Document · PDF

Programmabegroting 2023-2026

Raadsvergadering 8 november 2022, gemeente RijswijkBij agendapunt: Algemene beschouwingen en begroting (RV 22-017)43.695 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

In het Mobiliteitsprogramma vormen 7 uitgangspunten de leidraad voor beleid en investeringen: • Uitgangspunt 1: we maken de stad samen met de bewoners en de ondernemers • Uitgangspunt 2: we stellen de mens centraal • Uitgangspunt 3: we verdelen de mobiliteitsbehoefte over de verschillende vervoerssoorten • Uitgangspunt 4: we kiezen een gebiedsgerichte aanpak • Uitgangspunt 5: we gebruiken gebiedsontwikkeling als vliegwiel • Uitgangspunt 6: we maken gebruik van innovaties en experimenten • Uitgangspunt 7 we doen het samen met de regio Indicatoren1 Indicator 1. Lengte aangelegd fietspad in asfalt/comfortklinkers in meters1 2. Aantal nieuwe schoolzones per jaar bĳ bestaande en nieuw te vestigen basisscholen Aantal (semi) openbare elaadpunten Aantal fietsklemmen in openbare (bewaakte) stallingen en bĳ OV haltes2

Realisatie 2021 2.650

Streefwaarde 2022 500

2023

2024

2025

2026

500

ntb

140

190

240

ntb

800

850

900

1000

1 gemeentelĳke meting bĳ uitvoering fietsprojecten. Ntb is opgenomen vanwege het nog op te stellen uitvoeringsprogramma Mobiliteit (investeringen in projecten) 2 exclusief fietspilots Oud Rĳswĳk, is ntb

Wat gaan we daarvoor doen? Verkeer en Vervoer De toekomstvisie op Mobiliteit voor de ontwikkeling van Rĳswĳk voor de komende tien tot twintig jaar is klaar in de vorm van het Mobiliteitsprogramma. Dat programma wordt in 2023 gevolgd door een nota Mobiliteitsstrategie en een Uitvoeringsagenda met een planning en financieel kader.

De bbv stelt voor verkeer en vervoer geen indicatoren verplicht. De indicatoren die hier gebruikt worden zĳn door de gemeente zelf beïnvloedbaar en meetbaar

Verkeer en Vervoer 23

De onderstaande beschrĳving “wat gaan we ervoor doen” is gebaseerd op de koers voor investeringen die sinds een aantal jaren al is uitgezet, en de op de vorige pagina beschreven visie en doelstellingen ten behoeve van het Programma Verkeer en Vervoer. Wĳ gaan in 2023 door met het realiseren van goede fietsvoorzieningen, waaronder veilige, comfortabele en directe fietsroutes en experimenteren met initiatieven van deelfietsen of (elektrische) deelscooters vanuit de markt of als coöperatieve deelmobiliteit. Fietsvoorzieningen zĳn onderdeel van de “last mile” vanaf openbaar vervoerhaltes. Tevens levert de aanpak een bĳdrage aan de mobiliteitstransitie én aan de reductie van CO2uitstoot. Waar mogelĳk werken we samen aan fietsprojecten met de provincie en de Metropoolregio. Prioriteit hebben daarbĳ de routes die als (regionale) verbindende fietsroutes zĳn aangemerkt. In dat kader staan voor 2023/2024 op het programma het voltooien en in gebruik nemen van de fietsprojecten op de route Sammersweg, Steenlaan, Rembrandtkade, Jan Thĳssenweg en in het Wilhelminapark. In het kader van de doelen uit de Mobiliteitsvisie, - strategie en Uitvoeringsagenda wordt in 2023 een inventarisatie van de fietsprojecten voor de periode tot 2040 afgerond (fietsroutes, fietsparkeren, verkeerslichten).

Het doel is om fietsen in en door Rĳswĳk aantrekkelĳker en comfortabeler te maken, zodat de benodigde transitie naar een groter aandeel van het gebruik van de fiets in het dagelĳks verkeer bevorderd kan worden. Barrières van water, spoor en wegen nemen we zoveel mogelĳk weg, waardoor we de oversteekbaarheid en verbindingen verbeteren en reistĳden laten afnemen. Bĳ de gebiedsontwikkelingen Bogaard stadscentrum, station, Pasgeld en Plaspoelpolder (Havenkwartier, Kesslerpark) wordt geschetst op betere verbindingen en toegangen in en door die gebieden voor een groeiend aantal fietsers en voetgangers die daar hun herkomst of bestemming krĳgen. Voor deze doelen en voor doelen van verkeersveiligheid, fietscomfort en (groene) leefomgeving werken we in 2023 (door) aan plannen voor een nieuwe inrichting van de Lindelaan, Geestbrugweg e.o, Lange Kleiweg en de “probleemstraten”. Kenmerk van deze projecten is de integrale benadering en het open planproces met de bewoners, ondernemers en andere stakeholders. De komende jaren zĳn we belanghebbende bĳ de duurzame inpassing van de nieuwe wegdelen op de zogeheten A4 Passage van Rĳkswaterstaat. De A4 is een economische belangrĳke toegang, maar snĳdt de stad ook fysiek doormidden. In 2020 sloten we een Bestuursovereenkomst Meekoppelkansen A4 Haaglanden af met het Rĳk en Rĳkswaterstaat.

Het gevolg van deze afspraak is dat in de begroting een investering vrĳgemaakt is voor de bĳdrage aan de realisatie van twee viaducten voor verbindingen van langzaam verkeer en ecologie (Van Rĳnweg en Wilhelminapark) en het verminderen van de barrière van de snelweg voor langzaam verkeer. In 2023 wordt in het project A4 Haaglanden gewerkt aan een Uitvoeringsovereenkomst en aan detaillering van de inpassing en vormgeving. We doen onderzoek of het mogelĳk is om vooruitlopend op de reconstructie van het viaduct Van Rĳnweg over de A4, en na openstelling van de Laan van Sion, op dat deel van de Van Rĳnweg fysieke beperkingen tegen sluipverkeer toe te passen en vrachtverkeer te weren. Verkeersveiligheid is een speerpunt. In 2023 gaan we met veel energie door op de koers die we in het Actieplan Verkeersveiligheid hebben beschreven. De aanpak is om samen met andere partĳen en verantwoordelĳken te zorgen voor een verkeersveilige stad. De inzet loopt via meerdere sporen: educatie & voorlichting; preventie & handhaving en infrastructuur & inrichting. Zo blĳven we stevig inzetten op een verkeersveilige schoolomgeving. Tussen nu en 2025 zullen alle basisscholen, in een samenwerking tussen school- ouders- kinderen- gemeente, voorzien zĳn van schoolzones. Ook op andere plekken in de stad pakken we elk jaar kleine knelpunten aan.

Met bewonersorganisaties, initiatiefnemers en op basis van meldingen inventariseren we kleine knelpunten in de gemeente. Waar mogelĳk lossen we deze knelpunten op korte termĳn op en werken we samen met de buurt. In 2023 richten we ons voor de verkeersveiligheid in het bĳzonder op zichtbare campagnes in de stad, actieve en praktische vormen van educatie van doelgroepen (ouderen op de elektrische fiets, jongeren op scooters, fietsverlichting) en investeren we in snel te realiseren aanpassingen van oversteekplaatsen en routes voor langzaam verkeer (bĳvoorbeeld op de Schaapweg en de Prinses Beatrixlaan/Laan van ’t Haantje/Terras van Sion). Ook de bereikbaarheid voor kwetsbare groepen, zoals ouderen, mensen met een beperking en kinderen is van belang. We realiseren dit door bĳvoorbeeld de aanleg van fietsstraten, het inrichten van meer 30 km/h-wegen en extra brede stoepen.

Verkeer en Vervoer 24

Samen met de politie zetten we in op handhaving, onder meer door laser acties. In 2023 plaatst het Openbaar Ministerie flitspalen bĳ de Steenvoordelaan/Generaal Spoorlaan en Prinses Beatrixlaan/ Laan van ‘t Haantje. We gaan door met de volgende fases van de Verkenning Geestbrugweg e.o. De verkenning krĳgt een nog meer integrale scope en meer inzet op het proces en de omgeving: naast de oorspronkelĳke doelen van verkeersveiligheid, oversteekbaarheid, fietsroutes en leefkwaliteit, wordt dit uitgebreid met het ontwerp van de bovengrondse inrichting als gevolg van het sluiten van de tunnel Haagweg, (het onderzoek naar) een situatie met eenrichtingsverkeer in de Herenstraat en naar kwaliteitsverbetering van de entree van het winkelcentrum. De verkenning heeft raakvlakken met andere projecten en ontwikkelingen, waaronder het proces van mobiliteit rond de CID/Binckhorst gebiedsontwikkeling. De verkenning kenmerkt zich door een open planproces met actieve inbreng uit de omgeving. Er wordt toegewerkt naar een raadsvoorstel met voorkeurscenario voor de herinrichting, met onderdelen voor de korte-, middellange- en lange termĳn en een kredietaanvraag. De gemeente Rĳswĳk is volop in ontwikkeling en dat betekent dat ook het parkeerbeleid mee moet ontwikkelen. Komende jaren staan er veel bouwprojecten op de planning die hun invloed gaan hebben op parkeren.

In goed overleg met interne en externe partners wordt gewerkt aan een toekomstbestendig en betaalbaar parkeerbeleid met een logische en eerlĳke verdeling van de schaarse ruimte. De actuele thema’s waarmee we aan de slag zĳn: beleid voor parkeernormen; beleid voor laadpalen; beleid voor parkeervergunningen; aandacht voor fietsparkeren; deelmobiliteit. Deze kunnen niet los van elkaar gezien worden. Een integrale benadering is noodzakelĳk. Naast de (gebieds)ontwikkelingen die vragen om concrete acties loopt het spoor om nieuw (actueel) beleid op te stellen over parkeernormen, laadpalen en parkeervergunningen. Parkeernormen bĳ ontwikkelingen hebben een directe relatie met parkeerregulering, het beleid van vergunningen en deelmobiliteit. Verduurzaming van mobiliteit, het faciliteren van elektrisch rĳden vraagt om duidelĳke keuzes. Deze keuzes kunnen ook invloed hebben op het beleid rond deelmobiliteit en parkeervergunningen. Daarnaast kan er een relatie zĳn met (gebieds)ontwikkelingen. Het uitgiftebeleid van parkeervergunningen en de prĳsstelling van parkeervergunning heeft een relatie met mobiliteitsbeleid, deelmobiliteit en gebiedsontwikkelingen (parkeernormen). Het uitgiftebeleid van parkeervergunningen kan mede helpen om de leefbaarheid en bereikbaarheid te verbeteren.

In 2023 wordt een regeling uitgewerkt waarbĳ de kosten van de parkeervergunningen progressief worden en er een plafond komt op nieuwe parkeervergunningen. Het uitgangspunt is “de juiste parkeerder op de juiste plek”. Hiervoor meten we regelmatig de parkeerdruk in de wĳken. In 2023 wordt verder gewerkt aan de aanbeveling uit de rapportage evaluatie parkeerketen van Baker Tilly. Aandacht voor goed informatievoorziening over parkeren staat blĳvend hoog op de prioriteitenlĳst. Het aparte parkeerloket bĳ het KCC is daarvan een onderdeel. Daarnaast investeren we in goede, veilige en voldoende fietsparkeervoorzieningen. In 2023 werken we een in 2021 gestarte pilot fietsparkeren in Oud Rĳswĳk uit naar een permanente fietsparkeervoorziening. We onderzoeken de mogelĳkheden om bĳ bestaande (woon)complexen voldoende (fiets)parkeercapaciteit te realiseren. Samen met de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, NS en ProRail wordt verder aan het plan gewerkt voor de grootschalige uitbreiding van het aantal fietsparkeervoorzieningen met het oog op de groei van de vraag op de lange termĳn (na 2025). Binnen een duurzaam beleid van verkeer en vervoer en het werken naar een mobiliteitstransitie vormt goed openbaar vervoer een belangrĳke pĳler. Openbaar vervoer zal ook een deel van de groei van de mobiliteit op moeten vangen.

Goed openbaar vervoer blĳft een voorwaarde voor de verdere ontwikkeling van de stad en bevordert een goed vestigingsklimaat. Daarom blĳven we lobbyen voor een robuust, fĳnmazig en vraag gestuurd OV-netwerk, waarin we ook nadrukkelĳk kĳken naar alternatieve en innovatieve OV-vormen. Dat betekent ook dat Rĳswĳk een eigen visie en inzet op het OV ontwikkelt als onderdeel van de Uitvoeringsagenda mobiliteit. De “coronacrisis” heeft helaas nog een flinke nasleep in het openbaar vervoer. Het lĳkt er op dat de aantallen reizigers voorlopig nog niet op het niveau van 2019 terug zĳn en dat de beoogde groei van het aantal reizigers – passend

Verkeer en Vervoer 25

bĳ de verstedelĳking in de regio – tegen zal vallen. In regionaal verband worden de effecten en (financiële) gevolgen regelmatig gepeild en moeten bestuurlĳke keuzes gemaakt worden voor 2023 en latere jaren. Een belangrĳk uitgangspunt voor het bereikbaar houden van Rĳswĳk is het meer spreiden van reizigers over verschillende vervoersmiddelen. Daarvoor zĳn investeringen in betere voet-, fiets- en openbaar vervoerverbindingen noodzakelĳk. Station Rĳswĳk is de spin in het web van de mobiliteitstransitie en daarmee belangrĳk voor het faciliteren van de groei van de stad. Vervoersstromen komen hier samen en een kwaliteitsimpuls voor het stationsgebied is noodzakelĳk. Meer fietsparkeerplekken, meer duidelĳke en veilige overstap tussen trein, tram en bus, betere routes rondom en naar het station, ruimte voor deelvervoer en een stationsgebied dat kwalitatief een visitekaartje is voor de rest van de stad zĳn belangrĳk om het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren. We ontwikkelen het station door als belangrĳke mobiliteitshub in Rĳswĳk, ook in relatie tot RĳswĳkBuiten. Lokaal zoeken we in 2023 met ProRail, NS en Metropoolregio Rotterdam Den Haag naar kansen voor verbetering van de knoopfunctie. Een schetsplan moet een duidelĳke ontwikkelrichting voor deze knoop bieden en vormt de basis voor verdere afspraken en investeringen in het station en omgeving.

In 2023 is daarnaast het groot onderhoud van de lift en roltrappen die in eigendom van Rĳswĳk zĳn, afgerond. Vanuit het Nationaal Groeifonds heeft het rĳk €1 miljard gereserveerd voor capaciteitsverhoging van het aantal treinen op de oude lĳn. Hiervoor zal in 2023 definitief de MIRT verkenning starten. Onderdeel van deze verkenning is de aanleg van een halteplaats in Rĳswĳk Buiten. In aanvulling hierop wordt lokaal onderzoek gedaan naar de best haalbare invulling van duurzame mobiliteit in Rĳswĳk Buiten. en welke investeringen daar de komende jaren voor nodig zullen zĳn. We werken met de andere steden in de Metropoolregio samen om economie en mobiliteit op elkaar aan te laten sluiten en een aantrekkelĳk vestigingsklimaat te hebben. Voor de komende jaren staan in de regio en in de stad meerdere grote infrastructurele (onderhouds)projecten en woningbouwprojecten op de planning, die verkeersomleidingen met zich meebrengen. Bĳvoorbeeld de WarmtelinQ, Hoornbrug, de N211, A4 passage, Beatrixlaan, Havenkwartier, RĳswĳkBuiten, Plaspoelpolder, CID-Binckhorst en Den Haag Zuidwest. Dit zal een grote impact hebben op de doorstroming in en bereikbaarheid van Rĳswĳk, inwoners en bedrĳven. In regionaal verband zetten we namens Rĳswĳk – veel meer dan we gewend waren - de komende jaren in op goede afspraken tussen weg- en spoorbeheerders onderling en met het bedrĳfsleven.

Op de eerste plaats moeten inwoners en bedrĳven goed worden geïnformeerd over de werkzaamheden, omleidingen en alternatieve vervoersopties. Daarnaast gaat het om samen oplossingen te zoeken samen te zoeken naar oplossingen voor het verminderen van de hinder en het bĳdragen aan de mobiliteitstransitie. Met aandacht voor leefbaarheid, veiligheid, economisch vestigingsklimaat en duurzaamheid. Bereikbaarheid en leefbaarheid blĳven prioriteit, ook als we bouwen. Daarom is goede verkeersregie de komende jaren hard nodig. We maken een integrale planning van alle bouwprojecten en de te verwachten werkzaamheden en sturen hier op, zodat de stad toegankelĳk en leefbaar blĳft. We zetten in op een duurzame toekomst van de Prinses Beatrixlaan. De jaren 2023 en 2024 staan in het teken van de planuitwerkingsfase van het project Bovengronds Verstedelĳkingsontwerp Beatrixlaan” (fysiek en flankerend pakket aan maatregelen) en de afstemming met de projecten WarmtelinQ, A4 passage en Bogaard stadscentrum. In 2023 zal het integrale ontwerp definitief worden en start de voorbereiding voor de realisatie vanaf 2024 (na gereedkomen WarmtelinQ). Het verkeer op de Prinses Beatrixlaan zorgt voor filevorming en een lagere oversteekbaarheid en daarmee een verslechterde bereikbaarheid van Rĳswĳk.

Het vele verkeer zorgt bovendien ook voor een slechte luchtkwaliteit, geluidsoverlast en leefbaarheid in de directe omgeving. Als oplossing voor deze problemen heeft Rĳswĳk de wens om een tunnel aan te leggen. Den Haag en de MRDH hebben inmiddels toegezegd samen de mogelĳkheden te willen onderzoeken om deze problemen aan te pakken, waarbĳ de tunnel één van de te onderzoeken mogelĳkheden is. De wĳze van samenwerken en de aanpak van het project wordt nader uitgewerkt. Vervolgens zal het onderzoek naar de haalbaarheid (nut en noodzaak) worden uitgevoerd.

Verkeer en Vervoer 26

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Verkeer en Vervoer 2100 Wegen, straten en pleinen 2100 Wegen, straten en pleinen Saldo 2110 Verkeer 2110 Verkeer Saldo 2120 Openbaar vervoer 2120 Openbaar vervoer Saldo 2140 Parkeren 2140 Parkeren Saldo 2400 Waterwegen 2400 Waterwegen Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Verkeer en Vervoer

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wĳziging 2021 2022 7.812 7.463 2.639 535 -5.173 -6.928 1.380 1.278 113 23 -1.267 -1.255 167 165

2023 8.087 205 -7.882 1.576 23 -1.553 188

2024 8.436 130 -8.306 1.575 23 -1.552 201

2025 9.155 130 -9.025 1.580 23 -1.557 223

2026 9.357 130 -9.227 1.579 23 -1.557 222

-167 769 2.930 2.161 971

-165 826 3.418 2.592 1.016

-188 878 3.481 2.604 1.220

-201 837 3.481 2.644 1.077

-223 836 3.481 2.646 1.086

-222 846 3.481 2.636 1.098

-971 11.099 5.683 -5.417

-1.016 10.748 3.975 -6.773

-1.219 11.948 3.710 -8.239

-1.077 12.127 3.635 -8.492

-1.085 12.879 3.635 -9.244

-1.098 13.102 3.635 -9.467

Toelichting op de afwĳkingen 2400 Waterwegen Lasten voordeel € 193.000 (raming 2024 t.o.v. 2023) Voor 2023 moet er een dotatie van € 193.350 vanuit de reserve baggeren naar de voorziening baggeren gedaan worden om de uitgaven te kunnen bekostigen.

Investeringen 2023 Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) 2100 Wegen, straten en pleinen Extra impuls vervanging ov kabels 2023 Extra impuls vervanging ov kabels 2024 Extra impuls vervanging ov kabels 2025 Extra impuls vervanging ov kabels 2026 Fietspaden in asfalt 2023 Fietspaden in asfalt 2024 Fietspaden in asfalt 2025 Fietspaden in asfalt 2026 Herstel asfaltwegen 2023 Herstel asfaltwegen 2024 Herstel asfaltwegen 2025 Herstel asfaltwegen 2026 Herstellen (duiker)bruggen 2023 Herstellen (duiker)bruggen 2024 Herstellen (duiker)bruggen 2025 Herstellen (duiker)bruggen 2026 Infrastructuur Prinses Beatrixlaan 2021 Infrastructuur Prinses Beatrixlaan 2022 Integrale herinrichting probleemstraten 2023 Integrale herinrichting probleemstraten 2024 Integrale herinrichting probleemstraten 2025 Integrale herinrichting probleemstraten 2026

2024

2025

U I U 5.623 100 25.154 350 350

I U 3.790 15.471

2026 I U I 7.802 3.621 100

350 350 200

100 200

569 569 569 569 115 115 115 115 11.958

2.250 11.850

7.702

1.100 1.100 1.100 1.100

Verkeer en Vervoer 27

100

2023 Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) Invoeren nieuwe inzameling 2023 Invoeren nieuwe inzameling 2024 Invoeren nieuwe inzameling 2025 Invoeren nieuwe inzameling 2026 Meekoppelkansen Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2023 Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2024 Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2025 Opwaarderen Kansrĳke Plekken 2026 Verbeteren wandelroutes van/naar RĳswĳkBuiten Verkeersveiliger maken kruispunt Pr. Beatrixlaan Vervangen roltrappen Station Rĳswĳk Vervanging armaturen 2023 Vervanging armaturen 2024 Vervanging armaturen 2025 Vervanging armaturen 2026 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2023 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2024 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2025 Vervanging kabelnet openbare verlichting 2026 Vervanging lichtmasten 2023 Vervanging lichtmasten 2024 Vervanging lichtmasten 2025 Vervanging lichtmasten 2026 Voorbereiding herinrichting Lange Kleiweg voorbereidingskrediet gebiedsontw.station en OV knoop RSW ctr.

Voorbereidingskrediet Ondertunneling Prinses Beatrixlaan 2110 Verkeer Vervanging verkeerslichteninstallaties 2023 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2023 (40jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2024 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2024 (40jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2025 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2025 (40jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2026 (20 jr) Vervanging verkeerslichteninstallaties 2026 (40jr) 2140 Parkeren Vervangen scanauto + software + projectkosten 2400 Waterwegen Vervangen beschoeiingen 2023 Vervangen beschoeiingen 2024 Vervangen beschoeiingen 2025 Vervangen beschoeiingen 2026 Vervanging beschoeiing Sion RĳswĳkBuiten

U 300

2024 I

2025

2026 I

300 300 300 9.725

1.440

150 150 300 300 71 528 703 171 171 171 171 319 319 319 319 197 197 197 197 297 188 365 260 100 160

260

100 160 100 160 100 160

1.107 268

268

80 80 268

268

268 268 268 839

Verkeer en Vervoer 28

Economie en Werken Wat willen we bereiken? Visie op het programma De Rĳswĳkse economie is sterk afhankelĳk van (inter)nationale economische ontwikkeling. Uit laatste voorlopige cĳfers over de economische groei in ons land het eerste half jaar blĳkt dat de economie na een periode van grotere groei dan verwacht (na corona) nu tot stilstand lĳkt gekomen. Er was vrees voor een recessie, maar daar is geen enkele sprake van. Dat het met de economie goed gaat, heeft zeker niet alleen voordelen. De nadelen zie je vooral in de krappe arbeidsmarkt. Een hoge inflatie hoeft vanuit historisch perspectief geen directe relatie met economische groei te hebben (bron CBS). Landelĳk wordt nagedacht over maatregelen ter versterking van de koopkracht. Maar de economie blĳft weerbarstig, vaak ook onvoorspelbaar en heeft een grote invloed op een (lokale) maatschappĳ. (Herstel) cĳfers met betrekking tot de economische groei in Nederland wisselen sterk en verschillen vooral ook per sector. In coronatĳd werden de sectoren leisure, horeca en retail hard geraakt. In 2022 kruipen zĳ echter duidelĳk weer uit het dal maar vanuit de lokale oriëntatie op deze sectoren vraagt dit ook voor 2023 nog wel blĳvend aandacht in ons economisch beleid en accountmanagement.

Via ons economisch beleid richten we ons verder op het versterken van het vestigingsklimaat voor ondernemers via actief accountmanagement, herstructurering en gebiedsontwikkeling van onze winkelcentra en werklocaties. Blĳvende aandacht is er voor aanscherping en verbetering van onze dienstverlening aan ondernemers. We steven naar een sterke betrokken lokale economie met een sterke organisatiegraad. Met een positionering van aantrekkelĳke en toekomstbestendige werklocaties passend binnen de regionale ambities. Dit alles met als doel het behoud en waar mogelĳk creëren van nieuwe werkgelegenheid. De economische strategie, strategie toekomstbestendige werklocaties en retail- en horecavisie geven mede de richting van de uitvoering aan ons economische beleid. Onderdeel van dit alles is actief accountmanagement met stevige regionale positie. Doelstellingen 1. Sterke netwerken: actief accountmanagement en een goede organisatiegraad tussen bedrĳven; 2. Sterke werk- en winkelgebieden: transformatie en revitalisering van de Plaspoelpolder en herontwikkeling en versterking van de winkelcentra; 3. Sterke economische structuur: integratie van innovatie, digitalisering en duurzaamheid; 4. Sterk, onderscheidend en helder profiel: positionering van Rĳswĳk in de regio.

Beeld van Lokale economie De indicatoren functiemenging, vestigingen, werkgelegenheid en waardering van ondernemers vormen de terugkerende thermometer voor de ontwikkeling van de Rĳswĳkse economie en worden elk jaar in de begroting getoond. Deze indicatoren zĳn afhankelĳk van diverse factoren, zoals de economische conjunctuur, ontwikkelingen binnen de sterk vertegenwoordigde bedrĳfssectoren in Rĳswĳk en de lokale inwonersgroei. Economische groei en herstel In vergelĳking met onze buurlanden was de krimp van de Nederlandse economie na de economische klap van de coronacrisis in 2020 kleiner, waardoor de Nederlandse economie per saldo sneller herstelt. In 2021 was de arbeidsmarkt historisch krap en vertaalde die zich niet in sterke loongroei. De lonen namen gemiddeld 2,2% toe, de inflatie in 2021 was gemiddeld 2,7%. (bron; CBS jaaroverzicht van de Nederlandse economie in 2021).

Economie en Werken 29

In 2022 is de inflatie wel fors toegenomen. Er spelen grote mondiale ontwikkelingen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. De prĳzen van zowel graan- als gas staan onder druk en hebben daarmee een grote impact op de economie en maatschappĳ. Het beeld en de prognoses die hieronder worden geschetst zĳn op basis van cĳfers van 2021.We monitoren jaarlĳks dezelfde indicatoren met terugblik naar het jaar daarvoor. Het is verder complex om de indicatoren op het niveau van Rĳswĳk ‘smart’ te voorspellen, laat staan te beïnvloeden. Op basis van historische trends en actuele ontwikkelingen maken we een inschatting voor de komende jaren, uitgedrukt in een positieve (+) of negatieve (-) groei. We verwachten door voortzetting van acties uit het maatregelenpakket en uit hoofde van de Rode Loper en Ondernemers op de Troon, in 2023 een hoger rapportcĳfer van de waardering van ondernemers, met een doelstelling rapportcĳfer 7. Indicatoren Indicator 1. Functiemenging1 2. Vestigingen (van bedrĳven)1 a) Totaal b) Totaal per 1000 inw. 15-75 3. Werkgelegenheid (aantal banen)1 a) Totaal b) Totaal per 1000 inw. 15-75 4. Waardering ondernemers Raapportcĳfer 2019 (score 1-10)2 a) Vestigingsklimaat b) Ondernemersklimaat c) Algehele dienstverlening

Realisatie Streefwaarde 2021 2022 54,6% 5.530 + + 32.780 + +

2023

2024

2025

2026

+ +

7 7 7

6,4

1 www.waarstaatjegemeente.nl 2 Ondernemerspeiling om de twee jaar

Toelichting op de indicatoren Functiemening; Rĳswĳk nog altĳd een werkstad Functiemenging geeft de verhouding weer tussen het aantal banen en woningen. Met een index van 54,6% in 2021 (index 54,8% in 2020 en index 56,3% in 2019) is Rĳswĳk is nog steeds te typeren als een ‘werkgemeente’, hoewel dit de afgelopen jaren aan het veranderen is naar meer een gemeente van werken én wonen. De index loopt van 0 (alleen wonen) tot 100% alleen werken. Bĳ een waarde van 50% zĳn er evenveel woningen als banen. Zie ook de kleurenkaart hieronder voor een verdere vergelĳking met andere gemeenten. (bron VNG waar staat je gemeente) Ondernemen en wonen kan in Rĳswĳk in een kleinschalige prettige omgeving waar de voordelen van stad én dorp aanwezig zĳn. We blĳven daarbĳ wel oog houden voor voldoende ruimte voor ondernemen in de regionale context. elet op de druk op de woningmarkt en tekort aan voldoende ruimte voor bedrĳven in Zuid-Holland hebben de gemeenten Rĳswĳk, Den Haag, Delft en Leidschendam-Voorburg met Provincie in ‘het woonwerkakkoord’ gezamenlĳke afspraken gemaakt over wonen én werken. Doel en ambitie is om voldoende woningbouw te realiseren en tegelĳkertĳd ook op langere termĳn voor voldoende en goede bedrĳventerreinen te zorgen. Rĳswĳk groeit de komende jaren door de geplande woningbouw.

Dat biedt economische kansen, zowel voor de profilering van Rĳswĳk alsook voor lokaal draagvlak voor voorzieningen. We verwachten dat de index werken wonen nog meer naar elkaar toetrekt.

Economie en Werken 30

Banen en vestigingen in Rĳswĳk Het aantal banen per 1.000 inwoners in Rĳswĳk ligt nog steeds fors hoger vergeleken met gemeenten met een vergelĳkbaar aantal inwoners in Nederland. Banen per 1.000 inwoners (15-64 jr. Rĳswĳk Nederland

965,8 805,4

De groei van het aantal banen in Rĳswĳk bedroeg in 2021: -130 banen De groei van het aantal vestigingen in Rĳswĳk bedroeg in 2021: + 400 vestigingen Een vestiging is een locatie van onderneming, instelling of zelfstandige beroepsoefenaar (dat wil zeggen elke fabriek, werkplaats, kantoor, winkel of andere bedrĳfsruimte, dan wel complex daarvan) waarin of van waaruit een economische activiteit of zelfstandig (vrĳ) beroep wordt uitgevoerd door minimaal 1 werkzaam persoon. (bron Rĳswĳk in Cĳfers/Stichting Lisa | LISA 2021)

Economie en Werken 31

De verwachting voor 2023 en verdere jaren is een toename van banen en verdere toename van vestigingen, gelĳk aan de landelĳke trend. Een groot aandeel in de werkgelegenheid in Rĳswĳk wordt gecreëerd door het MKB, waarvan weer een groot aandeel startende ZZP’er. Dit is ook een landelĳke trend; de opmars van ZZP’ers en startup’s. Het aantal vestigingen groeit hierdoor. Met een verdere toename van het aantal openstaande vacatures en daling van het aantal werklozen, liep de spanning op de arbeidsmarkt in het eerste halfjaar van 2022 verder op (bron CBS) In de sectoren zorg, horeca en techniek bestaan forse personeelstekorten. Ook Rĳswĳkse ondernemers ondervinden last van de krappe arbeidsmarkt. Voldoende personeel is cruciaal voor bedrĳvigheid en groei van de regionale economie. Onder andere bĳ de campusontwikkeling rondom het Rĳswĳk Center for GeoEnergy en de Energy Cave op Kesslerpark jagen we samenwerkingen met onderwĳs en arbeidsmarkt rondom het thema energietransitie verder aan. De inzet op nieuwe energie leidt tot meer banen en we dragen bĳ aan het verminderen van de tekorten aan geschoolde arbeidskrachten.

Onze extra inzet op transformaties naar aantrekkelĳke en toekomstbestendig werklocaties en winkelgebieden en het (verder) positioneren van Rĳswĳk als aantrekkelĳke vestigingslocatie, gecombineerd met actief accountmanagement, leidt tot meer nieuwe bedrĳven en organisaties in Rĳswĳk. Dienstverlening aan ondernemers heeft een gemiddelde beoordeling De dienstverlening van de gemeente is door ondernemers in 2019 beoordeeld met een 6,4. Dat komt overeen met het landelĳk gemiddelde. In 2023 voeren we weer een nieuwe enquête uit. Deze ondernemerspeiling werd eens per twee jaar uitgevoerd. Als gevolg van de coronacrisis is de peiling in 2021 niet uitgevoerd om ondernemers niet extra te belasten met vragenlĳsten. Met extra inzet op accountmanagement, de maatregelen uit het coronamaatregelenpakket én meer aandacht voor de dienstverlening via de Rode Loper en Ondernemers op de Troon streven we naar een minimaal rapportcĳfer 7.

Wat gaan we daarvoor doen? 1. Sterke netwerken; actief accountmanagement en een goede organisatiegraad 2. Sterke werk- en winkelgebieden; transformatie en revitalisering van de Plaspoelpolder en herontwikkeling en versterking van de winkelcentra; 3. Sterke economische structuur; integratie van innovatie, digitalisering en duurzaamheid; 4. Sterk onderscheidend en helder profiel; positionering van Rĳswĳk in de regio. Hiermee creëren en minimaal behouden we voldoende ondernemerschap en samenhangende werkgelegenheid. Sterke netwerken: actief accountmanagement en lokale samenwerking Excellente dienstverlening Acquisitie leidt tot meer succes als de basis dienstverlening op orde is en er goed accountmanagement plaats vindt. Wĳ streven naar het continu verbeteren van onze dienstverlening, in samenhang met de publieke dienstverlening binnen de gemeente Rĳswĳk. Aan de hand van het projectplan ‘Ondernemers op de troon’ geven we de dienstverlening richting ondernemers hoge prioriteit. Concreet betekent dit vraaggerichte in plaats van aanbodgerichte dienstverlening en meer tĳd voor een persoonlĳk gesprek. De ondernemerspeiling is daarbĳ een instrument om de kwaliteit van onze dienstverlening inzichtelĳk te maken en geeft handvatten om verbeteringen door te voeren.

Accountmanagement en lokale samenwerking We intensiveren het (strategisch) accountmanagement voor het behoud en aantrekken van nieuwe bedrĳven en werkgelegenheid.

Economie en Werken 32

Accountmanagement heeft een positieve uitwerking op de dienstverlening richting ondernemers. De komende jaren intensiveren wĳ ons accountmanagement om duurzame relaties met individuele ondernemers en lokale netwerken te versterken, waarbĳ extra focus ligt op de strategische accounts die een groot aandeel hebben in de lokale economie. We versterken en verdichten onze relaties met bedrĳven en netwerken tussen ondernemers, ondernemersverenigingen, en kennisinstellingen. Via de website en Linkedin account ‘Rĳswĳk Onderneemt’ blĳven we verder in contact en delen we nieuws uit Rĳswĳk van bedrĳven. Bedrĳven en organisaties worden ook samen met de accountmanager van het Werkgevers Service Punt bezocht, zo leggen we verbinding tussen de arbeidsmarkt en het bedrĳfsleven. Regionale samenwerking De Rĳswĳkse economie is ook onderdeel van de regionale economie. Regionale samenwerking en een onderscheidende regionale positionering zĳn belangrĳk voor Rĳswĳk én voor de regionale economie. Metropoolregio Rotterdam Den Haag - Economisch Vestigingsklimaat (MRDH) De gemeenten van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) versterken samen het economische vestigingsklimaat in de deelregio. Dat doen ze onder meer door te sturen op de voorraad van kantoren(plannen en aanbod), bedrĳventerreinen en detailhandel. Vitale werklocaties en marktevenwicht in vraag en aanbod zĳn hierbĳ het doel.

In de strategische agenda werklocaties van de MRDH staat Rĳswĳk met de aanpak van de werklocaties prominent benoemd. Daarbĳ gaat het om de aanpak via transformaties van kantorenleegstand, revitalisering van bedrĳventerreinen en de aanpak van winkelgebieden. Rĳswĳk trekt nauw op met de MRDH op deze thema’s en de MRDH ondersteunt de gemeente op haar beurt met inzet en financiën Op dit moment wordt de Strategie Werklocaties MRDH 2022-2030 geactualiseerd. Begin 2023 wordt die aan de provincie aangeboden ter verdere verankering in het provinciaal omgevingsbeleid. De wethouder Economische Zaken is via de bestuurscommissie MRDH economisch vestigingsklimaat in dit proces betrokken, de raadsleden via de adviescommissie MRDH Economisch Vestigingsklimaat, bestaande uit een afvaardiging/leden uit de gemeenteraad van gemeente Rĳswĳk. Industrieschap Plaspoelpolder en Business Park Haaglanden Er is een regionaal tekort aan kleinschalig bedrĳfsmatig vastgoed en er zĳn transformatie- en herstructureringsopgaven. Zowel het IPP als het BPH dragen bĳ aan de realisatie van deze opgave. In BPH-verband werken wĳ samen met de gemeenten Den Haag, Midden-Delfland, Pĳnacker-Nootdorp, Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg en Delft aan het verbeteren van het vestigingsklimaat van de Haagse regio en omstreken.

BPH kan op deze schaal slagvaardig en meer uitvoeringsgericht te werk gaan en staat met het frontoffice, bestaande uit accountmanagers van de deelnemende gemeenten, dichtbĳ de vragen uit de markt. Doelstelling is het behoud van bestaande bedrĳven voor de regio en huisvesting en aantrekkelĳke werklocaties (blĳven) bieden aan nieuwe bedrĳven. Sterke werk- en winkelgebieden Transformatie en revitalisering Plaspoelpolder Op basis van de vastgestelde toekomstvisie Plaspoelpolder (2017) en addendum (2019), hebben wĳ bĳ deze gebiedsaanpak de volgende ambities en speerpunten: 1. volwaardig onderdeel van Rĳswĳk in het hart van Haaglanden 2. sterk verblĳfsklimaat 3. werkgelegenheid en onderwĳs 4. groen en duurzaam 5. specifieke kwaliteiten en milieus versterken 6. benutten van de goede ligging en perfecte ontsluiting

Economie en Werken 33

7. het bereiken van een 24/7 verblĳfsklimaat en daarmee een goed vestigingsklimaat van de Plaspoelpolder. We zetten in op het terugbrengen van het aantal leegstaande kantoren en leveren een bĳdrage aan de enorme vraag naar woningen in de regio door het toevoegen van woningen aan de randen van het gebied. Functiemenging draagt ook bĳ aan sociale veiligheid en een 24/7 verblĳfsklimaat en daarmee het vestigingsklimaat van de Plaspoelpolder. De transformatieplannen Plaspoelpolder zĳn onderverdeeld in drie deelgebieden; Havenkwartier, Middengebied en Kesslerpark e.o. We transformeren het Havengebied en Kesslerpark naar aantrekkelĳke levendige woon- en werkgebieden. Functiemenging levert een meer levendige, aantrekkelĳke en toekomstbestendige werklocatie op. Het Middengebied wordt gerevitaliseerd en blĳft voor 100% een werklocatie. We werken hier ook samen met onder meer de Metropoolregio Rotterdam Den Haag, Provincie Zuid Holland, Industrieschap Plaspoelpolder en andere stakeholders om de ambities in de Plaspoelpolder te realiseren. In 2021 en 2022 zĳn de ontwikkelkaders voor het Havenkwartier en Kesslerpark e.o. vastgesteld. Havenkwartier In het Havenkwartier bieden de haven en de Vliet kansen om een aangenaam verblĳfsgebied te creëren waar het fĳn wonen en werken is met een passend aanbod van maatschappelĳke, recreatieve en horecavoorzieningen.

Het Havenkwartier wordt de komende jaren getransformeerd van een verouderde bedrĳvenlocatie naar een locatie waar ondernemerschap en bedrĳvigheid wordt gecombineerd met woningbouw en restaurants, cafés, een hotel, een buurtsupermarkt en medische- of zorgvoorzieningen. We willen bedrĳvigheid behouden en zorgen dat nieuwe bedrĳven zich hier vestigen. We versterken het gebied door woningen te bouwen, de openbare inrichting te verbeteren en met aanvullende functies zoals horeca aantrekkelĳker maken. In het ontwikkelkader staat hoe de verschillende functies wonen, bedrĳvigheid, natuur en verkeer hier een verdere plek krĳgen. Kesslerpark en omgeving Ook Kesslerpark e.o. transformeren we naar een levendiger woon- en werkgebied. We benutten de transformatie van leegstaande kantoren in dit gebied om een toekomstbestendige en aantrekkelĳke werklocatie te maken. Samen met Kadans Science Partner werken we aan de ontwikkeling van een campus ecosysteem op Kessler Park, ‘At the Park’, waar niet alleen het Rĳswĳks Center for Sustainable GeoEnergy, maar ook aanverwante bedrĳven en onderwĳsinstellingen rondom de bredere maatschappelĳke opgave van de energietransitie zich kunnen vestigen. In samenwerking met onderwĳs- en vakopleidingen willen we de tekorten aan monteurs en installateurs in de sector helpen verminderen.

Daarnaast voegen we binnenstedelĳk woningen toe voor (young) professionals en verkennen we het realiseren van tĳdelĳke studentenhuisvesting in het gebied. De campus functioneert hierbĳ ook als vliegwiel en katalysator voor de transformatie van de rest van heel de Plaspoelpolder. Middengebied Plaspoelpolder Half 2021 is het startsein gegeven voor de aanpak van het ondernemende hart van de Plaspoelpolder: het Middengebied. Gemeente Rĳswĳk, Industrieschap Plaspoelpolder en Belangen Vereniging Bedrĳven Rĳswĳk hebben een intentieovereenkomst gesloten tot verdere samenwerking om het vestigingsklimaat te verbeteren, het middengebied te revitaliseren en een duidelĳke en aantrekkelĳke positie te geven in de regio.

Economie en Werken 34

Het middengebied blĳft een werklocatie zonder wonen. We zetten in op het behoud en het aantrekken van (nieuwe)bedrĳven en werkgelegenheid. Zo is er een gebiedsmakelaar specifiek binnen dit gebied actief. In samenwerking met diverse partĳen worden ‘kansenzones’ in het gebied herontwikkeld. Samen met het IPP en partĳen pakt gemeente Rĳswĳk de (her)ontwikkeling van kansenzones op en speelt in op de regionale behoefte aan kleinschalige bedrĳfshuisvesting. We werken actief aan betere benutting en uitstraling van het middengebied, waar mogelĳk ook met herverkaveling. Andere werklocaties Naast de grote Plaspoelpolder kent Rĳswĳk nog zeven grotere en minder grote, maar zeker niet minder belangrĳke werklocaties: Vervoerscentrum Vrĳenban, Delftweg, Heulweg, Broekpolder, Hoornwĳck, Zuidflank en ’t Haantje. De waarde van ook deze werklocaties in en voor Rĳswĳk is groot. De werklocaties in Rĳswĳk zĳn goed voor circa driekwart van het totaal aantal banen in onze gemeente. Rĳswĳk is echt een werkstad, te zien aan de positieve pendelstromen en het hoge aantal banen per 1.000 inwoners. Rĳswĳk speelt met haar acht formele werklocaties ook een belangrĳke rol in de Metropoolregio Rotterdam-Den Haag.

De strategie toekomstbestendige werklocaties moet de ambitie borgen om passende en aantrekkelĳke werklocaties aan te kunnen (blĳven) bieden die kwantitatief en vooral ook kwalitatief aansluiten bĳ de huidige en toekomstige behoefte van ondernemers. Een helder gebiedsprofiel en strategie per werklocatie draagt hieraan bĳ. Op basis van de geleverde input, stellen we samen met de bedrĳven, gebruikers en eigenaren van de verschillende werklocaties verdere uitvoeringagenda’s op. Vanuit de strategie toekomstbestendige werklocaties volgt de ontwikkeling van een toekomstvisie Vrĳenban/Delftweg waarbĳ we niet alleen rekening houden met de gemeentelĳke ambities, maar ook met de diverse beleidswensen en -prioriteiten vanuit de regio, provincie en het Rĳk. Denk aan de compensatieregeling vanuit de provincie of het regionale (en zelfs landelĳke) vraagstuk omtrent (stads)logistiek in de regio. Verder willen we nog een visie ontwikkelen (doorkĳk naar 2024) voor het TNO-terrein als ruimtelĳk zoekgebied waarin ook het bedrĳventerrein Heulweg wordt betrokken. Tekst uit coalitieakkoord Gezonde Groei Rĳswĳkse koers 2022-2026: TNO terrein We gaan een visie ontwikkelen voor het TNO-terrein als ruimtelĳk zoekgebied. Hierin wordt ook het bedrĳventerrein Heulweg betrokken. In dit gebied komt geen woningbouw, het wordt een groene verbinding tussen Pasgeld Oost, Pasgeld West en het Elsenburgerbos.

De huidige gebouwen mogen worden ontwikkeld voor kennisontwikkeling en mogelĳk lichte horeca. Het terrein heeft daarmee een ondersteunende en aanvullende functie voor de hoogwaardige bedrĳvigheid in de Plaspoelpolder en het Bioscience Park. Het terrein wordt opengesteld voor iedereen. Vrĳenban Het college ontwikkelt een toekomstvisie voor de bedrĳven in Vrĳenban en rond de Delftweg. Voor het gebied Vrĳenban wordt een economisch profiel opgesteld en doet het college een voorstel voor clustering, kwaliteitsverbetering en positionering van dit gebied. Het college houdt bĳ het opstellen van deze toekomstvisie rekening met de vraag naar bedrĳvenlocaties met een hogere milieucategorie en ruimtelĳk extensieve functies zoals technische en logistieke dienstverlening. Toekomstbestendige winkelcentra Bogaard Stadscentrum en Oud-Rĳswĳk Toekomstbestendige retailstructuur en kerngebieden in Rĳswĳk Extra aandacht is er in 2023 voor lokale retail- en horeca ondernemers en hun onderlinge samenwerking. Daarnaast bouwen we voort op de reeds ingezette versterking van de winkelcentra in Rĳswĳk.

Economie en Werken 35

We ontwikkelen nieuw integraal beleid voor retail en horeca (detailhandel, horeca, winkelcentra, terrassen) en tĳdelĳke economische activiteiten (standplaatsen, markten, relatie evenementen). De aanbieding van dit nieuwe beleid aan de raad staat gepland voor Q2 2023. Het doel is te komen tot een toekomstbestendig ondernemersklimaat voor retail en horeca met ruimte voor innovatie en een toetsingskader voor initiatieven van ondernemers die zich willen vestigen. Het oude beleid is verouderd en aan vernieuwing toe. Ingrediënten voor het nieuwe beleid zĳn: • wensen en bevindingen bewoners, ondernemers en andere stakeholders • onderzoek toekomstbestendigheid retail en horeca in Rĳswĳk (analyse toekomstbestendigheid winkelcentra en solitair gelegen vestigingen en locaties) • trends en ontwikkelingen (bestedingsgedrag, beleving, impact coronacrisis, flitsbezorgers) • beschikbare marktruimte op basis van analyse vraag en aanbod en behoefteraming • visie en ambities (groeiambitie, beoogde doelgroepen, positionering in regio en Rĳswĳk) • toekomstbestendige hoofdstructuur ((her)positionering van alle concentratiegebieden (historisch Oud Rĳswĳk, Bogaard stadscentrum en de 5 buurtwinkelcentra) en tĳdelĳke economische activiteiten • handelingsperspectieven per winkelcentrum en solitaire vestigingen toetsingskader (spelregels voor plannen en initiatieven) Herontwikkeling Bogaard Stadscentrum

De komende jaren staat in het teken aan het uitvoeren van het vastgestelde masterplan Bogaard Stadscentrum en de herinrichting van het Bogaardplein. Bogaard Stadscentrum wordt getransformeerd tot een stadscentrum met een compacter winkelcentrum en een levendig verblĳfsgebied met meer diversiteit aan functies. Daarnaast geven we verdere invulling aan de positionering van het nieuwe stadscentrum met o.a. een nieuw beeldmerk, gebiedscommunicatie over deelprojecten en de daaraan gelieerde verbouwingswerkzaamheden, zodat het winkelcentrum aantrekkelĳk blĳft als vestigingslocatie voor ondernemers en als verblĳfsgebied voor bezoekers. Versterking historisch karakter winkelcentrum Oud Rĳswĳk Het winkelcentrum in Oud Rĳswĳk is een aantrekkelĳk winkelgebied voor ondernemers en bezoekers. Oud Rĳswĳk heeft juist een dorps karakteristiek ambachtelĳk karakter dat grote steden om ons heen missen en waar we trots op zĳn. Dit is niet alleen te danken aan de mooie historische locatie, maar zeker ook aan de actieve ondernemers en samenwerking en uitvoering van activiteiten uit de BIZ (de bedrĳven investeringszone Oud Rĳswĳk).

Samen zetten we in op het vernieuwen en het verbeteren van de positionering van het oude historische centrum door samen met de ondernemers het historisch karakter te versterken via actieve gebiedscommunicatie en (ruimtelĳke) aanpassingen in de openbare ruimte, waaronder het versterken van de entrees. Verder gaan we de verouderde marktverordening in Oud Rĳswĳk actualiseren, met beoogde aanbieding aan de raad in Q1 2023. Centrummanagement in winkelcentra Juist in deze periode waarin we als gemeente met de lokale ondernemers hard moeten werken aan de her- en de doorontwikkeling van de winkelcentra, is een goede samenwerking in het gebied cruciaal. Om die reden draagt de gemeente ook komende jaren bĳ aan het centrummanagement van de winkelcentra en stellen we samen nieuw evenementenbeleid op. Een centrummanager is de verbinder tussen de ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente als het gaat om organisatie en uitvoering op het gebied van marketingcommunicatie, evenementen en activiteiten die een belangrĳke bĳdrage hebben voor het winkelcentrum. In Rĳswĳk zĳn twee centrummanagers actief in Bogaard stadscentrum en in Oud Rĳswĳk. Zĳ zĳn het eerste aanspreekpunt voor lokale ondernemers, vastgoedeigenaren en gemeente.

Concreet gaat het dan om het verbinden van alle stakeholders in het gebied, contacten met (potentiële) winkeliers en regie houden op de vertaling van de marketingcommunicatiestrategie voor het hele gebied.

Economie en Werken 36

Intensivering lokale samenwerking arrangementen hotels, horeca, cultuur en winkelcentra Via de stichting Hoteloverleg Rĳswĳk versterken partners de onderlinge samenwerking tussen hoteleigenaren en cultuur, horeca en retail. Via deze samenwerking en arrangementen promoten en profileren we aantrekkelĳk Rĳswĳk en is de inzet om meer bezoekers en bestedingen aan te trekken. Sterke economische structuur: aandacht voor en integratie van innovatie en duurzaamheid en digitalisering We bouwen verder aan onze economische positie binnen de regio en benutten de unieke kansen die onze ligging in het hart van Haaglanden biedt. Verdere samenwerking met zowel lokale als ook regionale partners leiden tot sterkere werklocaties en ecosystemen en netwerken waarin ondernemers kunnen floreren. We zetten extra in op het aanjagen en integreren van innovatie, duurzaamheid en digitalisering. In 2030 is Rĳswĳk een belangrĳke plek voor innovatieve bedrĳven en wordt er in Rĳswĳk gewerkt aan de praktische toepassing en technieken voor duurzame energie en warmte. Onze economische structuur is daardoor versterkt, bedrĳven zĳn sterker verbonden met Rĳswĳk en creëren spin-off voor nieuwe vestigers en werkgelegenheid. Het aantal banen groeit samen met het aantal woningen.

Robuuste economische structuur creëren Rĳswĳkse bedrĳven, die al langer gevestigd zĳn, kunnen via hun ambassadeurschap een spin-off genereren voor het aantrekken van nieuwe bedrĳven of nieuwe vestigingen van bedrĳven. Een sterke organisatiegraad helpt hierbĳ. Zo zorgen we ervoor dat Rĳswĳk een robuuste, duurzame economische structuur krĳgt. We zetten verder in op clustering en innovatie. We zien dat innovaties ook steeds meer sector-overstĳgend hand in hand gaan, denk aan artificial intelligence ICT samenwerking met technische bedrĳven en of de maakindustrie. Ondernemers zoeken werklocaties waar ze verdere samenwerkingen kunnen aangaan en met een aantrekkelĳk verblĳfsklimaat voor de werknemers. Samen worden maatschappelĳke opgaven aangepakt.

Kansen verzilveren In Rĳswĳk zĳn al veel voorwaarden voor onderscheidend innovatieve clusters aanwezig, dit zĳn; • van oudsher in Rĳswĳk gevestigde organisaties, zoals TNO en EPO en veel ICT bedrĳven; • het door veel partĳen gesteunde initiatief van het Rĳswĳk Center for Sustainable GeoEnergy, met unieke testlocatie, waar innovaties op waarde schaal en onder ware condities in de aardbodem kunnen worden getest; • in 2022 is met betrokken partĳen een intentieovereenkomst tot verdere privaat-publieke samenwerking gesloten binnen het netwerk van de Energy Cave, waarbĳ onderwĳs, overheid en bedrĳfsleven bĳ elkaar komen op het gebied van de energietransitie, specifiek geothermie; • de ligging dichtbĳ gevestigde én op de meest ideale plek in Zuid-Holland voor aardwarmte; • de aanwezige fysieke ruimte die nodig is voor bedrĳven om zich te kunnen vestigen en ontwikkelen; • de opgaven in de gebouwde omgeving op het gebied van duurzaamheid en energie groot en er nog veel kansen te verzilveren zĳn, met name als het gaat om temperatuurverwarming en -verkoeling. Overheid, bedrĳven en onderwĳs willen samenwerken, en de opgaven zĳn ook urgent. Het klimaat verandert en de energietransitie is in volle gang.

Samenwerken rondom geothermie en energietransitie biedt bedrĳven, overheden, brancheorganisaties en onderwĳsinstellingen de kans om sneller en slimmer te innoveren en bĳ te dragen aan het oplossen van complexe vraagstukken en het tekort aan opgeleide arbeidskrachten. De ontwikkelfase waarin geothermie zit is gebaat bĳ clustervorming. Geothermie is ook een belangrĳke bron binnen de duurzame energievoorziening en overige technische (energietransitie) innovaties. Niet alleen het aantal bedrĳven maar ook de heterogeniteit van de bedrĳvenpopulatie zal in het cluster toenemen (heterogeniteit naar omvang, kennisniveau en technologietoepassing).

Economie en Werken 37

Afgelopen jaar is met partĳen in de tripple helix (overheid-kennis/onderwĳs-bedrĳven) een intentieovereenkomst gesloten tot verdere regionale samenwerking en opschaling rondom geothermie en de energietransitie. (Vak)onderwĳs, bedrĳven en overheden hebben een eerste gezamenlĳke uitvoeringsagenda opgesteld. Daarin is expliciet aandacht voor een goede aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwĳs, kennisoverdracht en innovatie. Niet alleen voor Rĳswĳk maar voor de hele regio. Er wordt nieuw onderwĳs ontwikkeld, het bedrĳfsleven kan nieuwe innovatietechnieken testen en verdere business to business opzoeken, en inwoners kunnen straks in Rĳswĳk terecht bĳ de expositie “Rĳswĳk Schakelt Over” met informatie en bĳ vragen o.a. ook over het verduurzamen van hun woning. Van begin af aan zĳn de buurgemeenten, MRDH, en Provincie nauw betrokken en hebben zĳ cofinanciering verstrekt. Er lopen nieuwe aanvragen en verkenning tot volgende co-financiering, ook in breder collectiever verband rondom het verkrĳgen van bĳdragen uit het Nationaal Groeifonds voor een consortium van campussen in Zuid Holland. Vanuit het bestuurlĳk overleg Kesslerpark is onder andere een bestuursovereenkomst met gemeente Delft gesloten.

Hierin is wederzĳdse samenwerking afgesproken voor de verdere doorontwikkeling van de campus en het ecosysteem en specifiek op gebied van bedrĳvenvestiging en (tĳdelĳke) studentenhuisvesting in Rĳswĳk. Het bouwen van wooneenheden voor studenten in Kesslerpark levert een positieve bĳdrage aan de Delftse huisvestingsvraag van studenten en andersom helpt Delft Rĳswĳk bĳ het uitbouwen van de campus en doorverwĳzing van bedrĳven. Sterk, onderscheidend en helder profiel We positioneren Rĳswĳk als een groene, bereikbare stad waar innovatie wordt omarmd en zetten in op het versterken van de lokale samenwerking tussen onderwĳs en het bedrĳfsleven. Specifiek zetten wĳ daarbĳ in op het versterken van de profielen techniek en energie. Daarnaast geven we meer lading aan een gerichte, adequate en stevige profilering en acquisitie per werklocatie met aandacht voor de nieuwe economie thema’s zoals digitalisering, innovatie en duurzaamheid. We creëren hierbĳ meer focus op innovatieve en duurzame partners. Rĳswĳk ligt centraal in de verstedelĳkte zuidvleugel van de Randstad en het economisch kerngebied van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH). Rĳswĳk kent relatief veel werklocaties en daarmee nemen we een unieke plek in aan de verschillende economische regiotafels. We huisvesten bĳzondere organisaties en belangrĳke werkgevers, maar ook unieke faciliteiten zoals de testlocaties van TNO.

Dit gegeven betekent dat lange termĳn visies en ontwikkelingen die vanuit de regio worden ontwikkeld, per definitie ook voor Rĳswĳk gelden. Rĳswĳk speelt hier echter ook een eigenstandige rol door nieuwe ontwikkelingen en kansen te initiëren waar de regio op kan aanhaken zoals de Energy Cave als spin-off van het Rĳswĳk Center for Sustainable Geo-energy (RCSG). Ruimte voor werkgelegenheid Een groeiend aantal inwoners betekent dat we ook meer banen willen creëren. Juist in Rĳswĳk is het MKB de banenmotor. Verstedelĳking is niet alleen meer wonen toevoegen, maar ook meer werken. Als we bedrĳven en organisaties willen behouden, aantrekken en laten starten vraagt dit om voldoende en kwalitatief goede werklocaties en vestigingsmogelĳkheden, goed accountmanagement en goede dienstverlening.

Economie en Werken 38

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Economie en Werken 3100 Economische aangelegenheden 3100 Economische aangelegenheden Saldo 3300 Nutsbedrĳven 3300 Nutsbedrĳven Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Economie en Werken

Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wĳziging 2021 2022 1.040 1.340 379 201 -662 -1.139

2023 1.408 204 -1.204

2024 1.464 207 -1.257

2025 1.455 207 -1.248

2026 1.454 207 -1.247

366 366 1.040 745 -295

1.408 204 -1.204

1.464 207 -1.257

1.455 207 -1.248

1.454 207 -1.247

98 98 1.340 299 -1.041

Economie en Werken 39

Onderwĳs Wat willen we bereiken? Visie op het programma Jeugdigen moeten zich vrĳ kunnen ontwikkelen om te kunnen opgroeien tot verantwoordelĳke, zelfstandige, zelfredzame en maatschappelĳk betrokken volwassenen. Primair zĳn ouders/verzorgers verantwoordelĳk voor het welbevinden van hun kinderen. Daar waar zĳ hier tĳdelĳk niet toe in staat zĳn, krĳgen zĳ een steuntje in de rug. De gemeente Rĳswĳk zet actief in op het creëren en stimuleren van een zo goed mogelĳk opgroeien ontwikkelklimaat en het bevorderen van kansengelĳkheid. Eventuele problemen worden zo vroeg mogelĳk gesignaleerd en opgelost zodat zwaardere (jeugd)hulp voorkomen wordt. Het onderwĳs en de aanbieders van diverse jeugdactiviteiten op het gebied van sport, spel, kunst, cultuur en vrĳetĳdsbesteding spelen hierin, naast de ouders/verzorgers, een belangrĳke rol. Ze zĳn essentieel voor de wĳze waarop jeugdigen zich kunnen ontwikkelen en ontplooien, zodat zĳ als jongvolwassenen klaar zĳn voor hun zelfstandige deelname aan de maatschappĳ. Het beleid is erop gericht om alle jeugdigen dezelfde kansen te bieden vanuit een positieve benadering waarbĳ een preventieve aanpak voorop staat. Het is onze ambitie om met de organisaties die met jeugdigen werken het beleid en de uitvoering af te stemmen en deze organisaties ook actief te laten samenwerken.

Hierbĳ werken we vanuit de volgende uitgangspunten: • jeugdigen staan centraal; • versterken van eigen kracht; • werken vanuit een integrale aanpak; • aandacht voor jeugdparticipatie. Het Rĳswĳkse jeugd- en onderwĳsbeleid richt zich op jeugdigen in de leeftĳd van 0-23 jaar en sluit het aan op de diverse levensfasen. We verdelen het jeugd- en onderwĳsbeleid daarbĳ in drie thema’s: Opgroeien en Opvoeden, Educatie en Persoonlĳke Ontwikkeling. Doelstellingen Opgroeien en Opvoeden: Vanuit een gezamenlĳke inzet realiseren we een breed, laagdrempelig en op elkaar afgestemd aanbod van opvoedings- en ontwikkelingsondersteuning aan ouders en hun kinderen. De vraag van ouders en hun kinderen staat hierbĳ centraal. Hierbĳ wordt goed aangesloten op de diverse levensfasen en de daarbĳ behorende vragen. Educatie: Goed onderwĳs draagt bĳ aan gelĳke kansen voor mensen. Daarbĳ heeft iedere in Rĳswĳk wonende jeugdige recht op onderwĳs op een voor hem/haar passende plek en behaalt, indien mogelĳk, een startkwalificatie (een diploma havo, vwo, mbo2 of hoger). Het optimaal ontwikkelen van het individueel talent is hierbĳ een belangrĳk uitgangspunt. Er is een goede aansluiting met het bedrĳfsleven en er is voldoende aanbod van stageplekken.

In het kader van volwasseneneducatie/bestrĳden laaggeletterdheid stimuleren we inwoners zichzelf te ontwikkelen en zorgen voor een goede toeleiding van de taalvrager naar het aanbod. Persoonlĳke ontwikkeling: Jeugdigen ontwikkelen zich breed en ontdekken hun talenten. Hierbĳ is het streven dat zĳ doorstromen naar het regulier aanbod op het gebied van sport, kunst en cultuur, techniek, natuur en milieu en taal. We waarborgen voldoende (veilige) voorzieningen om buiten te spelen, te ontmoeten,

Onderwĳs 40

te sporten en in aanraking te komen met de natuur Jeugdigen hebben hierin hun eigen stem en worden betrokken bĳ het tot stand komen van het aanbod. Indicatoren (verplicht)

Indicator Absoluut verzuim Relatief verzuim Voortĳdig schoolverlaters (VSV-ers)

Realisatie 2021 4,0 31 2,1%

Streefwaarde 2022 3,5 40 <2,2%

2023 5,0 36 2,1%

2024 4,5 34 2%

2025 4,0 34 2%

2026 4,0 32 2%

Toelichting verplichte indicatoren Absoluut verzuim De verplichte indicator ‘Absoluut verzuim’ is het aantal leerplichtige leerlingen per 1000 leerlingen dat op enig moment in het schooljaar niet staat ingeschreven op een school of onderwĳsinstelling. De Dienst Uitvoering Onderwĳs (DUO) is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens bĳ DUO zĳn van het schooljaar 2020-2021. Het aantal Rĳswĳkse absoluut verzuimers was toen 3,5 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het toen om 28 leerlingen. Het cĳfer bĳ de realisatie 2021 betreft de gegevens van het schooljaar 2018-2019 (4,0 leerlingen per 1.000 leerlingen; in absolute getallen ging het om 27 leerlingen). In het schooljaar 2019-2020 was, mede door het uitbreken van de coronapandemie, het aantal absoluut verzuimers fors hoger (6,6 leerlingen per 1.000 leerlingen; in absolute getallen ging het om 48 leerlingen). Vanwege het langer openblĳven van het AZC en de vluchtelingenstroom uit de Oekraïne zĳn de streefcĳfers absoluut verzuim naar boven bĳgesteld. Voor beide groepen is het zeer lastig om snel een passende onderwĳsplek te vinden. Dit wordt ook mede veroorzaakt door het lerarentekort. De streefwaarde 2022 is de streefwaarde die al was opgenomen bĳ het opstellen van de begroting 2022 (juli 2021) en kan niet veranderd worden.

Relatief verzuim De verplichte indicator ‘Relatief verzuim’ is het aantal leerplichtige leerlingen per 1000 leerlingen dat staat ingeschreven op een school of onderwĳsinstelling maar deze niet of niet geregeld bezoekt. DUO is aangewezen als gegevensbron. De laatst gepubliceerde gegevens zĳn van het schooljaar 2020-2021. Het aantal Rĳswĳkse relatief verzuimers was toen 33 leerlingen per 1.000 leerlingen. In absolute getallen ging het toen om 260 leerlingen. In vergelĳking met voorgaande jaren neemt het relatief verzuim heel licht toe terwĳl de verwachting was dat dit cĳfer sterker zou stĳgen als gevolg van de coronapandemie. Deze verwachting lĳkt niet zo sterk uit te komen waardoor de streefwaardes voor de begroting 2023 en verder iets naar beneden bĳgesteld kunnen worden. De streefwaarde 2022 is de streefwaarde die al was opgenomen bĳ het opstellen van de begroting 2022 (juli 2021) en kan niet veranderd worden. Voortĳdig schoolverlaters (VSV-ers) De verplichte indicator ‘VSV-ers’ is het percentage van het totaal aantal 12- tot 23-jarigen dat zonder startkwalificatie (minimaal diploma mbo2, havo of vwo) het onderwĳs verlaat. Ingrado/DUO is aangewezen als gegevensbron.

Onderwĳs 41

De laatst gepubliceerde gegevens zĳn van het schooljaar 2020-2021. Het percentage VSV-ers van de Rĳswĳkse voortgezet onderwĳs/mbo-scholen was 1,6%. De cĳfers van DUO hebben betrekking op de postcode en gemeente waar de scholen voor VO en MBO gevestigd zĳn. Dit betekent dat het genoemde percentage betrekking heeft op alle leerlingen op die bepaalde scholen, zowel Rĳswĳkse als niet-Rĳswĳkse leerlingen. Het genoemde percentage van 1,6% is uitzonderlĳk laag in vergelĳking met de afgelopen 5 jaar waarbĳ dit percentage telkens rond de 2,3% lag. Dit heeft vermoedelĳk te maken met de coronapandemie. Om deze reden is het streefcĳfer voor de begroting 2023 en verder (nog) niet naar beneden bĳgesteld. Indicatoren (optioneel)

Indicator Voldoende kindplaatsen voor voorschoolse educatie Aantal projecten samen met het Team Brede Impuls De Ontdekkers bieden door het jaar heen diverse activiteiten aan in verschillende wĳken Alle basisscholen zĳn vertegenwoordigd in de Raad van Kinderrechtenambassadeurs Jeugdigen geven gevraagd en ongevraagd advies op minimaal 3 onderwerpen (Speaking Minds Methodiek) Aantal Rĳswĳkse deelnemers aan het MDT Follow Your Dreams Project

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Rijswijk&id=c84048d0-531f-4f57-9696-cec7dcc2a1bc