen we daar sociale huurwoningen, flexwoningen of woon- zorgvoorzieningen. Ook herstructureren we bestaand standplaats voor woonwagens in de Strijp. Waar dat nodig is, combineren we deze projecten met voorzieningen en een nieuwe inrichting van de openbare ruimte. Zo zorgen we in de hele stad voor een fijne woonomgeving. Verduurzaming van de gebouwde omgeving “Lokaal doen we wat door het Rijk van gemeenten wordt gevraagd. We maken geen lokaal beleid bovenop de landelijke wet- en regelgeving rondom energie en klimaatbeleid. “ “We werken samen in de regio om de energietransitie mogelijk te maken. We zorgen als gemeente dat de basis om te kunnen verduurzamen op orde is. We zorgen daarbij voor heldere kaders.
We helpen inwoners om de landelijke loketten te vinden.” “We verduurzamen en isoleren gemeentelijk vastgoed.” In 2050 moeten alle gebouwen in Rijswijk aardgasvrij zijn. Gebouwen en tapwater worden dan verwarmd met duurzame energie. We werken naar dit doel toe, door ervoor te zorgen dat de basis om te kunnen verduurzamen op orde is. Wat gaan we daarvoor doen? Woonbeleid We voeren de Wet versterking regie volkshuisvesting uit door: • Het Volkshuisvestingsprogramma in 2027 vast te stellen als opvolger van de huidige woonvisie. • De nieuwe Huisvestingsverordening vast te stellen per 1 juli 2027, omdat de huidige verordening dan afloopt. Tegelijk werken we direct toe naar een herziening in 2028 waarin de grote landelijke wijzigingen uit de Wet versterking regie volkshuisvesting definitief worden verankerd (zoals de Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing107 nieuwe wettelijke urgentiecategorieën en de regionale verdeelafspraken over de huisvesting van deze doelgroepen). • We bereiden ons voor op de verwachte toestroom urgenten, waaronder dakloze mensen en gezinnen, binnen onze gemeente door een plan te maken hoe op het proces de regie te krijgen, de samenwerking op te zoeken en woonaanbod te onderzoeken en benutten.
• Regels voor betaalbare nieuwbouwwoningen vast te stellen, zodat betaalbare nieuwbouwwoningen (sociale en middenhuur en betaalbare koopwoningen) ook in de toekomst beschikbaar en betaalbaar blijven voor de doelgroep. We voeren de Wet goed verhuurderschap uit en pakken woonfraude aan door: • De Rijswijkse Pandbrigade te ondersteunen bij het plan van aanpak voor de particuliere verhuurmarkt. De brigade pakt misstanden actief aan en communiceert gericht met huurders en verhuurders. • Afspraken met woningcorporaties te maken over de aanpak van woonfraude gezamenlijk met de Rijswijkse Pandbrigade, waarbij we de mogelijkheden voor gegevensdeling onderzoeken. Verder zorgen we voor genoeg passende en betaalbare woningen door: • Huisvesting te regelen voor doelgroepen volgens de Woonzorgvisie. Hierbij onderzoeken we ook de mogelijkheden voor tussenvormen, doorstroom- en tijdelijke woonvormen. • Een voorstel op te stellen hoe we de tijdelijke huisvesting voor statushouders gaan organiseren. • Nieuw woonwagenbeleid op te stellen. • Doorstroming vanuit de sociale huur te stimuleren met het doorstroomteam en onderzoeken op welke wijze een ‘doorstroompremie’ hierbij kan ondersteunen • De leegstandsverordening te evalueren en te actualiseren op basis van nieuwe wetgeving. • Samen te blijven werken met landelijke en regionale partners.
Realisatie Stadsas We werken samen met ontwikkelaars aan woningen, bedrijfsruimten en voorzieningen in de Stadsas. De gemeente helpt hierbij. Overkoepelend: • De afspraken over het programma, parkeren en de bijdrage aan kosten zijn vastgelegd in omgevingsplannen, ontwikkelkaders en overeenkomsten met partijen. We voeren deze afspraken uit. • We begeleiden de kaders, procedures, vergunningen, bouw en oplevering van de projecten. Hiervoor werken verschillende vakgebieden samen. De snelheid hangt af van onze capaciteit, netcongestie, beroepsprocedures en de planning en voortgang van initiatiefnemers. • Op basis van de uitvoeringsstrategie Voorzieningen brengen we de kansen binnen de vastgestelde kaders voor de vier grote Stadsasprojecten in beeld. Ook bepalen we wat daarvoor nodig is, zoals extra afspraken met ontwikkelaars en geld. • Voor de sloop-, bouw- en opleveringsfase maken we duidelijke afspraken met ontwikkelaars en bouwers om de bereikbaarheid en leefbaarheid te bewaken • We werken aan de (her)inrichtingsplannen voor de openbare ruimte waarbij vergroening een belangrijk uitgangspunt is. De benodigde beheerlasten brengen we per plan in beeld zodat tijdig over budgetten besloten kan worden. • We bereiden de ondergrond voor, zoals riolering, kabels en leidingen, en onderzoeken passende afvaloplossingen. • We vragen subsidies aan voor extra kwaliteit in de openbare ruimte.
• We breiden de Meerjarenprognose Gebiedsontwikkelingen uit met de locatieontwikkelingen buiten de stadsas. Hiermee geven we integraal en structureel inzicht in de voortgang en risico’s van de locatie- én gebiedsontwikkelingen. • In Bogaard stadscentrum werken we verder aan het Hof van Rijswijk, Hart van Bogaard, Beatrixblok, Hoogvoorde en de HBG-locatie. In 2027 volgen we het effect van de maatregelen tegen overlast bij het oude deel van de Terp. We maken de plannen voor de openbare ruimte definitief en besteden het werk na besluitvorming aan. • In Kessler Park is de bouw van de eerste fase van At the Park (735 studentenwoningen) in volle gang. Oplevering volgt in 2027. We bereiden de bouw van Here at the Park voor en we stellen het ontwerp voor de buitenruimte vast. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing108 We stellen de aanvulling op het Ontwikkelkader Kessler Park en omgeving op. Ook begeleiden we het schetsontwerp voor Volmerblok Rijswijk. We leggen beide plannen samen ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad. • In Te Werve Oost worden circa 200 appartementen gebouwd. De volgende fase (2 van in totaal 6 fasen) wordt voorbereid. In totaal worden er tot en met 2030 563 nieuwe appartementen gerealiseerd en daarnaast nog 30 zorgappartementen. De openbare ruimte wordt voor het overgrote deel aangelegd door Rijswijk Wonen.
• In het Havenkwartier zal de komende 2 à 3 jaren de bouw van Harbourpark, UrbanParks, Havenmeester en de transformatie van het Sijthoff Center zichtbaar zijn. We zijn gestart met fase 2 en voeren gesprekken met de eigenaren in elk kwadrant. Bedrijven die willen blijven, kunnen blijven is het uitgangspunt. Eigenaren van locaties die willen veranderen, werken aan plannen en dienen daarin rekening te houden met bedrijven die willen blijven. Per kwadrant maken we afspraken, zodat voor iedereen duidelijk is wat er gaat gebeuren. Ook doen we in onze rol van eigenaar actief mee in de kwadrantgesprekken en geven we een bestuurlijke opdracht voor onderzoek naar de toekomst van de gemeentelijke locaties in de kwadranten, zoals de locatie van de gemeentewerf. Voor het Havenkwartier werken we aan het voorlopig ontwerp openbare ruimte en de haven. We maken ruimte voor vergroening, parkeren en bereikbaarheid van panden. • Voor het stationsgebied wordt in 2027 een integrale ontwikkelvisie opgesteld. Realisatie en verkoop losse locatieontwikkelingen In 2027 werken we samen met ontwikkelaars en woningbouwcorporaties aan verschillende (kleinere) projecten. Deze projecten zorgen voor passende woningen voor verschillende groepen mensen. Dit doen we onder andere volgens de Actieagenda sociale woningbouw.
Bij de volgende ontwikkelingen heeft de gemeente een ondersteunende rol: • In de Galjoenstraat en omgeving werken we samen met Rijswijk Wonen de plannen voor sloop-nieuwbouw verder uit. De voorziene verdichting zal gepaard gaan met investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte. De raad heeft naar verwachting einde 2026 een kader, het gebiedspaspoort voor de Galjoensstraat e.o. ter besluitvorming vastgesteld. Hierin staat het ontwikkelkader voor o.a. verdichting, het belang van een goede verkeersafwikkeling, voldoende groen en een prettige leefomgeving. • Aan de Sammersweg 2-4 bereiden we samen met ontwikkelaars de nieuwbouw van sociale- en particuliere huurwoningen voor. • In de Plataanstraat en omgeving vernieuwt Rijswijk Wonen de buurt en realiseren we 56 sociale huurwoningen. Oplevering wordt verwacht in 2028. • In Novum in de Bordewijkzone zijn 460 woningen opgeleverd. We werken hier met ontwikkelaars ook aan een woon-zorgproject (OPR Middin) en de bijbehorende openbare ruimte. • Voor de locatie Florence Steenvoorde maken we samen met ontwikkelaars ruimtelijke plannen voor een herontwikkeling. • Aan de Geestbrugkade 32-37 werken we samen met ontwikkelaars aan plannen om het bedrijventerrein te veranderen in woningbouw. Hiervoor stellen we een gebiedspaspoort op.
Bij de volgende projecten is de gemeente zelf eigenaar van de grond en speelt ze een actievere rol (meer uitleg in paragraaf 8.2): • In woonwagencentrum De Strijp voeren we de herstructurering uit. Daarna verkopen we de grond voor de standplaatsen aan Rijswijk Wonen. • Voor de Marimbahallocatie stellen we een gebiedspaspoort op en bereiden we de aanbesteding voor. • Aan de Buziaulaan (Triaslocatie) bereidt Vidomes een conceptaanvraag voor circa 40 woningen voor, gericht op appartementen speciaal voor ouderen. • Voor Hof van Elsenburg maken we een gebiedspaspoort met ruimtelijke en functionele kaders voor de ontwikkeling van de locatie. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing109 Energietransitie de gebouwde omgeving • We helpen inwoners en verenigingen van eigenaars bij het isoleren van woningen en gebouwen. We richten ons vooral op slecht geïsoleerde woningen met een WOZ-waarde onder de grens van de Nationale Hypotheek Garantie. Vanaf 2027 betalen we de aanpak voor woningisolatie vooral met geld van het Rijk. €1,7 miljoen uit de gemeentelijke reserve voor het isolatieprogramma krijgt een andere bestemming. We helpen inwoners om regelingen van het Rijk te vinden. Ook wijzen we hen op het Nationaal Warmtefonds en op gezamenlijke inkoop via buurtinitiatieven en verenigingen van eigenaars.
• We treffen voorbereidingen voor een eventuele aanvraag bij de provincie om een omgevingsvergunning voor flora- en fauna-activiteiten. Daarmee kunnen gebouweigenaren onder vaste voorwaarden spouwmuren en daken isoleren en beschermen we diersoorten. • We stellen een uitvoeringsplan op voor Stervoorde en Hoekpolder, Eikelburg en Sion en ’t Haantje. Dit plan beschrijft hoe we in deze buurten overstappen op aardgasvrij verwarmen. • We werken met energie- en afvalbedrijf HVC, Rijswijk Wonen en Vidomes aan een warmtenet in Rijswijk West. • We ondersteunen lokale initiatieven voor de opwek van hernieuwbare elektriciteit op daken. • Met Rijswijk Groeit Groen informeren we inwoners en ondernemers over de overstap naar duurzame energie. Zo vergroten we hun kennis en bewustzijn. • Samen met Duurzame Warmte Delta ontwikkelen we nieuwe onderdelen voor de leerlijn Energietransitie. Leerlingen van de basisschool en middelbare school en studenten in het middelbaar beroepsonderwijs krijgen les en praktische oefeningen over de energietransitie. • Samen met Stedin, buurgemeenten, de provincie en energie- en afvalbedrijf HVC werken we aan een toekomstbestendig energiesysteem. We delen kennis, ervaring en plannen en maken samen toekomstbeelden. Zo zoeken we naar een doelmatig energiesysteem voor de regio en daarbuiten.
We zetten ons in voor uitbreiding van het lokale elektriciteitsnet en de aanleg van het warmtenet. Algemene middelen en overig Algemene middelen en overig Algemene dekkingsmiddelen: Bedragen x 1.000 | Lasten | Baten | Saldo 2027 | 2027 Algemene middelen en overig Treasury | 147 | 2.055 | 1.908 OZB woningen | 728 | 9.107 | 8.378 OZB niet-woningen | 118 | 8.037 | 7.918 Belastingen overig | 56 | 25 | -31 Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds | -5.836 | 155.705 | 161.541 Overige baten en lasten | 2.664 | 14 | -2.649 Subtotaal Algemene middelen en overig | -2.122 | 174.943 | 177.066 Vennootschapsbelasting (Vpb) Heffing venmootschapsbelasting | 100 | 0 | -100 Subtotaal Vennootschapsbelasting (Vpb) | 100 | 0 | -100 Onvoorzien Onvoorzien | 50 | 0 | -50 Subtotaal Onvoorzien | 50 | 0 | -50 Algemene dekkingsmiddelen | -1.972 | 174.943 | 176.916 Toelichting Treasury Onder treasury vallen de inkomsten en uitgaven die te maken hebben met de financiering van de gemeente. Het gaat voornamelijk om rente die de gemeente ontvangt en rente die zij betaalt over leningen. OZB eigenaren woningen Door de groei van het aantal woningen en indexatie van de opbrengsten zullen de OZB inkomsten voor woningen stijgen in 2027. OZB eigenaren niet- woningen Door indexatie van de opbrengsten zullen de OZB inkomsten voor niet-woningen stijgen in 2027.
Belastingen In de paragraaf lokale heffingen wordt nader ingegaan op beleidsuitgangspunten, ontwikkelingen op het gebied van lokale heffingen, de lastendruk en een vergelijking met andere gemeenten in de regio Haaglanden. Algemene uitkering uit het gemeentefonds In deze begroting 2027-2030 zijn de resultaten toten metde Meicirculaire 2026 verwerkt. Voor een uitgebreide toelichting op de ontwikkelingen van het gemeentefonds wordt verwezen naar de RIB bij de Meicirculaire (25 053). Onvoorziene uitgaven Om eventuele tegenvallers op te vangen bestaat de post onvoorziene uitgaven. Deze wordt gelijk gesteld aan de begroting 2027 voor een bedrag van structureel € 50.000. Algemene middelen en overig 110 Overhead Wat willen we bereiken? Het doel van het overzicht overhead is om de overhead bij de gemeente beter zichtbaar te maken. Daarnaast ontstaat beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het halen van haar doelstellingen binnen de beleidsprogramma’s. Ook kan door het hanteren van een eenduidige systematiek een betere vergelijking met andere gemeenten worden gemaakt. Het overzicht van het totale apparaat en de onderverdeling naar de verschillende organisatieonderdelen is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hiermee wordt de raad inzicht geboden in de omvang en aard van de totale apparaatslasten van de gemeente.
De beoogde effecten zijn: • | Een transparant inzicht in de omvang en samenstelling van de overhead; • | Een efficiënte en effectieve ondersteuning van het primair proces. Voor de definitie van Overhead wordt aangesloten bij het BBV: Overhead is het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van het primaire proces enbestaat uit: • | Leidinggevenden primair proces (projectleiding valt hierbuiten). • | Financiën, toezicht en controle gericht op de (eigen) gemeentelijke organisatie; • | Personeel en organisatie; • | Inkoop; • | Communicatie; • | Juridische zaken; • | Informatievoorziening en automatisering (ICT); • | Facilitaire zaken en huisvesting (inclusief beveiliging); • | Documentaire informatievoorziening; • | Bestuurszaken en bestuursondersteuning; • | Managementondersteuning primair proces. Voor toerekening van overhead aan grondexploitaties en investeringen heeft de commissie BBV een uitzondering gemaakt, aangezien het niet langer toerekenen een gat in de begroting zou veroorzaken.
Bedragen x € 1.000 | Begrote | Begrote Onderdeel | lasten 2027 | baten 2027 | Saldo Materieel en kapitaallasten | 18.613 | 1.075 | -17.538 Personeel | 71.509 | 165 | -71.345 Eindtotaal apparaatskosten | 90.122 | 1.239 | -88.883 Naar programma's en investeringen | -44.982 | 315 | 45.297 Restant(=overhead) | 45.140 | 1.554 | -43.586 Na toerekening van de directe lasten resteert een bedrag aan overhead van netto € 43,6 miljoen. In de programma’s worden alleen de kosten opgenomen die betrekking hebben op het primaire proces. Het centraal begroten van de kosten van overhead betekent dat het niet langer mogelijk is om uit de ramingen op de beleidsproducten alle tarieven te bepalen. Om deze reden dient op een andere wijze uit de begroting te blijken hoe de tarieven worden berekend en welke beleidskeuzes bij die berekening zijn gemaakt. Hierbij dient in ieder geval vermeld te worden welke overhead- en andere kosten, niet geraamd onder het beleidsproduct (lees: extracomptabel), toegerekend worden. Beleidsindicatoren In de regeling beleidsindicatoren van BZK is een aantal indicatoren voorgeschreven die betrekking hebben op de eigen organisatie. Deze indicatoren worden hieronder weergegeven.
Overhead 111 Indicator | Eenheid | Jaarrekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Formatie | Fte per 1.000 inwoners | 11,30 | 11,59 | 11,65 Bezetting | Fte per 1.000 inwoners | 10,26 | 9,95 | 10,80 Apparaats- kosten | Kosten per inwoner | € 1.222,89 | € 1.319,69 | € 1.420,07 Kosten als % van totale loonsom + totale Externe inhuur | kosten inhuur externen | 17,5% | 6,5% | 6,7% Overhead | % van totale lasten | 13,8% | 12,8% | 16,3% De definitie voor overhead die is vastgesteld door de commissie BBV creëert een nieuwe discussie over de kosten van de gemeentebrede bedrijfsvoering en de toerekening hiervan. Omdat iedere gemeente anders is georganiseerd is het niet eenvoudig om de overhead met andere gemeenten te vergelijken. Er zijn bijvoorbeeld gemeenten die de bedrijfsvoering in een gemeenschappelijke regeling laten uitvoeren en daardoor minder fte per inwoner hebben. Deze diverse manieren van organiseren maakt een discussie over de overhead complex. We voeren benchmarks uit met andere gemeenten. Voorbeeld hiervan is de benchmark van Vensters voor Bedrijfsvoering die diverse aspecten van de bedrijfsvoering belicht. De groei van de gemeente leidt ook tot hogere inkomsten uit het gemeentefonds. Een deel van deze inkomsten wordt gereserveerd voor extra taken die met de groei gepaard gaan.
Zolang deze gelden niet zijn toebedeeld aan het primaire proces worden deze nog toegerekend aan de overhead. Voor de ontwikkeling van de personeelsbegroting en de externe inhuur wordt verwezen naar de paragraaf Bedrijfsvoering. Overhead 112 113 Paragrafen Weerstandsvermogen en risicobeheersing114 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De gemeente Rijswijk werkt in een omgeving die snel verandert. Denk bijvoorbeeld aan financiële crises of veranderingen in het geld dat we van de Rijksoverheid krijgen. Hierdoor moeten we wendbaar zijn. Daarbij horen ook risico’s. Een risico is een kans dat er iets gebeurt waardoor we extra kosten maken of doelen niet halen. Risico’s gaan niet alleen over geld. Er zijn ook andere soorten risico’s, zoals schade aan ons imago (reputatie), politieke-, juridische of veiligheidsrisico’s. Deze kunnen ook grote gevolgen hebben. Aanleiding en achtergrond De gemeente Rijswijk wil risico's beheersbaar houden. Door inzicht in de risico's wordt de organisatie in staat gesteld om op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat huidige en toekomstige risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in deze risico's te verkrijgen is een risico-inventarisatie uitgevoerd. Op basis daarvan wordt het benodigde weerstandsvermogen berekend. In het kader van de begrotingscyclus worden de risico’s gemonitord door de afdelingen.
Bij elke rapportage wordt de lijst geactualiseerd, beoordeeld en centraal verwerkt in het risicomanagementprogramma NARIS®. Met dit programma wordt bijvoorbeeld de top 10 risico’s en scenario’s bepaald, maar kunnen ook de geïmplementeerde beheersmaatregelen worden aangepast. Kader De regels voor weerstandsvermogen en risicobeheersing zijn vastgelegd in landelijke afspraken en in lokale documenten: • Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit schrijft voor dat gemeenten in de begroting en jaarrekening een paragraaf over risico’s en weerstandsvermogen opnemen. Ook moeten gemeenten hierbij een aantal financiële cijfers laten zien. • De Financiële verordening van de gemeente Rijswijk (vastgesteld in december 2025). • Nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen (vastgesteld in april 2025) Taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden Actoren Rollen Acties/besluiten Raad Sturen en toezicht houden • Vaststellen nota weerstandsvermogen en risicomanagement; • hoogte weerstandsvermogen vaststellen; • programma- en programmarekening vaststellen. College Sturen en toezicht houden • toezicht op implementatie risicomanagement; • sturen op verantwoording van risico’s. Management Sturen en verantwoorden • Implementatie risicomanagement; • beoordelen top 10 risico’s; • kwantificering risico’s; • aanspreken op gedrag.
Medewerkers Beheersen • Implementeren beheersmaatregelen; • kwantificeren van risico’s; • rapporteren ontwikkeling risico’s; • aanspreken op gedrag. Advies & Control Beheersen en toezicht houden • Bijdrage leveren aan risico analyse; • in beeld brengen financiële consequenties; • bewaken input risicobeheersingssysteem. Risicoprofiel Om de risico’s van de gemeente Rijswijk in kaart te brengen is een risicoprofiel opgesteld. Dit risicoprofiel wordt als volgt gedefinieerd: Een overzicht van de risico-eigenschappen van de organisatie, d.w.z. minimaal omvattend de risicodefinities met bijbehorende kansen en gevolgen. Dit risicoprofiel is onder andere tot stand gekomen met behulp van een risicomanagement informatiesysteem dat bij veel gemeenten wordt gebruikt. Hiermee worden risico's systematisch in kaart gebracht en beoordeeld. Afzonderlijk van het gemeentebreed gehanteerd risicomanagementsysteem systeem is door een extern bureau een risicoanalyse uitgevoerd op de grondexploitatie RijswijkBuiten. Omdat de werkwijze niet geheel overeenkomt met het gehanteerde systeem worden de resultaten apart vermeld en zijn deze niet opgenomen in de tabel "Belangrijkste financiële risico’s". In de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen is wel rekening gehouden met de uitkomsten van de risicoanalyse van RijswijkBuiten.
P&C cyclus In de Planning- en Controlcyclus (afgekort P&C-cyclus) gebruiken we het systeem NARIS® bij alle belangrijke rapportages: de programmabegroting, de jaarrekening en de tussentijdse rapportages. Zo krijgen we steeds een actueel beeld van risico’s en kunnen we tijdig bijsturen. Begroting 2027 Tabel 1: Belangrijkste financiële risico's Risico | Kans | Financieel gevolg | Invloed Netcongestie | 50% | max. € 4.000.000 | 19,14% Tennet en Stedin hebben op 5 december 2024 netcongestie afgekondigd voor bijna geheel Zuid-Holland, waaronder Rijswijk. Netcongestie heeft geen gevolgen voor de bestaande aansluitingen, maar wel voor nieuwe grootverbruikersaansluitingen op het elektriciteitsnet. Op basis van ontwikkelingen is het maximale risico herberekend op € 4.000.000. Jeugdhulp | 50% | max.€ 3.000.000 | 14,28% Financieel effect van lokale kostenbeheersing jeugdhulp wordt niet gerealiseerd. De Hervormingsagenda telt op tot besparingen waarvan de VNG een deel als onzeker beschouwt. Voor dit onzekere deel zijn maatregelen of wetswijzigingen van het Rijk nodig. Als de maatregelen vanuit het Rijk niet gerealiseerd worden, is de gemeente niet in staat om de volledige geraamde besparing te realiseren.
Vergunningen | 50% | max.€ 1.200.000 | 5,77% Als geplande vergunningaanvragen voor voornamelijk grote bouwprojecten niet worden gedaan of worden uitgesteld, heeft dit invloed op de geraamde baten van de Leges voor Omgevingsvergunningen. Juridische risico's | 30% | max.€ 2.000.000 | 5,72% Juridische risico's als gevolg van bezwaar, beroep en procedures Gemeenschappelijke regelingen | 50% | max.€ 1.000.000 | 4,79% Verplichte bijdragen in exploitatieverliezen en beperkte invloed waardoor beleidsdoelstellingen niet volledig zouden kunnen worden gehaald Inflatie | 50% | max.€ 1.000.000 | 4,79% Weerstandsvermogen 115 | en risicobeheersing Risico | Kans | Financieel gevolg | Invloed Als gevolg van macro economische ontwikkelingen bestaat het risico op hoge van inflatie. Het is onzeker hoe dit zich in de toekomst gaat ontwikkelen. WMO | 50% | max.€ 1.000.000 | 4,76% Geen toereikend budget voor alle uit te voeren taken op het gebied van Wmo Participatiewet | 50% | max.€ 1.000.000 | 4,73% Bezuiniguingen op de macrobudgetten BUIG en veranderingen in het rekenmodel waarmee de macrobudgetten BUIG worden berekend kunnen leiden tot tekorten op de lokale rijkssubsidie. Wisselingen in conjunctuur en waardoor mensen meer aanspraak maken op bijstand. Het budget van de BUIG groeit niet gelijktijdig mee met de groei van de stad, waardoor er sprake kan zijn van voorfinanciering.
Gebiedsontwikkelingen | 50% | max.€ 950.000 | 4,57% Uitgangspunt bij gebiedsontwikkelingen is 100% kostendekkendheid door middel van bijdragen van ontwikkelaars. Er bestaat een risico dat er aan het einde van de projecten een tekort optreedt. Toekomstig renterisico | 50% | max.€ 700.000 | 3,35% De financieringsbehoefte zal vanaf 2026 liggen tussen de € 40 tot € 60 miljoen inclusief de eventuele extra financieringsbehoefte van RijswijkBuiten. Een en ander is afhankelijk van de ontwikkeling van deze grondexploitatie. De eventuele extra rentekosten worden in rekening gebracht bij RijswijkBuiten. In de begroting is rekening gehouden met financieringskosten van 1,5% over € 60 miljoen, ofwel € 900.000 per jaar voor de algemene dienst. Dit bedrag is voorlopig genoeg om de eventuele rentestijgingen op te kunnen vangen. Door de energiecrisis zal de economie worden afgeremd. Dit zal tot gevolg hebben dat de druk op de renteontwikkeling zal afnemen. Benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit wordt uitgevoerd met behulp van een risicosimulatie (Monte Carlo methode). Dit is een onderdeel van NARIS® waarbij gebruik wordt gemaakt van de inschattingen van de kansen en gevolgen zoals die per risico zijn aangegeven.
Op basis van de risicosimulatie kan worden berekend welk bedrag er benodigd is om de geïdentificeerde risico’s in financiële zin af te dekken. Hierbij wordt gerekend met een zekerheidspercentage van 90%. Het reserveren van het maximale bedrag van de opgenomen risico's is namelijk niet reëel, omdat de risico's niet allemaal tegelijk en in hun maximale omvang zullen optreden. Het resultaat van deze simulatie is dat met een benodigde weerstandscapaciteit van € 8.058.139 het voor 90% zeker is dat alle risico's kunnen worden afgedekt. Ter informatie is in de volgende tabel de benodigde weerstandscapaciteit opgenomen bij het hanteren van naastgelegen zekerheidspercentages. Percentage | Bedrag 75% | € 6.570.110 80% | € 6.970.981 85% | € 7.445.010 90% | € 8.058.139 95% | € 8.999.714 Analyse risicomanagement RijswijkBuiten De omgang met risico’s bij grondexploitaties is beschreven in de Nota Grondbeleid. Risico’s bij dit project kunnen zich voordoen op allerlei gebieden (onder andere politiek, bestuurlijk, maatschappelijk, economisch, wet- en regelgeving, samenwerking). Voor de kansen en bedreigingen van de gemeentelijke grondexploitaties in RijswijkBuiten is een risicoparagraaf opgesteld. Deze maakt deel uit van de grondexploitaties.
Weerstandsvermogen 116 | en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing117 De omgang met risico’s bij grondexploitaties is beschreven in de Nota Grondbeleid. Risico’s bij dit project kunnen zich voordoen op allerlei gebieden (onder andere politiek, bestuurlijk, maatschappelijk, economisch, wet- en regelgeving, samenwerking). Voor de kansen en bedreigingen van de gemeentelijke grondexploitaties in RijswijkBuiten is een risicoparagraaf opgesteld. Deze maakt deel uit van de grondexploitaties. De gekwantificeerde risico’s binnen de Grondexploitatie Sion-’t Haantje Woongebied Veertiende herziening, 2026 en de Grondexploitatie Bedrijventerrein Haantje-Pasgeld, Tweede herziening, 2026 tezamen bedragen € 4,63 miljoen. Gelet op de geraamde negatieve exploitatieresultaten is hiervoor binnen de grondexploitaties geen dekking aanwezig. De Algemene reserve wordt ingezet als buffer.
Totaal benodigde weerstandscapaciteit Totaal benodigde weerstandscapaciteit Uitkomst risicomanagementsysteem € 8.058.139 Uitkomst risicoanalyse RijswijkBuiten € 4.630.000 Totaal € 12.688.139 Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand Startcapaciteit Algemene reserve € 40.077.000 Onvoorzien € 50.000 Totale weerstandscapaciteit € 40.127.000 Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Risico's Weerstandscapaciteit Bedrijfsproces Financieel Imago / Politiek Informatie / Strategie Juridisch / Aansprakelijkheid Algemene reserve Letsel / Veiligheid Onvoorzien Materieel Milieu Personeel / Arbo Product Weerstandsvermogen Ratio weerstandsvermogen = Beschikbare weerstandscapaciteit = € 40.127.000 = 3,33Benodigde weerstandscapaciteit € 12.021.611 Waarderingscijfer Ratio Kwalificatie A >2.0 uitstekend B 1.4-2.0 ruim voldoende C 1.0-1.4 voldoende D 0.8-1.0 matig E 0.6-0.8 onvoldoende F <0.6 ruim onvoldoende De weerstandsratio is berekend op 3,33. Dat betekent dat deze ratio als uitstekend wordt gezien.
Financiële kengetallen Realisatie | Begroting Kengetal | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 85% | 144% | 129% | 150% | 158% | 177% Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen | 85% | 138% | 123% | 144% | 151% | 170% Solvabiliteitsratio | 22% | 16% | 21% | 19% | 19% | 18% Grondexploitatie | 35% | 37% | 21% | 14% | 6% | 7% Structurele exploitatieruimte | 5% | 1% | 0,1% | 0,7% | 0,1% | 0,0% Belastingcapaciteit | 101% | 110% | 97% | 97% | 97% | 97% Grafiek solvabiliteit Grafiek GREX Weerstandsvermogen 118 | en risicobeheersing Weerstandsvermogen en risicobeheersing119 Grafiek netto schuldquote 130%130% 130%130% 130%130% 130%130% 130%130% 130%130% 85%85% 144%144% 144%144% 129%129% 150%150% 158%158% 177%177% Neutraal Profiel Realisatie Prognose 2025 2026 2027 2028 2029 2030 75 100 125 150 175 200 Toelichting kengetallen Netto schuldquote De netto schuldquote laat zien hoe hoog onze schulden zijn in verhouding tot onze jaarlijkse inkomsten. Hoe hoger dit percentage, hoe groter onze schuld ten opzichte van die inkomsten. Een hoge netto schuldquote hoeft niet direct een probleem te zijn, maar maakt ons wel gevoeliger voor bijvoorbeeld rentestijgingen en financiële tegenvallers. We verwachten dat de netto schuldquote de komende jaren verder stijgt. De netto schuldquote loopt op naar177% in 2030. Dat heeft twee belangrijke oorzaken.
Aan de ene kant is er sprake van een bewuste en tijdelijke piek in maatschappelijke investeringen, zoals scholen, groen en wegen. Tegenover deze stijging van het vreemd vermogen (de leningen) staan nieuwe, tastbare duurzame bezittingen in de gemeente/stad voor de toekomst. Daarnaast zien we dat onze jaarlijkse inkomsten de komende jaren dalen. Dat komt vooral doordat incidentele inkomsten, zoals woningbouwsubsidies, wegvallen. De uitgaven die daartegenover staan, vallen overigens ook weg. Dat betekent dus niet dat hierdoor een tekort in de begroting ontstaat. Voor de netto schuldquote werkt dat wel nadelig. We berekenen dit percentage namelijk door onze netto schuld af te zetten tegen onze jaarlijkse inkomsten. Als die inkomsten dalen, stijgt de schuldquote, ook als de schulden gelijk blijven. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit laat zien welk deel van onze bezittingen is gefinancierd met eigen vermogen. Hoe hoger dit percentage, hoe sterker onze financiële positie in beginsel is. We streven in Rijswijk naar een solvabiliteit van minimaal 20%. In de begroting 2027 stijgt de solvabiliteit naar 21%. De stijging komt vooral doordat ons eigen vermogen is versterkt. Dat komt enerzijds door het positieve jaarrekeningresultaat over 2025 en anderzijds door de extra toevoeging van € 2 miljoen die bij de Kadernota is vastgesteld.
Na 2027 zien we de solvabiliteit weer wat dalen, de aanvullende storting van € 4 miljoen is daarom nodig. Dat komt vooral doordat we de komende jaren flink blijven investeren in de stad. Hierdoor nemen onze bezittingen en de benodigde financiering toe, terwijl ons eigen vermogen onvoldoende meegroeit. De maatregelen die we nu nemen helpen dus wel, maar zijn nog niet voldoende om de solvabiliteit ook op langere termijn boven onze streefwaarde van 20% te houden. Weerstandsvermogen en risicobeheersing120 Structurele exploitatieruimte Dit kengetal laat zien of de vaste inkomsten voldoende zijn om de vaste uitgaven te betalen. Een positief percentage betekent dat er structureel ruimte is in de begroting. Grondexploitatie Dit kengetal laat zien hoe groot de waarde van de grondprojecten is in verhouding tot de inkomsten van de gemeente. Een hoog percentage kan betekenen dat de gemeente meer financieel risico loopt bij deze projecten. Belastingcapaciteit Dit kengetal laat zien hoe hoog de gemeentelijke woonlasten zijn in vergelijking met het landelijk gemiddelde. Het geeft daarmee een beeld van de ruimte om belastingen eventueel te verhogen. Wat betekent dit voor Rijswijk? De combinatie van een hoge netto schuldquote en een relatief lage solvabiliteit is een belangrijk aandachtspunt. We hebben de komende jaren relatief veel schulden, terwijl onze financiële buffer beperkt is.
We kunnen onze financiële verplichtingen blijven nakomen, maar hebben minder ruimte om financiële tegenvallers op te vangen. We moeten daarom blijven sturen op een goede balans tussen investeren in de stad en het gezond houden van onze financiën. Daarbij zijn twee zaken belangrijk: • Een realistische investeringsplanning. We moeten kritisch blijven kijken naar welke investeringen we daadwerkelijk kunnen uitvoeren en wanneer. Zo voorkomen we dat we eerder geld moeten lenen dan nodig is. • Het verder versterken van ons eigen vermogen. Daarmee verbeteren we onze solvabiliteit en vergroten we onze financiële weerbaarheid. Met de toevoegingen aan het eigen vermogen hebben we al stappen gezet. Tegelijkertijd zien we dat deze nog niet voldoende zijn om de kengetallen op langere termijn op het gewenste niveau te houden. Bij de Kadernota voor de begroting 2028 willen we daarom terugkomen met een actualisatie van de investeringsplanning en de mogelijkheden om het eigen vermogen verder te versterken. Onderhoud kapitaalgoederen Wat willen we bereiken? Inleiding Deze paragraaf gaat over het beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte en de gemeentelijke gebouwen. De functie van de openbare ruimte wordt voor een belangrijk deel bepaald door de aanwezige kapitaalgoederen: wegen, civiele kunstwerken, riolering, groenvoorzieningen, speelplaatsen, verlichting en dergelijke.
De gemeente Rijswijk beschikt over veel kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Het onderhouden en beheren van deze kapitaalgoederen is dan ook een belangrijke verantwoordelijkheid van de gemeente. Gemeentelijk beleid Bij vaststelling van het gemeentelijk beleid en beheerplannen zijn diverse landelijke en sectorale normen, randvoorwaarden en richtlijnen waar rekening mee wordt gehouden. Landelijk zijn onder andere voor de weg- en waterbouw richtlijnen beschikbaar vanuit het Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Weg en Waterbouwkunde en Verkeerstechniek (CROW). Deze landelijke richtlijnen doen geen uitspraak over de gewenste kwaliteit van onze openbare ruimte. Het kwaliteitsbeeld voor Oud-Rijswijk en de Bogaard stadscentrum hebben we vastgelegd op A, de rest van de gemeente op kwaliteitsniveau B. Hier wordt het onderhoud zoveel als mogelijk op ingezet. Door middel van bestekken en raamovereenkomsten wordt er over het algemeen op basis van beeldkwaliteit gewerkt. Een uitzondering hierop is bv het maaien van bermen; dit doen we op frequentie in verband met ons ecologische beheer.
Beleidsplannen Product | Looptijd Integraal Beheerplan Buiten Beheer | 2021-2025 Baggerplan | 2021-2028 Beheerplan wegen | 2024-2028 Beheerplan groen | 2024-2028 Beheerplan kunstwerken | 2023-2027 Beleidsplan openbaar vervoer | 2023-2027 Beheerplan oevers | 2024-2028 Speelbeleid | 2021-2026 Gemeentelijk riolerings- en waterplan | 2021-2025 Meerjaren onderhoudsplan gemeentelijk vastgoed | 2015-2025 In programma's 2, 5, 7 en 8 van de begroting zijn de exploitatie en meerjarige investeringen opgenomen. Wat gaan we daarvoor doen? Onderwerpen Monitoring openbare ruimte Wij monitoren de openbare ruimte om te controleren of deze voldoet aan de vastgestelde beeldkwaliteit. Deze monitoring gebruiken we ook om beleid en uitvoering bij te sturen als dat nodig is. Het is dus van belang om te weten in welke staat onze kapitaalgoederen verkeren. We laten jaarlijks vier metingen uitvoeren Onderhoud kapitaalgoederen 121 Onderhoud kapitaalgoederen 122 Areaalbeheer De kapitaalgoederen onderhouden en beheren we. Het onderhoud voert ORD (Onderhoud Ruimtelijk Domein) uit. Hiermee bedoelen we dat we dagelijks kleinschalig onderhoud plegen om bijvoorbeeld onze wegen, bruggen, verlichting en riolering veilig en werkend te houden. Voor groen zijn dit snoeiwerkzaamheden, maaien, onkruidbestrijding enzovoorts. Het beheer voert Stadsbeheer uit.
Dit gaat met name om groot, gepland onderhoud, zoals renovaties en herinrichtingen. Deze projecten zorgen voor een vernieuwing van het areaal. Hierna kunnen inwoners weer genieten van een nieuwe openbare ruimte. De plannen voor het beheer zijn opgenomen in programma 2, 5 en 7 van de begroting. Areaaluitbreiding Rijswijk groeit en verdicht, wat betekent dat het areaal openbare ruimte meegroeit. De budgetten voor onderhoud en beheer stemmen we hierop af. Hierbij wordt rekening gehouden met het type areaal. Immers groen moet onderhouden worden vanaf het moment dat het aangeplant is, denk aan water geven en maaien. Voor bijvoorbeeld wegen en riolering begint het onderhoud veel later. Pas wanneer de technische kwaliteit achteruitgaat, vindt onderhoud plaats. Inspecties en levensduuronderzoeken vormen hiervoor de basis. Door de ontwikkeling van RijswijkBuiten en onze inbreidingslocaties, groeit ons areaal. Naast de investeringen die dit vergt, dienen de kosten van het onderhoud en beheer ook mee te groeien. In algemene zin is het zo dat onderhoud en beheer 25% van de investering vergt. De verhoging van deze kosten nemen we dan ook op in de meerjarenbegroting. Zo zorgen we met ons kapitaal binnen voor ons kapitaal buiten. Kwaliteit versus taakstellingen Afgelopen jaren hebben we moeten bezuinigen op het onderhoud van de openbare ruimte. Dit is inmiddels buiten zichtbaar.
Er is bijvoorbeeld bezuinigd op het maaien van gras en onkruidbestrijding. Als gevolg hiervan is het onderhoudsniveau in delen van de woonwijken gedaald naar niveau C. Op het moment dat er weer geld beschikbaar wordt gesteld, moeten we er rekening mee houden dat het tijd kost om het achterstallige onderhoud weg te werken. Inmiddels is er budget beschikbaar gesteld voor het maaien van gras, zodat we dit volgens het groenbeheerplan 2024-2028 kunnen uitvoeren. Voor onkruidbestrijding voor verharding vragen we aanvullend budget aan via de begroting 2027. Maatschappelijk vastgoed De gemeente Rijswijk heeft zich voor het maatschappelijk vastgoed gericht op het actualiseren van het Meerjaren Onderhouds Programma (MOP). Dit proces is essentieel om inzicht te krijgen in de huidige staat van onze gemeentelijke activa en om een realistische financiële reserve op te bouwen. Het actualiseren van de MOP stelt ons in staat om onderhoudswerkzaamheden nauwkeuriger te plannen en prioriteiten te stellen op basis van de meest actuele gegevens. Hieruit zal ook een portefeuille strategie volgen die ons helpt bij het beheren en optimaliseren van onze vastgoedportefeuille. Beide projecten zijn in 2025 opgestart en zijn in 2026 opgeleverd. Alle brede scholen en kindcentra in Rijswijk zullen op termijn juridisch worden overgedragen aan de verschillende besturen.
Montessorischool Parkrijk is in 2025 overgedragen aan het schoolbestuur. De gemeente participeert hierin via een vve constructie voor de kinderopvang en de sportzaal. De in oktober 2026 opgeleverde nieuwbouw van de Steenvoordeschool is op eenzelfde constructie ingericht. Het plan voor de verduurzaming en renovatie van Sport- en welzijnscentrum De Schilp is in het eerste kwartaal van 2026 door de raad geaccordeerd. Na aanbesteding zullen de werkzaamheden in 3e kwartaal van 2027 aanvangen. De verwachting is dat het gehele project een jaar in beslag zal nemen. Onderhoud kapitaalgoederen 123 De Rijswijkse Schouwburg zal ook in 2027 verder verduurzaamd worden. Werkzaamheden starten in het eerste kwartaal en zullen eind september 2027 worden opgeleverd. Waar mogelijk wordt zo veel mogelijk ingezet op multifunctioneel bouwen. Hierbij ligt het accent op dubbelgebruik van m2. In april 2026 is de bouw gestart van de multifunctionele accommodatie op Sportpark Elsenburg. Hierin worden naast een drietal sportverenigingen maatschappelijke voorzieningen als kinderdagopvang, buitenschoolse opvang, fysiotherapie en podotherapie gehuisvest. Eind tweede kwartaal 2027 wordt de MFA opgeleverd voor gebruik. Areaalgegevens Het areaal bestaat uit: Indicator 2027 1. Aantal meldingen over de openbare ruimte aantal 9.000 2. Kwaliteitsniveau niveau B 3.
Bezettingspercentage maatschappelijk vastgoed percentage 90% Groen, Water en Recreatie Gazon en Gras ha 194 ha. Beplanting ha 111 ha. Bomen stuks 31.078 stuks Water km 63 km. Voorzieningen voor kinderen en jeugd Speeltoestellen stuks 1.238 stuks Wegen, civiele kunstwerkenen verkeer Verkeerregelinstallatie stuks 45 stuks Doorgaande wegen en pleinen ha 109 ha. Bruggen, tunnels en viaducten stuks 310 stuks Lichtmasten (incl. armaturen) stuks 9.600 stuks Volksgezondheid en milieu Afvalbakken stuks 1.230 stuks Riolering en hemelwaterafvoer km 231 km Vastgoed Brede Schoollocaties in eigendom bij de gemeente Rijswijk aantal 3 Cultuurlocaties aantal 4 Sportlocaties (geen onderdeel van brede school) aantal 5 Welzijnslocaties/wijkwelzijnswerk aantal 4 Welzijnslocaties/kinderopvang aantal 6 Ateliers (gebouwen) aantal 2 Woningen aantal 11 Winkelpanden aantal 4 Fietsenstallingen aantal 2 Kinderboerderijen aantal 2 Overige gebouwen aantal 8 Bedrijfsvoering 124 Bedrijfsvoering Ambitie De gemeente Rijswijk werkt aan een moderne, betrouwbare en toekomstbestendige bedrijfsvoering. We werken aan een organisatie die snel kan inspelen op veranderingen en die goed samenwerkt binnen én buiten de gemeente. Daarbij maken we gebruik van nieuwe technologie en digitale oplossingen om processen slimmer te maken en kosten te verlagen.
We versterken onze financiële functie door het verder ontwikkelen van ERPx, ons financiële systeem, en het uitbreiden van het Lange Termijn Investeringsplan (LTIP). Hiermee krijgen we beter inzicht in onze inkomsten, uitgaven en investeringen, zodat we sneller en zorgvuldiger kunnen sturen. Ook zetten we in op digitalisering. De basis is op orde en we bouwen verder aan veilige, stabiele en toekomstbestendige informatiesystemen, we zijn scherp op informatieveiligheid en bereiden ons goed voor op nieuwe wetgeving, zoals de Cyberbeveiligingswet. Daarnaast gebruiken we data en technologie om het werk leuker, beter en makkelijker te maken en onze dienstverlening te verbeteren. In 2027 experimenteren we op een verantwoorde en veilige manier met Artificial intelligence (AI). Op HR-gebied investeren we in een wendbare organisatie met voldoende kennis en talent. We richten ons op het aantrekken en behouden van medewerkers, het stimuleren van persoonlijke ontwikkeling en het beperken van externe inhuur. Onze facilitaire dienstverlening ondersteunt een veilige, gezonde en duurzame werkomgeving. We verbeteren ons hybride werkplekconcept, verduurzamen onze huisvesting en zorgen voor efficiënte inzet van middelen. Tot slot staat privacy en informatiebeveiliging hoog op de agenda.
We beschermen gegevens zorgvuldig en zorgen dat inwoners kunnen vertrouwen op een betrouwbare en transparante overheid. Met deze aanpak bouwen we stap voor stap aan een sterke, digitale en toekomstbestendige organisatie die klaar is voor de uitdagingen van morgen. Financiën Wat willen we bereiken? Rijswijk blijft investeren in de stad. Veiligheid, wonen en mobiliteit blijven belangrijke thema’s. Deze ontwikkelingen hebben gevolgen voor onze financiële positie. Ook de veranderingen in de financiële verhouding tussen het Rijk en gemeenten spelen hierin een belangrijke rol. Daarom is het voor directie, college en gemeenteraad belangrijk om tijdig inzicht te hebben in de financiële situatie en om snel te kunnen bijsturen. In 2027 willen we onze financiële functie verder versterken, met drie belangrijke doelen: • Doorontwikkeling ERPx – We bouwen ERPx, ons financiële systeem, verder uit. Het doel is dat we sneller, betrouwbaarder en gedetailleerder inzicht krijgen in de financiële stand van zaken. Dit helpt ons om tijdig te signaleren en beter te sturen. • Doorontwikkeling Planning en controlcyclus – We ontwikkelen onze planning en control producten verder door. Dat doen we door bijvoorbeeld te gaan werken met doelenbomen. Daarnaast werken we verder aan het nog beter leesbaar maken van de stukken.
• Versterking grip op subsidies – We werken verder aan het versterken van de grip op inkomende en uitgaande subsidies. We stellen subsidieregelingen op en gaan de processen rondom inkomende en uitgaande subsidies verbeteren. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027 richten we ons op drie belangrijke sporen om deze doelen te bereiken: Doorontwikkeling ERPx Bedrijfsvoering 125 • We gaan door met de doorontwikkeling van onze financiële applicatie ERPx. Inmiddels hebben we de alle producten uit de P&C cyclus een keer gemaakt in ERPx. Nu gaan we ons nog meer richten op de informatievoorziening vanuit de applicatie om het bestuur nog beter inzicht te geven en de mogelijkheid te bieden om goed te sturen. Doorontwikkeling Planning en Control cyclus • We gaan vanaf de begroting 2027 starten met het opnemen van doelenbomen in bepaalde programma's waardoor doelen helder in de begroting worden opgenomen. • We gaan door met het verbeteren van de teksten in de producten van de P&C cyclus. Dat doen we onder anderen door de inzet van AI om teksten leesbaar te maken. Versterking grip op subsidies • We stellen subsidieregelingen op • We verbeteren de processen rond inkomende en uigaande subsidies • We realiseren een koppeling tussen ERPx en het Subsidie Administratie Systeem (SAS) • We versaasen de applicatie voor de uitgaande subsidies.