Programmabegroting 2023-2026

Realisatie 2021 150

Streefwaarde 2022 150

15

18

11

2023 150

2024 150

2025 150

2026 150

9

10

10

11

11

11

12

12

12

13

14

4

4

5

5

6

6

10

5

Toelichting indicatoren Voldoende kindplaatsen voor voorschoolse educatie De gemeente streeft ernaar dat er voor alle peuters met een geconstateerde taalachterstand een plek beschikbaar is op een Rijswijkse peuterspeelschool voor het krijgen van voorschoolse educatie. Hiermee wordt de taalachterstand verminderd of ingehaald en worden zij goed voorbereid op de basisschool. Ouders zijn vrij om te kiezen om van deze voorziening in Rijswijk gebruik te maken. Met het aanbieden van in totaal 150 plaatsen is er in ieder geval voldoende plaats om alle Rijswijkse kinderen met een indicatie ook in Rijswijk naar een peuterspeelschool te laten gaan. Doelstelling is dat minimaal dit aantal plekken ook in de toekomst beschikbaar is. Hierbij speelt het personeelstekort in de kinderopvang wel een rol. Aantal projecten samen met het Team Brede Impuls In het kader van de Brede Regeling Combinatiefuncties wordt intensieve samenwerking gestimuleerd tussen diverse partners, waaronder scholen en het Team Brede Impuls. Binnen zo’n samenwerkingsverband wordt een school- en/of wijkprogramma gerealiseerd op het gebied van

Onderwijs 42

natuur, taal, techniek, cultuur en sport. Het rijk heeft de Brede regeling combinatiefuncties tot en met 2022 bevroren. Gedurende 2022 zal duidelijk worden of en hoe de regeling voortgezet wordt. Op het moment van het schrijven van deze begroting is daar helaas nog geen duidelijkheid over. Om deze reden is deze indicator vanaf 2023 op 0 gezet. De Ontdekkers bieden door het jaar heen diverse activiteiten aan in verschillende wijken De Ontdekkers bieden het hele jaar door, zowel tijdens als na schooltijd en in de vakanties, een divers en laagdrempelig programma van kinder- en jeugdactiviteiten. Het streven is dat gedurende het jaar in alle 11 de wijken van Rijswijk één of meerdere activiteiten plaatsvinden. Dit is in Via een gestage groei naar 11 wijken in 2025 willen we dit realiseren. Alle basisscholen zijn vertegenwoordigd in de Raad van Kinderrechtenambassadeurs De Raad van Kinderrechtenambassadeurs bestaat uit leerlingen van groep 7 van de Rijswijkse basisscholen. De ambitie is dat alle 20 Rijswijkse basisscholen zijn vertegenwoordigd in de Raad. Het streven is om hier de komende jaren gestaag naar toe te groeien. Jeugdigen geven gevraagd en ongevraagd advies op minimaal 3 onderwerpen (Speaking Minds Methodiek) Het streven is om vanuit jongerenpanels de jeugdigen advies te vragen. De panels kunnen variëren qua samenstelling afhankelijk van de adviesvraag.

Bij de Speaking Minds methodiek worden praktisch opgeleide jongeren betrokken bij het gemeentelijk beleid. Zij gaan de gemeente adviseren over een specifieke beleidsvraag. Rijswijkse deelnemers aan het MDT project Follow Your Dreams (FYD) MDT is een mooie en vernieuwende aanvulling op de al bestaande ondersteuningsprojecten voor jongeren. De ervaring leert dat middels de MDT-reis de jongeren werken aan talentontwikkeling, elkaar ontmoeten en maatschappelijke impact. Vanaf januari 2022 is de gemeente Den Haag gestart met een nieuw (intensief) project FYD 2.0 voor een periode van 1,5 jaar. Rijswijk is bij dit project aangehaakt. FYD 2.0 bestaat uit 3 trajecten van 20 weken, de inzet per jeugdige is 16 uur per week. Vanuit Rijswijk kunnen er 5 jeugdigen per traject meedoen. Afhankelijk van de ontwikkelingen vanuit het Rijk inzake de MDT is het nog niet bekend of er hierna weer een nieuwe MDT ronde komt.

Wat gaan we daarvoor doen? Opgroeien en Opvoeden: De gemeente stimuleert, faciliteert en verbindt partijen zodat er een samenhangend en sluitend stelsel van voorzieningen aanwezig is. Daar waar gezinnen (tijdelijk) niet in staat zijn om knelpunten met betrekking tot opvoeding op te lossen, wordt dit vroeg gesignaleerd en worden jeugdigen en/of hun ouders toegeleid naar passende, preventieve, voorzieningen met als doel een zwaardere zorgvraag te voorkomen, dan wel te beperken. Het gemeentelijk aanbod stemmen we af op o.a. de basisondersteuning en preventieve initiatieven vanuit het onderwijs waarbij de focus ligt op normaliseren en het versterken van de eigen kracht. Het CJG heeft een centrale rol in de opvoedingsondersteuning aan jeugdigen en de ouders. De partners van het CJG bieden hun preventieve ondersteuning dicht bij scholen en in de wijken. De CJG-coördinator verbindt daarbij vraag met aanbod. De zichtbaarheid van het CJG is de afgelopen jaren toegenomen onder partners die met jeugdigen en ouders werken. Er is een behoefte onderzoek gedaan onder alle scholen, de CJG website met de sociale kaart is verbeterd en de contacten met de maatschappelijke partners zijn verstevigd.

Onderwijs 43

In 2023 wordt onderzocht hoe de ervaringen zijn van ouders en jeugdigen. De uitkomsten worden meegenomen voor de doorontwikkeling van de website van het CJG en “Jong in Rijswijk” (website specifiek voor jongeren). Preventief aanbod In een goed functionerend jeugdstelsel is, naast een sterke pedagogische basis, effectieve preventie cruciaal. Effectieve preventie voorkomt dat alledaagse opgroei- en opvoedproblemen escaleren. Preventie richt zich op het voorkomen en vroegtijdig signaleren van risico’s en problemen. Bij het algemene en preventieve jeugdbeleid, waarbij de beleidsverantwoordelijkheid ligt bij Team Jeugd en Onderwijs, gaat het om het beperken van risicofactoren en de beschermende factoren te stimuleren. Dit doen we o.a. door de driehoek thuis, op school en vrije tijd, die zo belangrijk zijn voor de ontwikkeling van jeugdigen, met elkaar te verbinden. Er is een breed aanbod van algemene (basis)voorzieningen voor de jeugdigen en hun ouders. Daarnaast is er een aanbod van een aantal interventies voor jeugdigen/ouders met een verhoogd risico, zoals bijvoorbeeld een aantal maatjesprojecten ouder/kind of Sociale Vaardigheidstrainingen.

Hierbij is ook de interne samenwerking met het Sociaal Domein (die gaat over de curatieve en daarmee zwaardere vormen van jeugdbegeleiding en jeugdzorg), van cruciaal belang, zodat het aanbod aan algemene en licht curatieve preventie goed aansluit op het curatieve en geïndiceerde aanbod. Kinderopvang, als voorschools aanbod, zorgt voor een goede basis bij de ontwikkeling van kinderen. Binnen het voorschools aanbod wordt opvang geboden die bijdraagt aan een goede en gezonde ontwikkeling van het kind in een veilige en gezonde omgeving. We stimuleren dat in alle vormen van kinderopvang (nog) meer gewerkt wordt met een ontwikkelingsgericht educatief aanbod. De verlaging van de leeftijd voor de peuteropvang naar 2 jaar is hier onderdeel van. Educatie Voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden, bevorderen van taalvaardigheid Het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden en bevorderen van kansengelijkheid vraagt om een vroegtijdige aanpak die op maat gesneden is. Het beheersen van de Nederlandse taal is hierbij een essentieel onderdeel. Daarom werken we samen met de partners zoals het onderwijs, de kinderopvang en de bibliotheek om de taalvaardigheid al vanaf jonge leeftijd te vergroten. Zo stimuleren we een kwalitatief hoogwaardig voorschools aanbod op de peuteropvang waar gewerkt wordt met een gestructureerd, ontwikkelingsgericht educatief aanbod.

Ouders worden hierbij actief betrokken en onderwijsachterstanden worden voorkomen en/of verminderd (onder andere door het bieden van voorschoolse educatie). Peuters met een (dreigende) achterstand worden daarnaast actief toegeleid naar de voorschoolse educatie op de peuteropvang. De voorschoolse educatie loopt door in de vroegschoolse educatie in het basisonderwijs. Met het onderwijs en de kinderopvang loopt een traject om te komen tot (hernieuwde) prestatieafspraken over de resultaten van de voor- en vroegschoolse educatie en de monitoring daarvan. Een doorgaande lijn en een goede overdracht maakt onderdeel uit van deze afspraken. Bestrijden Laaggeletterdheid/Volwasseneducatie Om mee te kunnen doen in de samenleving is een goede beheersing van de talige basisvaardigheden (lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden), noodzakelijk. Mensen die laaggeletterd zijn hebben moeite hebben deze vaardigheden met alle (negatieve) gevolgen van dien.

Onderwijs 44

Om laaggeletterdheid te voorkomen en te bestrijden zetten we, samen met onze taalpartners, in op een laagdrempelig, vraag gerelateerd aanbod aan activiteiten en cursusaanbod. De taalvrager wordt op een snelle en simpele manier geholpen en doorverwezen naar het juiste aanbod (o.a. bij het Taalhuis). Het aanbod dat zijn meerwaarde heeft bewezen wordt gehandhaafd en zo nodig versterkt/ uitgebreid; daarnaast is er ruimte voor nieuw te ontwikkelen aanbod. Met de uitvoering van het in 2022 aangenomen taalbeleidsplan “Het start met Taal” geven we uitvoering aan bovenstaande ketenaanpak. Passend onderwijs en voorkomen van schooluitval Iedere leerling volgt zo passend mogelijk onderwijs. Meestal is dat op een reguliere school. Maar soms is dat niet mogelijk of kan dit alleen met een jeugdhulp arrangement. Scholen hebben een goed zicht op de kinderen en kunnen problemen vroegtijdig signaleren. Het schoolmaatschappelijk werk verzorgt preventieve en kortdurende hulp en vervult de schakelfunctie tussen het onderwijs en het jeugdteam. Binnen het jeugdteam is voor iedere school een maatje aangewezen zodat er snel binnen de driehoek onderwijs-schoolmaatschappelijk werk-jeugdteam geschakeld wordt. Ook team leerplicht vervult, indien nodig, een belangrijke preventieve taak binnen deze driehoek.

Samen met de Samenwerkingsverbanden Passend Onderwijs, het jeugdteam en overige partners binnen het preventieve voorveld, wordt ingezet op het (nog) sneller signaleren van mogelijke problemen en het maken van slimme combinaties waar passend onderwijs en passende jeugdhulp bij elkaar komen. We realiseren samen een dekkende zorg-onderwijs-structuur, zetten in op zo “thuisnabij onderwijs” als mogelijk is en dringen daardoor het aantal (dreigende) thuiszitters terug en voorkomen schooluitval. Ook als onderdeel van de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden wordt het verbeteren van de aansluiting op het onderwijs en het voorkomen van thuiszitters, genoemd. Samen met de gemeenten Leidschendam-Voorburg en Den Haag (H3) en de betrokken samenwerkingsverbanden zijn we hier al langere tijd mee bezig waarbij we in 2021 onze subregionale ambities hebben vastgesteld voor verbetering van deze samenwerking. Binnen de ambities worden zowel lokaal als regionaal diverse pilots uitgevoerd. Vanwege de vervlechting van de opdracht vanuit de Jeugdwet en Passend onderwijs is er behoefte ontstaan aan een aparte boekpost waarin de kosten voor deze pilots zichtbaar kunnen worden gemaakt. Lokaal continueren we het project “Elkaar versterken” voor betere samenwerking tussen de partners in het onderwijs. We evalueren de pilot Consulent in de school en nemen besluiten over de aanbevelingen uit de evaluatie.

Vanuit de NPO-gelden zetten we in op het bestrijden van ongelijkheid in het onderwijs door middel van een gerichte aanpak waarbij ondersteuning van de school meer gebaseerd wordt op hun context, op de wijk en/of de problemen waarmee scholen worden geconfronteerd. Uitgangspunt voor de activiteiten is dat met het incidentele NPO-budget zoveel mogelijk structurele verbeteringen worden aangebracht. De activiteiten zijn op maat per school of groep samenwerkende scholen in de wijk. Leerplicht Onderwijs is essentieel voor jeugdigen om zich te kunnen ontwikkelen en te kunnen bouwen aan een goede toekomst. Een diploma biedt meer kansen op een baan. De leerplichtwet zorgt ervoor dat iedereen met gelijke kansen begint en de benodigde algemene kennis heeft om goed te functioneren in een zich steeds sneller ontwikkelende maatschappij. De leerplichtwet zorgt niet alleen voor leerplicht, maar garandeert ook dat ieder kind leerrecht heeft. Daarom zetten we in op het handhaven van de leerplichtwet en worden voortijdig schoolverlaten, of schooluitval, tot een minimum beperkt. De leerplichtambtenaren werken daarbij volgens de methodiek “MAS”. Doel van deze aanpak is terugen/of toeleiding naar een passend onderwijsprogramma, waarbij vroegtijdige inzet van ondersteuning

Onderwijs 45

en/of (jeugd)hulp bij verzuim voorop staat. Het terugbrengen van het aantal thuiszitters staat hoog op de agenda. Bij jeugdigen die niet meer vallen onder de leerplichtwet wordt ingezet op dat zo veel mogelijk jeugdigen een startkwalificatie behalen. Extra aandacht wordt besteed aan de begeleiding van jeugdigen in kwetsbare positie. Dit zijn jeugdigen uit het Praktijkonderwijs, het voortgezet speciaal onderwijs, de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo en de entreeopleiding (mbo niveau 1). Deze doelgroep wordt extra gevolgd tot hun 27ste jaar en begeleid (vanuit het onderwijs en gemeente) in hun overstap naar het (vervolg) mbo of de arbeidsmarkt. Hierbij wordt nauw samengewerkt met o.a. de Jongerencoach bij het WSP. Onderwijshuisvesting De gemeente is wettelijk verplicht om te zorgen voor voldoende huisvesting voor de scholen. Samen met de schoolbesturen werken we aan een goede kwaliteit van de schoolgebouwen en dragen daarmee bij aan de ontwikkeling en leerprestaties van kinderen en het werkplezier van de leerkrachten. In samenwerking met de schoolbesturen PO en VO zijn de ambities en huisvestingsvraagstukken uitgewerkt in het Integraal Huisvestingsplan (IHP). Op basis van dit IHP worden in 2023 haalbaarheidsonderzoeken uitgevoerd naar de mogelijkheden voor uitbreiding van basisschool De Melodie en De Piramide en naar renovatie/vervanging De Akker/GSR.

Na afronding van de haalbaarheidsonderzoeken wordt begonnen met de voorbereidingen voor de werkzaamheden. Het IHP prevaleert voor het aanvragen van voorzieningen boven de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Rijswijk 2022 en vervangt de aanvraagprocedure voor nieuwbouw en overige voor blijvend of tijdelijk gebruik bestemde voorzieningen. Er zijn echter uitzonderingen zoals de nieuwbouw voor een nieuw te stichten school, kosten voor eerste inrichting onderwijsleerpakket en meubilair of spoedaanvragen door onvoorziene omstandigheden. Op dergelijke onvoorziene omstandigheden na, is de afspraak dat er geen gebruik wordt gemaakt van de route via de verordening. In de nieuwe verordening is vastgelegd dat aanvragen voortkomend uit het IHP een aanvraag zijn op grond van de verordening. Voor de overige aanvragen blijft de in de verordening opgenomen procedure gehandhaafd. Aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt In december 2019 is het Plan van Aanpak aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt “Nieuwe Onderwijs Energie” (NOER) door het college vastgesteld. Het programma heeft als primair doel het versterken en faciliteren van het Rijswijkse onderwijs, voorkomen van uitval bij overgangsmomenten in het onderwijs en het structureel vinden van stageplaatsen voor Rijswijkse leerlingen door het opzetten van een langdurige samenwerking tussen het (Rijswijkse) bedrijfsleven en Rijswijkse onderwijs.

Een van de middelen die wij hiervoor inzetten zijn bliksemstages en andere loopbaanoriëntatie activiteiten, georganiseerd door JINC. In het afgelopen jaar hebben we een pilot gedraaid met JINC. Daarmee hebben we 400 Rijswijkse leerlingen bereikt. De evaluatie van zowel de betrokken leerlingen, docenten en bedrijven zijn positief. Daarom zijn we voornemens de samenwerking met JINC voor de komende jaren te continueren en waar mogelijk te intensiveren. Regionale samenwerking Geothermie & Energietransitie In het kader van de thema’s Energietransitie en Techniek onderwijs, wordt er in de Energy Cave intensief samengewerkt met regionale partners rondom geothermie en energietransitie. In de Energy Cave gaan studenten, docenten en onderzoekers van verschillende onderwijsinstellingen samenwerken met ondernemers. Zij zullen gaan werken aan technische innovaties op het gebied van geothermie en de energietransitie voor de regio, en de opgedane kennis en ervaring door vertalen naar onderwijsprogramma's.

Onderwijs 46

De Energy Cave versterkt de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt door bij te dragen aan het opleiden van studenten tot ‘next professionals’. We bereiden huidige en toekomstige studenten uit het technisch beroepsonderwijs optimaal voor om aan de slag te gaan binnen de technische sector. Specifiek voor banen binnen de energietransitie, en in het bijzonder geothermie. Door het organiseren van excursies, gastcolleges en masterclasses voor het primair en voortgezet onderwijs, enthousiasmeren we jongeren voor technische opleidingen. Persoonlijke ontwikkeling Het is belangrijk dat kinderen en jongeren opgroeien met een brede bagage en hun talenten ontdekken en ontwikkelen en het beste uit zichzelf halen. Zowel op school (PO/VO) als in de eigen buurt wordt er een activiteitenprogramma aangeboden waarbinnen jeugdigen hun interesses kunnen verbreden en/of intensiveren en kansengelijkheid wordt vergroot. Het streven is dat de jeugdigen doorstromen naar het reguliere aanbod. Het aanbod is gebaseerd op de behoefte en de vraag van de jeugdigen, ouders, scholen en andere partijen en draagt bij aan de gezondheid, de algemene ontwikkeling en/of de sociale vaardigheden en kansengelijkheid van de jeugd. De activiteitenprogramma’s zijn gericht op sport, kunst, cultuur, techniek, natuur en milieu, gezondheid en taal.

De gemeente Rijswijk, scholen, kinderopvang en andere betrokken partners hebben hierin een gedeeld belang en dragen de gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het organiseren van het totale activiteitenprogramma. We waarborgen voldoende (veilige) voorzieningen om buiten te spelen, te ontmoeten, te sporten en in aanraking te komen met de natuur (openbare speelplekken, speeltuinen, scouting, kinderboerderij, natuurtuin, schooltuin). Jeugdigen hebben hierin hun eigen stem en worden betrokken bij het tot stand komen van het aanbod. Brede regeling combinatiefuncties Voor het coördineren en realiseren van deze activiteitenprogramma’s voor de jeugdigen van 2 tot 16 jaar maakt Rijswijk gebruik van de Brede regeling combinatiefuncties (Team Brede Impuls). Binnen deze regeling wordt op een projectmatige manier gewerkt, met een divers en laagdrempelig aanbod van activiteiten. Het vergroten en versterken van de verbinding tussen de diverse activiteiten met de maatschappelijke organisaties en verenigingen staat hierbij centraal. Het doel is het bereiken van jeugdigen en het verhogen van de deelname aan activiteiten. Hierbij wordt ook een beroep gedaan op het verenigingsleven in Rijswijk. Het rijk heeft de Brede regeling combinatiefuncties tot en met 2022 bevroren. Gedurende 2022 zal duidelijk worden of en hoe de regeling voortgezet wordt.

Op het moment van het schrijven van deze begroting is daar helaas nog geen duidelijkheid over. De Ontdekkers Het aanbod van de vakantieactiviteiten en het cursusaanbod blijft continue inspringen op de behoefte van de kinderen, maar ook op trends. Er is veel aandacht om een gevarieerd programma-aanbod aan te bieden. Om het aanbod te kunnen realiseren wordt samengewerkt met diverse lokale aanbieders op het gebied van sport, cultuur, natuur, taal, techniek en verkeer. De Ontdekkers hebben als doel dat de kinderen kennismaken, ontdekken, verdiepen, verbreden en verbinden. Hiermee worden de kinderen mede gestimuleerd om lid te worden van één van de lokale verenigingen. De activiteiten vinden zo veel mogelijk plaats in alle wijken van Rijswijk. Expeditie Rijswijk In samenspraak met de oudere jeugd wordt vanuit “Expeditie Rijswijk” een aansprekend activiteitenaanbod georganiseerd. De Expeditie is opgezet tijdens de coronapandemie (vanuit een extra doeluitkering vanuit het rijk) en is een groot succes. Reden om dit aanbod voort te zetten en verder uit te bouwen. Vanaf 2021/2022 komt de financiering van Expeditie Rijswijk

Onderwijs 47

uit het coronamaatregelenpakket vanuit het groeifonds. Voor 2023 en verder kunnen de kosten voor Expeditie Rijswijk slechts gedeeltelijk worden gedekt binnen de begroting van Team Jeugd en Onderwijs. Voor het niet gedekte deel (€ 12.322,--) vragen we middels deze begroting het ontbrekende bedrag aan bij de raad. Epic Youth (Online activiteiten aanbod uitschrijven.) Tijdens de coronapandemie hebben de partners veelal digitaal met (vooral de oudere) jeugd gecommuniceerd en activiteiten georganiseerd. Tijdens de pandemie hebben we gemerkt dat we digitaal een andere doelgroep kunnen bereiken dan fysiek en heeft het online jongerenwerk vorm gekregen via het aanbod van Epic Youth. Via activiteiten sluiten jongeren zich aan bij een discourt waar jongerenwerkers ook bij aangesloten zijn. Het is gebleken dat de jongeren met elkaar, maar zeker ook met de jongerenwerkers digitaal makkelijker over bepaalde onderwerpen, of wat hen bezighoudt communiceren. Vandaar dat we in Rijswijk een compleet pakket aan jongerenwerk willen realiseren van zowel fysiek als digitaal jongerenwerk waarbij de medewerkers (en jongeren) onderling contact hebben over aanbod en samenhang. De Helden van de Natuur Helden van de Natuur is een binnen- en buitenschools programma met verschillende activiteiten om jeugdigen en hun ouders te stimuleren meer naar buiten te gaan en op avontuur te gaan in de natuur.

Binnen schooltijd leren jeugdigen over natuur- en milieu in lessen gegeven door groenpartners, leerkrachten en vrijwilligers. Buiten schooltijd kunnen jeugdigen deelnemen aan activiteiten die hen stimuleren om ook in hun vrije tijd meer bewust met de natuur om te gaan. Verder worden binnen het programma “Helden van de Natuur” netwerkbijeenkomsten georganiseerd voor (groen)partners uit Rijswijk. Activiteiten en bijeenkomsten worden o.a. georganiseerd vanuit het educatiecentrum in de Natuurtuin, de kinderboerderij en het kindertuinencomplex. Tussen Team Brede Impuls, De Ontdekkers, Expeditie Rijswijk en Helden van de Natuur bestaat een nauwe samenwerking. Al deze programma’s zijn gericht op kennismaking, verdieping, toeleiding naar bestaande activiteiten en verenigingen en borging. Jeugdparticipatie Bij het ontwikkelen van gemeentelijk beleid en de uitvoering daarvan, betrekken we de jeugdigen; zij zijn tenslotte de volwassenen van de toekomst. Met de kinderrechtenambassadeurs van de basisscholen hebben we blijvende aandacht voor participatie en de rechten van kinderen. Het doel is om betrokkenheid van kinderen in maatschappelijke vraagstukken te creëren door hen gevraagd, maar ook ongevraagd advies te laten leveren aan het gemeentebestuur. De oudere jeugd betrekken we op beleidsthema’s en onderwerpen die hen aanspreken, maar ook waar we als gemeente graag over willen praten.

Het streven is om vanuit jongerenpanels de jeugdigen advies te vragen. De panels kunnen variëren qua samenstelling afhankelijk van de adviesvraag. Speaking Minds Methodiek Bij de Speaking Minds methodiek worden (praktisch) opgeleide jeugdigen meer betrokken bij het gemeentelijk beleid. Zij adviseren vanuit hun rol en perspectief de gemeente over een specifieke beleidsvraag. De jeugdigen presenteren vervolgens hun ideeën aan de wethouder. Twee coaches zijn opgeleid met de Speaking Minds methodiek om deze jeugdigen hierin te begeleiden. Deze coaches gebruiken hun opgedane kennis om ook andere thema’s via deze methodiek samen met de jeugdigen uit te werken.

Onderwijs 48

Maatschappelijke Diensttijd (MDT) MDT is een programma voor jeugdigen van 14 tot en met 27 jaar. Het is een kans om hun talenten te ontdekken, van betekenis te zijn, nieuwe mensen te ontmoeten en keuzes te maken voor de toekomst. Binnen dit programma staat maatschappelijke impact voorop en daarbij zijn drie kernbegrippen van belang: iets doen voor een ander en/of de samenleving, talentontwikkeling en elkaar ontmoeten. In Rijswijk doen we mee aan twee MDT projecten; “The Real Social” en “Follow Your Dreams”. The Real Social is een project voor alle jeugdigen in Rijswijk tussen de 14 en 27 jaar. Jeugdigen voeren, op basis van hun interesses en talenten, uiteenlopende activiteiten uit van maatschappelijke waarde. Er wordt bijvoorbeeld geholpen bij het uitvoeren van sportieve en culturele activiteiten voor kinderen, jongeren en senioren in de buurt. De jeugdigen worden gekoppeld aan een teamcoach en samen bekijken zij wat de jeugdige graag wil doen en met welke activiteiten zij willen meelopen. De jeugdigen worden door hun teamcoach begeleid en worden er workshops gericht op talentenontwikkeling aangeboden. Deelname aan het project duurt zes maanden (totaal 100 uur). Na afloop van deelname aan het project ontvangt de jeugdige een certificaat van deelname. De doelgroep van Follow Your Dreams zijn jeugdigen tussen de 18 en 27 jaar zonder werk en/of startkwalificatie.

Deelname aan het project duurt 20 weken (320 uur). De jeugdige wordt intensief begeleidt en gaat 16 uur per week aan de slag met een gevarieerd programma. Het programma bestaat uit deelname aan maatschappelijke activiteiten en werkervaringsplekken. Het doel is om 70% van de deelnemers naar werk of een opleiding te begeleiden. Na afloop krijgen de deelnemers een MDT-certificaat. Aan landelijke erkenning van dit certificaat wordt gewerkt.

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Onderwijs 4010 Huisvesting scholen 4010 Huisvesting scholen Saldo 4030 Lokaal onderwijsbeleid 4030 Lokaal onderwijsbeleid Saldo 6500 Kinderopvang 6500 Kinderopvang Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Onderwijs

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wijziging 2021 2022 2.841 3.800 188 210 -2.653 -3.590 3.559 2.122 1.973 175 -1.586 -1.947 327 745

2023 3.950 45 -3.905 2.331 256 -2.075 774

2024 4.070 45 -4.026 2.331 256 -2.075 773

2025 4.779 45 -4.734 2.331 256 -2.075 773

2026 4.722 45 -4.677 2.331 256 -2.075 752

-327 6.727 2.161 -4.566

-774 7.054 300 -6.754

-773 7.174 300 -6.874

-773 7.882 300 -7.582

-752 7.804 300 -7.504

-745 6.666 385 -6.281

Onderwijs 49

Investeringen 2023 Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) 4010 Huisvesting scholen Meerkosten ENG de Akker Nieuwbouw school Pasgeld Realisatie nieuwe school Plaspoelpolder Uitbreiding basisschool de Melodie 300 m2 i.v.m. groei aantal leerlingen in Rijswijk Uitbreiding basisschool De Piramide Uitbreiding eerste inrichting olp en meubilair dislocatie Wethouder Brederodeschool Uitbreiding eerste inrichting olp en meubilair IKC Buitenrijck Uitbreiding eerste inrichting olp en meubilair Rehobothschool Vervangende nieuwbouw basisschool De Akker en GSR (inclusief gymnastieklokaal)

U 22.527 286 8.592

2024 I

U

2025 I

U

2026 I

11.024 1.247 1.427 161 26 161 10.627

Onderwijs 50

U 11.024

I

Sport, Cultuur en Recreatie Wat willen we bereiken? Visie op het programma Cultuur Het gemeentelijk cultuurbeleid is opgenomen in de Cultuurvisie 2016-2030 ‘Rijswijk vrij gedacht’. Cultuur heeft waarde voor Rijswijk en haar inwoners. Het maken of beleven verruimt het gezichtsveld en draagt bij aan ontwikkeling. Wij hechten waarde aan een breed cultureel aanbod in onze gemeente. Naast de waarde van cultuur op zich, gaat het juist ook om de bijdrage van cultuur aan de Rijswijkse samenleving. De ambitie is om kunst en cultuur als een verbindende kracht in te zetten voor de samenleving en economie van Rijswijk. Cultuur biedt inwoners de gelegenheid tot ontmoeting en meedoen. En het zorgt voor binding met de omgeving en elkaar. Omdat het bijdraagt aan het welbevinden willen wij graag dat meer inwoners gebruik (kunnen) maken van culturele voorzieningen. Wij hechten aan een laagdrempelig en toegankelijk aanbod. Ten aanzien van cultuur zijn er ook een aantal wetten voor de gemeente van belang. Die hebben verband met het bibliotheekwerk, de lokale omroep en behoud en beheer van cultureel erfgoed. Sport Sport heeft van oudsher een sociaal maatschappelijke functie. Sport brengt niet alleen plezier en gezondheid, het brengt ook mensen bij elkaar, helpt talenten ontwikkelen, zorgt voor sociale cohesie, biedt een platform voor vrijwilligerswerk en zorgt voor veiligheid in buurten.

Deze maatschappelijke functies maken dat sport gewild én kansrijk is voor het realiseren van maatschappelijk verantwoord beleid. De afgelopen jaren zijn de rollen en verantwoordelijkheden van de gemeente in de maatschappelijke ondersteuning, de zorg voor jeugd en de participatie van kwetsbare inwoners, sterk veranderd. De gemeente zet met een continuering van de nota Sport en Bewegen, het lokaal sport- en preventieakkoord en de uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie in op het vergroten van de deelname van kwetsbare mensen aan de samenleving en de bestrijding van eenzaamheid. We leggen hierbij de nadruk op eigen verantwoordelijkheid, het gebruikmaken van het sociale netwerk, op preventie en op zoveel mogelijk voorkomen in plaats van genezen. De uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie vormt de basis om de doelstellingen te bereiken. Sport wordt niet gezien als een doel op zich, maar als een middel om maatschappelijke doelen zoals sociale cohesie en een gezonde leefstijl te bereiken. Bijzondere aandacht krijgt de duurzaamheid bij de vervanging van sportvelden en onderhoud en pragmatische invulling van de binnensport accommodaties.

Doelstellingen Cultuur De Cultuurvisie gaat uit van de volgende zes beleidspijlers, die samen met onze partners verder worden ingevuld met acties: • Clustering en samenhang: Door het stimuleren van afstemming en samenwerking worden krachten meer gebundeld en samenhang gecreëerd. Ook het clusteren van activiteiten en voorzieningen draagt naast een betere benutting bij aan zichtbaarheid. • Creatieve vrijheid in de openbare ruimte en ruimte voor cultuurbeoefening: Het bieden van ruimte aan nieuwe en tijdelijke initiatieven.

Sport, Cultuur en Recreatie 51

• Aanbod voor jeugd en jongeren: Het aansluiten van het aanbod op de behoeften van jeugd en jongeren. • Cultuureducatie: Het stimuleren van kunst- en cultuureducatie, met name voor jeugd en jongeren, om bij te dragen aan hun brede vorming en de creativiteit van de samenleving. Het gaat zowel om binnenschools cultuuronderwijs als een toegankelijk aanbod in de vrije tijd. • Ouderen en cultuur: Het benutten van het potentieel van vitale ouderen en het bereiken van kwetsbare ouderen om bij te dragen aan hun betrokkenheid bij en in de samenleving. • Cultureel en historisch erfgoed en architectuur: Het bekend en meer zichtbaar maken van het lokale erfgoed bij de inwoners van de gemeente en de regio. Sport Het stimuleren van de Rijswijkse bevolking tot deelname aan sport, door het in standhouden van een breed aanbod. Hierdoor willen we een brede ontwikkeling bevorderen, sociale cohesie versterken, onderling respect vergroten en een gezonde leefstijl stimuleren. Er wordt met name ingezet op de breedtesport. De verbinding tussen gezondheid, sport en preventie wordt door de verschillende akkoorden (sport- en preventieakkoord) verder geïntensiveerd en geoptimaliseerd. De verschillende uitgangspunten zijn, in samenwerking met partners uit Rijswijk op het terrein van sport en gezondheid, vertaald in een gezamenlijke uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport –Preventie (2020-2023).

De belangrijkste thema’s hierbij zijn: 1. iedereen mag meedoen - inclusief sporten en bewegen; 2. bewegen in de buitenruimte; 3. vitale aanbieders - maatschappelijke verenigingen toekomstbestendig; 4. positieve sportcultuur - leuk, veilig, eerlijk en zorgeloos sporten en bewegen; 5. van jongs af aan vaardig in bewegen – jeugd meer laten bewegen en sporten; 6. rookvrije generatie; 7. Gezond gedrag

Wat gaan we daarvoor doen? Cultuur We geven samen met onze partners uitvoering aan de Cultuurvisie. Hierbij houden we bij de thematische pijlers de uitgangspunten vraaggericht werken, innovatie en samenwerking voor ogen. In onze contacten met aanbieders van culturele activiteiten stimuleren wij deze. Bij de subsidiering van structurele en incidentele activiteiten, waarmee we culturele voorzieningen faciliteren, hebben we hier nadrukkelijk aandacht voor. Dit geldt ook voor het verder verbinden van cultuur en maatschappelijke vraagstukken en cultuur en economie. Gelet op de effecten van onder andere de coronacrisis wordt verbinden, en daarmee ook het inzetten van kunst en cultuur als verbindende kracht, steeds belangrijker. Dit kan bijdragen aan de cohesie binnen en kracht van de Rijswijkse samenleving. We werken hier intern aan, zoals de verbinding met de uitvoeringsagenda welzijn en het taakveld economie, en hebben hier oog voor in onze contacten met partners. Daarbij stimuleren wij ze ook om financiering via andere bronnen te verkrijgen en hiermee een steviger beleid te kunnen voeren. In 2023 staat de verhuizing van de gemeentelijke organisatie en Bibliotheek aan de Vliet naar het Huis van de Stad gepland, in navolging van Trias Centrum voor de Kunsten en Welzijn Rijswijk. De onderlinge samenwerking in het Huis van de Stad, in samenhang met de schouwburg, stimuleren we verder.

Ondanks de verhuizing naar het Huis van de Stad, blijven we hechten aan cultureel aanbod in de wijken. We continueren de ondersteuning van de programma’s voor kunst- en cultuureducatie, waaraan Rijswijkse basisscholen meedoen. Binnen het programma van de landelijke regeling Cultuureducatie met Kwaliteit wordt, onder coördinatie van Trias, de samenwerking tussen scholen en culturele organisaties en de deskundigheid van leerkrachten en cultuuraanbieders bevorderd om goed cultuuronderwijs te bereiken.

Sport, Cultuur en Recreatie 52

Onze collectie kunst in de buitenruimte is toegankelijk voor iedereen. We zorgen voor een goed beheer en onderhoud ervan. Voor 2023 zijn nog geen nieuwe kunstwerken in voorbereiding. Wel ontwikkelen wij de beeldenroute Wilhelminapark verder voor de plaatsing van verweesde beelden. In samenwerking met het Museum Bescherming Bevolking (MBB) en Korpora werken wij verder aan de doorontwikkeling van het bunkercomplex Overvoorde op basis van het in 2022 opgestelde beleidsplan 2022-2025 en de besluitvorming hierover. Wij gaan in 2023 aan de slag met de hierin benoemde acties. Er wordt een start gemaakt met de uitvoering van groot onderhoud en gekeken naar het publiekstoegankelijker maken van het museum. Evenementen Evenementen versterken de identiteit van Rijswijk. Daarom maken we een nieuw evenementenbeleid en bijbehorend locatiebeleid. Het evenementenbeleid richt zich op evenementen die passen bij de ‘Parels van Rijswijk’ en bij de identiteit van Rijswijk. De gemeente organiseert zelf geen evenementen, maar levert via het beleidskader en financiële ondersteuning een bijdrage aan de organisatie ervan. De gemeente geeft uitvoering aan het evenementenbeleid en richt een stichting op voor Rijswijkse evenementen. Deze zorgt voor een goede balans in evenementen en moet opereren binnen de kaders van het beleid.

De stichting zal alle mogelijkheden voor externe financiering optimaal gebruiken en kan door samenwerkingen met partners zorgen voor versterking van de identiteit van Rijswijk. Wij laten daarmee buurtevenementen buiten beschouwing; deze worden ondersteund vanuit het initiatievenloket. Sport en Recreatie De coronacrisis heeft ons onder andere geleerd dat de vitaliteit van onze sportaanbieders een belangrijk speerpunt is. Ook onderhouden wij – samen met de Sportraad Rijswijk – contact met alle organisaties en verenigingen die zich bezighouden met de uitvoering van sport in Rijswijk. De verbinding tussen volksgezondheid en sport en de daaruit voortvloeiende uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie (2020-2023), is nu nog belangrijker. Dit moet leiden tot een groter bereik, meer sportende inwoners en het beter behalen van onze ambities. Als uitgangspunt hanteren wij de oorspronkelijke ambities vanuit de nota Sport en Bewegen, deze zijn: • Rijswijk nodigt uit tot sport en bewegen; • De Rijswijkse sportinfrastructuur is sterk, open en toegankelijk; • Als impuls voor de breedtesport maken we gebruik van de topsport(beleving). Deze ambities zijn gecombineerd met de ambities uit het sport- en preventieakkoord. De uitvoeringsagenda Gezondheid – Sport – Preventie (2020-2023) is hierbij leidend.

Zo zullen in 2023 de eerder aangelegde beweegroutes met QR-codes structureel onder de aandacht van de Rijswijkse inwoners worden gebracht en zijn deze geïntegreerd in het Happy Fit programma. Om ouderen en kwetsbare groepen te begeleiden naar een passend sport- en beweegaanbod, wordt in 2023 de professionele beweegmakelaar gecontinueerd. Het is ook de bedoeling dat de beweegmakelaar ook andere doelgroepen (18+) bediend. Onder het bevorderen van een gezonde leefstijl vallen voedingsvoorlichting en wijkgerichte naschoolse sportactiviteiten (activiteiten op het Cruyff Court, Sport in de Wijk en sportmix). Om het percentage basisschoolleerlingen met overgewicht te laten dalen stellen we een voedingsvoorlichting programma op in combinatie met het aanbieden van meerdere momenten om te sporten onder begeleiding in de wijk. In 2023 wordt het programma Happy Fit 0 – 100 jaar gecontinueerd Het project heeft als doel een impuls te geven aan de lokale volksgezondheid waarbij er samenwerking zal plaatsvinden tussen verschillende partijen die actief zijn op het terrein van gezondheid, sport en bewegen. De herstructurering van sportpark Elsenburg (vier Olympische sporten op één sportpark) is begin 2023 qua aantal sporten gereed. Het realiseren van een duurzame maatschappelijk voorziening voor de drie sportverenigingen en maatschappelijke partners wordt vanaf het derde kwartaal van 2023 gerealiseerd.

Sport, Cultuur en Recreatie 53

De Rijswijkse bevolking groeit en dat vraagt ook om meer faciliteiten. Om hier invulling aan te geven starten we in 2023 met de bouw van een sportzaal bij de nieuw te bouwen Steenvoordeschool. Ook bij het realiseren van scholen in Pasgeld/Parkrijk zal gekeken worden naar de mogelijkheid van het realiseren van een sporthal/zaal

Wat gaat het kosten? Exploitatie (meerjarig): (bedragen x € 1.000) Sport, Cultuur en Recreatie 5100 Openbaar bibliotheekwerk 5100 Openbaar bibliotheekwerk Saldo 5300 Sport 5300 Sport Saldo 5400 Kunst en cultuur 5400 Kunst en cultuur Saldo 5410 Cultureel erfgoed 5410 Cultureel erfgoed Saldo 5800 Speeltuinwerk 5800 Speeltuinwerk Saldo Totaal Lasten Totaal Baten Saldo Sport, Cultuur en Recreatie

Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten Lasten Baten

Jr.rek. Raming na wijziging 2021 2022 1.488 1.448

2023 1.488

2024 1.488

2025 1.488

2026 1.488

-1.488 2.805 1.554 -1.251 2.782

-1.488 4.352 1.491 -2.861 2.848

-1.488 4.439 1.490 -2.949 2.764

-1.488 4.418 1.490 -2.928 2.764

-1.488 4.391 1.490 -2.901 2.764

-2.782 943 42 -902 565

-1.448 4.027 1.690 -2.337 2.652 7 -2.644 1.068 18 -1.050 639

-2.848 1.086 18 -1.068 715

-2.764 1.086 18 -1.068 715

-2.764 1.086 18 -1.068 707

-2.764 1.086 18 -1.068 708

-565 8.584 1.596 -6.989

-639 9.835 1.716 -8.119

-715 10.488 1.509 -8.979

-715 10.492 1.508 -8.984

-707 10.462 1.508 -8.954

-708 10.435 1.508 -8.928

Investeringen Investeringskrediet (U=uitgaven en I=inkomsten bedragen x € 1.000) 5300 Sport Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2023 Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2024 Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2025 Diverse investeringen voortvloeiend uit meerjarenonderhoudsplan sportparken 2026 ombouw veld 302 Hoekpolder naar kunstgras Toplaagrenovatie veld 401 5800 Speeltuinwerk Herinrichten speelplekken in de wijk 2023 Herinrichten speelplekken in de wijk 2024 Herinrichten speelplekken in de wijk 2025 Herinrichten speelplekken in de wijk 2026 Vervanging hekwerken 2023 Vervanging hekwerken 2024 Vervanging hekwerken 2025 Vervanging hekwerken 2026

2023 U 991

I

2024 U

I

2025 U 33

I

2026 U 33

33 33 33 33 667 291 165 150

165

165

165

150 150 150 15 15 15 15

Sport, Cultuur en Recreatie 54

I

Sociaal Domein Wat willen we bereiken? Visie op het programma De gemeente Rijswijk is een prettige woonplek waar iedereen mee kan doen in en aan een veilige en vitale samenleving. Onze ambitie is dat de inwoners van Rijswijk zo lang mogelijk op eigen kracht mee kunnen doen. Ze hebben de regie in eigen hand en bepalen zoveel mogelijk zelf wat goed voor hen is. Voor wie dat (nog) niet mogelijk is, bieden we ondersteuning. Er zijn diverse beleidsstukken die bijdragen aan deze ambitie. Denk aan de Uitvoeringsagenda Armoede, de Uitvoeringsagenda Gezondheid, Sport en Preventie en de Uitvoeringsagenda Welzijn. Er wordt goed gekeken welke verbindingen gelegd kunnen worden tussen deze agenda’s en hoe bepaalde zaken gezamenlijk opgepakt kunnen worden. De wereld heeft momenteel te maken met diverse uitdagingen die van grote invloed (kunnen) zijn op het dagelijks leven van onze inwoners. Denk bijvoorbeeld aan de uitbraak van corona of de stijgende inflatie. Dit kan tot gevolg hebben dat het voor sommige inwoners lastiger wordt om volledig op eigen kracht mee te kunnen doen. Voor het gevoel van eigenwaarde en zelfvertrouwen is het echter wel belangrijk dat inwoners zo lang en zo veel mogelijk naar eigen vermogen zo zelfstandig mogelijk mee kunnen doen aan het dagelijks leven. Preventie is daarom een belangrijk uitgangspunt evenals een integrale benadering waarbij we actief samenwerken met onze partners.

De gemeente neemt daarom bijvoorbeeld een regierol bij het (preventief en integraal) tegengaan van armoede, huiselijk geweld, schulden en eenzaamheid. Ook geven we via het welzijnsbeleid aandacht aan mantelzorg en andere vormen van informele thuiszorg. Dit draagt bij aan het zo lang mogelijk in de eigen buurt en woning te kunnen blijven wonen. Daarnaast blijft inclusie een belangrijk onderwerp. We staan voor een samenleving waarin ruimte is voor iedereen en iedereen gelijk is en waar iedereen welkom is. Waar inwoners dus de kans krijgen om mee te doen naar vermogen en naar elkaar om kijken. Mochten inwoners op een moment ondersteuning nodig hebben om deel te nemen aan het dagelijks leven dan ligt de verantwoordelijkheid voor het organiseren van deze ondersteuning in eerste instantie bij de inwoners zelf. Deze ondersteuning kan zelfstandig gezocht worden in het eigen sociale netwerk of door gebruik te maken van algemene voorzieningen binnen de gemeente. Dit is echter niet voor iedereen (meer) mogelijk en haalbaar. Mocht dit niet lukken en/of niet toereikend zijn, dan is er ondersteuning mogelijk vanuit de gemeente en haar netwerkpartners. Vanuit de gemeente bieden we een persoonlijke, snelle en effectieve dienstverlening met als doel een passende ondersteuning te bieden die meedoen (weer) mogelijk maakt. Daarbij werken we vanuit drie leidende kaders: 1.

Goed geregelde dienstverlening die aansluit op het eigen netwerk en initiatieven in de stad en regio; 2. Laagdrempelige toegang tot de juiste informatie en goed georganiseerde maatschappelijke voorzieningen, zodat iedereen kan blijven meedoen. Hierbij staat het voorkomen van (grotere) problemen voorop. Ook meten we de effecten van ons beleid door middel van concrete doelstellingen en indicatoren; 3. Kwalitatief goede dienstverlening leveren op een kostenbewuste manier, zowel binnen onze eigen organisatie als bij onze samenwerkingspartners. Doelstellingen Binnen het programma Sociaal Domein werken we onze visie uit binnen drie thema’s met bijbehorende ambities en acties: Het leiden van een zelfstandig leven We vinden het belangrijk dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen en zelfstandig kunnen blijven meedoen in de samenleving. Daarbij gaan we uit van de eigen regie

Sociaal Domein 55

en zelfredzaamheid van de inwoner. De inwoner weet zelf wat hij nodig heeft en wat voor hem belangrijk is. Maar zelfredzaamheid is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Die inwoners bieden we ondersteuning op het gebied van wmo, werk, inkomen, participatie, armoede en schulden. We kijken vanuit een integrale aanpak naar de ondersteuningsvraag van de inwoner. De hulpvraag van de inwoner staat centraal, niet de systemen waarmee we werken. Dit betekent dat we maatwerk leveren waar dat nodig is, zodat de ondersteuning de inwoner daadwerkelijk verder helpt. Preventie kan zwaardere dienstverlening voorkomen of uitstellen. We willen inwoners zo vroeg mogelijk hulp bieden, zodat problemen niet groter worden en het bestaande probleem vroegtijdig kan worden aangepakt. Inwoners kunnen daarom al met eenvoudige vragen bij ons terecht. Ook zetten we in op ondersteuning die geboden kan worden in het voorliggend veld. Het gaat hier om voorzieningen waar inwoners gebruik van kunnen maken binnen hun eigen omgeving en netwerk. Professionals en vrijwilligers werken hierin samen, zodat ondersteuning vanuit het voorliggend veld en eventuele zwaardere zorg (maatwerkvoorzieningen) elkaar aanvullen. In onze dienstverlening is aandacht voor de stress die inwoners kunnen ervaren. Het is voor hen niet altijd gemakkelijk om hulp te vragen.

We staan open voor de inwoner, luisteren en gaan samen met hem op zoek naar een oplossing. Door dienstverlening te bieden waarbij we naast de inwoner gaan staan en in onze dienstverlening rekening te houden met de spanningen of stress van inwoner, sluiten we beter aan op bij leefwereld van de inwoner en wordt hij beter geholpen om zelf de regie (weer) te nemen. Opgroeien in een veilige omgeving Rijswijkse kinderen en jongeren groeien gezond, veilig en kansrijk op - thuis, bij hun eigen ouders waarbij ze zich ontwikkelen tot veerkrachtige (jong)volwassenen die naar vermogen actief meedoen in de samenleving. Ouders zijn daarvoor primair verantwoordelijk. Als de ontwikkeling van jeugdigen hobbels kent of zelfs vastloopt, bieden wij met onze partners vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin een vangnet. Wij maken daarbij onderscheid tussen laagdrempelige ondersteuning bij het gewone opvoeden en opgroeien en de (hoog)specialistische jeugdhulp. We sluiten met onze dienstverlening aan op de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden 2021-2026. We hebben aandacht voor de kwetsbare omstandigheden waar ouders en jeugdigen zich in kunnen bevinden en werken daarbij met de menselijke maat en vanuit ons hart. Wij en onze partners nemen daarbij als uitgangspunt dat het opgroeien altijd gepaard gaat met vallen en opstaan. Dat is normaal.

In plaats van onnodig problematiseren, diagnosticeren en medicaliseren, richten we ons op het versterken van de beschermende factoren. De ondersteuning die we bieden sluit zo goed mogelijk aan bij het eigen netwerk en eigen leefwereld van ouders en kinderen (in de wijk, op school of bij de kinderopvang). Ouders hebben de regie in eigen hand (zolang dit niet in strijd is met kinderrechten of een zwaarwegend maatschappelijk belang). Samen met hen besluiten we wat hun problemen zijn en hoe ze deze het beste met onze ondersteuning kunnen oplossen (shared decision making). We maken onderscheid tussen specialistische jeugdhulp en ondersteuning bij uitdagingen die horen bij het opvoeden en opgroeien. Als er meerdere problemen spelen bij jeugdigen of in een gezin helpen we hen om overzicht en regie te houden door één aanspreekpunt te bieden namens verschillende betrokken organisaties (procesregie). Als kinderen in een onveilige situatie opgroeien, staat in eerste instantie (het herstellen van) hun veiligheid voorop. Hierover gaan we altijd in gesprek met de ouders en/of andere betrokkenen. We kiezen zoveel mogelijk voor snelle en duurzaam effectieve interventies. We zijn daarbij scherp op de balans tussen baten en kosten en willen dat met de inzet van jeugdhulp resultaten worden

Sociaal Domein 56

geboekt. Het gaat daarbij nadrukkelijk niet alleen om de regionaal ingekochte specialistische jeugdhulp. Ook lokaal werken we doelgericht, kostenbewust en onderzoeken we de resultaten van ons ondersteuningsaanbod. Meedoen in een gezonde samenleving Inwoners doen naar vermogen mee, kijken naar elkaar om en helpen elkaar waar nodig. We willen dat Rijswijk een stad is waar inwoners zich veilig en thuis voelen. Een inclusieve samenleving, waar we voor elkaar zorgen, waar plek is voor iedereen, met gelijke kansen voor iedereen en waar gelijke behandeling de norm is. Meedoen aan de samenleving en je er veilig thuis voelen is van groot belang voor het welbevinden van inwoners. Daarom zetten we in op (betaald) werk. Werk is immers het beste medicijn om zelfredzaam te zijn. Voor inwoners voor wie de stap naar een betaalde baan in een keer te groot is, zoeken we op maat naar kansen en mogelijkheden om maatschappelijk te participeren. We zorgen ook voor de inburgeraars van Rijswijk. Met goede ondersteuning bij inburgeren, kunnen zij zo snel mogelijk een zelfstandig leven opbouwen. Ook zetten we in op een nauwe samenwerking tussen volksgezondheid, zorg, welzijn, onderwijs & cultuur en sport om het welzijn van inwoners te vergroten. We informeren en activeren onze inwoners op een positieve manier over een gezonde leefstijl.

Een gezonde leefstijl draagt immers bij aan langer zelfstandig en plezierig kunnen leven. In 2023 gaan we verder met de uitvoering van de Brede Welzijnsnota. Dit doen we met een nieuwe uitvoeringsagenda 2023-2025. Samen met maatschappelijke partners werken we aan het bestrijden van eenzaamheid, ondersteunen van vrijwilligers en mantelzorgers en het stimuleren van een inclusieve samenleving. We blijven ons welzijnsbeleid op deze vier thema’s door ontwikkelen met de coalities, Hierbij signaleren we wat er in de samenleving gebeurt en werken we samen om onze doelen te halen.

Sociaal Domein 57

Indicatoren

Indicatoren Banen

Realisatie in het peiljaar Peiljaar Streven2022 2023 971,7 2020 > >

2024 >

2025 >

2026 >

Eenhied Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 – 64 jaar % 12 t/m 21 jarigen

Bron Diverse

Jongeren met 2% een delict voor de rechter Kinderen in 8% uitkeringsgezin Netto 66,4 arbeidsparticipatie

2019

<

<

<

<

<

CBS Jeugd

2019

<

<

<

<

<

2020

>

>

>

>

>

Werkloze 2% jongeren Personen 544,5 met een bijstandsuitkering Lopende re295,3 integratievoorzieningen Jongeren met 11,7% jeugdhulp Jongeren met 1% jeugdbescherming Jongeren met 0,3% jeugdreclassering Cliënten met 690 een maatwerkarrangement WMO

2019

<

<

<

<

<

2020

<

<

<

<

<

Aantal per 10.000 inwoners18 jr. eo

CBS

2020

>

>

>

>

>

CBS

2020

<

<

<

<

<

2020

<

<

<

<

<

Aantal per 10.000 inwoners van 15 – 64 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar

2020

<

<

<

<

<

% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

CBS Jeugd

2020

<

<

<

<

<

Aantal per 10.000 inwoners

CBS MSD WMO

% kinderen tot CBS Jeugd 18 jaar % vd werkzame CBS beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking % 16 t/m 22 jarigen CBS Jeugd

CBS Jeugd CBS Jeugd

Wat gaan we daarvoor doen? Het leiden van een zelfstandig leven Inkomen en maatschappelijke participatie (Participatiewet) • We willen ook in 2023 de maatschappelijke participatie bevorderen van inwoners met een uitkering die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. We begeleiden hen naar een manier om maatschappelijk te participeren, bijvoorbeeld door aan taalvaardigheid of gezondheid te werken, of vrijwilligerswerk te doen. • Met betrekking tot de mensen die een uitkering ontvangen van de gemeente wordt er zo veel mogelijk integraal gewerkt waarbij er extra aandacht is voor samenwerking met de Wmo, Jeugd, Werk, Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening. • Naar aanleiding van de evaluatie pilot basisbanen wordt in 2023 over de voortzetting besloten. Werk in Uitvoering • De actielijnen uit Rijswijk Werkwijs actualiseren we voor 2023. Daarmee zijn de ambities uit de kadernota Werk in Uitvoering geborgd.

Sociaal Domein 58

• In 2023 spelen we in op de veranderingen in de arbeidsmarkt door de bredere inzet van loonkostensubsidie. Deze brede inzet zorgt ervoor dat mogelijke belemmeringen voor werkgevers om kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst te nemen, worden weggenomen. • Met de integrale samenwerking met Maatschappelijke Participatie en het Werkgeversservicepunt beogen we een doorstroom op de participatieladder. Zodra dat mogelijk is wordt een kandidaat uit trede 1 of 2 doorgeleid richting het Werkgeversservicepunt voor dienstverlening richting de arbeidsmarkt. • Inwoners die zich niet of onvoldoende inzetten inzake arbeidsmarkttoeleiding (en voor wie er geen sprake is van gegronde belemmeringen), krijgen een niet-willerstraject aangeboden. • We gaan uit van de eigen kracht en verantwoordelijkheid van Rijswijkse inwoners bij het vinden van werk en sluiten hierbij aan op de Participatiewet. Voor de inwoners die hier ondersteuning bij nodig hebben, werken we toe naar een integrale aanpak met de partners binnen het Sociaal Domein. Zo zorgen we voor goede randvoorwaarden om de inwoners naar mogelijkheden maximaal te laten participeren. Ondersteuning vanuit de Wmo • In 2023 zijn de nieuwe overeenkomsten met de nieuwe zorgaanbieders van start gegaan. We zetten in op samenwerking met een aantal van hen als strategisch partner om de Wmo zorg zo passend mogelijk te laten zijn.

Daarbij monitoren we vanaf het begin de kwaliteit van de dienstverlening. • In 2022 hebben wij het uitvoeringsprogramma vastgesteld van de Woonzorgvisie. In 2023 gaan we verder met de acties en aanbevelingen van dit programma. • In 2023 bereiden wij ons voor op de verdere doordecentralisatie van Beschermd Wonen. Dit doen wij in samenwerking met de regiogemeentes en in samenhang met de ambities in de Woonzorgvisie en het uitvoeringsprogramma. Armoede- en schuldenbeleid • We hebben de kindregelingen gewijzigd op basis van de actuele behoefte van rechthebbende kinderen. We blijven het komende jaar inzetten op het bieden van meer maatwerk. In 2023 evalueren we in hoeverre het flexibele aanbod van de kindregelingen voldoet aan de behoefte van kinderen die opgroeien in armoede. Indien nodig passen we dit aanbod aan. Hierdoor willen we bereiken dat kinderen meer kunnen meedoen aan de maatschappij op een manier die past bij de behoefte van het kind. • De Regeling Uitstroom Bijstandsgerechtigden (RUB) is geïmplementeerd. Deze is door de ingestroomde inwoners als positief ervaren. Op dit moment werken we, als het gaat om de collectieve zorgverzekering, samen met Menzis en Gezondverzekerd.nl. We onderzoeken in 2023 de mogelijkheden om het aantal inwoners dat gebruikmaakt van de RUB uit te breiden. Onder meer door na te gaan of een samenwerking met meer zorgverzekeraars mogelijk is.

• In 2023 evalueren we de brede schuldenaanpak (conform vier wetswijzigingen) geïmplementeerd. Binnen deze aanpak is een samenwerking met bewindvoerders opgezet, een aanbod voor ondernemers met schulden tot stand gebracht en de drempel om gebruik te maken van schuldhulpverlening verlaagd. • We blijven het komende jaar inzetten op laagdrempelige dienstverlening voor inwoners met schulden. Daarom willen we in 2023 het FSP doorontwikkelen. We zetten o.a. in op een goede, efficiënte samenwerking tussen onder meer het FSP en bewindvoerders. Maar ook op een laagdrempelige toegang om inwoners met eenvoudige financiële vragen vroegtijdig te helpen, om erger te voorkomen. We kantelen onze dienstverlening naar een dienstverlening waarbij we naast de inwoner staan en waarbij we rekening houden met het stressniveau van de inwoner, zoals in de nieuwe wet Schuldhulpverlening staat aangegeven. Inburgering • Met betrekking tot de inburgering wordt er op een zo integraal mogelijke manier gewerkt waarbij er aandacht is voor de zaken zoals WMO, Jeugd, Werk, Inkomen, en Schuldhulpverlening. • Zodra iemand ingeschreven staat in de gemeente Rijswijk en valt onder de nieuwe Wet inburgering wordt er gestart met een intensieve ondersteuning zodat zij op traject gezet kunnen worden. Deze

Sociaal Domein 59

trajecten worden routes genoemd en bestaan uit een B1 taalniveau route, Zelfredzaamheidsroute en de onderwijsroute. Opgroeien in een veilige omgeving Preventie • De zichtbaarheid van het Centrum voor jeugd en gezin (CJG) is de afgelopen jaren toegenomen onder partners die met jeugdigen en ouders werken. In 2023 onderzoeken we hoe de zichtbaarheid is onder de doelgroep en wat de ervaringen zijn van opvoeders en jeugdigen. Uitkomsten nemen we weer mee voor de doorontwikkeling van de in 2022 aangepaste website van het CJG en ‘Jong in Rijswijk’ specifiek voor jongeren. • Een van de focuspunten van het preventief jeugdbeleid ligt bij normaliseren met als één van de doelen uiteindelijk minder medicaliseren. Aandacht voor normaliseren is een criterium voor subsidieverstrekking aan onze partners bij opvoed- en opgroeipreventie. In 2023 gaan we hierover ook in gesprek met de partners in het voorveld, zoals de kinderopvang en het onderwijs. • De partners van het CJG bieden hun preventieve ondersteuning dicht bij de scholen en in de wijken. De CJG-coördinator verbindt daarbij vraag met aanbod. Het aanbod wordt geselecteerd op basis van de behoefte en effectiviteit. We stemmen ons gemeentelijke aanbod af op initiatieven voor basisondersteuning (preventie) vanuit het onderwijs.

• Het Rijswijkse ondersteuningsaanbod voor ouders en jeugdigen die te maken krijgen met echtscheidingsproblematiek richt zich op de verschillende fasen binnen een scheidingsproces. Ons preventieve aanbod richt zich met name op vroeg signaleren bij kinderen. We motiveren ouders om in een zo vroeg mogelijk stadium ondersteuning te zoeken en zo (verdere) problemen voor de kinderen te voorkomen. We monitoren de meerwaarde van het aanbod voor ouders en jeugdigen en nemen het mee in het actieplan preventief jeugdbeleid. • In 2023 vormt het Convenant JGZ – H8-gemeenten 2022-2027 de basis voor de samenwerking tussen de Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West en de H8 gemeenten. We blijven inzetten op het bevorderen en borgen van de gezonde en veilige ontwikkeling van jeugdigen. Lokale ontwikkelingen jeugdhulp (inclusief maatregelen Actieplan WMO/Jeugd) • We maken de inzet van lokale ervaringsdeskundigen uit de jeugdhulp, de ExpEx, onderdeel van structureel beleid en zetten dit actief in. • Het jeugdteam ontwikkelt zich verder door als belangrijk onderdeel van de toegang tot de jeugdhulp. Het jeugdteam heeft naast het zelf verlenen van preventieve hulp ook de verantwoordelijkheid om de toegang tot de jeugdhulp te bewaken. In 2023 besteden we wederom aandacht aan teamvorming op basis van het ontwikkelplan voor een stevig jeugdteam.

• De consulenten van het jeugdteam voeren dialoog met ouders en jeugdhulpaanbieders over resultaten van de hulp. Resultaat gericht werken is ook in 2023 nog een belangrijk onderdeel van het opleidingsplan voor het jeugdteam. De T-medewerker (toetsingsmedewerker) draagt haar deskundigheid uit binnen het team van consulenten. • We geven ook in 2023 uitvoering aan de integrale visie op de dienstverlening aan Rijswijkse jongeren uitgaande van de Big Five geformuleerd door Jong doet mee! Dit betreft zowel de overgang van jeugdhulp naar maatschappelijke ondersteuning als de hulp aan jongeren bij inkomen, werk en onderwijs. • We continueren in 2023 het project Elkaar versterken voor betere samenwerking tussen de partners in het onderwijs. We evalueren de pilot Consulent in de school en nemen besluiten over de voortzetting van de ontwikkelde werkwijze. • We organiseren zorg dichtbij en zetten in op het versterken van de samenwerking tussen het jeugdteam en huisartsen. We geven uitvoering aan de praktijkondersteuner Jeugd in of nabij de huisartsenpraktijk. Jaarlijks evalueren we de samenwerkingsafspraken tussen de huisartsen en het jeugdteam. Ook monitoren we de ervaringen en gestelde doelen voor de praktijkondersteuner jeugd. Passend bij de vraag breiden we de uren van de praktijkondersteuner jeugd uit in 2023.

• Het jeugdteam en sociaalwijkteam werken ook in 2023 samen met de jeugdbeschermers (Gecertificeerde instellingen) volgens de werkwijze van Beter Samenspel. 1

1

In The Big 5 beschrijft JONG doet mee! de vijf voorwaarden om te kunnen stoppen met de jeugdhulp, bijvoorbeeld “Ik heb een dak boven mijn hoofd.” en “Ik heb een volwassene die ik vertrouw en waar ik op kan terugvallen.”

Sociaal Domein 60

Inkoop Specialistische Jeugdhulp 2020-2024 • Met de inkoop wordt er regionaal gestuurd op doelen en resultaten die vastgelegd zijn in een regiovisie (zie ook hieronder bij Regionale samenwerking). De ontwikkelovereenkomsten die gesloten zijn met jeugdhulpaanbieders blijven we inzetten op een duurzame samenwerking waarbij monitoring en ontwikkeling centraal staan. Zo wordt er een nieuwe monitor met dashboard opgezet in 2023 om meer inzicht te krijgen en daar waar nodig het beleid door te ontwikkelen o.a. op basis van data. • Er wordt toegewerkt naar meer resultaatsturing en het houden aan de afspraken door alle betrokkenen. Dit betekent o.a. verdere doorontwikkeling van de werkprocessen en documenten en training en oefening zoals opgenomen in het jaarplan van het servicebureau jeugdhulp haaglanden. We verwerken de afspraken uit het regionale handboek in de werkprocessen van ons lokale jeugdteam. Het toepassen van het richtinggevend kader maakt hier essentieel onderdeel vanuit. Het richtinggevend kader is in ontwikkeling en gaat van een op declaratie gebaseerd kader naar een zorginhoudelijk kader. Ook onderzoeken we of het richtinggevend kader meer uniform toegepast kan worden.