Niet vastgesteld verslag Raadsvergadering 15.06.2021.pdf

Het moet betaalbaar zijn, het moet haalbaar zijn en het moet een eerlijk en duidelijk verhaal zijn. We hebben daarom een aantal punten die we graag aan willen dragen vanavond. Onafhankelijk Rijswijk ziet het liefst alle 27 windmolens uit het plan geschrapt worden. Helaas blijkt daar bijzonder weinig steun voor te zijn. Bijzonder wel aangezien windmolens erg slecht zijn om te recyclen. Wat weer slecht is voor het milieu. En ook nog eens slecht zijn voor de natuur. Kijk maar naar de dode vogels en vleermuizen die eromheen liggen. Jammer, we hadden in de trant van duurzaamheid, liefde voor de natuur en het milieu toch meer medestanders verwacht. Desalniettemin kunnen we in ieder geval aangeven voor de motie van beter voor Rijswijk met betrekking tot de windturbines te stemmen. Want laten we dan tenminste voor Rijswijk het juiste doen en ervoor zorgen dat deze windturbines niet hier terecht komen. Het is goed om in te zetten op zonne-energie. Er zijn hoop naakte daken zoals de heer De Vries dat zo leuk zegt welke nog aangekleed kunnen worden met zonnepanelen. Het is ook van de meest gevorderde innovaties met betrekking tot duurzame energie. Maar in het stuk valt te lezen, we gaan op zoek naar mogelijkheden voor zonne-energie. Daar zijn we toch wat verbijsterd over.

Want wat bedoelt u met op zoek gaan naar mogelijkheden? Maar wat bedoelt u met we gaan op zoek naar mogelijkheden? En hoe bestaat het dat in een stuk als deze zonne-energie dus eigenlijk zo onderbelicht blijft? Het is juist een van de voornaamste middelen die we kunnen en moeten inzetten en men komt dan met we gaan op zoek naar mogelijkheden. Terwijl er daarna wordt gezegd dat zonne-energie wordt aangevuld met die vervuilende en dodelijke windmolens. Ik kan er met mijn pet niet bij. En 23 maart jongstleden heeft de Europese Commissie aardgas als duurzame brandstof bestempeld. Iets wat wij al lang wisten, maar goed beter laat dan nooit. Echter hobbelen wij nog steeds als blinde kippen achter de gasloosbeweging aan. En als we nu eens uitgaan van het gezegde regeren is vooruit zien, dan zou er toch op zijn minst benut had moeten zijn aan het behouden van gas? Waarom is dat dan niet het geval? En Onafhankelijk Rijswijk heeft eerder samen met Gemeentebelangen Rijswijk een motie ingediend met betrekking tot het gebruik van kernenergie. Dat heeft de wethouder destijds meegenomen naar de tekentafel van RES, maar zo bleek helaas zonder succes. Vandaag doen we weer een oproep om hier toch serieus mee aan de slag te gaan. Als men ook maar in de buurt wil komen van de doelen dan ontkom je hier gewoon niet aan.

We zijn daarom ook mede-indieners van weer een motie over kernenergie en we hopen van harte op de steun van onze collega's. Dit was het voor mijn eerste termijn, dankjewel. Pagina 35 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De voorzitter: Mevrouw Mauer gaat uw gang. Mevrouw Mauer WIJ.: Dank u wel voorzitter. De energietransitie en de klimaatdoelstelling zijn de meest impactvolle thema's van de afgelopen decennia. Het heeft effect op ons beleid, bestuur, maar met name ook op onze samenleving. Samen werken we aan de klimaatdoelen en dragen we allemaal ons steentje bij op de gebieden van duurzaamheid, circulariteit, klimaatneutraal bouwen en CO2-reductie. Dit zien we ook in de regionale energietransitie waar we verschillende maatregelen zien onder de thema's warmte, elektriciteit en brandstoffen. Hierin worden projecten benoemd die al enige tijd bekend waren zoals het zonnepanelenplan, de warmtelink en het ombouwen van huizen voor betere isolatie. Wat er echter niet in staat en ook niet in onze eigen Rijswijkse duurzaamheidsvisies is wat het de Rijswijker gaat kosten. En wanneer de Rijswijker te maken krijgt met de initiatieven die in de RES worden benoemd. Dit terwijl de vraag wie gaat de kosten betalen voor onze energietransitie toch een hele relevantie is. We praten al een tijd over plannen, maar het is nog niet duidelijk wanneer ze daadwerkelijk gerealiseerd worden. Wij horen dan ook graag van de wethouder wanneer de Rijswijkers duidelijkheid krijgen over hoeveel ze gaan betalen en wanneer de plannen die in de RES beschreven staan in Rijswijk worden uitgevoerd.

Voor wat betreft de motie kernenergie RES het vraagstuk of kernenergie moet worden van de energiemix van de toekomst ja dat is wat Wij. betreft geen vraagstuk waarop we op gemeentelijk niveau te veel energie in moeten stoppen. Dit was mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Goed, gaan we verder met de heer Weterings. De heer Weterings RB: Voorzitter, dat is een voor mij dan een herhaling van zetten. Ik heb in meerdere forums aangegeven tegen deze plannen te zijn. Een is al meer genoemd door meerdere partijen wat gaat de Rijswijkers kosten. Daar wordt niet over gerept en geroerd. En twee, we zijn zwaar erop tegen dat mensen worden gedwongen om eventueel geld te lenen om huizen energieneutraal te maken. Mensen die met de VUT zijn, met pensioen die gaan geen 30 of 40 of 50.000 euro meer lenen om hun huis energieneutraal te maken omdat de overheid dat wil. Dus wij zullen tegen het voorstel stemmen. Dus ik hoef ook geen tweede termijn. Dank u wel. De heer Van der Meij GBR: Voorzitter, ja voor ons ligt zeg maar de reactie op de verschillende inbrengen vanuit de RES-gemeentes op de regionale energiestrategie. Een thema wat boven overgaat waar we als gemeente mee van doen hebben waar heel veel landelijke impact ook aan gekoppeld is, waar Europese impact aan gekoppeld is.

En waar de gemeente Rijswijk en dat is eigenlijk ook een reactie naar de heer Weterings toe heel duidelijk in is, gemeente Rijswijk gaat geen koppositie voeren als het gaat om de energietransitie. Betaalbaarheid en haalbaarheid staat hoog in het vaandel. En we gaan niet mee in allerlei avonturen op Rijswijks grondgebied. Op het moment dat die haalbaarheid en die betaalbaarheid voor die Rijswijkse burger niet duidelijk en niet helder is. En wij zien dat ook gelukkig terug in de reacties verwerkt uiteindelijk in het raadsvoorstel wat nu voorligt. Waarin duidelijk de gemeente Rijswijk aangeeft het volgende te zijn en goed de vinger aan de pols houdt in regionaal verband wat die energietransitie uiteindelijk gaat opleveren. Respectievelijk gaat kosten. Want dat er een hoop werk verricht moet worden dat moge duidelijk zijn. Maar dat is niet de tafel van de RES, dat is ook niet de tafel van de gemeente, de individuele gemeente. Maar dat begint op de allereerste plaats nu dat landelijk duidelijk moet worden gegeven en nou dat is dan ook aan de nieuwe regering hoe zij nu met de energietransitie in concreto om wil gaan. Leuk al die plannen, al die Pagina 36 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

ideetjes, al die vergezichten. Maar je zal er toch nu handen en voeten aan moeten geven of niet. Gemeentes individueel gaan dat in ieder geval niet redden en zeker Rijswijk niet om het maar eventjes voor elkaar te krijgen. Dus wat betreft dat betreft de koers die het college volgt op het gebied van de energietransitie die blijven wij onderschrijven. Voorzitter, dat wij de motie kernenergie hebben ingediend was naar aanleiding van de behandeling van dit agendapunt in het forum waarbij de wethouder energie aangaf met een regionale energiestrategie collega's te zitten, waarbij gesteld is dat het thema kernenergie niet in de scoop zit tot 2030. Nou de VVD heeft er ook al een voorschotje op genomen. Wij vinden dat je niet je ogen moet sluiten voor alle nieuwe energiemodaliteiten. Daar hoort ook kernenergie onder. En wij zien die motie met name als een ruggensteun voor het college. En ik hoop dan ook op een raadsbrede steun van deze motie. Om het thema kernenergie op de agenda te houden om het bespreekbaar te houden en niet dat het wordt afgedaan van ja het zit niet in de scoop tot 2030 dus we gaan er niet over. Dat betreft is het onderwerp te belangrijk om dat maar eventjes terzijde te schuiven. Daar gaan de technieken ook veel te snel voor. Dus wij vinden ook dat in de RES-periode op dit thema aandacht gevraagd moet worden. Tot zover de eerste termijn voorzitter.

De voorzitter: Oké, ik constateer dat de motie kernenergie onderdeel is van de beraadslaging. Dan gaan we door met de heer Kooy. De heer Kooy PvdA: Voorzitter, dank u wel. Gelukkig wordt energie en energiebesparing en de stappen die we ervoor moeten doen voor mensen steeds belangrijk. Waar het een aantal jaren geleden op plek 5, 6 kwam in de prioriteiten stijgt hij steeds hoger. Dat weten we ondertussen allemaal. En ik ben ook blij dat er nu een stuk ligt dat we stappen kunnen nemen. 2030 staat echt voor de deur als je nu nog aan de slag moet gaan met een heel ambitieus programma. Wij zijn dus in principe voorstander dat we voorwaarts gaan van ambitie van wat we als Rijswijk doen mag nog wel een beetje hoger en een beetje gerichter. Ik kan heel erg in de techniek duiken, ik heb de wethouder ook een keer bij mij thuis uitgenodigd om een stukje nieuwe techniek te laten zien. En ik ben blij dat inwoners ook zelf verantwoordelijkheid nemen. Als Rijswijk in de breedte hoop ik dat wij dat ook gaan doen. Ik hoor veel dingen nog door de war lopen, ambitie, uitvoering, eigenaarschap als regio. Vandaar dat we ook samen met GroenLinks een aantal moties indienen om juist meer te kijken hoe we dat lokaal kunnen invoeren. Dus wij dienen ook mede die moties in. Er is nog veel verwarring. Er werd net al genoemd de gas als erkend schoon brandstofmiddel.

Er zitten een aantal transities achter elkaar en een aantal landen zitten nog vast in kolencentrales en die zien gas als een solvabele oplossing, als tussenoplossing. Dus het is niet slecht dat een aantal partijen aangeven laten we ook verder kijken dan 2030. Daarbij is kernenergie iets wat wij niet als Rijswijk moeten ambitiëren. Want als wij dat opnemen als voorstel zeg ik ook van neem die verantwoordelijkheid dan ook, waar ziet u dan die centrale staan? Ik vind dat nogal vergezocht. Dit lijkt me iets wat we bij gewoon landelijke initiatieven of bij Europese initiatieven moeten laten liggen. Dus gaan we ook niet in mee. Windmolens zijn niet het mooiste voorbeeld van energie opwekken. Er hangen gewoon nadelen aan. Maar ze zijn ook in het huidige energielandschap nog niet te vermijden. Ik hoop wel dat we als we op heel lange termijn gaan kijken dat het ook een tijdelijke is en dat we inderdaad voor die hernieuwbaarheid van die palen die neer worden gezet ook een oplossing vinden dat het ook energieneutraler kan of natuurvriendelijker kan. Maar wij zien daar niet in dat wij die motie tegen windmolens nu zouden moeten steunen. Tot zover de eerste termijn. De voorzitter: Goed, als laatste naar meneer Braam.

Pagina 37 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De heer Braam BvR: Dank u wel voorzitter. Ja er is al heel veel gezegd. Dus ik ga zeker niet alles herhalen wat er geroepen is. Het belangrijkste in ieder geval waar het voor Beter Voor Rijswijk om draait is is dat het vooral straks de Rijswijkse belang moet worden dat onderdeel wat we hieruit gaan destilleren waar we zelf mee verder kunnen. Dat is de wijze waarop Beter Voor Rijswijk tegen dit voorstel aankijkt. Het is natuurlijk een regionaal stuk wat veel feitelijk dus nou zo'n beetje alle gemeentes direct om ons heen raakt. En ook niet voor niets ook dat er zo'n motie kernenergie is die door Beter Voor Rijswijk wordt ondersteund. Ja natuurlijk is het niet zomaar Rijswijks grondgebied waar het op moet staan, maar we vinden sowieso het een gemis als het niet nu al op de agenda komt te staan. Want we weten allemaal op het moment dat zo'n kerncentrale waar dan ook bijvoorbeeld op de Maasvlakte wordt neergezet ja dan ben je al wel aardig wat jaartjes onderweg voordat je überhaupt de eerste energie kunt gebruiken. Dus daarom die motie. En niet omdat we er dan maar vanuit moeten gaan dat zou dat op Rijswijks grondgebied moeten plaatsvinden. Degenen die dat roepen nou ja dan denk ik van ja neem jezelf toch serieus alsjeblieft. En als raadslid moet je juist met zo'n voorstel wat hier ligt een regionaal voorstel toch ook de appels met appels kunnen vergelijken.

En niet wat u nu doet appels met peren vergelijken. Wat wel een dingetje is dat er in dit voorstel een aantal zaken staan waar we best wel ja bij fronsen. En onder andere is dat toch de vele gelden en dat zullen zeker op termijn miljardengelden zijn die worden geïnvesteerd in het gebruik van restwarmte. Dat is net zoiets als de windturbines. Er wordt fors aan geld geïnvesteerd in de mogelijkheid om in ieder geval energie te winnen. Maar op het moment als je kijkt wat de kosten staan die gaan natuurlijk altijd voor de baten uit, maar die baten die verdienen niet die kosten weer terug. En dat is voor wat voor Beter Voor Rijswijk absoluut wel een stoorzendertje is. Ja op zich ja er is geen weg terug. Europa, de regering, uiteraard hebben we hier ook afspraken gemaakt. En belangrijk is dus die Rijswijkse daar zal het uiteindelijk om draaien. Maar binnen die Rijswijkse passen dus geen windturbines langs de A4 in Rijswijk. Juist ook omdat we in Rijswijk de komende jaren nog voor veel ruimtelijke ontwikkelingen staan waardoor er extra kritisch moet worden afgewogen hoe er dient te worden omgegaan met die schaarse ruimte. En dat is zeker ook langs de A4 dus heel gevaarlijk op het moment als daar Rijswijk wordt gekozen als plek om daar windmolens te gaan realiseren. Dus wat Beter Voor Rijswijk betreft wij dienen dan ook een motie in geen windturbines rondom de A4 Rijswijk.

Met name ook omdat ja we kunnen dat terugzien in het toch wel redelijk slecht leesbare kaartje op pagina 49 van de RES. Daar staat een zoekgebied voor windmolens en we willen ons feitelijk als BVR beperken op dat kaartje tot zon. En niet tot windmolens. Dus die motie in ieder geval die wij indienen die hebben we al aan u beschikbaar gesteld en die kunt u beschouwen als bij deze ingediend. Niet op Rijswijks grondgebied langs de A4 windturbines. Voorzitter, de rest van het voorstel ja we zullen moeten zien op termijn hoe die uitwerking op lokaal niveau gaat plaatsvinden. En zeker ook op regionaal niveau. Dit is RES 1.0, dus ongetwijfeld zal er op enig moment ook wel een document 19.2 komen. Dus we wachten de voorstellen die in de toekomst zullen komen af en zullen ieder voorstel op zijn merites beoordelen. Voorzitter, hier wil ik het graag bij laten in de eerste termijn. De voorzitter: Goed, ik constateer dat de motie windturbines NEE onderdeel uitmaakt van de beraadslaging. En op mijn lijstje staat die als tweede. Op het lijstje te behandelen moties. Goed, dan denk ik dat de raad zijn eerste termijn heeft gehad. Dan is het woord aan het college. Ik wou de wethouder vragen om vooral de moties langs te gaan en nou volgens mij hoeft hij het niet al te lang toe te lichten omdat ik ook proef dat er een positieve grondhouding is tegen het stuk als zodanig.

Maar ik laat aan u de eer en het genoegen. Wethouder de heer Keus.: Ja voorzitter dat vind ik toch wel heel erg jammer, want en dat op 15 juni. En u mag het allemaal googelen, maar het is vandaag echt internationale dag van de wind. Het is World Wind Day, en Pagina 38 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

dat er dan zoveel ja een applaus is dat waard. En dat er dan zoveel weerstand tegen windenergie en windmolens nou u heeft wel uw dag gekozen. Vorige week spraken we in het forum over dit onderwerp en toen was er een zonsverduistering en kwam er geen enkele vraag over de invloed daarop op de zonnepanelen. Maar alle gekheid even op een stokje, laten we even naar de besluitvorming naar de moties inderdaad gaan kijken. Voorzitter, omwille van de tijd inderdaad er zijn ik ga toch in op de motie ook de moties die niet zijn ingediend. En laat ik beginnen bij de motie over kernenergie. Ja voorzitter, zoals u ook in de analyses kunt lezen hebben wij in deze regio een overschot aan warmte eigenlijk. Echt een warmteregio zoals we dat dan noemen. En een tekort voorzien we aan elektriciteit. We hebben al eerder gehad over Stedin, over de netten. Maar we gaan natuurlijk steeds elektriciteit verbruiken. En ja het is ook een feit en het wordt ook wel erkend dat alleen zon en alleen wind dat ja niet voldoende gaat zijn om aan die vraag te voldoen. Maar wij hebben als college geen standpunt over kernenergie en ik kan me inderdaad voorstellen de motie niet oproept om dat hier lokaal te gaan regelen.

Maar er zijn inderdaad in het verleden een aantal zoeklocaties in Nederland, een aantal plekken waar dat mogelijk gerealiseerd zou kunnen worden op voorwaarde natuurlijk wel dat er een marktpartij is die dat initiatief gaat nemen. Maar je ziet nu wel politiek ook landelijk dat een en ander kantelt. Maar die ontwikkelingen die wachten we af. Dus ik laat het bij oordeel raad, maar als dat wordt aangenomen ja dan zal ik dat meenemen. Ik weet dat in andere gemeenten dergelijke moties zijn ingediend. Voorzitter, over de motie over de windmolens en dan niet op ons zoekgebied, ja ook daarvoor geldt wat mij betreft oordeel raad omdat wij daar als college niet een standpunt over hebben ingenomen. Ik wil wel het proces duidelijk schetsen. Er is gewoon ja gekeken eigenlijk naar de nou ja naar de ruimtelijke mogelijkheden. Het is gewoon eigenlijk heel ja technisch van aard van waar zou het kunnen en waar zijn gebieden waar je dat verder zou kunnen onderzoeken. Maar waarbij altijd en dat staat in de RES ook aangegeven bij de draagkracht van het landschap altijd ja belangrijker is dan uiteindelijk de behoefte aan duurzame elektriciteit dan op die plek. Dus de draagkracht van het landschap altijd de voorkeur dan zou genieten.

Het is wel ook goed om aan te geven dat op landelijk niveau de doorrekeningen laten zien dat we voor die 35 terawattuur die duurzaam opgewekt moet worden dat we daar in de concrete nou ja plannen die daar liggen echt concreet die in de pijplijn zitten dat daar dat die doelstelling hoogstwaarschijnlijk goed gehaald gaat worden. Dus ook daarvoor nou ja ook dat zou ik meenemen inderdaad in die overweging. En naast het draagvlak van het landschap is ook draagvlak van de omgeving een punt. En nou ja dat ik hoef u niet te zeggen we hebben net een discussie afgerond over de schaarse ruimte en de vraagstukken die dat nu al oplevert. Kan ik u denk ik ook wel en dat je ook wel in den lande voorspellen dat daar ook de nodige discussies over zouden plaatsvinden. Maar nogmaals, oordeel raad. Dan nog twee moties die niet zijn ingediend maar ik beschouw ze even als wel ingediend. En daar kan ik over het lokaal eigendom dat heb ik ook in het forum al aangegeven van dat we moeten uitzoeken hoe we dit kunnen gaan verankeren in lokaal beleid. Ik denk dat de omgevingswet die er aan zit te komen en de omgevingsvisie en plannen die daaruit voortkomen daar aanknopingspunten zitten. En nu denk ik niet dat wij hier heel grootschalige energie gaan opwekken.

Dus de problematiek die met buitenlandse partijen die hier geld gaan verdienen met Nederlands belastinggeld dat dat hier niet zo heel snel zich voor zal doen. En dat we ons vooral richten inderdaad op zon op daken. En ik vind dat we daar nou ja nog meer actie inderdaad en ook echt beleid op moeten gaan maken. En daar gaan we de komende tijd ook mee aan de slag. Maar ik kan in ieder geval op de motie positief nou kan ik daar sta ik daar heb ik een positieve grondhouding tegenover. En ten aanzien van de motie voor zon op Rijswijk in aansluiting daarop kan ik u melden dat we daar morgen mee in gesprek gaan met de coöperatie. Dus in dat opzicht wordt daar uitvoering aan gegeven denk ik zo. Voorzitter, ik heb het geprobeerd kort te houden.

Pagina 39 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De voorzitter: Goed. Ik stel voor dat we een korte tweede termijn houden. Ik laat het geheel aan u. Maar misschien kunt u reageren op de moties. Ik gewoon het lijstje weer af. Meneer Van Enk. De heer Van Enk CDA: Ik had een hele korte eerste termijn voorzitter. En ik moet nu toch wel zeggen dat ik erg onder de indruk ben van alle technische kennis die tentoon is gespreid door mijn collega's van andere fracties op dit onderwerp. Hulde. Ik denk dat de heer Kooy de competitie wel gewonnen heeft, want het is hem zelfs gelukt om de wethouder bij hem thuis een technische noviteit te tonen die ongetwijfeld zijn invloed zal doen gelden in de RES 2.0. Maar daar wachten we nog even op. Als het gaat om de moties ja wij kunnen de motie van BVR wel steunen. Mits windturbines hetzelfde is als windmolens. We hebben gehoord wat een nadelen die kunnen betekenen voor de omgeving. Dat zal zelfs de regisseur die vanavond heeft ingesproken namens de Milieufederatie Zuid-Holland ons wel niet kwalijk nemen als we die motie steunen, want er wordt ten slotte ook een alternatief aangegeven, de zonnepanelen. De andere motie over kernenergie ja dat vindt mijn fractie toch wel iets wat des nationale regering is. Ik heb als student nog ooit meegewerkt aan een brede maatschappelijke discussie over kernenergie.

Daar is toen uitgekomen dat er geen echte kerncentrales meer zouden worden gebouwd in Nederland, behalve de twee proefinstallaties. De uitkomst was toen dus niet doen, en dat kan veranderen. Want toen bestond het middel nog niet wat we nu maatschappelijke kostenbatenanalyse noemen. Het kan dus zomaar helemaal andersom raken. Maar ik heb er alle vertrouwen in dat het nieuwe kabinet die afweging ook zonder ons kan maken, zeker als daar een sterk CDA in terugkomt. Voorzitter, deze motie zullen wij dus niet steunen. De voorzitter: Ik zie een interruptieverzoek, mevrouw De Man. Mevrouw De Man OR: Ja dank u wel voorzitter. Ik wil toch eens kijken of ik de heer Van Enk kan verleiden om toch wel voor deze motie te gaan. Want ik begrijp heel goed hoor dat het eigenlijk niet aan Rijswijk is om zo'n beslissing te maken. Dat het eigenlijk op landelijk niveau gebeurt. Maar ik denk als niemand als er geen enkele gemeente is die zegt van we moeten hiernaar kijken dan gaan ze het ook niet doen. En hoe meer dit dus wel gebeurt en er zijn dus ook andere gemeentes die dergelijke moties hebben ingediend hoe meer dat geluid terechtkomt vanuit de gemeentes bij het landelijke, hoe groter de kans dat ze ons ook serieus nemen en daarmee aan de slag gaan. Ik zou juist zeggen, steun het daarom. De voorzitter: De heer Van Enk.

De heer Van Enk CDA: Ja helaas voorzitter, ik vertrouw toch meer op de inzichten op rijksniveau dan onze hoe mooi ook onze technische discussie hier. Dank u wel. De voorzitter: Oké we gaan het zien. Gaan we verder met meneer De Vries. De heer De Vries GL: Ja dank u voorzitter. Kort, in ieder geval goed om te horen dat de wethouder aangeeft dat er een positieve grondhouding ten opzichte van de motie lokaal eigendom. En daarnaast ook dat er al uitvoering wordt gegeven aan de motie zon op Rijswijk. Dat is dan nou daarbij vroeg ik me nog af, neemt u hem daarbij ook over? Tot slot nog voorzitter, de RES is een volgende stap in de energietransitie naar een toekomstbestendige leefbare aarde. Wat GroenLinks betreft nou had die stap wel wat groter gemogen. De regionale energiestrategie dringt de effecten van klimaatverandering nog onvoldoende terug. Gelukkig kunnen

Pagina 40 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

wij als Rijswijk in de uitvoering grotere stappen maken. En laten we voortvarend aan de slag gaan met de energietransitie. GroenLinks zal omdat deze RES een stap in de goede richting is voor dit voorstel stemmen. De voorzitter: Goed. Meneer Veerman. De heer Veerman D66: Dank u wel voorzitter. Ja ik heb al wat vragen gesteld over aanpassingen van onze lokale energietransitie. Daar heb ik nog geen antwoord op gehad. Maar ik vroeg me eigenlijk een beetje af, het voorstel ligt nu voor. Per 1 juli wordt dit als alle gemeentes akkoord gaan gaan we hiermee verder. We kunnen natuurlijk wel moties indienen, en ik vraag me eigenlijk een beetje af wat we daarmee gaan doen. Want in de versie van 1.0 kan dat volgens mij niet meer meegenomen worden. Daar zijn we gewoon te laat mee. Dus ik weet niet of er een brief aan gekoppeld wordt voor een zienswijze. Maar dan zouden we pas over twee jaar weer aan de beurt zijn als de versie 2.0 op de agenda staat. Dus ik was even benieuwd hoe we dan met die moties omgaan. Dank u wel. De voorzitter: Oké. Mevrouw De Mooij. Mevrouw De Mooij VVD: Dank u wel voorzitter. Ik wil de wethouder bedanken voor zijn beantwoording en ook dat hij nou ja in ieder geval zich niet negatief heeft uitgesproken over de motie die wij ondersteunen. En ik wacht het indienen van de moties af. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Dan gaan we verder met mevrouw De Man.

Mevrouw De Man OR: Ja dank u wel voorzitter. Ja ik heb nog wel een vraag aan de wethouder met betrekking tot nou ja de zonnepanelen die zo onderbelicht zijn in het plan. Want u zegt ook die windmolens dat gaat ook allemaal de schaarste ruimte. Dus we moeten even kijken of dat gaat. Maar als u dat al weet van die schaarste ruimtes. Waarom wordt er dan niet meer ingezet juist op zonnepanelen? We hebben hier zoveel daken. Er wordt door GroenLinks wordt daar dus aangedragen om daarmee vol te plakken. Maar hoeveel daken hebben we niet in Rijswijk? En ook in het bezit van de gemeente die we vol kunnen gooien. In plaats van die onderhoud behoevende groene daken die ik soms nog wel zie liggen. Dus ik vraag me af, waarom is dat niet zo meegenomen? Daar ben ik nog wel benieuwd naar, dank u. De voorzitter: Mevrouw Mauer. Mevrouw Mauer WIJ.: Ja wij hadden nog geen antwoord gekregen op de vraag wat het de Rijswijker gaat kosten. Dat zouden we graag nog wel willen weten. En betreft de motie kernenergie volgen wij ook de lijn van het CDA. De voorzitter: Meneer Van der Meij. De heer Van der Meij GBR: Ja voorzitter dank u wel. Ja ik wil me toch even concentreren op de motie die we gezamenlijk met een aantal partijen hebben ingediend over de kernenergie en de reactie van de heer Van Enk namens het CDA verbaast mij.

Andere CDA-fracties in de regio die hebben een vergelijkbare motie inmiddels al aangenomen. Waarschijnlijk is dat de Omtzigt-klem die nou inmiddels flink aan het voortwoekeren is. Voorzitter, ja hoe het landelijk gaat met het thema rondom de energietransitie en het onderdeel kernenergie Pagina 41 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

dat weten we natuurlijk niet. En ik heb ook absoluut niet de pretentie dat Rijswijk daar het verschil in gaat maken. Waar het wel om gaat is en dat is ook een antwoord op de reactie van de heer Veerman, het gaat het er mij niet om dat wij nu opeens nieuwe amendement gaan schrijven of nieuwe reacties op reacties gaan schrijven. Het gaat erom dat op het moment dat de wethouder aan tafel zit en verder praat met zijn collega's over de regionale energiestrategie zich gesteund voelt dat die zonder last en ruggenspraak over het thema kernenergie van gedachten kan wisselen. En niet in de zin van nee ik mag het even niet. Want in de RES staat dat we tot 2030 even niet dit thema mogen aansnijden. We moeten gewoon de ogen en oren openhouden om ook dit thema te betrekken bij de energietransitie of het nou voor 2030 of na 2030 is. En daar is met name dit deze motie voor bedoeld om de wethouder een ruggensteun te geven samen met zijn collega-wethouders om in de tafel hierover van gedachten te wisselen. Dat was mijn inbreng in tweede termijn voorzitter. De voorzitter: Goed. Meneer Kooy. De heer Kooy PvdA: Voorzitter dank u wel. De twee moties die wij samen met GroenLinks indienen zou ik dan wel formeel als ingediend willen beschouwen totdat de wethouder zegt ik neem ze over. Dan hoeven we ze ook niet in stemming te brengen. Maar de wethouder stipte een heel goed stuk aan.

En voor sommigen misschien ook een pijnlijk stuk. We hebben nog nooit het energiebeleid in Rijswijk vastgesteld. En nu komt de wethouder zelf ermee dat die het energiebeleid wil vastleggen. Dus ik ben heel benieuwd wethouder wanneer komt u dan met het energiebeleid voor Rijswijk? De voorzitter: Oké was kort maar krachtig. Meneer Braam als laatste. De heer Braam BvR: Ja voorzitter, ik heb feitelijk niets toe te voegen aan wat ik in de eerste termijn heb gedaan. Ik ben even nog nieuwsgierig naar de reactie van de wethouder op vooral de twee moties van GroenLinks en Partij van de Arbeid. En daarna zullen wij al dan niet via een stemverklaring aangeven wat wij daarvan vinden. Maar uiteraard de andere twee moties een daarvan hebben we ook meegetekend, het zal u niet verbazen dat we die natuurlijk steunen en graag breed geaccepteerd willen zien. De voorzitter: Oké. Dat was dan de tweede termijn van de raad. Gaan we naar de wethouder, meneer Keus. Wethouder de heer Keus: Ja dank u wel voorzitter. Ik heb een aantal openstaande vragen nog. Ik als ik de fractie van D66 goed begrepen heb is eigenlijk de vraag van of dit nou aanleiding die vraag of het aanleiding is om het energiebeleid aan te passen. De heer Kooy vraagt eigenlijk om daarmee te komen. Dus de vraag van volgens mij aan te passen wat er niet is, maar er is energiebeleid.

We hebben een basisdocument ten aanzien van de energietransitie. En we zijn bezig natuurlijk met de transitievisie warmte. Dat is ook beleid heer Kooy. En dat heb ik ook aangegeven in eerste termijn, dat is ook nodig om die doelstellingen uit de regionale energiestrategie om onbenutte daken ook te benutten voor zonne-energie voor de opwek daarvan. En daarvoor is wel beleid nodig en dat zal daar zal aan gewerkt worden. In de uitvoering zal je zien dat allerlei vraagstukken opkomen. Bij voorbeeld het verzekeren ervan. Wat voor invloed hebben zonnepanelen bijvoorbeeld ook op het bepalen van de WOZ, van het onroerend goed. Allerlei andersoortige vraagstukken. Daken beschikbaar stellen voor coöperatie, eigendomsverhoudingen. Wat nou als de exploitatietermijn of allerlei praktische vraagstukken. Dus daar moet gemeentelijk beleid op komen. En daaraan zal worden

Pagina 42 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

gewerkt, zodat we ook inderdaad invulling kunnen geven aan die ambitie die hier in de regionale energiestrategie is opgenomen. Voorzitter, ik heb een interruptie. De heer Kooy PvdA: Wethouder dank u wel. Graag een horizon wanneer wij dat beleid tegemoet kunnen zien. En niet het transitieverhaal, maar het echte beleid waar u nu net op doelt. De heer Keus: Ja voorzitter, daar gaat het echt over de opwek van duurzame elektriciteit. Daar ga ik nu zeggen dat ik daar snel met een raadsinformatiebrief wel mee ga komen, dat het tijdspad uiteenzet daarover. Maar dat eraan gewerkt gaat worden. Want dat is echt urgent, want ja die ik denk dat er genoeg mensen hun daken beschikbaar willen stellen. Maar dat er nu nog best wel wat hobbels te nemen zijn. Het is echt de bedoeling dat we gaan zorgen ook. Dus daar het antwoord op. Ja en ook op de moties en dat heb ik ook in antwoord op de heer Veerman ook in het forum aangegeven dat een hoop van de moties die bij de concept-RES zijn ingediend eigenlijk en ja dat is eigenlijk een lokale aangelegenheid. En ik heb daarin toegezegd dat ik ook voor die moties waar dat van toepassing is dat er lokale invulling aan moet gegeven worden. Dat ik daar nog separaat ook bij u op terugkom wat dan de reactie van het college op die moties is. Dus daar volgt nog een reactie vanuit het college.

Voorzitter, ja de uitvoering en dat was een eerdere vraag die ik niet beantwoord had. Maar de horizon inderdaad van de regionale energiestrategie is 2030. En het is dus een regionale opgave. En de heer Braam heeft het goed gezegd, van ja wat is daar nu het Rijswijkse, wat gaat Rijswijk voor zijn kap nemen inderdaad daarin. En de inzet is om voor 2025 ook echt concreet tot de vergunningverlening van die projecten over te zijn te gaan. Dus het is niet alleen een soort het is niet alleen een bredere uitvraag van nou ja als we het niet redden dan houdt het op. Maar je spant je wel in om ook concreet tot vergunningverlening voor die projecten in te gaan tot voor 2025 zodat het ook duidelijk is wat concreet of die doelstelling van het klimaatakkoord of dat ook echt gehaald gaat worden. Ja dan over de kosten. Ja de regionale energiestrategie zelf heeft op zichzelf behalve wat uitvoeringskosten levert is dat niet direct levert dat niet direct kosten op voor onze inwoners. Natuurlijk wel als er invulling gegeven gaat worden aan concrete projecten die zich in het kader van deze strategie zich voor gaan doen. Ja je zou kunnen zeggen van ja het feit dat we nu voor Stedin bijvoorbeeld dan een investering gaan doen dat zou je er eigenlijk misschien ook al dat doe je ook in het kader van de regionale energiestrategie. Dat zou je daar ook al onder kunnen scharen.

Maar dat levert dus juist weer geld op. Een hoop maatregelen waar de regionale energiestrategie zich op inzet bijvoorbeeld als het gaat om warmte is om juist die warmtevraag naar beneden te krijgen. Ook dat zou inderdaad naast conform ook ja besparing van de lasten moeten leiden. Dus ja het is nu het is echt per ja maatregel of qua investering is het afhankelijk van welke kosten je daarin meeneemt. En kijken wat de opbrengst ook tegen opbrengst en je ziet al heel concreet bij deze twee voorbeelden die ik noem dat het ook weer geld oplevert. Maar dat zal ook de verdere uitwerking zullen we daar steeds scherp op blijven wat die kosten uiteindelijk onderaan de streep voor de mensen zullen zijn. En waarbij er zeker en dat is dus vanuit het basisdocument ook echt dat is geen dat zijn geen lege woorden. Dat ook de betaalbaarheid ook echt enorm van belang is bij de energietransitie. Niet alleen in het kader van rechtvaardigheid, maar om het benodigde draagvlak ook te halen voor het beleid. Anders blijven mensen ja die blijven anders stilstaan. Dus ook dat ja is dus heel belangrijk. Voorzitter, ja dan heb ik hier ja volgens heb ik alle antwoorden gegeven. Dus dank u wel. De heer Kooy PvdA.: Ja ik mag denk ik, oké nou ja in ieder geval nog een korte vraag. Want ik had gevraagd u gaf aan positief tegenover de moties te staan. En dat u aan eentje al uitvoering aan het geven was.

Maar ik vroeg me af, is dat dan ook neemt u ze dan over ja of nee? Dus wat is dan precies de status daarvan? Pagina 43 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De voorzitter: Wethouder. Wethouder de heer Keus: Ja voorzitter, dan spreek ik u ook echt direct aan. Dat is dat eigenlijk dat concept van het overnemen van moties dat doen we eigenlijk niet meer aan. We geven een advies. In dit geval is dat een positieve grondhouding. Dat geven wij mee aan uw raad om over te stemmen. Of geen bezwaar als je zo wil. De voorzitter: Meneer Veerman. De heer Veerman D66: Dank u wel. Er zijn een aantal moties natuurlijk genoemd. En ik snap dat we die van GroenLinks bijvoorbeeld onder andere dat we die lokaal mee kunnen nemen. Maar ik heb geen antwoord op mijn vraag gekregen wat gaan we met de andere moties doen die eigenlijk aan de RES vastgeplakt zouden moeten worden terwijl de RES nu voorligt? Wat heeft het nog voor effect dat we die moties wel of niet indienen en ter stemming brengen als we in de RES 1.0 daar niks meer mee kunnen doen? Daar was ik nog even nieuwsgierig naar of wethouder daar nog iets over kon zeggen. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder. Wethouder de heer Keus: Ja sorry, maar ik snap misschien heeft de heer Veerman het over de voorliggende moties of misschien even ter verduidelijking? De heer Veerman D66: Nou ik vraag me af wat de moties over kernenergie en de windmolens wat die nog we hebben natuurlijk een aantal moties ingediend al. En die kunnen in 1.0 meegenomen worden of worden teruggegeven aan de raad.

Nou daar gaat u nu in uw nieuwe energiebeleid mee aan de slag. Wat ik een hele goede zaak vind. Nou er zijn twee moties die we wel lokaal kunnen afhandelen in ons lokale beleid. Maar kernenergie en windturbines dat is echt een onderdeel van de RES, daar kunnen we lokaal niet zo heel veel mee denk ik. Behalve dat we er misschien voor of tegen zijn. Maar hoe gaat dat dan meegenomen worden in die versie 1.0? Want volgens mij is die mogelijkheid er niet meer. Maar dat vroeg ik me even af. De voorzitter: Wethouder. Wethouder de heer Keus: Nee voorzitter, daar heeft de heer Veerman inderdaad gelijk in. Die worden daar niet verwerkt. Maar die roepen het college op een bepaalde houding aan te nemen in dat verband. En dat is inderdaad in aanloop dan naar RES 2.0 die over twee jaar ja weer ter besluitvorming wordt voorgelegd. Dus zo begrijp ik de moties die zijn ingediend. En de overige moties bij de concept-RES die waren echt direct gericht aan het proces van de RES en deze echt aan het college. De voorzitter: Oké ik stel voor om een eind te maken aan de beraadslaging. Of ja is iedereen bediend? Goed, wethouder dank voor de behandeling van dit raadsvoorstel en de moties. Ik stel voor dat we overgaan tot besluitvorming. a.

Motie kernenergie RES – GBR, BVR, VVD, OR

De voorzitter: Ik stel als eerste aan de orde motie kernenergie ingediend door raadslid Van der Meij en een paar anderen. Zijn er stemverklaringen nodig? Ja meneer Dolmans.

Pagina 44 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De heer Dolmans D66: Ja dank u voorzitter. Ik zal zelf in ieder geval tegen de motie kernenergie stemmen. Ik ben niet principieel tegen kernenergie. Maar ik denk dat het in de energiemix in onze regio nul bijdrage gaat leveren. Alleen maar afleidt van waar we voor staan. Het bouwen van een kerncentrale inclusief planvorming gaat minstens dertig jaar kosten in deze regio en is dus geen oplossing. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Koopman. Mevrouw Koopman D66: Ja nou we hebben een individuele stem meneer de voorzitter. Ja ik wil ook ik ga ook tegen deze motie kernenergie stemmen. Ik ben wel principieel daartegen. Zowel door de winning als voor de afval daarbij. Dus ik zal hier sowieso tegen stemmen. De voorzitter: Ja u bent het met de fractievoorzitter eens. Begrijp ik dat goed? Mevrouw Koopman: Ik heb een individuele mening hierover. De voorzitter: Oké mevrouw Woudstra die zit daarachter. Ook van dezelfde fracties. Mevrouw Woudstra D66: Het is helaas voor u drie keer een andere tekst. Ik ben niet tegen kernenergie in principe. Wel tegen de manier het hier verwoord was. Ik sluit aan bij het feit dat dit nu niet het moment is om op deze manier het daarover te hebben. Voor onderzoek en innovatie zal ik altijd stemmen. De voorzitter: Oké dank u wel. Nog anderen? Ja meneer Veerman die is ook van die fractie volgens mij. Gaat uw gang.

De heer Veerman D66: Wetende dat die pas in de versie 2.0 meegenomen kan worden en dan hebben we het over 2023. Dan zijn we al een eind op weg. En kernenergie ik ben dus niet tegen kernenergie. Ik denk dat het parallel naast de processen die er ook gevoerd moeten worden om te onderzoeken wat de verdere mogelijkheden zijn ook meegenomen moet worden. Parallel naast dit hele proces. Alleen de periode duurde een beetje lang. Dus niet tegen, maar ik hoop dat er andere middelen zijn die eerder aan bod kunnen komen. Dank u. De heer Sleddering VVD: Voorzitter, ik zou een punt van orde willen maken. En ik wil vragen of alle raadsleden individueel een verklaring bij deze motie willen geven. De voorzitter: Dan staat de stemprocedure open. Dames en heren, de griffier meldt mij dat 15 stemmen voor en 14 tegen. Daarmee is die aangenomen. b.

Motie windturbines NEE - BVR

De voorzitter: We gaan naar motie 2, motie windturbines van meneer Braam en zijn fractie. Zijn daar stemverklaringen bij? Ik zie gerumoer links voor mij maar geen stemverklaringen? Dan gaan we over tot de stemming. De procedure start. 22 stemmen voor, 7 tegen. Daarmee aangenomen. Dan gaan we naar motie 3, lokaal eigendom van meneer Veerman en de PvdA-fractie. Stemverklaringen daarbij? Meneer Van Enk.

Pagina 45 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De heer Van Enk CDA: Ja ik heb vergeten in mijn tweede termijn te reageren op de ingediende moties van GroenLinks want ik had mijn iBabs niet ververst. Maar ik heb de gehoord dat de wethouder daar geen bezwaren tegen had. Hij zou het bijna willen overnemen als het van u had gemogen maar dat mag niet, terecht. Maar in dat geval zal mijn fractie ook voor deze moties van GroenLinks stemmen. De voorzitter: Oké nog anderen met stemverklaringen zie ik niet. Dan gaan we nu stemmen. De procedure staat open. Er zijn 22 stemmen voor en 7 tegen, daarmee is die aangenomen. Dan gaan we naar motie 4, zon op Rijswijk ook van GroenLinks en de Partij van de Arbeid. Stemverklaring? Ja mevrouw Van der Mooij volgens mij ja. Mevrouw De Mooij VVD: Dank u wel voorzitter. Wat de VVD Rijswijk betreft gaat we niet voor nog extra panelen op het dak van de Atlis. Op zich zijn we niet tegen de initiatieven van zulke coöperaties, dat zijn prima initiatieven maar is een gepasseerd station. En ook zon op Rijswijk geeft dat zelf in hun brief al aan dat het boek wat hem betreft is gesloten is. Dus geen extra panelen leggen op de Atlis maar op zoek gaan naar andere daken waar wel mogelijkheden zijn. En VVD Rijswijk zal dan ook tegen deze motie voor zon op Rijswijk stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Nog anderen met stemverklaringen? Meneer Kooy, verder niet? Meneer Kooy.

De heer Kooy PvdA: Voorzitter dank u wel. Wij hopen dat zon op Rijswijk de handschoen toch weer gaat oppakken en ook verder kijkt naar daken die we nog hebben als bijvoorbeeld De Schilp. De voorzitter: Goed. Volgens mij zijn we dan afgerond met stemverklaringen. Dan gaan we nu stemmen. Het loket is geopend. 23 voor en 6 tegen, daarmee is die aangenomen. Dan gaan we nu besluiten over het raadsvoorstel. Zijn daar stemverklaringen bij af te geven? Mevrouw De Man zie ik. Verder geen anderen? Mevrouw De Man, stemverklaring. Mevrouw De Man OR: Dank u wel voorzitter. Ja onze fractie de stem van onze fractie had heel erg afgehangen van de moties die vanavond werden ingediend. En we zijn ontzettend blij dat de twee moties die wij hebben ja alle vier de moties die we hebben gesteund zijn aangenomen. Dus we zullen voor dit raadsvoorstel stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Oké geen anderen met stemverklaringen? De stemloketten zijn nu geopend om te besluiten over dit raadsvoorstel. Gaat uw gang. Er zijn 27 voor en 2 tegen. En daarmee is het voorstel aangenomen. Dames en heren, we vorderen redelijk op de agenda en ook met de tijd. Is het een idee om de kadernota's in een ronde te behandelen? Mevrouw Koopman D66: Nee daar ben ik tegen. De voorzitter: Wie is daar tegen? Zullen we dat gewoon doen? Mevrouw De Man.

Mevrouw De Man OR: Voorzitter, ik snap niet zo goed hoe we daarop tegen kunnen zijn. We hebben in het forum echt al een hele uitgebreide behandeling gehad. Dus laten we alsjeblieft een beetje vaart erin houden en het inderdaad tegelijk behandelen. Pagina 46 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De voorzitter: Ja ik maak er maar een ordevoorstel van. Mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen: Nou ik sluit me aan bij mevrouw Koopman. Ik ben hier ook tegen. Dit gaat om beleid voor komende jaren. Hele sociale domein. De voorzitter: Mevrouw Van Amerongen. Mevrouw Van Amerongen: Ja als er dan partijen tegen zijn wil ik vragen of we de laatste nota als akkoordstuk kunnen afdoen. Dus als we dat dan als een akkoordstuk kunnen afdoen dan kunnen we de andere twee apart behandelen volgens mij. De voorzitter: Meneer Sleddering. De heer Sleddering VVD: Ik vind echt ongelofelijk dat we na de forumbehandeling die zeer uitgebreid was nu ook nog weer alle drie apart gaan behandelen. Ik steun uw voorstel om het in ene te doen. Ik vraag u ook let op de spreektijden van de raadsleden. De voorzitter: Goed. Nog anderen? Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler CDA: Ja ik wil voorstel om de kadernota participatie en werk samen te doen en die van armoede apart te doen. Dat zijn toch wel twee afzonderlijke onderwerpen volgens mij. Participatie en werk liggen aardig in één. Dus volgens mij hebben we dan een efficiënt voorstel met elkaar. Mevrouw Koegler: Ik wil dus nota’s werk en participatie samen en armoede apart. De voorzitter: Maar dit is te verdeeld. Ik ga gewoon maar de volgorde doen. Maar wilt u zich heel bondig opstellen. Dan komen we toch nog wel in de tijd uit. Ik heb hier een sprekerslijst.

Meneer Ezinga begint, mevrouw Koopman, mevrouw Van der Kooij, mevrouw De Man, meneer Karremans, meneer Weterings, mevrouw Van Amerongen, mevrouw Koegler, mevrouw Van Nunen en meneer Van den Berg. Dat is de volgorde die we gaan doen. 16. Raadsvoorstel Kadernota Samen Kans-Rijk (21-027) De voorzitter: Dus dan gaan we nu vlot beginnen met agendapunt 16, de raadsvoorstel kadernota armoede. Meneer Ezinga, wilt u het woord? De heer Ezinga VVD: Voorzitter, ik zou bijna niet durven. Gegeven het feit dat mijn fractievoorzitter aangegeven heeft dat ik het echt heel kort moet gaan houden. Nee alle gekheid op een stokje, ik ben blij om te zien dat deze drie kadernota's hier op tafel liggen de hedenavond. Ze zijn nodig en bieden handvaten voor het aankomende beleid voor de komende jaren. We gaan het eerst hebben over het voorstel kansrijk met betrekking tot de armoede. Wij zien een financiële paragraaf op hoofdlijnen en daar hebben wij ook om gevraagd. En daar zijn wij ook blij mee. Wij hebben tijdens het forum een aantal dingen besproken waar wij kritisch op waren. Namelijk dat een aantal dingen al eerder door ons voor waren gesteld maar eigenlijk nu ik raak een beetje in de war van het scherm, excuus. We hadden een aantal dingen een aantal jaren geleden al

Pagina 47 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

voorgesteld met betrekking tot de kwijtschelding van de gemeentelijke belasting alleen dit blijkt nu nog steeds te moeten worden onderzocht. En wij zien dus met betrekking tot dat soort initiatieven hadden wij veel meer snelheid gewild. De kadernota's zijn een meerwaarde en deze kadernota is ook een meerwaarde. Maar we missen eigenlijk en dat hebben we ook aangegeven en ik zal het kort houden daarop de huidige tijdsgeest, de actualiteit die op dit moment speelt, de huidige gemeentelijke begrotingen die een grote rol spelen bij de besluitvorming van ons beleid. En daar zien wij in dit voorstel best wel weinig van terug. Er zijn weinig creatieve voorstellen met betrekking tot de efficiency die we willen realiseren op het sociaal domein. En daar zijn wij enigszins teleurgesteld in. Ja je zou bijna kunnen zeggen wij hebben het hier over armoede maar zijn we bij de gemeente hier niet in beleid armoe troef aan het spelen? En dat is niet omdat wij onze inwoners daarin tekort willen doen. Nee de VVD staat juist voor een gelijke behandeling en een rechtvaardige behandeling. Zeker waar de mensen die hulp behoeven. Alleen we moeten wel gaan denken dat bij de grootste post in onze begroting waar de schulden oplopen voor de gemeente daar echt nog wel winst te behalen valt om geld te besparen en dat vraagt creativiteit. Ik hoor de reactie daarvan van de wethouder daarop.

En verder zullen wij indien er geen gekke dingen verder gebeuren in het komende debat voor stemmen voor deze nota. Tot zover. De voorzitter: Goed, dan gaan we naar mevrouw Koopman. Mevrouw Koopman D66: Ja dank u wel. Nou de VVD vergeet misschien dat dit vooral rijksgelden zijn bestemd voor het armoedebeleid. De nota kansrijk is wat ons betreft een goede voortzetting van het huidige minimabeleid waarbij er met name verbeteringen zitten in het maatwerk van de Stichting KEi voor ouders en kinderen. En hartelijk dank voor de toevoeging van de financiële paragraaf. Kunt u ook toezeggen dat deze de financiële paragraaf nu ook terugkomt in de P&C-cyclus? Dus dat we de voortgang daarop kunnen zien. En ik ga er natuurlijk ook vanuit want er komen nog een aantal nota's aan voor het sociaal domein dat die financiële paragraaf daar gewoon in staat op hoofdlijnen. Zodat we daar niet in het forum nog om hoeven te vragen. Tot slot nog een aandachtspunt voor werkende armoede. Werkende armen. Juist ook door de coronatijd zijn er met name ook bij tweeverdieners inkomens weggevallen. Daardoor is het gezamenlijke inkomen vaak nog wel boven de grens maar de kosten daarvan zijn niet omlaag gegaan. Dus deze mensen hebben vaak ook een armoede en komen voor geen enkele regeling in aanmerking.

Ik pleit er nu niet voor om de inkomensgrens te verhogen, maar wellicht zou er via het financieel servicepunt tijdelijke maatwerkoplossingen ook voor deze groep kunnen zijn. Misschien vanuit de coronacompensatiegelden. Tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Goed. Gaan we naar mevrouw Van der Kooij. Mevrouw Van der Kooij GL: Ja dank u wel voorzitter. Wij waarderen erg dat de wethouder haar best heeft gedaan de kadernota aan te passen met de wensen van de raad die vorige weer zijn gezegd. Er zijn nog een aantal stukken veranderd, dat is mooi. Maar de wethouder wees vorige week ook op de overeenkomsten tussen de nota en het manifest tegen armoede van PvdA en GroenLinks. En als je kijkt naar de terminologie is er zijn er inderdaad wel overeenkomsten. Maar als je kijkt naar de invulling daarvan zijn er nog verschillen. Nou en vorige week had ik het al over het maatwerk. Ik wil het toch nog even noemen. Ook al moet ik het kort houden. Dat vind ik echt een belangrijk punt. Want maatwerk is voor ons echt vraaggericht werken en niet aanbodgericht. Het is toch veel mooier om te vragen waarmee kan ik u helpen en van daaruit de mensen te helpen met vervolgstappen dan aan de inwoners te vertellen wat er allemaal voor regelingen zijn? Door echt Pagina 48 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

samen naar oplossingen te kijken straal je vertrouwen uit naar de ander en is er meer gelijkwaardigheid. Hierdoor houdt de inwoner ook zoveel mogelijk de regie in eigen hand en dat is volgens mij wel iets wat de wethouder aanspreekt. Dit alles zorgt ervoor dat de oplossingen veel meer bij de inwoner passen en dus veel meer effect zullen hebben op korte maar ook op vooral lange termijn. En in de nota's staan diverse tools die worden ingezet. Met als doel mensen beter te bereiken en te informeren. En deze tools hebben zeker allemaal hun waarde. Maar voor ons is het vooral belangrijk dat er wordt ingezet op heldere communicatie om de inwoners zodat de inwoners makkelijk hun weg vinden in de veelheid van regelingen, organisaties en ook in deze tools. Helemaal als er sprake is van multiproblematiek. Beperk het aantal formulieren en de te zetten stappen voor de cliënt en maak gebruik van duidelijk taalgebruik. En houdt het bij één contactpersoon als dat mogelijk is. En we missen bij vroegsignalering ook echt wel de rol van de scholen, consultatiebureaus en de kinderdagverblijven, wat mevrouw Van Nunen vorige week ook al had verteld. Nou er waren nog een paar punten, die zal ik niet allemaal noemen.

Maar al met al, ondanks echt wel, ja, dat we waarderen wat de wethouder heeft gedaan, zullen wij toch niet voor deze nota stemmen, omdat er teveel punten zijn waar wij het dan, ja, toch wel graag een wat langer termijn oplossingen zouden willen zien. De voorzitter: Oké, gaan we door met mevrouw De Man. Mevrouw De Man OR: Dank u wel, voorzitter. Nou, ik kan het bijzonder kort houden. Onafhankelijk Rijswijk zit een beetje op dezelfde lijn als de VVD. We staan positief tegenover het voorstel en zullen ook voor stemmen. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Dan gaan we naar de heer Karremans. De heer Karremans WIJ.: Ja. Dank u wel, voorzitter. We hebben in het forum al onze bijdrage kunnen leveren, en daarin hebben we ook al ingestemd met het voorstel. Dus bij dezen gaan wij mee. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Kames. Mevrouw Kames RB: Nou, in ieder geval, wij hebben al heel veel besproken in het forum. En m’n collega, mevrouw De Man, heeft het ook al gezegd. Wij kunnen ons erin vinden en wij zullen voor stemmen voor het raadsvoorstel. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Mevrouw Van Amerongen. Mevrouw Van Amerongen GBR: Dank u wel, voorzitter. En ik wil ook de wethouder bedanken voor de aanpassingen. Ook wij misten een financieel hoofdstuk hierin. En dit is nu meer uitgebreid en per regeling is een budget toegekend, en dat is precies waar we om gevraagd hebben.

En we snappen ook dat de specifieke uitwerking hiervan, dat we dat kunnen verwachten in de uitvoeringsnota, dus daar kijken we ook naar uit. Nog wel één punt van aandacht, dat we ook van te voren hebben aangegeven, over de kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. Dit is nu nog erg vrijblijvend geformuleerd. We kunnen onderzoek doen, dat is wat er nu staat. En het is nog niet echt duidelijk wat we hier nou mee gaan doen. Gaan we dit onderzoek starten? Wanneer? En we vinden het jammer dat het niet iets concreter in de nota staat vermeld wat we hier nou mee gaan doen en wat de wethouder ermee bedoelt. Maar hierover vast meer in het kaderdebat. En met de gedane aanpassingen kan GbR voor stemmen met dit raadsvoorstel. Pagina 49 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De voorzitter: Goed. Mevrouw Koegler. Mevrouw Koegler-Böhm CDA: Dank u wel, voorzitter. Ja, ook het CDA staat positief tegenover het voorliggende raadsvoorstel. Het is goed dat in de kadernota een duurzame aanpak en een integrale benadering over de domeinen heen is beschreven. De beste weg uit armoede is wat het CDA betreft de weg naar werk. En het staat ook in de kadernota zo omschreven, daar zijn we blij mee. Het is goed dat er vanuit de gemeente ondersteuning geboden wordt aan de inwoners de dat ook echt nodig hebben. Maar uiteindelijk zijn al die regelingen slechts beperkt en vormen geen structurele oplossing. We zijn namelijk heel erg benieuwd naar de progressie die we als gemeente de komende tijd gaan maken met de integrale benadering en de nadere uitwerking in het uitvoeringsplan. Het CDA vindt het belangrijk dat kinderen gelijke kansen krijgen en ongeacht hun financiële thuissituatie mee kunnen doen. In het forum hebben we daarom ook onder andere aandacht gevraagd voor het gelijk trekken van de armoederegelingen op regionaal niveau. Om die verschillen te slechten, komt er meer ruimte voor maatwerk en krijgt de inwoner hierin de regie. Een goede ontwikkeling wat het CDA betreft. Daarbij is het dan wel belangrijk om deze eigen regie voor de inwoner goed te communiceren.

Hier is echt nog wel een wereld te winnen als je bijvoorbeeld kijkt naar het lage aantal inwoners dat gebruik maakt van de regeling van schoolreisjes. Dat is slechts 13%, dus daar zien wij echt wel ruimte voor communicatieverbeteringen. En wat dat betreft kunnen we ook aansluiten bij de verbeterpunten die GroenLinks net heeft meegegeven. Maar verder gaan we akkoord met het voorliggende raadsvoorstel. De voorzitter: Goed. Dan gaan we naar mevrouw Van Nunen. Mevrouw Van Nunen PvdA: Ja, voorzitter, ik ben toch iets langer van stof, helaas voor de heer Sleddering. Voorzitter, ik weet niet of mijn collega’s het interview met een CDA- en GroenLinks-wethouder vandaag in Trouw hebben gelezen. Maar de kop erboven is, GroenLinks of CDA, armoede is armoede. En daaronder tal van voorbeelden waarmee beide lokale bestuurders te maken hebben, en soms hun onorthodoxe oplossingen. Maatwerk dus, omdat de situatie erom vraagt en zelfs soms om schreeuwt. Beide wethouders geven trouwens ook adviezen voor landelijk beleid, maar een verhaal met een duidelijke visie en betrokkenheid bij de doelgroep. De huidige kadernota kansrijk Rijswijk ademt volgens de Partij van de Arbeid die visie en blik op de toekomst niet. We blijven met deze nota, vinden wij, kortetermijndenken. Ik noemde de Ooievaarspas al voor enkel een jaar, namelijk 2022.

En de overweging, het is net ook al genoemd, om én minder mensen voor kwijtschelding van lokale belastingen in aanmerking te laten komen en daarnaast voor een lager percentage. Voorzitter, het nieuwe van deze kadernota zit hem vooral in uitbreiding voor regelingen voor kinderen. Waarbij ook de inwoners van Rijswijk, en daar is overigens niks mis mee, opgeroepen worden een steentje bij te dragen. Alle armoede regelingen worden, het is net al gezegd, zoals blijkt uit de financiële paragraaf, betaald uit rijksgeld. Waarbij u zelfs formatie, loonkosten en bureaukosten bekostigt uit de Kleinsma gelden, die daarvoor helemaal niet bedoeld zijn. Vindt u dat een juiste keuze? Loonkosten en overhead komen immers niet direct ten goede aan de doelgroep zelf. Voorzitter, ik heb de wethouder afgelopen vrijdag gevraagd om nog een nadere uitleg van ons armoedebeleid uit rijksgelden te geven, wat bijvoorbeeld mogelijk betaald wordt uit een doeluitkering, maar heb daar geen reactie meer van haar op gehad. Zijn de begrote bedragen, zoals opgenomen in de financiële paragraaf, eigenlijk ook daadwerkelijk uitgegeven? Mag ik bovendien concluderen dat de gemeente Rijswijk geen euro uit eigen zak bijdraagt aan armoedebeleid? En nu mogelijk ook op toegekend rijksgeld in de algemene middelen wilt bezuinigen naar 2022? Verder heb ik het in het forum al gehad over het gebrek aan betrekken van scholen.

Het is net al genoemd door mijn collega van Pagina 50 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

GroenLinks bij het analyseonderzoek. De doelgroep zelf betrekken bij een oplossing. Integraal werken, ook buiten het sociaal domein. Denk bijvoorbeeld eens aan de rol van wooncorporaties en ook onderwijs bij de uitvoering. En ook is er nergens aandacht, of nauwelijks aandacht, zoals de adviesgroep sociaal domein ook aangeeft, voor armoede onder ouderen met enkel een AOW-uitkering. Maar de belangrijkste vraag, voorzitter, waarom bent u bij deze kadernota niet uitgegaan van een meerjarenblik en visie op bestrijding van armoede. Zelf zei u in het forum dat u het schrappen van regelingen na 2022 geen juiste keuze vindt, omdat het nieuwe kosten met zich mee zal brengen. Inderdaad. Waarom staat er niets over in deze nota? Waarom spreken we bij deze kadernota niet van een duidelijke MKBA, over investering in armoedebeleid en maatschappelijke opbrengsten, en doen we dat bij andere nota’s wel. Vandaag nog bij de uitgangspunten, vertrekpunten, voor Pasgeld. Heeft u daarvoor niet de handen op elkaar gekregen binnen het college? Dat is mijn vraag, en ik hoor graag uw reactie daarop. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Dan gaan we naar, tot slot, mijnheer Van den Berg. De heer Van den Berg BvR: Dank u wel, voorzitter.

Voorzitter, na een presentatie en een uitvoerige bespreking in het forum van de kadernota armoede, zijn wij dan ook verheugd dat de wethouder de aangedragen punten van Beter voor Rijswijk, maar ook die van andere partijen, heeft opgenomen in de nota. Om te voorkomen dat we weer uitvoerig ingaan op het forum, zal BvR dan ook instemmen met het voorliggend raadsvoorstel. De voorzitter: Goed, u was uitgesproken? Volgens mij zijn er geen woordvoeringen in de eerste termijn meer. Dan gaan het woord naar het college. Wethouder, mevrouw Bentvelzen. Wethouder mevrouw Bentvelzen: Ja. Dank u wel, voorzitter. En dank aan de raad voor de laatste vragen op deze kadernota, of in ieder geval de eerste termijn. VVD refereert aan, jammer, nog steeds in onderzoek naar kwijtschelding. Ja, mijnheer Ezinga, volgens mij heb ik de eerste termijn, en dat geldt ook voor mevrouw Van Amerongen, al aangegeven dat de motie die vorig jaar november is ingediend om de kwijtschelding volledig ten laste te leggen van de armoedegelden, verworpen is door de raad. En daarmee wil ik zeker een onderzoek doen en de mitsen en maren en de plussen en de voor en de tegens voor u op een rij laten zetten waarom dat naar mijn inziens niet zou moeten, en naar uw inziens misschien wel zou moeten. Maar daarom heb ik gezegd, we doen een onderzoek, zodat we daarna erover kunnen praten met elkaar.

D66 geeft aan, kunnen wij een toezegging krijgen van de wethouder om de financiële paragraaf, A, enerzijds altijd te koppelen aan de P&Ccyclus? Die toezegging kan ik u doen. En B, u vraagt mij een toezegging om de financiële paragraaf direct mee te nemen in de nog volgende nota’s binnen het sociaal domein in ieder geval. En ook die toezegging kan ik u doen. GroenLinks refereert dat manifest versus de kadernota. Ja, ik heb daar al eerder in het eerste … Of in het forum met u over gesproken, mevrouw Van der Kooij. En ik denk dat dat multi-interpretabel is voor mij. Als ik er naar kijk, staat er grotendeels wel in. U vraagt vraaggericht in plaats van aanbodgericht, en daardoor ook meer regie bij de inwoner. Ja, ik ben zeker voorstander van regie bij de inwoner, dat heb ik al volgens mij duidelijk gemaakt in de nu liggen nota’s en ook in de sociaal domeinkadernota. Desondanks zijn er mensen die niet persé vraaggericht kunnen vragen. Sommige mensen hebben ook aanbod nodig om uit te kunnen kiezen. En ik denk dat we al een eerste mooie stap hebben gezet om meer maatwerk te kunnen bieden vanuit onze stichting KEI die dat voor ons verzorgd, zodat mensen ook op individueel niveau wel de vraag kunnen neerleggen, zodat we kunnen kijken of we buiten de, nou ja, de sec regelingen kunnen kijken. U geeft ook aan, de tools blijven voor een doelgroep lastig, de digitale tools.