Niet vastgesteld verslag Raadsvergadering 15.06.2021.pdf

Pagina 18 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De heer Oelen VVD: Dank u wel, voorzitter. Ja, Pasgeld-Oost en de uitgangspunten die het college heeft gesteld in dit voorstel die zijn op zich wat betreft de VVD Rijswijk goed. Een financieel sluitende businesscase, en een goed stedenbouwkundig plan op basis van de hiertoe opgestelde beoordelingscriteria. Alleen die beoordelingscriteria, en dat heb ik in het Forum ook al gezegd, die vertrekpunten die zijn vrij algemeen, weinig onderscheidend en het is ook onduidelijk hoe die dan vervolgens tegen elkaar worden gewogen. Maar onlangs dat ze niet al te best zijn in de ogen van de VVD Rijswijk, het amendement is ook niet heel erg veel beter. De gedachte op zich van een maatschappelijke kosten-batenanalyse die is op zich prima, en daar kunnen wij ook best wel mee uit de voeten. Alleen ook daarvoor geldt dat je dan ook wel weer goed moet nadenken voor de criteria die je dan in zo’n analyse willen laten meewegen. En in het amendement wat door de coalitiepartijen is ingediend daar gaat het eigenlijk mis. Want we hebben wel degelijk te maken met bepaalde financiële randvoorwaarden en uitgangspunten, en we hebben wel degelijk te maken met juridische uitgangspunten die toch vrij hard zijn, en die harder zijn dan alleen maar een onderdeel van een groepje afwegingscriteria wat tegen elkaar afgezet moet worden.

We hebben ook niet de luxe in Rijswijk om te zeggen het besluit wat we als raad een raadsbreed met uitzondering van de PvdA in 2019 hebben genomen om Pasgeld-Oost op te nemen in de GREX om dat opeens opzij te zetten. En we hebben ook niet de luxe om een besluit wat we als raad, wat langer geleden, maar desalniettemin in een raadsbesluit in 1999 hebben genomen om hier te gaan ontwikkelen, waarbij er een ondernemer is geweest die twee derde van de grond daartoe in bezit heeft genomen. Waarbij een overeenkomst met die ondernemer is gesloten, met die ontwikkelaar, en waarop een analyse is uitgevoerd waar helaas geheimhouding op rust. Maar goed, volgens mij staat daar geen woord Chinees in. Daar hebben wij wel mee te maken. En natuurlijk kun je dan zeggen: ja, dat zijn relevante factoren die we ten opzichte van andere factoren gaan wegen. Maar het zijn toch vrij harde uitgangspunten waarvan wij denken dat het vrij ingewikkeld zal worden, in wat voor een analyse dan ook, om daar overheen te stappen. En ik denk dat we daar ook gewoon reëel in moeten zijn, en reëel in moeten blijven ook wanneer je gaat starten in een participatieproces met omwonenden.

Je moet deze uitgangspunten daarin gewoon als vrij harde uitgangspunten nemen, en vanuit die uitgangspunten gaan kijken: hoe kun je ervoor zorgen dat er een goed plan komt waar omwonenden waar heel Rijswijk blij mee kan zijn, aan waarbij we ook recht doen aan de afspraken die we hier als raad hebben gemaakt. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Oké. Dan gaan we door met mevrouw De Man. Mevrouw De Man OR: Ja, dank u wel, voorzitter. Mijn inbreng met betrekking tot Pasgeld was duidelijk tijdens het Forum. En om het lekker kort te houden zal ik dat dus niet herhalen. Wel wil ik tijdens deze vergadering reageren op het amendement van de collegepartijen. Mijn collega van de VVD refereerde er ook naar. In de raad van juni 2019 is besloten de tekorten in de GREX door onder andere de DSM-ellende op te vangen door de grondexploitaties voor Pasgeld toe te voegen aan de GREX. En alleen de PvdA was daar inderdaad tegen destijds. En ik vraag dan ook aan deze partijen: nemen jullie nu dus afstand van jullie eigen raadsvoorstel, en het toen genomen besluit? De daaropvolgende vraag is: wie gaat het geld betalen wat er ontstaat als we dit terugnemen? En laat ik dan meteen zo vrij zijn om deze te beantwoorden: dat zijn natuurlijk weer onze inwoners. En dat kan niet de bedoeling zijn. Ik ben dan ook erg benieuwd naar de reactie van het college en de collegepartijen.

En dit was het voor mijn eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Mauer?

Pagina 19 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

Mevrouw Mauer WIJ.: Dank u wel, voorzitter. Ja, Wij. Rijswijk staat voor stadsontwikkeling die zich niet alleen richt op wonen maar ook op leven. Het afgelopen jaar heeft iedere Rijswijker gemerkt hoe belangrijk het is om een prettige leefomgeving te hebben. Dat betekent dus dat je in de buurt van je huis voldoende mogelijkheden hebt om te recreëren. Dat kan door middel van parkjes, sportaangelegenheden en andere faciliteiten die bijdragen aan de leefomgeving. Het volbouwen van Rijswijk kan dan ook niet langer doorgaan. Wij. roept op om slim om te gaan met de ruimte die we hebben, en als er gebouwd gaat worden om duurzaam om te gaan met groene gebieden van Rijswijk. Wij hebben het vandaag over de vertrekpunten van het participatieproces in Pasgeld-Oost. Het is een gebied dat een van de laatste groene buffers biedt tussen Delft en Rijswijk, en dit mooie stukje groen dat grenst aan het slagenlandschap, en heeft heel veel waarde voor de inwoners van Pasgeld. Wij. vindt dat de bewoners, als ze worden gevraagd om mee te participeren, ook de kans moeten hebben om dit op de juiste manier te doen. Het voorliggende raadsvoorstel beperkt deze participatie door de meegegeven kaders. Hierom dienen wij een amendement in samen met D66, waar jullie het ook over hadden, om een maatschappelijke kosten-batenanalyse te maken van het gebied.

Hierdoor wordt namelijk elke optie inzichtelijk zowel de niet bouwenvariant, eventuele tussenvarianten als de bouwvariant, en op deze manier krijgen inwoners, belanghebbenden en de raad inzicht in alle facetten van de planvorming zoals mobiliteit, parkeerdruk, natuurwaarden, recreatieve waarde, juridische en economische. Ik hoor graag van de wethouder zelf hoe hij aankijkt tegenover de MKBA. Dit was mijn eerste termijn. Tot zover. De voorzitter: Goed. Mijnheer Weterings? De heer Weterings RB: Voorzitter, dank u wel. Nou, het blijft heel bijzonder dat er vijf coalitiepartijen een raadsvoorstel van een vijf geleverde wethouders in een college moeten herstellen. Vind ik heel bijzonder, maar goed, we komen er nooit achter hoe dat is ontstaan. Voor de rest hebben we ons uitgelaten in het Forum, en ook aangegeven dat we flink in de dossiers zijn gedoken. Zoals het voorstel er toen voor lag konden ons er dan wel in vinden. Synchroon is twee derde deel eigenaar van het gebied. Ze hebben heel lang moeten wachten. Is heel erg coulant geweest. Heeft geen rechtszaak aangespannen. Heeft gewoon daar ontwikkelideeën. Het ligt er al zo lang. En natuurlijk het bouwen van groen, ontzettend belangrijk, ook voor dieren groen. Maar het is en blijft gewoon eigendom van een ontwikkelaar. Dus vandaar dat we eigenlijk al akkoord waren met het stuk.

Alleen het amendement wat daarop is ingediend vind ik ook bijzonder, want er wordt eigenlijk ook gevraagd of er gewogen kan worden over de woningbehoefte in de regio. Nou, volgens mij hoeft niemand hier te vertellen dat er woningnood is in de regio, dus wat is daar het antwoord op? Ik vond het een beetje een vraag van… Nou goed, je vraagt iets, maar je weet het antwoord al. Maar goed, het heeft een meerderheid. We gaan er in mee, dus wat dat betreft sluiten we gauw af. Dank u wel. De voorzitter: Gaan we naar mijnheer Van der Meij. De heer Van der Meij GBR: Voorzitter, dank u wel. Om even duidelijk te stellen: het raadsvoorstel vertrekpunten Pasgeld-Oost kent natuurlijk een geschiedenis. Een geschiedenis die is begonnen met het aantreden van het huidige college, begin 2019, die aantrof – laat dat ook heel duidelijk stellen – een intentieovereenkomst, destijds voorbereid onder de voormalige wethouder verantwoordelijk voor Rijswijk Buiten, mevrouw Borsboom, die uitging van het volbouwen van Pasgeld inclusief het slagenlandschap zonder enige vorm van bewonersparticipatie die daaraan ten grondslag heeft gelegen. Het huidige college trof het

Pagina 20 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

convenant aan, trof ook een eerste bewonersbijeenkomst aan waar, op z’n zachtst gezegd, terecht nogal wat weerstand op kwam. De voorzitter: Mevrouw Alberts wil hierop interrumperen. Mevrouw Alberts, gaat uw gang. Mevrouw Alberts GL: Ja, voorzitter. Ik weet dat het niet gebruikelijk is, maar het is zeker ook niet gebruikelijk om oud-wethouders die zich niet kunnen verdedigen dusdanig hier te noemen, dus ik wil dat de heer Van der Meij verzoeken om dat ook niet te doen. Dat is niet raadslidwaardig. De voorzitter: Mijnheer Van der Meij? De heer Van der Meij GL: Ik hou het op de partij GroenLinks. Voorzitter… Die kan zich wel verdedigen. Voorzitter, het huidige college heeft, onder leiding van de woordvoerder Rijswijk Buiten, Jeffrey Keus, een enorme uitdaging opgepakt door te beginnen met een uitgebreid participatievoorstel waar de raad uitgebreid over heeft gesproken in het Forum waarbij met omwonenden, met belanghebbenden, met niet-omwonenden, een participatietraject in is gegaan met denk ik wel de hoogste ladder van inzet als het gaat om inbreng, cocreatie en allerlei mooie kretologieën die daarbij thuishoren. Het traject waarvan wij van tevoren wisten dat het kwetsbaar is, dat is nieuw, dat is initiatief, maar wel de uitdaging waard om daar serieus met elkaar aan de slag te gaan.

En laat ik beginnen om eens een compliment geven aan de wijze waarop dit college tot op heden invulling heeft gegeven aan dat participatietraject. Met veel geduld, met veel begrip, met veel tijd om een breed draagvlak te zoeken voor de ontwikkeling van Pasgeld-Oost. En één van de resultaten hebben we al concreet van terug gezien, dames en heren, en dat is dat we het slagenlandschap hebben weten te behouden. In goed overleg, in goede afweging en in goede voor en tegens, en dat mag ook wel gezegd worden. Voorzitter, het voorstel wat nu voorligt, en Onafhankelijk Rijswijk vroeg nog naar: nemen jullie afstand van eerder genomen besluiten? Gemeentebelangen neemt geen afstand van eerder genomen besluiten. Waar we wel toe willen bijdragen is dat wij aan een goede kwalitatieve besluitvorming ons steentje willen bijdragen. Vandaar onze steun voor dit amendement, want ik ben ervan overtuigd, en wethouder Keus heeft het ook nadrukkelijk in het Forum uitgelegd, dat de ladder, zoals we die hebben genoemd nu onder het kopje van MKBA wat tegenover de varianten nu afgewezen worden, ook daadwerkelijk de insteek is van het participatietraject waarvoor gekozen is. Er wordt niet zomaar lukraak een contingent woningen in het gebied neergezet. Laat ik het woord neerzetten maar eens netjes noemen.

Daar wordt wel overwogen nagedacht over hoe dat zich converteert met groen, hoe dat zich converteert met blauw, met mobiliteit, met economie, nou, alles wat erbij hoort. Het Tauw-rapport levert zoveel inspiratie op, en daar is ook uitgebreid door het college naartoe gerefereerd, zoveel bouwstenen op wat nadrukkelijk kan bijdragen aan de kwalitatieve ontwikkeling van Pasgeld-Oost. En we hebben er wat dat betreft ook alle vertrouwen in. Ik kijk uit naar het ontwikkelbesluit waarvan ik uitga dat die in september, oktober aan deze raad wordt aangeboden. Want ik vind wel dat we nu zo snel mogelijk duidelijkheid moeten gaan verschaffen hoe we met elkaar het bestemmingsplantraject ingaan gebaseerd op een kwalitatieve besluitvorming op basis van de MKBAuitgangspunten zoals die nu zijn voorgelegd. En daar heb ik ook alle vertrouwen in dat op die manier uitgevoerd wordt. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Gaan we verder met mijnheer Van Enk.

Pagina 21 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De heer Van Enk CDA: Dank u wel, voorzitter. Ja, in de Forumvergadering was ik een beetje ook in verwarring over het hele proces rond Pasgeld. We zitten namelijk nog steeds volop in een participatieprocedure, maar zowel van de inspreekster in het Forum als van een aantal fracties kreeg ik de indruk dat een aantal partijen er al lang uit zijn. De inspreker gaf de indruk: daar moet gewoon niet gebouwd worden, en alle partijen die dat wel willen die horen eigenlijk helemaal niet in het proces thuis. En daar werd ik een beetje ontmoedigd door, want ik dacht: ja, waar zijn we dan mee bezig? En is dit dan nog een logische tussenstap als we langzamerhand in standpunten terugkomen? Daarna ben ik gelukkig weer wat bij de les gehaald, en ook door de inspreker vandaag vanuit de werkgroep Pasgeld, moet ik zeggen. Die had een genuanceerd verhaal, en ik heb ook begrepen dat de inspraak nog steeds creatief en volop aan de gang is, en binnenkort tot een einde zal komen. Dat daar dan vanuit de raad toch nog wat nadere kaders voor nodig zijn, dat vind ik prima. Ik vond het collegevoorstel wat dat betreft prima. Ik vind ook het amendement wat is voorgesteld ook een prima toevoeging en een mooie gebalanceerde afweging. Vandaar dat ik namens het CDA ook mijn steun eraan heb verleend.

Waar het om gaat is denk ik dat we het hele participatieproces wat hier behoorlijk ingewikkeld is met al deze partijen, dat we dat tot een goed einde brengen, en dat is geen sinecure. En ik vind het ook vooral van belang dat dat gebeurt zonder wantrouwen over en weer, maar met de open vizier voor de belangen, alle belangen, die hier spelen. En dat we als raad daar uiteindelijk gesteund door een voorstel van het college, en een maatschappelijke brede afweging, kosten-baten voor maken, dat is wat betreft het CDA vanzelfsprekend. Dus wij steunen dit voorstel, ook inclusief amendement van harte. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Mijnheer Kooy? De heer Kooy PvdA: Voorzitter, dank u wel. Er is weer een hoop herhaald. Heel handig. Ik ben ook blij dat een aantal partijen erkent dat we eerder een besluit hebben genomen dat ons nu financiële druk oplegt waar de PvdA destijds van heeft gezegd: doe dat nu niet, los de problemen op als ze zich voordeden, schuif ze niet uit. Helaas zullen we die op een aantal andere dossiers ook nog wel tegenkomen, en ik hoor heel veel zaken rondom die juridische risico’s en financiële klem. Een ontwikkelaar die bouwideeën heeft versus eigenlijk speculatieve ideeën heeft. De juridische risico’s, als ik die na ga kijken met de precedentwerkingen, vind ik ze zelf niet zo hoog. Ik denk dat heel veel nadruk op wordt gelegd.

Als we gaan kijken naar de financiële klem, is een politieke keuze, is een amendement voorgelegd. Daar hebben we ook nagekeken vroegtijdig, en die benadrukt die financiële klem ook nog eens een keer. Die vertaalt het alleen: laten we het nu niet nemen, laten we kijken wat aan het einde van het jaar eruit komt, en dan ligt die financiële klem er nog steeds. We worden ook niet warm van deze opstelling in het amendement, en zullen die ook zeker niet overnemen, omdat dat financiële component daar nog steeds heel erg aanwezig is. Waar het eigenlijk om gaat is: wat willen wij zijn als Rijswijk? Waar willen wij naartoe? En wat de PvdA betreft ligt er al een heel mooi stukje groen, en dat willen we niet zomaar kwijt. En ik weet dat er gesproken wordt met de bewoners, en ik weet dat het projectteam heel hard werkt, maar het wordt gewoon tijd om die knoop door te hakken. Willen we daar gaan bouwen of willen we daar niet gaan bouwen? En nu met een amendement zeggen: het wordt het einde van het jaar, dan gaan we die knoop doorhakken, voegt bij ons niets toe. Dan is het slechts zo: oké, wat is dus de financiële klem, en willen wij die nemen? En het wordt tijd dat we ophouden met net te doen alsof we als gemeente failliet zijn, want we hebben nog best wel wat middelen. Het gaat dus over keuzes. En wat de PvdA betreft is de keuze ook gewoon heel makkelijk.

Laten we onze handen niet bevuilen door een Pasgeld hier als een soort bouwstenenfabrieken huizen uit de grond te gaan stampen. Laten we er echt heel goed naar kijken, en dit stukje groen, als het eenmaal weg is, komt het nooit meer terug. Op langere termijn staan er stukjes Pagina 22 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

waar we nog kunnen kijken als er één ook vrijkomt, en daar gewoon bewust mee omgaan wat we daar wel mee kunnen doen. En er is vraag naar woningen, dat beseffen wij ook, waar we gewoon voorzichtig voortgaan, en ook keuzes nemen om te zeggen: nee, trek hier eens een streep. De voorzitter: Is er een interruptie? Zie ik dat goed? Ja. De heer Oelen VVD: Ja, dank u wel, voorzitter. Dan wil ik graag aan de heer Kooy vragen hoe hij dat precies voor zich ziet in de onderhandelingen met de partij die twee derde van de grond in bezit heeft? De heer Kooy PvdA: Voorzitter, dank u wel. De eigenaar van de grond heeft speculatieve gronden gekocht destijds, en daar zijn gesprekken. En ja, wij hebben daar serieus naar te kijken hoe we met die eigenaar omgaan. En daar zullen misschien ook financiële consequenties aan uit kunnen komen, maar de grootte die we nu gezegd hebben, en die in de vertrouwelijke stukken ook af en toe worden genoemd zijn wat ons betreft toch wel heel erg fors ingeschat. En misschien moeten we eens gaan kijken over bijvoorbeeld grondruil deal, en zeggen: oké, als u daar niet bouwt hebben wij nog een ander stukje voor u. En nemen we daar de consequenties van. De voorzitter: Oké. Is er nog een vervolgvraag? De heer Oelen VVD: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, de appreciatie van de adviezen wat geheim is verklaard is door mij een andere dan die van de heer Kooy.

En het lastige natuurlijk is, omdat het juist geheim is verklaard, maar dat het wel vrij cruciaal is maakt dat we hier niet over een discussie kunnen voeren, dus ik zou in ieder geval aan de voorzitter willen vragen dat tegen de tijd dat we hier nader over gaan spreken, en dit inhoudelijk verder aan de orde moet komen, dat we hier in een geheime zitting dan een gesprek over kunnen voeren. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Kooy, wou u nog reageren? De heer Kooy PvdA: Een korte reactie graag: voorzitter. Mijnheer Oelen, ja, we zullen er serieus mee om moeten gaan, en juist kijken ook middels een grondruil kijken of dat we op een goede manier en niet op een juridische strijdmanier met deze ontwikkelaar uitkomen. Want als we Rijswijk willen ontwikkelen hebben we ook ontwikkelaars nodig, en wij zijn niet principieel tegen ontwikkelaars, want daar is ook heel goed mee te praten. De voorzitter: Oké. Ik sluit de termijn van mijnheer Kooy hiermee af, en dan is de volgende woordvoerder de heer Braam. De heer Braam BvR: Dank u wel, voorzitter. Allereerst wil ik toch een ding hier benoemen als het gaat om Synchroon die inderdaad een groot gedeelte van dat gebied bezit.

Synchroon, ondanks het feit dat ik het met de heer Van der Meij eens ben dat er toch iets gebeurd is achter de coulissen waar destijds een GroenLinkswethouder bij betrokken was bij in ieder geval het contract, moet ik wel zeggen dat de woorden van Synchroon me wel aanspreken: maak het verschil. Wij worden gedreven door het maken van mooie gebouwen in en bij de stad waarbij zingeving, gebruik en schoonheid elkaar tot in detail versterken. Dus tijdens zijn toch zaken die mij, en ook onze partij Beter voor Rijswijk, aanspreken. En als ik dan ook kijk naar de Pagina 23 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

reacties, niet alleen van coalitiepartijen maar gelukkig ook van de oppositiepartijen, dan denk ik dat we het met z’n allen eens zijn dat we dat stukje gebied, daar moet iets bijzonders mee gebeuren. We hebben een ding in ieder geval al voor elkaar, en dat is ook met een beetje meer geluk dan wijsheid, zou ik haast zeggen, dat het slagenlandschap, dat dat zo goed als mogelijk bewaard blijft. Dat een deel wel wat wordt aangepast vanwege de wateropdracht die natuurlijk ook op ons afkomt, op het moment dat we willen gaan bouwen, maar er is in ieder geval daar met nota bene vanuit Beter voor Rijswijk een alternatief wat uiteindelijk geadopteerd en geaccordeerd is, dus daar is een mooie oplossing gekomen. Dus dat stuk daar wordt in ieder geval niet ontwikkeld, terwijl dat wel degelijk in de plannen van 2006 nog een rol speelden. Dan blijft dus over het gedeelte rondom Hardenbroeklaan, laat ik het dan maar even zo benoemen. Dat is natuurlijk ook voor een groot gedeelte een zeer mooi gebied. Alhoewel er op een gedeelte daarvan woningen en kassen hebben gestaan. En ik zou me best zo kunnen voorstellen dat welke ontwikkeling zich ook voordoet vanuit de nuloptie tot, ik zou haast zeggen alles volbouwen, dat daar tussenin de waarheid zal komen te liggen.

En die waarheid, hoeveel er gebouwd wordt, zal ook afhangen van de weg die ik verzocht heb in de richting van het college om te kijken: kijk of het aantal woningen toch beperkt kan blijven tot een dusdanige aantal dat we daar veel groen kunnen bewaren met name in ieder geval, ja, ik heb het het moerasgebied of de drassige driehoek - u kent dat allemaal wel - zo genoemd, dat gebied is dus belangrijk - of los van de berenklauwen die nu trouw worden weggehaald ieder jaar - is dat gebied gewoon belangrijk voor Rijswijk. Dus ja, dat amendement wat uiteindelijk door de vijf coalitiepartijen al is ondersteund, en we hopen ook van ganser harte dat veel oppositiepartijen dat ook zullen doen. Hiermee wordt feitelijk het aandachtsgebied verbreed, breder dan het raadsvoorstel wat er lag. En als het dus aan Beter voor Rijswijk ligt zou het natuurlijk een mooie zet zijn als we raadsbreed erachter gaan staan vooral ook samen met de bewoners, de omwonenden daar kijken hoe we kunnen komen tot een dusdanige oplossing waar iedereen toch verder even – de 80/20 regel noemen we dat dan maar even – zich in zou kunnen vinden. Er is nog een ding wat nog even overeind blijft. GroenLinks die gaf het net ook aan, en daar werd ik toch op getriggerd. Er schijnt een memo de rondte in te zijn gegaan, maar die is niet bij de gemeenteraad beland.

Wellicht kan de wethouder aangeven of daar inderdaad sprake is van een memo vanuit de werkgroep of contactgroep die nog ons moet bereiken, en anders zou ik ook wel willen weten van als het er inderdaad is waarom het ons nog niet is bereikt? Hier wil ik het graag bij laten in de eerste termijn. De voorzitter: Goed. Hiermee bedenk ik de eerste termijn van de raad gehad. Dan gaat het woord naar het college. Wethouder Keus. Wethouder de heer Keus: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik zit driftig mee te pennen, en ik hoop wel dat ik alle vragen zo heb genoteerd. Ja, laat ik beginnen bij waar ik ook vorige week donderdag mee begonnen is dat dit vraagstuk natuurlijk eigenlijk een erfenis uit het verleden is waar we vandaag de dag inderdaad een antwoord op moeten formuleren. Ja, er is een hoop veranderd in al die tijd. En het college werkt binnen de kaders die door de raad zijn meegegeven. Ik weet niet of dat 1999 is of 2019, het zijn de huidige kaders waarbinnen wij kunnen opereren. En daar heb je wel mee van doen. Daar kunnen we als college niet 1-2-3 van afstappen. En die kaders, ja, die zijn door uw raad dus meegegeven.

En die hebben wij eigenlijk in dit raadsvoorstel wat nu voorligt nog eens een keer goed achter elkaar opgeschreven, en daarbij ook een aantal kwalitatieve beoordelingscriteria van als je echt naar die verdere planontwikkeling gaat kijken, en ook het participatieproces wat er zijn ingesteld: denk dan aan deze vragen om te kijken of we tot een kwalitatief goed plan kunnen komen wat ook dus ook gedragen wordt door verschillende stakeholders die erbij betrokken zijn. Dus niet alleen de mensen die nu in de wijk wonen, maar ook voor toekomstige bewoners en andere Pagina 24 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

Rijswijkers die graag gebruik maken van het mooie gebied, want dat is het inderdaad. Ja, voorzitter, laten we ook daarin wel ook realistisch met elkaar zijn, want er liggen er inderdaad wel gewoon financiële randvoorwaarden die zijn meegegeven, en er liggen ook juridische factoren waar ook rekening mee gehouden moet worden. En dat was vanuit sommige fracties het commentaar: ja, maar nu lijkt het wel alsof het echt alleen vanuit die financiële kaders, de nek klem, of hoe het werd genoemd… Zo wordt dat ervaren. En de intentie was juist om de rest de kwalitatieve invulling daarvan zo open mogelijk te laten aan de participatie, dus wel het financiële kader in stand te houden. Dat was de insteek van het college. Dus gewoon op basis van de kaders die door de raad aren gegeven.

En ik kan me heel goed voorstellen, ook het debat wat daarover is verlopen: ja, maar wij willen daar eigenlijk systematischer tegenaan kijken, die kwalitatieve criteria, de maatschappelijke opgaves die spelen in het gebied die ook hier geadresseerd moeten worden, en wellicht ook gecombineerd kunnen worden, en probeer nu ook aan die kwalitatieve zaken ook te kwantificeren zodat we uiteindelijk tot een goede afweging kunnen komen, waarbij we inderdaad zowel die juridische factoren, die financiële belangen die we als gemeente hebben, ook gewoon kunnen zien in de context, in de samenhang met al die andere zaken van hoe wij kijken wat voor stad we willen zijn specifiek dan in dat gebied voor nu, volgend jaar, over 10 jaar of 20 jaar of 30 jaar. Dus wat willen we duurzaam achterlaten? En daar is dit amendement op gekomen. Ja, ik kan natuurlijk iets zeggen wat ik daarvan vind, en sommigen geven er kwalificatie aan dat daarmee het raadsvoorstel helemaal overhoop is gegooid. Nou ja, zo interpreteer ik dat absoluut niet. Ik denk dat het wat meer geordend is en wat meer in samenhang zo is gebracht. En het raadsvoorstel was niet zozeer een voorstel vanuit het college, maar een bekrachtiging van de kaders die er al lagen. Dus ik zie dat absoluut niet, en zo ervaar ik het niet dat het raadsvoorstel daarmee overhoop is gehaald.

Sterker nog, ik durf zelf te zeggen dat het tot de verbetering heeft gelijk, en dat het ook in de participatie kan helpen, en dat heeft de heer Van Enk ook in het Forum aangegeven: alle belanghebbenden, alle stakeholders die met dit vraagstuk bezig zijn hebben allereerst vooral behoefte aan duidelijkheid. En volgens mij kan het met dit amendement er een goede bijdrage aan worden geleverd. Dus in dat opzicht ik ben ook een voorstander van het instrument, de maatschappelijke kosten-batenanalyse. Ik heb ook met interesse gekeken naar een soort van maatschappelijke kosten-batenanalyse die is uitgevoerd in Maastricht met ondertunneling aan de A2. Waarin juist, en dat is ook wel interessant, wellicht, ik weet het niet. Ik kan niet vooruitlopen natuurlijk op de uitkomst waar juist een enorme, althans een enorme, in ieder geval echt een te herleiden of te koppelen aan die ontwikkeling een verhoging van de waarde van het vastgoed daarzo, omdat het echt een kwalitatieve verbetering heeft opgeleverd. En het zou zomaar kunnen dat het ook geldt hier voor het vastgoed dat met ontwikkeling een dermate kwalitatief impuls aan het gebied geeft dat ook de huidige bewoners daar, ook in financiële termen zelfs, misschien nog wel op vooruit kunnen gaan, omdat het een aantrekkelijke leefomgeving gaat worden. Maar dat zal moeten blijken uiteraard. Ja, voorzitter.

Ik blijf toch ook even… Ik ga even in of op de opmerking ook en de suggesties die worden gedaan door de fractie van de Partij van de Arbeid. Want naast het feit dat dit de kaders zijn van uw raad, en u mag misschien als fractie hebben tegengestemd, maar de raad heeft inderdaad daar een besluit genomen. Daar mag altijd natuurlijk een heroverweging plaatsvinden, maar vind ik het eigenlijk niet opportuun dat u nu al vooruitloopt op de mogelijke uitkomsten van de participatie. Dat vind ik toch een gemiste kans, want ik heb hier ook een inspreker gehoord, de heer Jansen, die een heel genuanceerd verhaal hield, en sterker nog, heel concreet uw raad nog iets opdroeg om daar ook nog over het Groenbeleidsplan dat eraan toe te voegen. Nou, daar ga ik me daar even niet mijn vingers aan branden. Volgens mij zijn de zaken die zijn opgenomen in het amendement voorzien er denk ik echt wel in om die aspecten ook in mee te nemen. Maar ja, geef die participatie nu een

Pagina 25 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

kans, zou ik u willen zeggen, want ook de mensen die ik daar spreek zijn op zich helemaal niet tegen bebouwing op zichzelf… De voorzitter: Wethouder, er is een interruptie van de heer Kooy. De heer Kooy PvdA: Voorzitter, dank u wel. Ik denk: ik laat hem heel even uitspreken. Ja, participatie is een groot goed, en daar wordt heel goed meegewerkt, maar ik hoorde ook heel regelmatig zeggen dat men echt teleurgesteld is dat u de nuloptie al vrij snel parkeert en niet meeneemt. En wij stellen gewoon deze nuloptie weer binnen dit kader vast dat wij dat toch een hele goede optie vinden. Wethouder de heer Keus: Ja, voorzitter, kijk. Er gaat straks een maatschappelijke kosten-batenanalyse worden uitgevoerd. Nul woningen, dat kan natuurlijk in zo’n model worden verwerkt, en ik ga niet vooruitlopen op de uitkomsten daarvan, maar de kans is zeer groot dat in deze tijd van woningnood die maatschappelijke baten behoorlijk hoog zullen worden in… Ja, en als je dan kijkt… Kijk… De voorzitter: Mijnheer Kooy. De heer Kooy PvdA: Voorzitter, de wethouder neemt nu al een voorschot op het überhaupt in stemming brengen van dit amendement, maar zegt al dat het eigenlijk bij voorbaat kansloos is omdat de uitkomst al vaststaat. Wethouder de heer Keus: Ja, voorzitter. De heer Kooy legt me nu echt woorden in de mond. De maatschappelijke kosten-batenanalyse zou ook al worden uitgevoerd.

Dat zouden we in een latere fase doen. We halen dat nu naar voren. Nu is dat juist vanuit de raad met dit amendement de insteek om dat nu juist zo naar voren te halen, en dat juist voorwaardelijk te maken, en de latere besluitvorming in de raad over het ontwikkelplan. Dus daar ga ik niet in mee. De heer Kooy had het ook over grondruil, maar daar komen ook, even los van het feit dat ik het niet opportuun vind omdat we nog in die participatie zitten, komen we ook in een raar speelveld van staatsteun volgens mij. En de bestemming die het nu heeft levert ook… Je krijgt hoe dan ook, en daar ben ik het met de heer Oelen eens, een heel lastig, complex gesprek met de ontwikkelaar. Terwijl daar toch echt hele mooie kansen in het gebied liggen. En dat vind ik jammer dat, ik heb het niet voor niets ook laten toevoegen aan de stukken, ook het taalrapport. Ik meen dat alleen de heer Van der Meij aan heeft gerefereerd, maar dat echt – ik wil zeggen een blauwdruk – maar in dit geval een groendruk geeft voor de potentie van het gebied en de kansen die daar liggen ook, sterker nog, bij woningbouw wat de kansen voor het gebied zijn. En ik denk dat woningbouwontwikkeling op zichzelf ook als vliegwiel kan fungeren voor een totale kwalitatieve impuls voor het gebied. En er werd aan gerefereerd aan slagenlandschap.

Er is eerder dit jaar al een voorstel, een raadsbesluit over een sportpark genomen wat ook tegemoetkomt aan de recreatieve behoefte en de sportbehoefte in het gebied. Dus het frame of de beeldvorming dat het dit college alleen maar te doen zou zijn om woningbouw, en alleen maar om stenen stapelen en euro’s te verdienen, die werp ik echt verre van me. We bekijken integraal naar het gebied. Ook ik wil daar straks over 10, 20 jaar lopen met een trots gevoel wat we daar met elkaar voor iets moois van hebben gemaakt. Dus ja, de of-of benadering. Ja, die vind ik jammer. Ik hoop dat misschien een tweede termijn daar nog een discussie over ontstaat, maar het is wat mij betreft en-en. Er liggen enorme mooie kansen om dit gebied een impuls te geven. Voorzitter, er werd nog gerefereerd ook naar een memo. Daar ga ik gewoon heel open en transparant over zijn. Er is vorige week

Pagina 26 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

een stuurgroep geweest waarbij ik de indruk kreeg dat het gewoon een soort van update van de procesbegeleider was over het participatieproces. Nu blijkt, zoals hier ook gerefereerd, dat het eigenlijk voortkwam uit de behoefte van de klankbordgroep. En dat is – dat benadruk ik hier – dat staat niet gelijk aan de werkgroep. Daar zitten ook deelnemers in die met interesse kijken naar het gebied, en daar ook graag zouden willen wonen in Pasgeld als daar woningen gaan komen met een behoefte om een bekrachtiging van een aantal uitgangspunten. En dat werd mij later pas duidelijk dat daar de behoefte aan… Er staat nog een openstaande vragen om verduidelijking te krijgen wat nu precies de doelstelling is van die memo, maar los daarvan is het niet opportuun omdat de startpositie, de startpunten, van het participatieproces wat door een groep continu ter discussie wordt gesteld, daar dient dit besluit dus voor om dat nu duidelijk te maken, en de behoefte inderdaad zoals de heer Van Enk heeft aangegeven, juist om duidelijkheid dan alle stakeholders te geven. En dat zal ook een reactie zijn ook dan naar de klankbordgroep dat dit vanuit de raad de kaders zijn die worden meegegeven aan het verdere participatieproces. En daar heb ik ook vertrouwen in dat dat die duidelijkheid ook verschaft. Voorzitter, met het risico dat ik wat vragen ben vergeten… De voorzitter: Ik zie mevrouw Alberts.

Mevrouw Alberts GL: Ja, voorzitter, ter interruptie over die memo. Mij is het toch nog niet helemaal helder hoe het nu precies zit met die memo en welke invloed de wethouder heeft gehad op het al dan niet naar de raad doorgeleiden van deze memo, want ik heb het idee dat die gewoon is geschreven. De voorzitter: Goed. Wethouder? Wethouder de heer Keus: Ja, voorzitter. Ik heb, omdat diezelfde onduidelijkheid bij mij daarover de doelstellingen precies, teruggevraagd: wat is nu precies de doelstelling, wat wordt nu precies beoogd? En als beoogd wordt dat er een bekrachtiging is van de startpunten waar de participatie mee is ingegaan en die ook nog steeds in het participatieproces van kracht zijn, ja, dan is dat dit raadsvoorstel wat nu voorligt wat, zoals ik zie, een amendement op een meerderheid in de raad kan rekenen. En zal dat inderdaad het antwoord daar dan op zijn. Voorzitter, dat was mijn antwoord. De voorzitter: Goed. De wethouder heeft zijn betoog afgerond. Ik begrijp dat het college geen bezwaar heeft tegen dit amendement. Dan kunnen we nu de tweede termijn van de raad in. Zou u het bondig willen doen, en vooral iets zeggen over de amendementen. Ik ga het rijtje gewoon even af. De heer Dolmans D66: Dank u, voorzitter. Ja, ik sluit me helemaal aan bij de woorden van de heer Braam in de eerste termijn.

Het is een bijzonder gebied, en daar moeten we ook op een zorgvuldige manier mee omgaan, en daar kan inderdaad iets heel bijzonders gebeuren. En daarom zet ik me ook af tegen de woorden van de Partij van de Arbeid. Die zegt: hak maar de knoop door. Ja, mijnheer Kooy, realiseert u zich wel dat vandaag de dag de knoop wordt doorgehakt, en we doen dat binnen de kaders die nu gelden, dan wordt er gewoon gebouwd, punt. En ik denk dat dit amendement nu juist de ruimte geeft om naar andere alternatieven te kijken. En dan geef ik GroenLinks mee… De voorzitter: Mijnheer Kooy wenst even te interrumperen. Mijnheer Kooy.

Pagina 27 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De heer Kooy PvdA: Voorzitter, dank u wel. Mijnheer Dolmans, ik bewonder uw enthousiasme in deze, maar gelet op de prioriteiten die in het lijstje is gesteld komt financiën, financiën, steeds weer terug. En dan is het een worst die voorgehouden wordt, en dat betekent gewoon dat we aan het eind van het jaar hier nog een keer over praten. Is het dan niet handig om gewoon nu duidelijkheid te verschaffen aan de inwoners dan ze valse hoop te bieden? De voorzitter: Mijnheer Dolmans? De heer Dolmans D66: Nee, dat is zeker niet handiger. Het financiële publieke belang, en daar wou ik ook even mee doorgaan richting GroenLinks, dat gaat niet om het geld van de gemeente. Dat is geld van ons als gemeenschap in Rijswijk, en daar dienen we gewoon zorgvuldig mee om te gaan. Net zoals we zorgvuldig om moeten gaan met groen in het gebied, net zoals we zorgvuldig moeten gaan met de leefbaarheid in het gebied moeten we ook zorgvuldig omgaan met ons gemeenschappelijk geld. En daarvoor is dit amendement nu juist bedoeld om die zorgvuldige besluitvorming en het wegen van de verschillende belangen om die in evenwicht te brengen. En daarna roept u telkens: financieel belang staat voorop. Ja, het wordt als eerste genoemd. Dat is zo. Met een puntje, niet met een één. En u kunt er zelf uw waarde aan geven. Ik wou het eigenlijk daarbij laten, voorzitter. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Mevrouw Alberts.

Mevrouw Alberts GL: Ja, voorzitter. Hoe dat nu precies zit met het memo? Het is me nog steeds niet duidelijk, dus ik denk dat ik de vraag eens even op een andere manier ga stellen, want we hebben begrepen dat er een memo is opgesteld vanuit de klankbordgroep, en naar aanleiding van het raadsvoorstel dat hier vanavond voorligt. Klopt dat? Is dat memo opgesteld? Bestaat dat memo? Door wie is het dan opgesteld, en wanneer was het beschikbaar? En klopt het ook – dat signaal heb ik ontvangen – dat de klankbordgroep het eigenlijk naar de gemeenteraad had willen sturen, deze memo, en dat het ergens dus is tegengehouden? Nou, graag daar nog uitleg van… De voorzitter: Een moment. Mijnheer Van Enk wil interrumperen. Mijnheer Van Enk? De heer Van Enk CDA: Voorzitter, houdt mevrouw Alberts de discussie nu niet enorm op? Wij hebben hier een raadsvoorstel wat voorligt, en ze blijft het hebben over een memo wat een klankbordgroep, volgens haar, van plan was om naar de raad te sturen. Nou, feitelijk is dat dus kennelijk niet gebeurd. Dan is het toch helemaal niet aan de orde? Het is toch ook niet zo dat wij als gemeenteraad elke memo van elke groep moeten kennen om over een raadsvoorstel te oordelen? Dus laten we alstublieft snel verder gaan met de behandeling. De voorzitter: Goed.

Mevrouw Alberts? Mevrouw Alberts GL: Nou, dat is wel degelijk van belang, want ik heb ook in de eerste termijnvragen gesteld over in hoeverre heeft de klankbordgroep nu invloed op de uit te werken varianten voor Pasgeld-Oost? Hoe zit het nu precies, wat is nu precies die rol van de klankbordgroep? En daarvoor is het dan wel handig om te weten hoe dat zit met die memo die ze dan specifiek over dit raadsvoorstel hebben gestuurd. Het is toch wel handig om te weten wat de ingestelde klankbordgroep, wat betreft participatie, ervan vindt. En wat is nu precies de rol die de klankbordgroep vervult? Is er wel sprake van co-creatie? En hoe zit dat nu precies met het Pagina 28 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

participatietraject? We zijn toch wel heel benieuwd hoe dat nu werkt, en ook hebben we nog niks gehoord van de wethouder op de vragen over hoe dat nu kan dat op die website van het burgerparticipatie platform daar de teksten op stonden van het collegevoorstel zoals het college die uitgangspunten, vertrekpunten, eerst heeft gedefinieerd, en dat die al definitief waren verklaard? Hoe kan het dat die teksten daarop stonden terwijl de raad er nog helemaal niet over besloten heeft? En ook elke keer kreeg de klankbordgroep, wat ik begrepen heb, dat signaal door. Dus hoe zit dat nu precies? Daar willen we antwoord op van de wethouder, hoe dat nu precies zit , want dat is wel heel belangrijk voor het vervolg van het participatieproces. In hoeverre verandert het amendement ook iets aan de planvorming en de participatie en de uitvoering daarvan? En wat is precies de rol van de mensen die participeren? Graag daarop nog meer uitleg van de wethouder in tweede termijn. De voorzitter: Oké. Dan gaan we verder met mijnheer Oelen. Wenst u nog het woord? De heer Oelen VVD: Jazeker. Dank u wel, voorzitter. Dank wethouder voor de beantwoording. Ja, korte reactie nog op het amendement, en ook als ik dan kijk naar wat het precies gaat doen in het raadsvoorstel.

Want wat ik ook al in de eerste termijn heb aangegeven dat is dat VVD Rijswijk de twee uitgangspunten dat er sprake moet zijn van een financieel gezonde businesscase, en dat er sprake moet zijn van een goed stedenbouwkundig plan, dat we dat zeer zeker onderschreven. En juist voor die twee uitgangspunten daar komt nu exact dat amendement voor in de plaats, dus daarmee worden die voor de VVD, die twee belangrijke rand voorwaardelijke uitgangspunten die worden vervangen. En vervolgens vertaalt zich dat door naar een aantal beoordelingscriteria die een beetje dubbelen, dus ja. Als je dat achter mekaar zou zetten dan wordt het ook nog een gedrocht van een raadsvoorstel. Maar los daarvan, met het vervangen van die twee uitgangspunten door dat amendement is het voor de VVD Rijswijk eigenlijk een niet aanvaardbaar voorstel. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Dolmans wil interrumperen. De heer Dolmans D66: Ja, ik wil toch de VVD nog één keer proberen mee te nemen en te overtuigen. Waarom? Omdat in het raadsvoorstel wordt verwezen naar de 18 criteria die elders ook in het document staan, en ik denk dat we die hier op een zeer gestructureerde manier hebben samengevat.

En ik wil met name de VVD ook gewoon oproepen nog even haar positie te heroverwegen omdat, zoals het nu geformuleerd staat, richten we ons nu puur en alleen op de korte termijneffecten op de GREX, en ik vind dat financieel niet verstandig. Ik vind het verstandiger om te kijken: wat is het langere termijneffect op de publieke financiën in Rijswijk. Dus ja, dat wou ik de VVD nog even meegeven. De voorzitter: Mijnheer Oelen? De heer Oelen VVD: Ja, volgens mij staat er niks over de GREX. Althans, er staat in dat er sprake moet zijn van een financieel sluitende businesscase. En dat is volgens mij iets breder en anders dan dat er sprake moet zijn van een sluitende businesscase die voorkomt uit de GREX, waarbij het natuurlijk wel logisch is als je die GREX en alle andere afspraken daarin meeneemt. Alleen, het is het verschil van waardering van of je dat als een uitgangspunt meeneemt, of dat je dat een onderdeel maakt van de totale weging van allerlei andere factoren.

Pagina 29 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

En ik denk dat de VVD daarvan verschillend van opvatting is dan de indieners van dit amendement, en kennelijk dus ook van het college, als ik de heer Keus goed beluister zojuist. De voorzitter: Goed. We gaan verder met mevrouw De Man. Mevrouw De Man OR: Dank u wel, voorzitter. We steunen wethouder Keus met betrekking tot het handhaven van de financiële randvoorwaarden die we in juni 2019 hebben vastgesteld. En om even het geheugen op te frissen van GroenLinks die hier toch heel erg tegen dit voorstel aan het ageren is. Jullie hebben destijds ook voor dit voorstel gestemd, dus ik ben erg benieuwd wat jullie nu zo heeft veranderd? Dat was het. Dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Mauer? Mevrouw Mauer WIJ.: Dank u wel, voorzitter. Nou ja, wij bedanken de wethouder voor het beantwoorden van onze vragen. Nou ja, we zijn blij dat u positief tegenover het MKBA staat. En nou ja, wij zijn het volledig eens met D66. De voorzitter: Goed. Mijnheer Weterings? De heer Weterings RB: Ik zal heel kort aan de twijfelaars willen vragen: ga nog een keer de dossiers hier inzien. Neem er de tijd voor, en dan kom je gewoon tot de conclusie. Dank u wel. De voorzitter: De heer Van der Meij? De heer Van der Meij GBR: Voorzitter, dank u wel. Ja, ik richt me toch ook tot de VVD.

Ik ga ook een poging wagen om de VVD achter het amendement te krijgen, waarbij ook de VVD in mijn optiek op haar wenken bediend wordt, want een sluitende grondexploitaties, daar heeft dezelfde raad ook toe besloten. Wij actualiseren ieder jaar de grondexploitatie met als uitgangspunt dat die grondexploitatie sluitend moet zijn. Dat geldt ook als het gaat om de uitwerking van Pasgeld-Oost. De criteria die nu voorligt en in het amendement, de heer Dolmans verwees er ook naar, is niet nieuw. Die staan ook al in het raadsvoorstel benoemd, maar dragen bij aan een kwalitatief gedragen besluit. Probeer het ook daarmee op een expliciet transparante manier aan te geven hoe wij het ontwikkelplan zien voor Pasgeld-Oost. Nogmaals, met inachtneming van besluiten die we ook hebben genomen ten aanzien van hoe we naar de grondexploitatie kijken. Dus ik hoop echt dat de VVD haar bestuurlijke verantwoordelijkheid met ons neemt en voor een kwalitatieve besluitvorming gaat door samen met ons het amendement te ondertekenen. En uiteraard roep ik daar ook de andere niet collegepartijen voor, dat echt vanuit de inhoud ingestoken is niet om processen te traineren of iets dergelijks, maar echt vanuit de inhoud aangevlogen is om transparantie en een kwalitatief goed besluit uiteindelijk te krijgen voor Pasgeld-Oost. Dank u wel.

De voorzitter: Mijnheer Van Enk? De heer Van Enk CDA: Voorzitter, ik hoop dat de wethouder straks niet al te lang ingaat op allerlei vraagstellingen.

Pagina 30 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De voorzitter: Een momentje. Ik onderbreek even. Mijnheer Oelen wou nog reageren denk ik op mijnheer Van der Meij? De heer Oelen VVD: Inderdaad, dank u wel, voorzitter. Ja, de heer Van der Meij die doet een beroep op de VVD, en die doe dat vanuit een vooronderstelling die ik niet helemaal herken, namelijk dat de VVD hierin geen verantwoordelijkheid zou willen nemen of dat de VVD niet zich bestuurlijk zou willen opstellen, et cetera. Ja, daar is natuurlijk allemaal geen sprake van, en de heer Van der Meij kent de VVD natuurlijk ook niet op die manier. Het gaat er alleen om dat wij vanuit een andere invalshoek het vraagstuk, wat zeker breed beoordeeld en gewogen moet worden, alleen net vanuit een ander vertrekpunt hier de stap willen gaan zetten. Waarbij het natuurlijk prima is als al die andere elementen ook gewogen worden ook in het participatietraject. Het is alleen maar net hoe je het uiteindelijk vanaf welke streep je gaat redeneren. En daarin verschillen wij. Dat is helemaal niet erg, maar het maakt echt niet dat wij meer of minder bestuurlijk of minder of meer verantwoordelijk zijn dan welke partij dan ook. Wij kijken er gewoon iets financieel deugdelijke, degelijker naar. Ik denk dat dat het verschil is. Dank u wel, voorzitter.

De voorzitter: Mijnheer Van der Meij, wilt u nog kort reageren? De heer Van der Meij GBR: Ja, het is volstrekt niet de bedoeling om nu opeens een minder financieel degelijk plan voor te leggen, dus die garantie, geruststelling, kan ik de VVD ook geven. Het gaat om dat we met elkaar proberen dat breder draagvlak voor deze ontwikkeling los te krijgen. En de aanvliegroutes mogen allemaal verschillend zijn, maar uiteindelijk gaat het om de outcome. Daar moeten we gewoon met z’n allen trots op kunnen zijn, en daar is dit amendement voor bedoeld om daar een bijdrage aan te leveren. De voorzitter: Mijnheer Weterings. De heer Weterings RB: Op het antwoord van de heer Van der Meij, u vraagt om breder draagvlak voor het voorstel van het amendement. Waarom heeft u de oppositie er dan niet bij betrokken? Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Van der Meij? De heer Van der Meij GBR: Het amendement is ruim van tevoren gedeeld. De heer Weterings RB: Aan de vijf partijen dan. Niet ons. De heer Van der Meij GBR: Nou, het is wel gedeeld van tevoren, dus u had het mee kunnen tekenen. De heer Weterings RB: Het was al voorbesloten met vijf partijen zonder oppositie, dus nu vraagt hij steun… De voorzitter: Ja, dan wil mijnheer Kooy ook nog maar even kort. De heer Kooy PvdA: Even ter verduidelijking, voorzitter. Het is met ons voorgesproken, en wij zitten in de oppositie.

Wij hebben er bewust voor gekozen om het te laten passeren. Dank u wel. De voorzitter: Oké. Ik sluit het nu af. Dan gaan we verder met de heer Van Enk voor zijn tweede termijn.

Pagina 31 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De heer Van Enk CDA: Voorzitter, ik wilde net de wethouder adviseren om niet te lang in te gaan over allerlei vraagstellingen die vanavond worden gedaan over het proces van participatie, want we hebben vorig jaar, volgens mij unaniem, als raad een heel duidelijke uitgebreide notitie over aangenomen. Ik ga ervan uit dat die participatie deugdelijk en op korte termijn kan worden afgerond. En ik merk ook in de discussie over randvoorwaarden hoe meer we daar over gaan discussiëren, hoe meer we met elkaar als raadsleden en fracties dat mooie bloemperkje van participatie aan het vertrappelen zijn, en hoe meer de drassige driehoek dan nog drassiger wordt, dus dat wil ik voorkomen. Ik laat het hierbij. Dank u. De voorzitter: Goed. Gaan we naar de heer Kooy. En dan gaan we naar de heer Braam. De heer Braam BvR: Nee, voorzitter. Heel kort. Dank voor de antwoorden. U zult begrijpen dat we zowel het amendement als het uiteindelijke voorstel, gewijzigd dan, zullen ondersteunen. De voorzitter: Oké. Dat is de tweede termijn van de raad. Dan gaan we terug naar de wethouder. Wethouder de heer Keus: Ja, voorzitter, dank u wel.

Het advies van de heer Van Enk neem ik ter harte, en ik verwijs inderdaad voor het participatieproces echt naar de eerdere besluitvorming die we daar over hebben gehad, en die ook op brede steun van de raad kon rekenen, en ook conform daaraan ook uitvoering aan wordt gegeven. Ja, voorzitter, verder kom ik wel tot de conclusie, en ik denk dat ik daar naar de heer Dolmans kan verwijzen. Het gaat echt over die evenwichtige belangenafweging. Dat is altijd de intentie ook van het college om dat te doen, maar ik denk dat dit amendement daarop juist een extra… Dat het juist versterkt en het ook objectiever en ook systematischer maakt waar, denk ik, overeenstemming ook over het instrument kan zijn. En dat helpt zowel hier uiteindelijk ook besluitvorming in de raad over het ontwikkelplan waar dan voor wordt gegaan, maar zeker ook in het participatieproces. Dus ja, ik denk dat het goed is op deze manier om zowel de financiële belangen, en ik ben het met de heer Van der Meij eens, het kan zomaar ook een uitkomst hebben dat ook gewoon aan die sluitende financiële businesscase kan worden voldaan, en inderdaad aan al die kwalitatieve voorwaarden en wensen. Dat is zomaar een scenario wat ook zou kunnen. Daar wil ik dit proces ook gewoon de kans voor kunnen laten geven.

Dus ik zou dat niet op voorhand uit willen sluiten dat dat ook kan, en ik denk dat dit zowel gewoon in het bijzonder voor Pasgeld een mooi proces kan zijn, maar wellicht ook een mooi leergeld wat we ook voor andere ontwikkelingen in de stad zouden kunnen inzetten. Niet alleen op het gebied van gebiedsontwikkeling, maar op allerlei andere domeinen waar het ook in ons voordeel kan werken om bekend te raken met deze systematiek of dit instrument. Voorzitter, nou, volgens mij zijn ook de partijen die hebben een positie ingenomen ten aanzien van een amendement, en ik zie een stemming daarover ook tegemoet. Dank u wel. Dat was het voor de tweede termijn. De voorzitter: Goed. Dan sluiten we hiermee de tweede termijn en de beraadslaging af. Gaan we over tot besluitvorming. Ik stel aan de orde besluitvorming over het amendement. Wil iemand… Daar gaan we vast over stemmen, hé? Ja. Wil iemand daar nog een stemverklaring over afleggen? Niet. Dan gaan we stemmen. Mijnheer de griffier, kunnen we op het knopje drukken? Wie is voor of tegen dit amendement? De stembussen zijn geopend. Mijnheer de griffier, hebben we al een uitslag? De heer Massaar: 22 voor, 7 tegen.

Pagina 32 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

De voorzitter: 22 voor en 7 tegen. Daarmee is het amendement aangenomen. Dan gaan we nu besluiten over het geamendeerde raadsvoorstel. Wil iemand daar nog een stemverklaring over afleggen? Mevrouw Alberts, gaat uw gang. Mevrouw Alberts GL: Ja, voorzitter, dank u wel. We hadden het besluit of we voor of tegen dit voorstel zouden stemmen laten afhangen van de beantwoording door de wethouder op onze vragen. En we zijn niet gerustgesteld door de wethouder dat er ook daadwerkelijk iets gaat veranderen door het aannemen van het amendement, en dat hij gewoon de huidige koers blijft doorzetten. Dat is onze vrees, en eigenlijk verwachting aangezien hij geen vragen heeft beantwoord over de rol van de klankbordgroep en andere participatievragen die we gesteld. Dus daarom zullen wij tegen dit raadsvoorstel moeten stemmen. De voorzitter: Nog anderen met stemverklaringen? Zie ik niet. Dan gaan wij stemmen. Bent u voor of tegen? De stemprocedure is geopend. 18 stemmen zijn er voor, en 11 zijn er tegen. Dat betekent dat er een meerderheid is en het voorstel geamendeerd is aangenomen. 15. Raadsvoorstel Regionale Energiestrategie Rotterdam-Den Haag (21-021) De voorzitter: Gaan we door met het volgende agendapunt, raadsvoorstel Regionale Energiestrategie. De heer Van Enk. De heer Van Enk CDA: Een heel mooi voorstel, voorzitter. Heeft ook heel veel gemeenten gepasseerd. Een lijvig stuk.

Er zijn nog wat moties bijgevoegd. Daar laat ik graag even de partijen een toelichting op geven, en een reactie van het college wacht ik daarbij af voordat ik daar een oordeel over geef. Dank u wel. De heer De Vries GL: Ja, dank u wel voor het woord. Voorzitter, vanavond besluiten we met elkaar over de Regionale Energiestrategie 1.0 Rotterdam-Den Haag. Dit is een volgende stap in de transitie naar een toekomstbestendige leefbare aarde die hard nodig is, want de feiten zijn duidelijk. Met ons huidige beleid is binnen zes jaren en zeven maanden ons CO2-emissiebudget op, en dan is het beperken van de opwarming tot anderhalve graden niet meer mogelijk. Dit vraagt om realisme. De Don Quichot houding is echt niet meer van deze tijd. Ons huidige beleid is onvoldoende, en het kabinet is zich er daarvan bewust. Daarom heeft Nederland ingestemd met een nieuwe Europese klimaatwet waarin is vastgesteld dat de uitstoot van broeikasgassen zoals CO2 met 55% moet zijn afgenomen in 2030 ten opzichte van 1990. Als gemeente betekent dit dat we serieus aan de bak moeten met realistische plannen die voor 2030 al echte schone energie leveren, plannen voor windmolens en zonnepanelen, en dat we niet vluchten in technieken die nog niet uitgevonden of die nog uitgevonden moeten worden, onbetaalbaar zijn of anderszins niet kunnen leveren voor 2030.

Randvoorwaarden hierbij zijn: goede ruimtelijke inpasbaarheid, het elektriciteitsnet, lokaal draagvlak en lokaal eigenaarschap. Een plan dat bewezen werkt en direct uitgevoerd kan worden zijn zonnepanelen op onze Rijswijkse daken. Een voorbeeld hiervan is de energiecoöperatie Zon op Rijswijk waardoor Rijswijkers die zelf geen zonnepanelen op hun dak kwijt kunnen wel zonne-energie kunnen afnemen en geld kunnen besparen. GroenLinks vraagt gezamenlijk met de Partij van de Arbeid aan het college om zich in te zetten om de zonnepanelen op de andere daken te realiseren en dienen daarbij ook een motie in. In de meeste regio's waaronder ook Rotterdam-Den Haag is begonnen met de minst omstreden keuzes. Zoveel mogelijk alle grote daken vol met zonnepanelen. Ruimtelijk gezien is dat de beste optie. Maar het is nog de

Pagina 33 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

vraag in hoeverre we er enkel met zonnepanelen gaan komen. Omdat er bijvoorbeeld een financiële onrendabele top is waar als je in ieder geval niet de schone lucht en CO2-reductie erin mee rekent. Of omdat Stedin aangeeft dat we het simpelweg met de hoeveelheid zonnepanelen in onze regio niet het niet gaat lukken op het net. Of omdat de gemeente initiatieven dusdanig demotiveert dat ze het bijltje erbij neerleggen. En dan komen ook de minder makkelijke opties in beeld. Ook die zullen nodig zijn en ook daarvoor moeten wij als volksvertegenwoordigers en bestuur durven gaan staan. Het is nu aan de gemeente om de regionale energiestrategie te vertalen naar lokaal beleid. Dat we in de uitvoerende stand gaan, dat we zorgen voor meer wooncomfort door isolatie, goedkopere energierekening en voor inwoners en een schonere lucht. GroenLinks vraagt om een actieve, stimulerende en faciliterende houding van de gemeente die lokaal draagvlak en eigenaarschap nastreeft. Daarvoor dien ik samen met de PvdA de motie lokaal eigendom in. Om te verzekeren dat inwoners en lokale bedrijven een stoel aan tafel krijgen en kunnen meeprofiteren aan de transitie. Ga niet zitten wachten op initiatieven vanuit de samenleving. Stap als gemeente zelf af op bedrijven die energie die een energiebesparingsplicht hebben. Neem contact op met de organisaties die al veel dakoppervlak hebben.

En tot slot voorzitter, heb oog voor mensen die niet mee kunnen komen of die niet makkelijk mee kunnen komen. Zorg dat we in Rijkswijk eerlijk omgaan, dat er een rechtvaardige verdeling is van lasten en lusten. Tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Goed dank u wel. Er is een motie lokaal eigendom en een motie zon op Rijswijk ingediend die maken onderdeel uit van de orde van de vergadering. In mijn lijstje staan ze op nummer 3 en 4. Dan weet u dat straks. Dan gaan we verder met de volgende spreker. De heer Veerman. De heer Veerman D66: Dank u wel voorzitter. We moeten gezamenlijk komen tot een gemeenschappelijke opgave voor deze RES-regio Rotterdam-Den Haag. En we hebben in eerste instantie natuurlijk voor een motie ingediend. Met een nogal plaatselijk karakter die ook in de regio wel plaatselijk door een aantal gemeentes gedeeld werden. Ons eigen mooie Rijswijk Centrum voor Duurzame Geo-energie is daar dan wel een onderdeel van als het uitkomt van het Kessler Park. Verder onder de aandacht te brengen zou mooi zijn natuurlijk voor de RES 2.0. Maar zo ver is het nu nog niet. Naast dat er vanavond enkele moties worden ingediend om alsnog invloed te kunnen uitoefenen op dit voorstel, dit terwijl we deze vragen eerder hadden kunnen stellen bij de diverse bijeenkomsten, en soms eerder ingediend hadden kunnen worden en dan had ik een bijdrage kunnen leveren aan dit voorstel.

Ligt wel uiteindelijk de vraag voor wat we willen als raad. Wat gaan we nu eigenlijk doen met de antwoorden die veelal om een lokale aanpak vragen? Ik wil de wethouder daarom vragen om deze samen met het invullen van de 50% lokaal eigendom te vertalen naar lokale projecten. En deze te gebruiken voor het aanpassen van het bestaande lokale energiebeleid. Is de wethouder dat met me eens en hoe wil hij dat gaan verwezenlijken? Dank u wel. De voorzitter: Dan gaan we verder met mevrouw De Mooij. Mevrouw De Mooij VVD: Ja dank u wel. Wat de VVD Rijswijk betreft stellen we kaders over de ambities met betrekking tot de duurzaamheid. Maar specifieke maatregelen laten we die niet in steen gaan beitelen. Naar 2030 toe moet er ruimte blijven voor nieuwe inzichten en innovaties. Dus houdt een open vizier voor oplossingen die toekomstbestendig zijn en op voorhand geen methode uit om energie op te wekken. Er moet ook ruimte blijven voor de markt om initiatieven op te laten pakken. Waar mogelijk kunnen we als regio of als gemeente wel als launching customer optreden voor innovatieve oplossingen om succesvolle marktintroductie Pagina 34 van 67

CONCEPT VERSLAG RAADSVERGADERING 15 JUNI 2021

te borgen. Het kan het overwegen waard zijn om bij aanbesteding extra evaluatiecriteria met betrekking tot duurzaamheid en energie te hanteren en tegen het licht te houden. Bij het forum heb ik ook al betoogt dat kernenergie wat ons betreft in de mix mag blijven als mogelijke oplossing. De vraag naar energie neemt alleen maar toe. En dat heeft de wethouder zojuist ook betoogd. Kernenergie zou kunnen bijdragen aan een energieproductie op grote schaal met grote leveringszekerheid. Daar waar zonnepanelen en windturbines niet altijd leveren en in onze schaarse ruimte niet altijd ingepast kunnen worden. Ik ben me er wel van bewust dat er al weerstand is voor windturbines. Dus als het gaat om een kerncentrale zal dat nog meer NIMBY-reacties opleveren. Maar kennis en techniek staan niet stil. Dus wat de VVD Rijswijk betreft wordt de mogelijkheid om kernenergie als elektriciteitsproductie op te nemen niet bij voorbaat uitgesloten. Dus VVD Rijswijk dient dan ook samen met de heer Van der Meij is nog niet aan het woord geweest. Maar met Gemeentebelangen Rijswijk de motie in wat betreft kernenergie. Dank u wel. De voorzitter: Goed. Mevrouw De Man. Mevrouw De Man OR: Ja dank u wel voorzitter. Voor Onafhankelijk Rijswijk zijn er een aantal zaken heel belangrijk als het aankomt op de RES en eigenlijk alles wat te maken heeft met de energietransitie.