CConstaterende datRijswijk
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027-2030 Rijswijk

Raadsvergadering 10 november 2026, gemeente RijswijkBij agendapunt: Vaststelling begroting voor het jaar 2027, meerjarenraming 2028-2030 en jaarschijf 2027 van het investeringsplan 2027-203082.701 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 10

We sluiten aan op het Schuldenknooppunt, helpen inwoners met een integraal schuldenoverzicht en scholen alle consulenten van het Steunpunt Rijswijk. Ook betrekken we maatschappelijke organisaties beter om het bereik van de doelgroep te vergroten en onderzoeken we hoe uitval en terugval in schuldhulpverlening kunnen worden voorkomen. • We voeren de aanpak Energiearmoede uit. Het belangrijkste onderdeel van deze aanpak is de huisbezoeken van de Energiefixers. Huishoudens met de hoogste kans op energiearmoede (laag energielabel en laag/middeninkomen) worden actief benaderd voor dit huisbezoek. De Energiefixers helpen mensen met energiebesparende maatregelen, zoals het aanbrengen van radiatorfolie, ledlampen en in sommige situaties isolerende gordijnen. Daarnaast informeren de Energiefixers inwoners hoe ze zelf energie kunnen besparen. Beleidsproduct 6.4 WSW en beschut werk Wat willen we bereiken? Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) De WSW is bedoeld voor mensen die door een lichamelijke, psychische of verstandelijke handicap niet onder normale omstandigheden kunnen werken. In het kader van de WSW begeleidt de gemeente Rijswijk inwoners met een arbeidsbeperking – op grond van de Participatiewet - naar regulier werk dat past bij wat ze kunnen (arbeidsvermogen). Beschut werk Inwoners met een arbeidsbeperking hebben in het algemeen begeleiding of aanpassing van de werkplek nodig.

De gemeente Rijswijk vindt het belangrijk om dit mogelijk te maken en hierbij te helpen. Daarom wordt er dienstverlening aangeboden die gericht is op de begeleiding van deze doelgroep of – als het nodig is - het op maat (laten) aanpassen van de werkplek. Sociaal Domein 83 Wat gaan we daarvoor doen? Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) In 2027 zijn (naar verwachting) 53 inwoners met een arbeidsbeperking in dienst van de gemeente Rijswijk. Deze dienstverlening is uitbesteed aan het sociaal werkbedrijf de Binnenbaan B.V. Beschut werk • In 2027 groeit het aantal arbeidsbeperkten met ongeveer 10%, net als in voorgaande jaren. Deze groei kunnen wij opvangen, mede door de inzet van de eigen jobcoaches. Dit levert een efficiencyslag en kostenbesparing op, omdat wij de jobcoaches niet van buitenaf hoeven aan te trekken. Daarnaast hebben wij sneller contact met de doelgroep. • Ook zetten wij in op het meer werkplekken creëren bij reguliere werkgevers. Deze werkplekken hebben de voorkeur vanuit beheersbaarheid van de kosten. Daarnaast sluiten deze werkplekken ook waar mogelijk beter aan bij de wensen en behoefte van deze doelgroep. Beleidsproduct 6.5 Arbeidsparticipatie Wat willen we bereiken? “Werk is van groot belang voor de mens en de samenleving. Werk zorgt voor contact met andere mensen en leidt tot zelfontwikkeling, onafhankelijkheid en eigenwaarde.

Wie werkt investeert in zichzelf en draagt een steentje bij aan de toekomst van Rijswijk.” Gemeente Rijswijk vindt het belangrijk dat inwoners een betaalde baan hebben. Wie nog geen betaald werk heeft, wordt begeleid naar werk dat bij hem of haar past. Mensen die parttime werken kunnen, als het kan, begeleid worden naar een fulltimebaan. Jongeren zonder werk geven wij speciale aandacht. We houden rekening met hun talenten, wensen en kansen. Om inwoners goed en ook op de langere termijn te kunnen helpen, verbetert de gemeente de dienstverlening voortdurend en zorgen we voor een thema-overstijgende aanpak. Tot slot werken we samen met de regio aan een toekomstbestendige arbeidsmarkt. Het coalitieakkoord bouwt voort op de ingezette lijn waarin participatie, bestaanszekerheid en meedoen centraal staan, maar legt daarbij nadrukkelijk meer accent op activering, maatschappelijke bijdrage en eigen verantwoordelijkheid. Werk wordt expliciet gepositioneerd als belangrijkste route naar bestaanszekerheid en participatie, waarbij het uitgangspunt is dat inwoners naar vermogen bijdragen aan de samenleving. Daarbij wordt sterk ingezet op snelle doorstroom vanuit de bijstand naar werk, waarbij ook vormen van zinvolle dagbesteding onderdeel kunnen zijn van participatie. Wat gaan we daarvoor doen? Rijswijk Werkwijs • In 2027 gaan we door met de aanpak Rijswijk Werkwijs.

Hiermee verwachten we 275 inwoners op een betaalde baan te plaatsen. Het uiteindelijke plaatsingscijfer is afhankelijk van de instroom, complexiteit en de bemiddelbaarheid van deze doelgroep. • Het project van Werkzoekende naar Parttime wordt ook in 2027 voortgezet. Dit project zorgt voor een snelle doorstroom vanuit de bijstand naar werk. • Het project van Deel naar Heel (van deeltijd naar voltijd werk) wordt ook in 2027 uitgevoerd. • Binnen de Arbeidsmarktregio Haaglanden werken wij samen met onze regiogemeenten verder aan de ontwikkelingen van het Regionaal Werkcentrum Haaglanden. • We ontwikkelen een dashboard Bestaanszekerheid om ons beleid te monitoren, te evalueren en effectiever te sturen op ons beleid zodat het bijdraagt aan het vergroten van de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie, bijvoorbeeld door werk, onderwijs of vrijwilligerswerk. Sociaal Domein 84 Jeugdwerkloosheid/ PRO-VSO aanpak Wet van school naar duurzaam werk • Ook in 2027 hebben wij extra aandacht voor jongeren. Deze doelstelling sluit goed aan bij de bedoeling van de Wet van school naar duurzaam. • In 2027 gaan wij verder met de implementatie van de nieuwe wet. Wij werken aan de interne samenwerking binnen team jeugdwerkloosheid en het doorstroompunt, alsmede de afstemming met externe partners. Regionale samenwerking • De wet vereist een samenwerking binnen alle partners in de regio.

In de Arbeidsmarktregio Haaglanden wordt gezamenlijk gewerkt aan de vertaling van de wet in combinatie met de Participatiewet naar een verordening en bijbehorende uitvoeringskeuzes, specifiek in relatie tot het thema jeugdwerkloosheid. Deze regionale afstemming is van belang voor uniformiteit. • Wij zetten met de regionale middelen in op meer gerichte (maatwerk)trajecten voor onze jongeren met specifieke aandacht voor de pro-vso doelgroep. Beleidsproduct 6.6 – 6.91 WMO Wat willen we bereiken? In Rijswijk zorgen we ervoor dat inwoners de regie over hun eigen leven behouden en mee kunnen doen in hun buurt. Ook als zij ouder worden, een fysieke of mentale beperking hebben of psychisch kwetsbaar zijn. Daarom zetten we in op laagdrempelige ondersteuning die dichtbij en toegankelijk is. Met een laagdrempelige inloopvoorziening versterken we herstel, voorkomen we eenzaamheid en signaleren we problemen tijdig. Zo kunnen we waar mogelijk zwaardere vormen van zorg voorkomen. Daarbij is het belangrijk dat zorgen over inwoners zo vroeg mogelijk worden gesignaleerd. Het Meldpunt Bezorgd van de GGD en het Parnassia Politieprogramma spelen hierin een belangrijke rol. Ook het doorstroomteam draagt bij aan passende ondersteuning, door senioren te helpen bij het vinden van een woonvorm die aansluit bij hun situatie en behoeften.

Wanneer zelfstandig leven of wonen tijdelijk of langdurig niet meer lukt, bieden we een passend en betrouwbaar veiligheidsnet. We borgen een snelle en laagdrempelige toegang tot de Wmo. Bij (dreigende) dak- of thuisloosheid grijpen we vroegtijdig in door inwoners intensief mee te nemen naar de juiste ondersteuning, en werken we aan de versterking van onze lokale maatschappelijke opvang. Wat gaan we daarvoor doen? 1. Aanpak dak- en thuisloosheid “We realiseren een toegangsloket om dak- en thuislozen met Rijswijkse binding beter te kunnen opvangen.” Voor de uitvoering van deze ambitie zetten we in eerste instantie in op een gerichte werkwijze. Op het moment dat iemand dak- of thuisloos raakt of dit dreigt te worden, lopen we met de persoon mee om te zorgen voor de juiste zorg, begeleiding en eventuele opvang. We signaleren (dreigende) dak- en thuislozen eerder en koppelen hen direct aan de expertise van een gecontracteerde zorgaanbieder. We brengen de exacte impact van deze werkwijze op de capaciteit en inzet van het Zorgloket in kaart en komen op de financiële consequenties terug bij de 1e Parallel hieraan onderzoeken we welke mogelijkheden en behoefte er zijn om een of meerdere lokale vorm(en) van maatschappelijke opvang in te richten in Rijswijk. 2.

Toegankelijkheid Wmo en beheersing wachttijden “We zorgen dat Wmo aanvragen binnen de wettelijke termijn worden behandeld.” Sociaal Domein 85 Het Zorgloket volgt continu de ontwikkeling van de wachttijden en verkent welke maatregelen kunnen worden ingezet als de druk toeneemt. Denk hierbij aan het flexibel vergroten van capaciteit (flexibele schil), snelle vervanging bij ziekte of het tijdelijk administratief verlengen van indicaties. 3. Preventie en afbuiging van zwaardere zorg (inzet OCO) “We onderzoeken de mogelijkheden om zwaardere vormen van zorg te voorkomen, waaronder de inzet van maatschappelijk werk.” Landelijke onderzoeken tonen aan dat onafhankelijke cliëntondersteuning (OCO) sterk preventief werkt. Als vorm van vroegtijdige, onafhankelijke ondersteuning helpt OCO om verergering, hogere zorgkosten en uitval te voorkomen. Met het oog op de afloop van het huidige contract eind 2027, onderzoeken we hoe we de rol van de OCO in de toekomst nog gerichter kunnen inzetten voor preventie en het afbuigen van zwaardere zorgindicaties (binnen de Wmo en eventueel Jeugd). De uitkomsten van dit onderzoek en de eventuele financiële gevolgen verwerken we bij de voorbereiding van de Begroting 2028 (zomer 2027). 4.

Doorstroomteam en aandachtsfunctionaris bijzondere doelgroepen “We stimuleren de doorstroom in het woningbestand zodat er verhuisbewegingen kunnen plaatsvinden.” • We continueren het doorstroomteam met zowel seniorenmakelaars voor huur als voor de vrije sector en koop. Dit bedraagt in totaal € 110.000 (€ 60.000 Sociaal Domein en € 50.000 Ruimtelijke Domein). • We onderzoeken de mogelijkheden voor een vrijwillige doorstroompremie. • Voor bijzondere doelgroepen wordt een aandachtsfunctionaris aangesteld. Deze brengt de woon- en ondersteuningsbehoeften in beeld, verbindt betrokken partijen en draagt bij aan de ontwikkeling en realisatie van passende woonvormen. De inzet wordt bekostigd uit de AZWA-middelen. 5. Laagdrempelige GGZ inloopvoorziening de Smeltkroes "Preventie een belangrijk uitgangspunt is omdat we daarmee zwaardere en duurdere vormen van ondersteuning voorkomen." • De Smeltkroes richt zich in 2027 op het bereiken van mensen met een Ernstige Psychiatrische Aandoening (EPA), die nu geen passende ontmoetingsplek hebben, maar daar wel behoefte aan heeft. Deze investering wordt gedekt uit AZWA-middelen. 6.

Meldpunt Bezorgd en Parnassia Politie Programma Het meldpunt Bezorgd van GGD Haaglanden biedt inwoners en professionals een centraal punt voor meldingen over zorgwekkende situaties, voert vroegsignalering uit, doet onderzoek en leidt kwetsbare inwoners toe naar passende zorg en ondersteuning. De afgelopen jaren zien we een aanzienlijke toename van het aantal meldingen bij Meldpunt Bezorgd. Het Parnassia Politie Programma vervult direct op het politiebureau een belangrijke verbindende functie binnen de lokale keten van zorg en veiligheid. Het vormt een directe schakel tussen politie, geestelijke gezondheidszorg en het sociaal domein. Hierdoor kunnen signalen bij de politie over inwoners met psychische problematiek en/of onbegrepen gedrag snel worden geduid en toegeleid naar passende zorg of ondersteuning. Het Parnassia Politie Programma draagt daarmee bij aan het voorkomen van onnodige politie-inzet en het verminderen van druk op de zorg- en veiligheidsketen. Sociaal Domein 86 Beleidsproduct 6.751 – 6.92 Jeugdhulp Wat willen we bereiken? “De kwaliteit van de jeugdzorg staat voorop, kind en gezin staan centraal.” Dit doen we binnen het bestaande budget. Een noodzakelijke omslag in de jeugdhulp De groei van de jeugdhulpuitgaven is financieel niet houdbaar. Oplopende tekorten in 2026 en naar verwachting ook in 2027 vinden we onacceptabel en ook niet nodig. We gaan de tekorten aanpakken.

In de wetenschap dat dit niet eenvoudig gaat zijn en ook weerstand op zal roepen. Dit vraagt om een fundamentele omslag in hoe we naar jeugdhulp kijken en deze inzetten. Zo vraagt niet iedere hulpvraag om professionele jeugdhulp. Opvoeden, opgroeien en omgaan met tegenslagen en beperkingen horen bij het leven. Dit betekent een herziening van ons beleid op normaliseren en een andere opdracht aan zowel de interne organisatie als aan onze partners. We gaan veel vaker nee zeggen en we beginnen daar vandaag mee. In 2027 zien we daar de eerste effecten van. Een belangrijk uitgangspunt is dat we van de kracht van de jeugdige, het gezin en de sociale basis uitgaan. Waarbij we bij een hulpvraag eerst kijken naar wat de jeugdige en het gezin zelf kunnen en welke steun beschikbaar is in hun eigen netwerk, op school, bij sport en in de buurt. We investeren in een sterke sociale basis en preventie, zodat inwoners waar mogelijk zelf of met hun omgeving oplossingen kunnen vinden. Uiteraard blijft voor jeugdigen en gezinnen met zwaardere of complexe problematiek passende en effectieve jeugdhulp beschikbaar. Daarbij willen we af van onnodige medicalisering en van een aanpak waarin een hulpvraag automatisch leidt tot een individueel zorgproduct. En heeft de hulp die wordt ingezet een duidelijk doel en perspectief op afbouw en uitstroom. 1.

Voorkomen van (onnodig zware) jeugdhulp “We zetten de komende jaren in op het versterken van vroegtijdige hulp en investeren in preventie. Zo hopen we verdere escalatie van problemen te voorkomen en de druk op gespecialiseerde jeugdhulp verminderen.” Door problemen bij jeugdigen en gezinnen eerder te signaleren en passende ondersteuning te bieden, willen we voorkomen dat problemen verergeren en zwaardere zorg nodig is. We kijken daarbij naar de jeugdige en de gezinssituatie, omdat deze elkaar sterk beïnvloeden. Het jeugdteam biedt vanuit deze brede blik passende hulp en ondersteuning, ook bij complexe hulpvragen. 2. Samenwerking “Door als sociaal team en jeugdteam goed samen te werken met onze maatschappelijke partners willen we onnodige verwijzing naar zware zorgtrajecten voorkomen.” We versterken de samenwerking met het onderwijs, een plek waar problemen zich vaak al vroeg manifesteren en waarbij eenieder vanuit de eigen verantwoordelijkheid handelt en we elkaar aanvullen waar dat nodig is. Door hierin goed samen te werken, kunnen we signalen tijdig oppakken en waar mogelijk zwaardere zorg voorkomen. Veel verwijzingen naar jeugdhulp worden gedaan door huisartsen en gecertificeerde instellingen. Met beide groepen verwijzers gaan we in gesprek om goede afspraken te maken over de reikwijdte en inzet van de jeugdhulp.

In eerste instantie gericht op het voorkomen van jeugdhulp, maar ook op de inzet van ‘zo licht mogelijke en zo zwaar als noodzakelijke’ jeugdhulp. “Ervaringen van Rijswijkse jongeren nemen we daar bij serieus. Jongeren en ervaringsdeskundigen praten mee over de verbetering van hulp en zorg.” Sociaal Domein 87 We vinden het belangrijk om te horen welke ervaringen jeugdigen hebben met jeugdhulp, maar ook hoe zij het opgroeien in onze stad ervaren. Wat kan er beter? Wat sluit beter aan op hun behoeften? Dit doen we onder andere met Jong Doet Mee, de Oudersraad en een ervaringsdeskundige bij ons Jeugdteam 3. Onderwijs en Jeugdhulp “We willen onder andere in goede samenwerking met ouders, het onderwijs en organisaties die preventief te werk gaan, voorkomen dat kinderen in de jeugdzorg terechtkomen.” Ondersteuningsvragen van kinderen en jongeren worden vaak vroeg zichtbaar op school of in de kinderopvang. Passende ondersteuning is vervolgens niet altijd tijdig en in samenhang beschikbaar. Daardoor kan ondersteuning te laat, te individueel of los van de situatie thuis en op school worden georganiseerd. Goede ondersteuning betekent voor ons ook dat we niet onnodig overnemen wat kinderen, ouders en hun omgeving zelf kunnen. Juist door ruimte te laten om zelf oplossingen te vinden, versterken we het lerend vermogen en de eigenwaarde.

We bieden ondersteuning zo vroeg mogelijk, dichtbij en in samenhang. Daarbij versterken we de omgeving waarin kinderen opgroeien en leren en benutten we wat daar al aanwezig is. Ondersteuning wordt collectief georganiseerd waar dat passend is en individueel of specialistisch wanneer dat nodig is. Voor kinderen die jeugdhulp nodig hebben, werken we samen met het onderwijs aan continuïteit in ontwikkeling en onderwijs en aan een passende plek zo dicht mogelijk bij huis. We werken daarom aan een herkenbare en samenhangende ondersteuningsstructuur voor het primair onderwijs, speciaal basisonderwijs, voortgezet onderwijs en gespecialiseerd onderwijs en, waar relevant, voor de kinderopvang en het jonge kind. De school is daarin een belangrijke vindplaats en leefomgeving. Een goede verbinding met ouders, het lokale team, samenwerkingsverbanden, jeugdhulpaanbieders en de omgeving van het kind blijft noodzakelijk. Inhoud en kwaliteit zijn leidend en financiële houdbaarheid is een randvoorwaarde. We richten ons daarom op het slimmer ordenen, verbinden en inzetten van bestaande ondersteuning. Alleen waar vanuit een concrete behoefte blijkt dat dit nodig is, organiseren we aanvullende ondersteuning. 4.

Kostenbeheersing “Door de stijgende kosten voor jeugdhulp wordt op landelijk, regionaal en lokaal niveau actie ondernomen om die kosten terug te dringen.” Wij hebben als gemeente de wettelijke verantwoordelijkheid om passende jeugdhulp beschikbaar te stellen voor kinderen en gezinnen die deze ondersteuning nodig hebben. Tegelijkertijd zijn wij verantwoordelijk voor een gezonde en sluitende begroting. Dat vraagt om scherpe keuzes, iedere euro kan maar één keer worden uitgegeven. Om de kosten van jeugdhulp betaalbaar te houden, is een kritische houding op het toekennen en verlengen van jeugdhulp noodzakelijk. We willen dat de beschikbare middelen ingezet worden voor jeugdhulp aan jongeren die dit het hardst nodig hebben en die ondersteund worden in het behalen van de gewenste resultaten, zodat zorg kan worden afgebouwd. Daarom is het belangrijk het gesprek te (blijven) voeren met gecertificeerde instellingen en huisartsen als wettelijke verwijzers. Onze insteek is gericht op een efficiënte aanpak, zonder aan kwaliteit in te boeten. Daar waar mogelijk gaan we de procedures en werkwijzen eenvoudiger en sneller maken. Dat is goed voor inwoners en professionals. Maar ook voor onze eigen organisatie. 5.

Huiselijk geweld en voorkoming femicide “Veiligheid achter de eigen voordeur en op straat is cruciaal om in vrijheid op te groeien.” Sociaal Domein 88 “Wij zetten ons daarom in voor een krachtig lokaal beleid tegen femicide.” Wij zetten ons in voor een krachtig lokaal beleid tegen huiselijk geweld, zowel tegen vrouwen, kinderen als mannen. Zonder daarbij enig onderscheid te maken in de persoon en zijn of haar achtergrond. Daarvoor is nauwe samenwerking tussen politie, hulpverlening en maatschappelijke organisaties nodig, betere signalering van misstanden (bij voorkeur in een zo vroeg mogelijk stadium) en opvolging bij meldingen van huiselijk geweld en structurele aandacht voor bewustwording en preventie. “Geweld achter de voordeur pakken we hard aan.” Ouderenmishandeling is een verborgen probleem met grote gevolgen. Ongeveer één op de twintig ouderen krijgt hiermee te maken (Trimbos Instituut). In onze gemeente is 20 % van de inwoners 65 jaar of ouder; in sommige wijken ligt dit aandeel rond de 27%. Ouderenmishandeling kan verschillende vormen aannemen, zoals lichamelijke of psychische mishandeling, financiële uitbuiting of mishandeling als gevolg van overbelaste mantelzorg.

Omdat signalen niet altijd direct zichtbaar zijn maar kunnen worden herkend, is het van belang om ook in 2027 in te zetten op deskundigheidsbevordering, signalering, bewustwording en het bespreekbaar maken van ouderenmishandeling. Wat gaan we daarvoor doen? 1. Voorkomen van (onnodig zware) jeugdhulp • We vinden dat alledaagse opgroei- en opvoedvragen vaker in de eigen omgeving kunnen worden opgepakt. We gaan daarom eerder met ouders in gesprek over wat nodig is en wat zij zelf, met hun netwerk en de omgeving, kunnen organiseren. Niet iedere hulpvraag leidt daarmee automatisch tot jeugdhulp. • Versterken lokale teams: ook Rijswijk zorgt voor een 'stevig', multidisciplinair team dat laagdrempelig hulp en triage kan bieden. • Er komen landelijke criteria en wetgeving om scherper te definiëren wat wel en niet onder de Jeugdwet valt, om zo de druk op het systeem te verminderen. Ook in Rijswijk voeren we die veranderingen door. In afwachting van die nieuwe wet ‘Reikwijdte Jeugdhulp’ kijken we alvast kritisch naar de toekenningen en verlengingen van jeugdhulp, zetten we meer in op collectieve voorzieningen in plaats van individuele en werken we intensiever samen met huisartsen, gecertificeerde instellingen en andere verwijzers. • Betere samenwerking met het onderwijs: zorg en school worden beter op elkaar aangesloten zodat problemen sneller in de klas worden gesignaleerd en aangepakt.

Daarvoor zetten we het project Onderwijs-Jeugdhulp voort. • We versterken de sociale en pedagogische basis in de wijk om ook de leefomgeving van jeugdigen te verbeteren. We onderzoeken de mogelijkheden om de zogenaamde 'steunstructuren’ rond gezinnen verder te versterken. • Zo thuis mogelijk opgroeien: Residentiële (gesloten) zorg wordt zoveel mogelijk afgebouwd; uithuisgeplaatste kinderen moeten vaker in gezinshuizen of kleinschalige woonvormen terecht kunnen. • Eind 2028 moeten we voorbereid zijn op het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming. Daarvoor zetten we in 2027 de nodige stappen. • We maken werk van jongerenhuisvesting voor de periode na verblijf in een instelling, door het aantal uitstroomplekken zo mogelijk te vergroten en alternatieve woonvormen te zoeken. • We voeren een onderzoek uit naar de mogelijkheid om ook in Rijswijk een gezinshuis te vestigen. 2. Samenwerking • We ronden in 2027 de regionale inkoopstrategie af, waardoor we vanaf 1 januari 2028 beter kunnen sturen op kostenbeheersing via de inkoop van jeugdhulp. • We geven uitvoering aan de motie ‘Beschermende factoren van kind en omgeving’ door sociale binding en zingeving nadrukkelijk te betrekken bij de uitvoering van onze preventieve jeugdaanpak. Sociaal Domein 89 • We zetten de inzet van ervaringsdeskundigen voort, zoals Jong Doet Mee, de Oudersraad en een ervaringsdeskundige bij ons Jeugdteam.

We verkennen de verdere mogelijkheden om jongeren structureel een stem te geven bij de totstandkoming en uitvoering van ons lokaal beleid. • We bereiden onze jeugdigen voor op de stap naar volwassenheid, ook qua huisvesting. Daarvoor hebben we al een 18-/18+ aanpak, die gaan we verder verbeteren samen met onze maatschappelijke partners. 3. Onderwijs en Jeugdhulp • We werken de aanpak voor schoolnabije en collectieve ondersteuning verder uit en starten deze op drie basisscholen, verdeeld over de drie Rijswijkse schoolbesturen. Per school sluiten we aan bij de ondersteuningsvragen en bij wat al goed werkt. Deze aanpak is geen uitbreiding van individuele jeugdhulp op school, maar een proeftuin voor ondersteuning die eerder, collectiever en meer in samenhang wordt georganiseerd. • We brengen veelvoorkomende ondersteuningsvragen en het bestaande aanbod beter in beeld. Samen met scholen en partners bepalen we welke ondersteuning behoort tot de pedagogische basis, de basisondersteuning van de school, het schoolmaatschappelijk werk, het lokale team, collectieve jeugdhulp of individuele specialistische jeugdhulp. Daarbij betrekken we ook de aansluiting op de kinderopvang en de ondersteuning van het jonge kind. • We versterken de ondersteuningsstructuur rond scholen. We maken duidelijkere afspraken over rollen, verantwoordelijkheden en de route van een eerste signaal naar passende ondersteuning.

Hierdoor weten kinderen, ouders en professionals sneller waar zij terechtkunnen en voorkomen we onnodige doorverwijzingen. • We verbeteren de lokale en regionale samenwerking rond het voortgezet onderwijs. Met scholen, samenwerkingsverbanden, jeugdhulpaanbieders en omliggende gemeenten maken we afspraken over tijdige ondersteuning, onderwijscontinuïteit en verantwoordelijkheden wanneer een leerling buiten de gemeente woont. • We ontwikkelen een monitor Onderwijs-Jeugdhulp. Binnen de regels voor privacy brengen we patronen in ondersteuningsvragen, het gebruik van jeugdhulp, doorlooptijden, bereik, ervaringen en kosten beter in beeld. De uitkomsten gebruiken we om de aanpak bij te sturen. • We verbinden de inhoudelijke keuzes met bekostiging, contractering, eigenaarschap en besluitvorming. Daarbij leggen we de verbinding met het Integraal Uitvoeringsprogramma Jeugd en Gezin, het stevige lokale team en Rijswijk Samen Dichtbij. 4. Kostenbeheersing • We actualiseren het lokale Uitvoeringsprogramma Kostenbeheersing Jeugd 2024-2028. Daarbij vullen we de al genomen maatregelen aan met maatregelen zoals het verduidelijken van de reikwijdte van de Jeugdwet, het niet meer of anders organiseren van opvoedondersteuning (normaliseren) of aan het onderwijs verbonden voorzieningen. Daar waar nodig passen we onze werkprocessen en beleid aan.

• We kunnen leren van andere gemeenten en zullen daar goede voorbeelden en ervaringen van overnemen. • Verminderen administratieve lasten: we implementeren de landelijke standaarden voor de inkoop en verantwoording van jeugdzorg, zodat professionals meer tijd hebben voor de cliënt. 5. Huiselijk geweld en aanpak femicide • We continueren de lokale aanpak op femicide, door onder andere te zorgen voor jaarlijks budget in de begroting om campagnes rondom Orange the World en kindermishandeling te kunnen uitdragen in onze stad. • We geven ruimte aan de komst van een Oranje Huis voor de opvang van slachtoffers van huiselijk geweld en mensenhandel. Het Oranje Huis biedt een veilige verblijfplek en begeleidt slachtoffers bij het herstellen van veiligheid en het opbouwen van een zelfstandig bestaan. • We borgen de inzet van aandachtsfunctionarissen bij de gemeente in het sociale en maatschappelijke domein. • De versterking van de (keten)samenwerking tussen politie, hulpverlening en maatschappelijke organisaties, met betere signalering en opvolging bij meldingen van huiselijk geweld in de lokale zorg en veiligheidskamer. Sociaal Domein 90 • We bieden actief de inzet van zelfhulpgroep (Carrouselgroep Reclassering Nederland) en forensische zorg-/behandeltrajecten van De Waag en Fivoor) aan.

• De aandachtsfunctionaris ouderenmishandeling sluit op verzoek aan bij het weekoverleg van eerstelijnszorgverleners binnen het Ouderennetwerk Rijswijk en fungeert tevens als contact met het Steunpunt. En op 15 juni, de Internationale Dag tegen Ouderenmishandeling, zetten we extra in op bewustwording onder inwoners en op het herkennen en aanpakken van signalen van huiselijk geweld. Volksgezondheid en Milieu Ambitie Visie Dit programma richt zich op een duurzame, veilige en aantrekkelijke leefomgeving voor iedereen. We willen dat Rijswijk een stad is waar mensen nu én in de toekomst prettig en gezond kunnen wonen, werken, leven en recreëren. Daarom zorgen we voor een schone, groene en veilige openbare ruimte en beschermen we belangrijke waarden zoals bodem, water, lucht, natuur, geur, geluid en externe veiligheid. Samenvatting We voeren deze opgave uit op basis van vastgesteld beleid en beheerplannen. Daarbij kijken we niet alleen naar wat vandaag nodig is, maar ook naar wat op langere termijn nodig is. Met een meerjareninvesteringsprogramma plannen we onderhoud, renovatie, vervanging en herinrichting op tijd. Waar mogelijk pakken we werkzaamheden integraal aan. Zo kunnen we projecten slimmer en efficiënter uitvoeren, voorkomen we onnodige overlast en houden we beter grip op de planning en de kosten.

Daarmee werken we stap voor stap aan een leefomgeving die schoon, veilig, groen en toekomstbestendig is. Programma 2, 5, 7 en 8 maken onlosmakelijk onderdeel uit van de totale beheersing van de openbare ruimte. Indicatoren Indicatoren  | Realisatie | Streefwaarde 2025 | 2026  | 2027  | 2028  | 2029  | 2030 Hoeveelheid huishoudelijk restafval in kg | 220 | 215 | 215 | 210 | 205 | 200 % Hernieuwbare elektriciteit   | 12%  | 15%  | 16%  | 18%  | 21%  | 23% Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x | Begroting € 1000) | na Realisatie | wijziging Volksgezondheid en milieu | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 7.1 Volksgezondheid | Lasten | 3.402 | 3.933 | 3.701 | 3.705 | 3.698 | 3.698 Baten | 324 | 376 | 1 | 1 | 1 | 1 Saldo | -3.078 | -3.557 | -3.700 | -3.704 | -3.696 | -3.696 7.2 Riolering | Lasten | 4.619 | 4.595 | 4.541 | 4.050 | 4.053 | 4.050 Baten | 6.255 | 6.423 | 6.417 | 6.596 | 6.596 | 6.596 Saldo | 1.636 | 1.828 | 1.875 | 2.546 | 2.543 | 2.546 7.3 Afval | Lasten | 10.965 | 11.064 | 11.063 | 11.772 | 12.107 | 10.240 Baten | 13.639 | 12.889 | 13.290 | 13.907 | 14.251 | 14.251 Saldo | 2.674 | 1.824 | 2.227 | 2.136 | 2.144 | 4.011 7.4 Milieubeheer | Lasten | 2.095 | 2.189 | 1.997 | 2.018 | 2.038 | 1.849 Baten | 21 | 20 | 18 | 15 | 15 | 15 Saldo | -2.074 | -2.169 | -1.979 | -2.003 | -2.023 | -1.834 7.5 Begraafplaatsen en crematoria | Lasten | 17 | 232 | 224 |

224 | 224 | 224 Baten | 171 | 134 | 134 | 134 | 134 | 134 Saldo | 154 | -97 | -89 | -89 | -89 | -89 Totaal lasten | 21.098 | 22.013 | 21.525 | 21.767 | 22.120 | 20.060 Totaal Baten | 20.410 | 19.842 | 19.860 | 20.654 | 20.998 | 20.998 Saldo Volksgezondheid en milieu | -688 | -2.171 | -1.666 | -1.114 | -1.122 | 938 Volksgezondheid en Milieu 91 Volksgezondheid en Milieu 92 Toelichting op de afwijkingen groter dan 10% met een minimum van € 250.000 Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) Lasten Baten Volksgezondheid en Milieu 7.1 Volksgezondheid In 2027 lopen onderdelen van de SPUK GALA (o.a. Leefomgeving, aanpak obesitas) af, waardoor er in 2027 minder lasten zijn begroot. Deze wijziging lijdt ook tot lagere baten en is derhalve budgetneutraal. 375 -375 Beleidsproduct 7.1 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? We versterken de gezondheid van onze inwoners door te investeren in preventie, gezondheidsbevordering en een gezonde leefomgeving. Daarbij werken we vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid en de beweging van zorg naar gezondheid en van ziekte naar gedrag, zoals ook is opgenomen in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Samen met maatschappelijke partners zetten we in op een integrale aanpak waarin gezondheid, welzijn en de sociale leefomgeving met elkaar worden verbonden.

We stimuleren een gezonde leefstijl, bevorderen mentale en fysieke gezondheid en zetten in op vroegsignalering. Zo verkleinen we gezondheidsverschillen tussen inwoners, voorkomen we waar mogelijk (verergering van) zorg- en welzijnsbehoeften en beperken we de vraag naar zwaardere zorg. Wat gaan we daarvoor doen? 1. Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord "Preventie is een belangrijk uitgangspunt omdat we daarmee zwaardere en duurdere vormen van ondersteuning voorkomen." We zetten de uitvoering van het gezondheidsbeleid voort en versterken de preventieve aanpak. Ook geven we lokaal uitvoering aan de landelijke Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord benutten we om de samenwerking tussen zorg, welzijn en de gemeente verder te versterken, zodat inwoners tijdig passende ondersteuning krijgen en gezondheid zoveel mogelijk wordt bevorderd en gezondheidsproblemen worden voorkomen. 2. Happy Fit powered by JOGG "Het hart van onze stad wordt gevormd door het maatschappelijk middenveld. Zoals sport, het verenigingsleven en onze vrijwilligers. Het brengt mensen samen, versterkt de gezondheid..." Vanaf 2027 werken we met Happy Fit powered by JOGG. De landelijke JOGG-aanpak, een integrale methodiek die de leefomgeving van kinderen en jongeren structureel gezonder maakt, vormt hierbij de basis. Happy Fit verzorgt de lokale uitvoering in Rijswijk.

Zo combineren we de kracht en herkenbaarheid van Happy Fit met de bewezen effectieve JOGG-methodiek. Samen met scholen, sportaanbieders, zorg- en welzijnspartners stimuleren we een gezonde leefstijl en een gezonde leefomgeving. De JOGG-aanpak wordt gefinancierd vanuit de AZWA-middelen, de uitvoering van Happy Fit vanuit gemeentelijke middelen. 3. Vaccinatiebereidheid "De vaccinatiegraad is te laag in Rijswijk, wat kan zorgen voor ziektes die mogelijk zijn te voorkomen. We volgen het landelijke vaccinatiebeleid." Daarnaast zetten we extra in op het vergroten van de vaccinatiebereidheid, met als doel toe te werken naar een vaccinatiegraad van 95% voor het bereiken van groepsimmuniteit. Hoewel het wenselijk is dit niveau zo snel mogelijk te bereiken, is het niet realistisch om dit op korte termijn te realiseren. We onderzoeken daarom samen met de GGD de mogelijkheden voor een wijkgerichte aanpak, waarbij Volksgezondheid en Milieu 93 lokale data, kennis uit de wijk en samenwerking met bestaande netwerken worden benut om inwoners beter te bereiken. Met deze extra inzet verwachten we de vaccinatiegraad geleidelijk te verhogen en stapsgewijs toe te groeien naar het gewenste niveau. 4.

RESV / WSV "Preventie is een belangrijk uitgangspunt omdat we daarmee zwaardere en duurdere vormen van ondersteuning voorkomen." In 2027 geven we uitvoering aan de regionale samenwerking binnen het Regionaal Eerstelijns Samenwerkingsverband (RESV) en de Wijksamenwerkingsverbanden (WSV). Hiermee sluiten we aan bij de landelijke Visie Eerstelijnszorg 2030 en de doelstellingen van het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het RESV vormt de regionale infrastructuur waarin zorg-, welzijns- en maatschappelijke partners samenwerken aan de transformatie van zorg en ondersteuning. De WSV's vertalen deze samenwerking naar de wijk, waar professionals samen werken aan preventie, sociaal verwijzen, mentale gezondheid, een sterke sociale basis en passende ondersteuning dichtbij de inwoner. Zo versterken we de verbinding tussen het medisch en sociaal domein, bevorderen we de zelfredzaamheid en veerkracht van inwoners en zorgen we ervoor dat zorg en ondersteuning beter op elkaar aansluiten. De uitvoering wordt gefinancierd vanuit de AZWA-middelen. 5. Jeugdgezondheidszorg "Goed onderwijs biedt kinderen en jongeren de kans op een gelijke start...

Alle kinderen moeten de kans krijgen zich volledig te ontplooien en mee te doen aan de samenleving." De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) blijft uitvoering geven aan de wettelijke taken op het gebied van de publieke gezondheidszorg en levert daarnaast maatwerk dat aansluit bij de lokale behoeften van kinderen, jongeren en hun ouders. De JGZ zet in op preventie, vroegsignalering en tijdige ondersteuning, zodat gezondheids- en ontwikkelingsproblemen zoveel mogelijk worden voorkomen en kinderen gezond en veilig kunnen opgroeien. Met de jaarlijkse subsidie borgen we de uitvoering van deze wettelijke en aanvullende taken en dragen we bij aan de doelstellingen van het gemeentelijk gezondheidsbeleid. 6. Hitteplan en koelteplekken De gevolgen van langdurige hitte nemen toe. Daarom evalueren we in 2027 het gemeentelijke hitteplan en daarbij geven we uitvoering aan de aangenomen motie Hittelocaties. Op basis van deze evaluatie werken we het hitteplan verder uit en versterken we de samenwerking binnen het hittenetwerk. Daarbij besteden we onder meer aandacht aan de beschikbaarheid, spreiding en communicatie over koelteplekken en onderzoeken we waar aanvullende koelteplekken wenselijk zijn om kwetsbare inwoners beter te beschermen. Ook nemen wij deel aan het Actieplan Hitte.

Indicator   Realisatie 2025 Streefwaarde 2026   2027   2028   2029   2030 Vaccinatiegraad  BMR kinderen tot 3 jaar  85.5%  /  89%  91%  93%  95% Vaccinatiegraad BMR schoolgaande kinderen  74.2%  /  78%  80%  82%  84% Vaccinatiegraad HPV jongens en meisjes   55,4%   /   59%   61%   63%   65% 7. Mentaal gezondheidsnetwerk Ook in 2027 maakt een collega van Steunpunt Rijswijk onderdeel uit van het Mentaal Gezondheidsnetwerk Rijswijk. Een samenwerkingsverband tussen huisartsen, sociaal domein en de geestelijke gezondheidszorg, met als doel mensen met mentale klachten beter, sneller en meer op maat te helpen. De kosten worden gedekt uit transformatiemiddelen. Volksgezondheid en Milieu 94 Dieren Wat willen we bereiken? We willen dat dieren in Rijswijk zo goed mogelijk worden beschermd en verzorgd. Als gemeente hebben we een verantwoordelijkheid voor dieren die in de openbare ruimte leven, voor dieren in nood en voor een goede opvang van zwerfdieren. Ook willen we bijdragen aan een samenleving waarin mensen bewust en verantwoordelijk omgaan met dieren. Daarom zorgen we voor duidelijke afspraken, goede voorzieningen en samenwerking met dierenorganisaties, hulpdiensten en inwoners. Zo werken we aan een gemeente waarin dierenwelzijn een vanzelfsprekend onderdeel is van een veilige, gezonde en leefbare omgeving.

Wat gaan we daarvoor doen? • We evalueren het huidige dierenwelzijn beleid en stellen een nieuw beleidsplan voor dieren op, met een uitwerking van de pijlers uit het coalitieakkoord: • We versterken het dierenwelzijnsbeleid met duidelijke gemeentelijke doelen (zorgplicht) in structurele samenwerking met lokale dierenorganisaties en vrijwilligers. • We zorgen voor goede opvang en zorg voor zwerfdieren, inclusief ondersteuning van dierenambulance en dierenopvang. • We zorgen voor meer aandacht voor dierenmishandeling en verwaarlozing, in samenwerking met handhaving, politie en hulpinstanties. • We stimuleren verantwoord huisdierenbezit door voorlichting over verzorging, chippen en sterilisatie. Elk jaar houden we een katten-chipactie. • We ondersteunen dierenopvang, dierenambulance en lokale vrijwilligersorganisaties structureel. • We betrekken inwoners en dierenorganisaties actief bij beleid en initiatieven rondom dierenwelzijn. • Het ganzenbeheer zetten we op een diervriendelijke manier voort. Beleidsproduct 7.2 Riolering Wat willen we bereiken? We zorgen voor een betrouwbaar en duurzaam systeem voor water en riolering. Dit systeem beschermt de gezondheid van inwoners en helpt om wateroverlast en droogte zoveel mogelijk te voorkomen. We zorgen goed voor de riolering en het watersysteem, beperken de belasting van het milieu en dragen bij aan een prettige en veilige leefomgeving.

Door regelmatig onderhoud, goed beheer en slimme investeringen houden we het systeem in goede staat. Daarbij werken we samen met inwoners, bedrijven en andere partijen. Zo zorgen we ervoor dat het water- en rioleringssysteem ook in de toekomst goed blijft werken en betaalbaar blijft. Wat gaan we daarvoor doen? • We laten een nieuw programma Klimaat, Water en Riolering vaststellen. In dit plan staan de visie, ambitie, doelstellingen en maatregelen hoe we blijvend werken aan een goed functionerend water en rioolsysteem. • Op basis van inspecties plannen we reparaties en vervangingen in. Daarnaast leggen we aparte hemelwaterriolen aan om wateroverlast door klimaatverandering te voorkomen. We koppelen regenwater af om de toename van afvalwater van nieuwe woningen te compenseren. • We vervangen het vuilwaterriool aan de Visseringlaan en vergroten het regenwaterriool aan de Volmerlaan, Visseringlaan, Kesslerpark en Lange Kleiweg. Daarnaast voorzien we de riolering in de wijk Cromvliet van een kous (relinen) en pakken we de riolering onder de Hoornbrug en de ing. H.H. van Kollaan aan. Onder de Hoornbrug ervaart men vaak wateroverlast. Daarom brengen we een groter regenwaterriool aan en richten we de openbare ruimte opnieuw in. • Tevens gaan we onderzoeken wat de inloop van rioolvreemd water is in het Havenkwartier en hoe dit tot een minimum te reduceren is.

• Waterkwaliteit is belangrijk voor de volksgezondheid en biodiversiteit. Daarom gaan we verder met het opsporen van foutieve aansluitingen op de hemelwaterriolering zodat deze op de juiste manier kunnen worden aangesloten. Volksgezondheid en Milieu 95 Beleidsproduct 7.3 Afval Wat willen we bereiken? We willen in Rijswijk zorgen voor schone en leefbare wijken én voor een betaalbare afvalstoffenheffing. Door het Nieuwe Inzamelen en de invoering van nascheiding bieden we inwoners een gelijkwaardig serviceniveau, met een passend onderscheid tussen hoog- en laagbouw. De volgende stap is het verbeteren van de afvalscheiding. Rijswijk heeft nu nog ongeveer 220 kilo restafval per inwoner per jaar. Door afval beter te scheiden, blijft er minder restafval over en kunnen waardevolle grondstoffen opnieuw worden gebruikt. Dit is belangrijk, omdat de kosten voor het verbranden van restafval door de Rijksoverheid steeds hoger worden belast. De afvalverbrandingsbelasting en co2 heffing stijgen ook dit jaar. Minder restafval helpt daarom om de kosten en daarmee de afvalstoffenheffing beheersbaar te houden. Tegelijk willen we bijplaatsingen en illegale dumpingen terugdringen. Samen met inwoners en partners werken we aan betere voorlichting, passende maatregelen en een aanpak die gericht is op ander gedrag. Zo werken we aan minder afval, lagere kosten en schone en aantrekkelijke wijken voor iedereen.

Wat gaan we daarvoor doen? • We evalueren het huidige afvalbeleid en doen onderzoek naar de invoering van een restafvaltarief. Hiermee willen we afvalscheiding verder stimuleren, ook met als doel de afvalstoffenheffing niet veel meer te laten stijgen. Dit laatste hebben inwoners gedeeltelijk in eigen hand; minder restafval = lagere verwerkingskosten. • We willen een communicatiecampagne voeren over afvalscheiding, met extra aandacht voor het goed scheiden van groente-, fruit-, tuinafval en etensresten (GFT+E). Hierdoor hopen we dat inwoners het gedrag aanpassen en meer gaan scheiden. • We steken de mogelijkheid om grofvuil te brengen naar de mobiele milieustraat in een nieuw jasje. We gaan onder andere ter plekke inwoners actief informeren en met hen in gesprek over afvalscheiding en hergebruik. • We gaan verder met de communicatiecampagne ‘Rijswijk Schoon, dat doe je gewoon’. Deze richten we op het voorkomen van bijplaatsingen en dumpingen en het stimuleren van het gewenste gedrag. Beleidsproduct 7.4 Milieubeheer Wat willen we bereiken? Rijswijk blijft zich ontwikkelen. De komende jaren worden in Rijswijk nieuwe woningen en voorzieningen gerealiseerd. Hierbij staat leefbaarheid en een goede inrichting van de openbare ruimte centraal. Ook de milieukwaliteit is hierbij een belangrijke randvoorwaarde.

Nieuwe ontwikkelingen worden getoetst aan de wettelijke eisen van luchtkwaliteit, geluid, bodem, externe veiligheid en geur en er worden maatregelen getroffen die risico’s voor de gezondheid en de leefomgeving beperken. Dit doen we in lijn met de Omgevingsvisie en we werken daarbij samen met de Omgevingsdienst Haaglanden, GGD Haaglanden en de Veiligheidsregio Haaglanden. De komende jaren vraagt vooral het thema luchtkwaliteit aandacht. De verkeersdruk in Rijswijk heeft invloed op de milieukwaliteit. Vanaf 2030 gelden strengere Europese normen. Het is daarom belangrijk om de luchtkwaliteit te monitoren en tijdig bij te sturen zodat gevolgen voor onze inwoners en voor (toekomstige) gebiedsontwikkelingen wordt voorkomen. • We willen een goede balans tussen de gebiedsontwikkelingen van Rijswijk en een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving, waarbij milieuknelpunten tijdig in beeld zijn. • We willen een actueel beeld van de bodemkwaliteit in Rijswijk, zodat grond veilig en verantwoord kan worden toegepast en de bodem geschikt blijft voor het gewenste gebruik. • We willen meer inzicht in mogelijke aanwezigheid van PFAS in de bodem op locaties waar in het verleden met PFAS-houdend blusschuim is geoefend. • We willen een actueel beeld van de geluidbelasting op woningen in Rijswijk.

Volksgezondheid en Milieu 96 • We willen dat zoveel mogelijk woningen uit de saneringsvoorraadlijst voor wegverkeerslawaai worden afgevoerd van de saneringsvoorraadlijst. • We helpen mee om het doel van het Schone Lucht Akkoord te halen: 50% minder gezondheidsschade in 2030 vergeleken met 2016 en we hebben een actueel en samenhangend Actieplan voor een goede luchtkwaliteit. • We zorgen dat luchtkwaliteitsmaatregelen die in het kader van de Regionale samenwerking Haaglandengemeenten en de GGD Haaglanden zijn afgesproken, doorwerking vinden in alle betreffende beleidsvelden. • We werken aan het verbeteren van de luchtkwaliteit in Rijswijk en het voorkomen van toekomstige overschrijdingen van de luchtkwaliteitsnormen door tijdig passende maatregelen te onderzoeken en in te voeren. • We hebben duidelijke milieuregels in het Omgevingsplan. • We hebben voor het hele grondgebied inzicht in de gebieden met een risico op ontplofbare oorlogsresten. Wat gaan we daarvoor doen? • We brengen milieuknelpunten bij gebiedsontwikkelingen tijdig in beeld en adviseren over maatregelen, zodat deze worden meegenomen in de planvorming. Dit doen wij in samenwerking met de Omgevingsdienst Haaglanden, de Veiligheidsregio en de GGD Haaglanden. • We starten met de actualisatie van de bodemkwaliteitskaart.

We gebruiken deze informatie bij de toetsing van ruimtelijke ontwikkelingen en het toepassen van grond, zodat de bodem veilig wordt gebruikt. • We verzoeken de provincie Zuid-Holland om bodemonderzoek uit te voeren op locaties waar in het verleden mogelijk PFAS houdend blusschuim is gebruikt. De provincie ontvangt hiervoor middelen van het Rijk. • We actualiseren de geluidbelastingkaarten van Rijswijk voor weg- en railverkeer en brengen daarmee de geluidbelasting op bestaande woningen in beeld. • We starten met de voorbereidende onderzoeken om voor de gemeentelijke wegen een Basisgeluidsemissie (BGE) vast te stellen. De BGE is het referentieniveau (nulsituatie) van het geluid dat wegen produceren. We zijn op grond van de Omgevingswet verplicht de BGE vast te stellen en de toename van het geluid ten opzichte van de BGE te bewaken via monitoring. • We stellen saneringsprogramma’s vast waarin we bron- en/of gevelmaatregelen afwegen en bereiden de uitvoering van saneringsmaatregelen voor en voeren het uit, zodat woningen van de saneringslijst kunnen worden afgevoerd. • We voeren maatregelen uit het Schone Lucht Akkoord uit en we actualiseren het Actieplan Luchtkwaliteit.

• We onderzoeken welke regionale maatregelen voor luchtkwaliteit op het gebied van gevoelige bestemmingen, schoon en emissieloos bouwen en schone en emissieloze mobiliteit we op kunnen en willen nemen in beleid en werken toe naar het mede ondertekenen van het convenant schoon en emissieloos bouwen. • De huidige milieuzones blijven ongewijzigd. We voeren geen zero emissie zones in. We monitoren de luchtkwaliteit om tijdig te kunnen bepalen of maatregelen nodig zijn om toekomstige overschrijdingen van luchtkwaliteitsnormen te voorkomen. • We actualiseren en verwerken de milieuregels in het Omgevingsplan, zodat deze duidelijk en toepasbaar zijn. • We gaan op basis van de uitkomst uit het vooronderzoek ontplofbare oorlogsresten in samenwerking met Stadsbeheer en andere betrokken disciplines bepalen of een risicoanalyse of beleidsmatige uitwerking nodig is voor werkzaamheden in gebieden met een risico op ontplofbare oorlogsresten. Klimaat Wat willen we bereiken? • We zorgen voor een gezonde, veilige, groene en klimaatbestendige leefomgeving waarin inwoners prettig kunnen wonen, werken en recreëren Volksgezondheid en Milieu 97 • Dat kunnen wij niet alleen bereiken.

Daarvoor willen we meer verbinding organiseren met diverse externe partners (denk aan corporaties en maatschappelijke partners) en interne beleidsvelden om hitte, wateroverlast, droogte en verlies aan biodiversiteit gezamenlijk aan te pakken. • We blijven onze klimaatadaptatie doelen uit RAAK 2023-2030 uitvoeren en zorgen ervoor dat klimaatadaptatie een vanzelfsprekend onderdeel wordt in elk geval van ons aanpak van gemeentelijk vastgoedbezit, beheer van openbare ruimte en ook stadsontwikkeling. Wat gaan we daarvoor doen? De maatregelen die we in 2027 verder gaan in- en doorvoeren zijn: 1. Kwetsbaarheid in beeld brengen We maken de Klimaatatlas van Rijswijk actueel en gebruiken de uitkomsten van de klimaatstresstesten om de grootste klimaatrisico’s in beeld te brengen. De resultaten gebruiken we om keuzes te maken voor de inrichting van de openbare ruimte en toekomstige projecten. 2. Risicodialogen voeren en strategie bepalen We blijven in gesprek met inwoners, ondernemers en regionale partners over klimaatrisico’s en mogelijke oplossingen. Onze samenwerking “Focusaanpak voor Klimaatadaptieve en Biodiverse Woonomgeving” met woningcorporaties en het Hoogheemraadschap van Delfland zetten we voort. Ook verkennen we hoe digitale hulpmiddelen en gebiedsgerichte afwegingskaders kunnen helpen bij ruimtelijke ontwikkelingen. 3.

Uitvoeringsstrategie vaststellen en herijken We werken verder aan de uitvoering van de RAAK. Daarbij hebben we, conform het amendement 'Kosten van een klimaatbestendig Rijswijk in beeld' (27 juni 2023), de benodigde investeringen én de maatschappelijke kosten en risico’s van klimaatverandering in beeld gebracht. Op basis daarvan gaan we RAAK actualiseren en koppelen benodigde investeringen aan een uitvoerend programma voor openbare ruimte, zoals het Programma Water, Klimaatadaptatie en Riolering die wij gaan vaststellen voor de periode 2027-2034. 4. Meekoppelkansen benutten We combineren klimaatmaatregelen zoveel mogelijk met andere projecten, zoals de herinrichting van de openbare ruimte, onderhoudswerkzaamheden, het warmteprogramma en gebiedsontwikkelingen. Zo werken we efficiënter en behalen we meer resultaat met beschikbare middelen. 5. Stimuleren en faciliteren We zetten Steenbreek Rijswijk voort en stimuleren inwoners, scholen en ondernemers om hun omgeving te vergroenen. Ook ondersteunen we de toepassing van de Landelijke Maatlat voor een groene en klimaatadaptieve gebouwde omgeving en Klimaatadaptief Bouwen bij ruimtelijke ontwikkelingen. Samen met regionale partners werken we verder aan kennisdeling en gezamenlijke projecten. 6.

Reguleren en borgen We borgen klimaatadaptatie in gemeentelijk beleid en ruimtelijke ontwikkelingen, denk aan bijvoorbeeld een gemeente brede klimaat- en natuurcheck zoals die is gebruikt bij de ontwikkeling in Rijswijk Buiten. Ook borgen we verder klimaatadapatie beleidsmatig in het beheer van de openbare ruimte. Zoals in het, nog vast te stellen, Programma Water, Klimaatadaptatie en Riolering en het nieuwe Programma Stadsontwikkeling. We passen bestaande instrumenten toe, zoals de gebiedspaspoorten, en werken aan een gemeentelijke leidraad of een Programma van Eisen voor een klimaatadaptieve inrichting van de openbare ruimte en nieuwbouw. Zo worden klimaatmaatregelen vanaf het begin onderdeel van nieuwe ontwikkelingen. 7. Handelen bij calamiteiten Volksgezondheid en Milieu 98 We actualiseren jaarlijks het Lokaal Hitteplan en werken samen met de Veiligheidsregio, GHOR en GGD aan een goede voorbereiding op perioden van extreme hitte. Daarbij verbeteren we de samenwerking en communicatie richting inwoners en maatschappelijke organisaties. Tegelijkertijd werken we aanpak uit om ook preventief de nodige maatregelen projectmatig te borgen, denk bijvoorbeeld aan meer koeltelocaties in Rijswijk. Daarvoor werken we een Integraal Actieplan Hitte uit met interne en externe stakeholders.

Beleidsproduct 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? Rijswijk heeft drie begraafplaatsen: Oud Rijswijk aan de Sir Winston Churchilllaan, Eikelenburg aan de Eikelenburglaan (tevens crematorium) en Heilige Bonifatius aan de Van Vredenburchweg. De eerste twee zijn eigendom van de gemeente, waarbij het beheer en onderhoud is uitbesteed aan uitvaartorganisatie DELA. De derde begraafplaats wordt beheerd en onderhouden door de Rooms Katholieke Kerk. Wat gaan we daarvoor doen? • Realiseren van voldoende begraafcapaciteit • We voeren een degelijke administratie en contractenbeheer (tijdig verlengen van contracten). Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing99 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Ambitie Visie Door het beheren en ontwikkelen van de omgeving waar we wonen en werken (fysieke leefomgeving) dragen we bij aan een gezond, veilig en leefbaar Rijswijk. Samenvatting 8.1 Ruimte en leefomgeving We willen dat Rijswijk een fijne stad is om te wonen en te werken, voor iedereen. Dat is niet eenvoudig, omdat er weinig ruimte in de stad is. We maken ruimte voor de groei van de stad, maar zorgen er tegelijk voor dat dit in balans is met de kwaliteit van onze leefomgeving. Dit doen we door: 1. We voeren de Omgevingswet en besluiten van de gemeenteraad uit.

We werken met de beleidscyclus, richten het beleidshuis voor de fysieke leefomgeving in en houden beleid en regels actueel, samenhangend en uitvoerbaar. 2. Onze doelen voor groen en biodiversiteit (veel verschillende planten en dieren) voeren we concreet door in beleid, beheer, regels en projecten. 3. We zorgen voor plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten. Daarbij houden we rekening met de kosten van maatschappelijk vastgoed. 4. We werken met regionale partners aan opgaven die verder gaan dan de grenzen van Rijswijk. Daarbij helpen we elkaar. 5. Met het Programma Stadsontwikkeling ontwikkelen we hulpmiddelen en processen om samen besluiten te nemen op basis van gegevens. 8.2 Grondexploitaties (niet bedrijventerreinen) Als gemeentelijke grond vrijkomt, maken we nieuwe plannen en voeren we die uit. Wanneer dat nodig is, kopen we percelen aan. Via grondexploitaties houden we de kosten, opbrengsten en risico's bij. In de Nota Grondbeleid leggen we vast hoe we gemeentelijke grond gebruiken, uitgeven en aankopen. Ook beschrijven we hoe we hierover besluiten nemen. 8.3 Wonen en bouwen Bouwen is geen doel op zich, maar moet bijdragen aan de leefbaarheid van Rijswijk. Daarom zorgen we voor een passend woningaanbod, voldoende voorzieningen en ruimte om te werken.

Nieuwe ontwikkelingen moeten aansluiten bij de bestaande omgeving en bij de beschikbare of geplande voorzieningen, zoals onderwijs, kinderopvang, sport en huisartsenzorg. Nieuwe projecten moeten aantoonbare meerwaarde hebben voor de stad en mogen niet ten koste gaan van de openbare ruimte. We zetten daarom in op groene wijken die bijdragen aan een prettige leefomgeving en een klimaatbestendige stad. Bij de bouw van nieuwe woningen zijn voldoende voorzieningen een randvoorwaarde. 1. We actualiseren het volkshuisvestingsprogramma en de regels voor betaalbare, passende woningen. We pakken misstanden, woonfraude en leegstand aan. Ook verbeteren we de huisvesting en doorstroming voor doelgroepen. 2. We werken verder aan de Stadsas met vier grote gebiedsontwikkelingen: Bogaard stadscentrum, Kessler Park en omgeving, Havenkwartier en Te Werve Oost. 3. Daarnaast werken we aan de ontwikkelvisie voor het Stationsgebied en aan een aanvulling op het ontwikkelkader Kessler Park en omgeving, onder meer voor de Broodfabriek. 4. We gaan ook door met de ontwikkeling van RijswijkBuiten (aparte paragraaf). 5. Daarnaast werken we aan kleinere locatieontwikkelingen op verschillende plekken in de stad. 6. We zorgen dat alle huizen in 2050 geen aardgas meer gebruiken.

Indicatoren Indicatoren  | Realisatie | Streefwaarde | 2027  | 2028  | 2029  | 2030 2025 | 2026 Oplevering nieuwe woningen per 1000, tussen | 19,5 (571)  | 39,5 (1205) | 29,3 | 49 | 54,6 | 89 haakjes totaal aantal opgeleverde woningen  | (921)  | (1.619)  | (1.908)  | (3.419) % (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van een toegelaten instelling (corporatie) als | 29,9%  | 30 (28,7%)  | 30 | 30 | 30 | 30 aandeel van de totale woningvoorraad; tussen | (30,1%)  | (29,5%)  | (28,4%)  | (28,2%) haakjes huidige prognose % geprogrammeerde (zelfstandige) sociale huurwoningen in bezit van een | 0 | 0  | 76% (701) | 17% | 10% | 26% toegelaten instelling als aandeel van het | (277)  | (198)  | (889) totale woningbouwprogramma* Aantal toegevoegde | 0  |  0 | 0  | 0  | 0  | 0 tijdelijke wooneenheden (flexwoningen) aantal gasloze/Nul op de meter (NoM) woningen | 571  | 1.205  | 921  | 1.619  | 1.908  | 3.419 (jaarlijks toegevoegde aantal) Gemiddelde WOZ waarde (duizend euro) | heffingen  | heffingen  | heffingen  | heffingen  | heffingen  | heffingen Ontwikkelkaders / gebiedspaspoorten en | 4/5  | 5/8  | 3/8  | 3/8  | 3/8  | 3/8 wijzigingen   omgevingsplan / BOPA's Demografische druk**  | heffingen  | heffingen  | heffingen  | heffingen  | heffingen  | heffingen * Oplevering per duizend bestaande woningen maakt vergelijking met andere gemeenten mogelijk ** Verhouding van het aantal

jongeren en ouderen ten opzichte van de categorie 20 tot 64 Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x | Begroting € 1000) | na Realisatie | wijziging Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 8.1 Ruimtelijke ordening | Lasten | 1.596 | 2.205 | 2.218 | 2.112 | 2.101 | 2.101 Baten | 3 Saldo | -1.593 | -2.205 | -2.218 | -2.112 | -2.101 | -2.101 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | Lasten | 1.002 | 9.701 | 8.377 | 7.738 | 6.596 | 6.291 Baten | 1.023 | 9.184 | 7.988 | 7.350 | 6.208 | 5.903 Saldo | 21 | -517 | -388 | -388 | -388 | -388 8.3 Wonen en bouwen | Lasten | 13.839 | 12.571 | 8.822 | 7.676 | 6.751 | 6.618 Baten | 16.728 | 9.949 | 11.730 | 13.699 | 7.817 | 5.803 Saldo | 2.889 | -2.622 | 2.908 | 6.022 | 1.066 | -815 Totaal lasten | 16.437 | 24.477 | 19.417 | 17.527 | 15.448 | 15.010 Totaal Baten | 17.754 | 19.133 | 19.718 | 21.049 | 14.025 | 11.706 Saldo Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing | 1.317 | -5.344 | 301 | 3.522 | -1.423 | -3.304 Toelichting op de afwijkingen groter dan 10% met een minimum van € 250.000 Programma / beleidsproduct (bedrag x € 1.000) | Lasten | Baten Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De toelichting op dit taakveld is opgenomen in de paragraaf RijswijkBuiten 8.3 Wonen en bouwen De aanvragen

grote bouwprojecten hebben in 2026 vertraging opgelopen. Veel van deze | 2.052 aanvragen zullen in 2027 plaatsvinden, hierdoor zijn de baten in 2026 bijgesteld. De afwijkingen ten op zichte van de begroting 2026 hebben betrekking op het feit dat de opbrengsten en lasten sterk verschillen per jaar. De bijstelling van de budgetten loopt via de | 3.750 jaarlijkse herziening van de MPG. Volkshuisvesting, leefomgeving en 100 | stedelijke vernieuwing Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing101 Beleidsproduct 8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? 1. Beleidscyclus Omgevingswet “De gemeente moet inwoners en ondernemers snel en goed helpen. We denken mee met ondernemers die zich in Rijswijk willen vestigen en zorgen voor lage administratieve lasten.” “De gemeente zorgt voor heldere en makkelijke procedures om vergunningen aan te vragen. Als ondernemers dit lastig vinden helpen we hen bij de aanvraag. Het college gaat de vergunningsprocedures doorlichten. We onderzoeken waar het mogelijk is om de bureaucratie te verminderen en regels te schrappen of te vereenvoudigen.” We willen actueel en duidelijk beleid voor de fysieke leefomgeving. Inwoners, ondernemers en initiatiefnemers moeten snel kunnen vinden welke regels gelden en wat op een locatie mogelijk is. We zorgen ook voor een duidelijk en snel vergunningenproces.

Daarvoor gebruiken we de beleidscyclus van de Omgevingswet. De omgevingsvisie beschrijft de koers en de belangrijkste keuzes. In omgevingsprogramma’s werken we doelen uit in maatregelen, geld en planning. Regels voor iedereen komen in het omgevingsplan. Samen vormen deze documenten het beleidshuis. Met monitoring volgen we de uitvoering en sturen we bij. Tot 2032 werken we aan één omgevingsplan voor heel Rijswijk. We beoordelen bestaand beleid en verwerken actuele onderdelen in de omgevingsvisie, de omgevingsprogramma’s en het omgevingsplan. Verouderd, dubbel of onnodig beleid trekken we in of voegen we samen. Zo verminderen we regels en administratieve lasten en verbeteren we onze dienstverlening en de leefomgeving. 2. Programma Stadsontwikkeling “Rijswijk groeit. ...In de uitvoering van deze ontwikkelingen hebben we extra aandacht voor voorzieningen en leefbaarheid.” “Bij de realisatie van nieuwe woningen zijn voorzieningen randvoorwaardelijk.

Ten aanzien van de realisatie van voorzieningen moet de rol van de gemeente duidelijk zijn” “We blijven investeren in de integrale en langjarige benadering van de effecten van de groei van de stad op alle relevante beleidsterreinen en zorgen voor een evenwichtige ontwikkeling van budgetten, voorzieningen, infrastructuur en leefomgeving.” We vinden het belangrijk dat we in Rijswijk niet alleen fijne woningen bouwen, maar dat we ook zorgen voor voldoende voorzieningen en een goede leefbaarheid voor onze inwoners. Maar niet alles kan, en niet alles kan tegelijkertijd. De schaarste aan ruimte, geld en capaciteit vragen meer dan ooit om scherpe keuzes en vooruitplannen. Om goede keuzes te kunnen maken willen we meer inzicht in hoe het gaat met de stad en wat de gevolgen zijn van onze keuzes op alle relevante beleidsterreinen. Met behulp van het programma Stadsontwikkeling ontwikkelen we dit inzicht. We weten beter en sneller wat er nodig is in de stad en wanneer en wat het kost zodat we op tijd de goede keuzes kunnen maken. We houden onze inzet goed bij om te zien of we onze doelen bereiken en sturen bij als het nodig is. 3. Groenbeleid en biodiversiteit “Rijswijk is een stad die ademt, waar je kan ontspannen en genieten van het mooie groen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://rijswijk.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/44fbc73c-d31f-441e-84c0-1ec03968d546?agendaItemId=2a7a1e1c-e6a5-4970-8242-397f0cc97b42