Niet vastgesteld verslag Forum Stad 30 september 2021.pdf

Dus mocht er toch woningbouw komen en dat hoop ik toch zeker van niet, kan niet inklinken door overal maar twee meter zand op te storten, in de integrale voorbelasting, maar een bouwwijze en aanleg van infrastructuur dusdanig aan te passen dat deze landschappelijke, drassige kwaliteit behouden blijft. Daarmee zou je kunnen voorsorteren op echt innovatieve, duurzame ontwikkeling. Meebewegen, bouwen op drassige grond, vragen echter wel een goede voorbereiding en voorbereidingstijd. Kan de wethouder aangeven dat de mogelijkheden hiervoor mee kunnen worden genomen en toezeggen dat het moerassige karakter en daarmee de identiteit van het gebied behouden blijft? Let wel, in de onzalige variant dat er inderdaad gebouwd zal moeten. En zoals de heer Hooijer bij het inspreken reeds aangehaald, echte groencompensatie blijft vaak achterwege of wordt via omwegen gepresenteerd. Natuurwaarden, zoals in Pasgeld Oost en West, laten zich niet zomaar vervangen. Hoe denkt de wethouder dit wel te kunnen doen? Denkt hij dat dit mogelijk is? Pasgeld West is een ander verhaal, enige vorm van woningbouw op deze locatie is onvermijdelijk, maar hoe we dat gaan invullen is nog wel van belang, ook voor de omgeving. De referentieplaatjes die tegenwoordig standaard zijn in presentaties geven een visie weer die zelden wordt gehaald.

We willen benadrukken dat blauwe en groene structuren, zoals die in de beeldvorming worden gepresenteerd, ook daadwerkelijk gerealiseerd moeten worden, zodat de wijk uiteindelijk ook de uitstraling krijgt die het beoogt en de natuurinclusieve waarde die in verstedelijkte omgeving van belang is. Kan de wethouder toezeggen dat dit uitgangspunt niet wordt losgelaten, dat we straks niet toch worden

Pagina 35 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

teleurgesteld met een versteende wijk waar groen en blauw een ondergeschikte rol speelt aan infra en parkeren? Dat is in Rijswijk helaas al te vaak gebeurd. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Wit. De VVD. Niemand? De heer Oelen: Ja, zeker wel. Ja, sorry, meneer Dolmans. De voorzitter: Nee, is geen enkel probleem. De heer Oelen: Zo makkelijk gaat het natuurlijk ook allemaal niet. Dank voor het woord, voorzitter en dank, college, voor het voorstel wat vanavond voorligt in deze technische bespreking. Ja, Pasgeld, daar hebben we al veel over gesproken in de raad en buiten de raad en het college heeft het debat ook met omwonenden, belanghebbenden, veelvuldig gevoerd, maar ik denk dat uiteindelijk er meer speelt en meer van belang is dan alleen maar de wensen van bewoners om tot een voorstel te komen. Dat is ook goed en we zien ook dat het college dat allemaal heeft meegewogen, want naast allerlei sentimenten, zoals bij groen, zoals ik wil liever geen woonwijk ongeveer achter mijn huis hebben, zijn er ook andere belangen die moeten worden meegewogen en dat zijn belangen zoals dat we toch wel degelijk een woningopgave hebben in Rijswijk en ook in de hele Randstad en in heel Nederland.

En we hebben ook een opgave rondom het zijn van een betrouwbare overheid, want we hebben inmiddels ook afspraken gemaakt in het verleden met aannemers, ondernemers, die in dit gebied zouden willen ontwikkelen. We hebben ook wel degelijk een degelijk financieel beleid te voeren, dus het is goed, naar het oordeel van de VVD te Rijswijk, dat er meer elementen dan alleen maar bewonersparticipatie hebben meegewogen, het groen hebben meegewogen en dat dat heeft geresulteerd in dit voorstel. Het raadsvoorstel wat nu voorligt is een hoofdplanstructuurvoorstel en ja, ik denk dat we nog heel veel discussies gaan krijgen over de details, want na dit hoofdplanstructuurvoorstel moeten er nog bestemmingsplannen worden gerealiseerd, wordt voorgelegd ook aan de raad. Dus we gaan ook heel veel detaildiscussies nog krijgen in de komende periode, dus ik heb nu ook een aantal vragen en opmerkingen over dit hoofdplanstructuur die zich ook beperken tot een aantal hoofdzaken. En die vragen en die antwoorden met name daarop, die zullen ook relevant zijn voor de VVD Rijswijk om te komen tot een beoordeling van het voorstel wat straks, naar ik aanneem, ook in de raad niet geheel als hamerstuk, maar wel als bespreekstuk zal worden voorgelegd. Allereerst de financiën, zo kent u ons het best, wethouder, niet alleen van Rijswijk Buiten, maar ook van de financiën.

Kort en goed het voorstel wat nu voor wordt gelegd, dat leidt toch tot een verlies voor de gemeente en ik kan het weinig mooier maken dan dat het zo is en de vraag is ook hoe wordt dit gedekt? Wat is daarvan het idee van het college? We hebben natuurlijk ook wel een voorstel of een rapportage van Twynstra Gudde gezien, maar goed, de gedachten die in dat rapport worden neergelegd, die zijn toch wat zompig, drassig, misschien iets minder zompig en drassig dan het drassige gebied zelf, maar ik ga er vanuit dat een wethouder Financiën hier toch niet helemaal op wil varen, dus graag een concreet antwoord op de vraag hoe het gat wat met dit voorstel wordt geslagen in de GREX, hoe dat wordt gedicht. De MKBA-rapportage die wijst uit dat het alternatief drie wat nu wordt voorgelegd, dat dat eigenlijk het minste saldo oplevert van alle voorstellen, van de drie voorstellen en eigenlijk ook het meest kritisch is. Er kan maar weinig gebeuren of het positieve saldo zoals dat nu voorligt dat slaat om in een negatief saldo.

Pagina 36 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

Hoe dan ook, de overwegingen van het college zijn we kiezen toch voor dit alternatief, want een rapportage Tauw en ook vanwege het participatietraject. Nou, ten aanzien van het participatietraject hebben we ook vanwege insprekers kunnen constateren dat dat natuurlijk niet zo heel erg succesvol is geweest. De omwonenden zijn zeer kritisch, belangenorganisaties zijn zeer kritisch, dus de vraag is wel van waarom kiest het college voor dit alternatief met een motivatie van een succesvol participatietraject? Nou kun je net zo goed zeggen ja we kunnen ook voor één van de andere alternatieven kiezen, want die omwonenden en anderen, die zijn hoe dan ook niet heel erg enthousiast en de rapportage van Tauw, daarvan wordt ook in het rapport van MKBA aangegeven dat de resultaten daarvan worden meegewogen en overigens, als je de rapportage goed leest, dan worden er wel natuurwaarden gedicht aan het totale gebied, maar niet zozeer aan het plangebied waar we het nu over hebben, namelijk Pasgeld West en Pasgeld Oost. Kortom, waarom wordt er voor een vrij risicovolle variant, een risicovol alternatief, dat uiteindelijk ook het minst oplevert in de MKBA-waarden, gekozen door het college, terwijl daar eigenlijk geen redenen voor zijn als je gewoon kijkt naar de zuivere feiten? Graag een reactie hierop van de wethouder.

In de rapportage worden er drie varianten geschetst en eentje die gaat uit van 62 woningen sociale huur. Waarom heeft het college daar überhaupt voor gekozen? We hebben een bepaalde gedachte, we hebben hier bepaalde gedachten geformuleerd over sociale huurwoningen en ik kan me niet zo heel erg herinneren dat er meer sociale huur zou moeten komen, ook in Pasgeld Oost. Dus waarom is dat überhaupt als variant meegegeven en hoe was het uitgevallen op het moment dat er vrijesectorwoningen waren geformuleerd voor deze variant? Mijn collega De Wit die refereerde al naar de PM-posten die ook in de rapportage zijn geformuleerd ten aanzien van klimaat en ook mobiliteit, dat dat moeilijk te definiëren is dat begrijpen wij ook als VVD Rijswijk, maar goed, we zijn zeker wel ook benieuwd naar de reactie van de wethouder op het weinig kunnen duiden van dit soort relevante factoren, klimaat en mobiliteit, voor de waardering van de voorstellen en ook voor op het moment dat er wat meer duiding kan komen voor wat het kan betekenen eventueel voor de mogelijke planvorming in het geheel. Dus wat kan dat voor de toekomst betekenen? De volgende vraag die ziet op het vervolgproces.

De Raad stemt wel of niet in met dit hoofdplanstructuur en dan gaan wij allerlei bestemmingsplanprocedures in en ja, de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat de ervaring leert dat op het moment dat de inkt net droog is van een raadsbesluit, zie bijvoorbeeld Havenkwartier, dat dit college het niet ongelooflijk ingewikkeld vindt om allerlei afvalheffingen door te voeren. Dus de vraag is wel in hoeverre wil de wethouder hier garanties geven dat op het moment dat de Raad hier instemt met het plan, dat de uitwerking ervan dan ook daadwerkelijk volgens het plan gaan plaatsvinden, in plaats van dat we dan in allerlei uitwerkingen weer verrast gaan worden. Graag uw reactie. Participatieproces, ik denk dat we wel kunnen constateren, ondanks uw inbreng rondom ’t Haantje waarbij u zei ja dat hebben we bij Pasgeld toch een stuk beter gedaan. Ik denk dat de waardering vanuit VVD Rijswijk daar toch wel iets genuanceerder inzit. Ik denk dat dat een rotzooitje is geweest, maar goed, dat is een politiek oordeel, dat is niet helemaal aan het Forum. Maar goed, desalniettemin, dan weet u wat u in de raad staat te wachten.

U heeft, denk ik, het college heeft de regie min of meer wel uit handen gegeven over het proces en ook het resultaat, denken wij, is niet heel erg goed geweest, ook als we de insprekers horen, ook als we de lobby beluisteren die, ik denk elke raadslid, ik in ieder geval wel, in de mailbox hebben mogen ontvangen over dit voorstel. Kortom, wat heeft u hiervan geleerd, college, en op welke manier gaat dit in de toekomst verbeterd worden? En mijn laatste vraag is en dat is een hele algemene vraag, maar goed, de wethouder is slim geweest om hier een heel goed en voldoende antwoord op te geven, zijn alle juridische, bestuurlijke en juridische risico’s goed meegewogen en worden die afdoende in zicht gebracht voor de Raad? En

Pagina 37 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

heel specifiek: zijn we ook voldoende ingelicht en afgelicht met de ontwikkelaar, die hier toch wel een heel erg grote en belangrijke speler is? Dat tot zover voor de eerste termijn, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Oelen. Ik wijs toch even op de tijd, want als we dit tempo doorgaan dan wordt het na enen. Dus ik zou toch willen vragen aan iedereen om de inbreng gewoon kort en krachtig te houden. Geef ik het woord aan D66, de heer Veerman. De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter. Als D66 zijn we blij met de uitwerking van dit MKBA, ik kom er haast niet uit. Ook complimenten voor het participatieproces, waar vooral door het initiatief van de bewoners van Pasgeld een werkgroep is opgericht voor het behoud van Pasgeld als groengebied. Hierbij is ook rekening gehouden met de klimaatadaptatie in de vorm van de waterberging in het Slagenlandschap, wat we dan ook uiteindelijk voor elkaar hebben en de borging van de biodiversiteit in het hele gebied en dat ligt eigenlijk vanavond voor het grootste gedeelte nog voor. Met dit voorstel wordt het financieel belang en de noodzakelijke woningbehoefte, de verbetering van de ecologische structuur van zowel groen als water samengebracht. Daarbij worden duidelijke keuzes gegeven over de hoeveelheid woningen en de natuurwaarden van heel Pasgeld vanuit het Tauw-onderzoek. Maar we hebben daar nog wel enkele vragen over.

Er wordt gerept bijvoorbeeld over de wandelroute langs de Lange Kleiweg, dat die blijft behouden als onderdeel van de bosloper. Betekent dat dat het hele gemeentelijke stuk wat daar terzijde ligt, als een derde van het hele gebied, nu ook onderdeel gaat uitmaken van die bosloper? En wat zijn de garanties dat het verafgelegen stuk langs het TNOgebied, na het Elsenburgerbos, ook behouden blijft? Dat hangt ook een beetje samen met de volgende vraag, is dit nu een structuurvisie waar we het hele gebied meenemen of is dit nou een richtinggevend document waar we nog van allerlei invullingen aan kunnen geven? Want bij het eerste kunnen we, die structuurvisie, daar kunnen we nu ook bepalen of dat stuk na de TNO-visie, of we dat gelijk meenemen in het geheel, dat zou mooi zijn, denk ik. Vanuit het Tauw-rapport wordt ook de ecologische waarde van de watergang tussen Wilhelminapark en de Vliet vormgegeven in de parkloper.

Hoe wordt dat geborgd en kunt u een garantie geven dat de bestaande cultuur- en historische waarden blijven behouden en niet ten prooi vallen aan zowel fiets- als een wandelgebied, waardoor er straks helemaal geen groen meer overblijft? Hoe gaat u meten wat de aanpassingen betekenen in kwaliteit en kwantiteit voor flora en fauna in dit gebied? Als we het over die parkloper hebben, wat betekent het nou straks als we hiermee akkoord gaan voor flora en fauna, in aantallen? Daarnaast wordt in het voorstel gesproken over een tunnel voor fietsers en wandelaars. Wanneer gaat deze tunnel eigenlijk vorm krijgen, want dan zou dat ook mooi gelijk in de structuurvisie meegenomen kunnen worden voor het hele gebied. Dan kunnen we het hele gebied, ook Pasgeld West daarop aansluiten en is er al een financiële dekking voor dat eventuele plan? Aansluitend hierop, in het voorstel wordt ook een aantal mogelijkheden genoemd om de mobiliteit in het gebied te verbeteren. Daarbij wordt het voorbeeld genoemd om een gedeelte verkeersluw te maken of er een woonstraat van te maken. Nou zien we eigenlijk dat er een hele mooie nieuwe tunnel is gekomen, onder het spoor, daarnaast bij de overbrugging naar de A4, die zijn ook al ingetekend en die ene aan de Lange Kleiweg wordt dubbelbaans en dat betekent eigenlijk dat er toch behoorlijke verkeersdruk gaat ontstaan op die weg.

Daarnaast zijn er niet alleen de verkeersstromen van de huidige en de nieuwe bewoners, maar er zijn ook vrachtwagens die naar het bedrijvenpark toe moeten en, laten we de supporters niet vergeten die ieder weekend naar het sportpark toe moeten gaan. Ik vraag me wel af hoe

Pagina 38 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

dat in het kader van de mobiliteit, hoe we daar invulling aan gaan geven. Graag uw antwoord daarop. Dit is de eerste termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, Meneer Veerman. Dan gaan we naar het CDA, wie mag ik het woord geven? De heer El Majjaoui: Ja, dank u wel, voorzitter, voor het woord. De voorzitter: De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ja, dank je wel. Ben ik hoorbaar? Allereerst … Dank je. Dank je, voorzitter. Allereerst wil ik toch een compliment geven aan het college voor het uitgebreide participatietraject. Alhoewel toch de vraag is, u zegt, richting de wethouder, is hij van mening dat dat participatietraject succesvol is geweest? Ook aangezien dat er behoorlijk wat geld mee gemoeid is. Is de werkgroep ook akkoord gegaan met het voorliggend voorstel? En met name de insprekers van zojuist die betrokken zijn en vierduizend handtekeningen hebben ingezameld. Wat vindt de wethouder met name over de onderdelen mobiliteit en landschapspark, gaat hij deze variant ook onderzoeken? Nou, dat zijn de vragen van een algemene orde, maar ik heb ook nog een aantal inhoudelijke vragen met betrekking tot het stuk. In het rapport financiële dragers Pasgeld staat bij de conclusie dat er behoorlijk wat regelingen, koppelkansen, beschikbaar zijn voor Pasgeld.

Een deel van deze kansen kunnen de druk op de GREX inderdaad verlichten, maar voor een groot deel van deze kansen geldt dat Pasgeld nog niet voldoet aan een aantal subsidievoorwaarden. De vraag luidt: hoe gaat u ervoor zorgen dat hier wel voldaan wordt aan de subsidievoorwaarden? En de tweede vraag luidt hieromtrent: gelet op het feit dat de tijd om de nationale, dan wel Europese subsidie aan te vragen snel nadert, hoe ver bent u met deze voorbereiding? Hoe schat u de kans van slagen in? Welke inspanningen zijn verricht om tot een deugdelijk plan te komen? Nou, de tweede vraag heeft betrekking tot de reductie van de grondexploitaties. Bij Pasgeld Oost wordt er minder gebouwd, maar dit betekent dat in financiële zin dat er geen inkomsten uit grondverkopen gerealiseerd zouden worden. Dit heeft tot gevolg dat in de grondexploitaties als opbrengst geraamde bijdrage niet gerealiseerd worden, er geen dekking ontstaat waarmee de boekhouder die ook ten gronde dus kan worden afgeboekt. Voorzitter, in zoverre hieruit kan uithalen zullen de niet te bouwen gronden, of een deel daarvan, ingezet worden voor waterberging.

Omdat de investeringen over klimaatadaptatie gaan en opvangen van overtollig regenwater, wat overigens hard nodig is in de veranderende klimaatverandering, waarom wordt er geen dekking gezocht bij respectievelijk provincie, het Rijk en de Europese Unie? De tweede vraag luidt: heeft het hoogheemraadschap hier een rol in? Aangezien dat zij het bevoegd gezag zijn voor oppervlaktewater. In hoeverre wordt er financieel bijgedragen door het hoogheemraadschap? Tot slot de vraag met betrekking tot bodemverontreiniging. Onlangs op de gehouden bijeenkomst werden ook een aantal vragen gesteld met betrekking tot gronden, bodemverontreiniging en met name in het glastuinbouwgebied, waar bekendstaat dat glastuinbouwbedrijven in het verleden intensief gebruik hebben gemaakt van gewasbeschermingsmiddelen, dan wel biocide. Daarnaast wordt er veel water vermengd, gifwater in dit geval, met verschillende soorten meststoffen, ook kunstmeststof, zuren, ijzer en ga zo verder en in de bodem geloosd. We gaan uit van het gunstigste scenario dat de bodem inmiddels is gesaneerd, maar de vraag luidt: zijn hier bodemonderzoeken gedaan of uitgevoerd om de samenstelling van de bodem nu in kaart te brengen? Van of de gronden wel geschikt zijn gemaakt voor leefomgeving, bouwen en recreatie. Ik wil wel opmerken dat in het verleden, ook in Den Haag, Pagina 39 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

heeft plaatsgevonden dat de gedupeerden, eigenaren of huiseigenaren claims hebben neergelegd bij de gemeente Den Haag en ook schadevergoeding hebben ontvangen vanwege verontreinigde grond. Wist u hiervan en is hier ook rekening mee gehouden? Tot zover. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan wij naar de fractie van Rijswijks Belang, wie mag ik daar het woord geven? De heer Weterings: De heer Weterings, voorzitter, dank u wel. De voorzitter: De heer Weterings, ja. De heer Weterings: Nou, we hebben hier al geloof ik in een aantal forums al onze mening over gegeven, die is ook niet veranderd. Wij vinden dat de grondeigenaar, Synchroon in dit geval, ontzettend gedonder is geweest met de gemeente. Ik ben hiervoor naar het stadhuis geweest, heb alle contracten doorlopen van 1989, de upgrade in 1618 en ik vind dat ze ontzettend veel water bij de wijn hebben gedaan om heel veel groen te behouden. Dus het plan dat er nu voorligt zal onze steun krijgen, alleen heb ik wel een verzoek aan de wethouder. Er wordt nu behoorlijk de focus op Pasgeld gedaan, gehouden. Het gebied is veel groter. We hebben natuurlijk in het geheel nog een TNO-gebied en daaromheen heel veel nog lappen grond van de gemeente dat eigenlijk nu braak ligt of drassig is.

Zou ik de wethouder kunnen verzoeken om de raad, in ieder geval voor Rijswijks Belang alleen, het liefst aan de raad een notitie te sturen wat de plannen zijn, wat de toekomstige plannen zijn? Zijn er nog meer bedrijven die bijvoorbeeld eigendom hebben of er in de statuten van die bedrijfjes wordt gehuurd of is het koop? Want er ontbreekt volgens mij een visie op dat hele gebied en nou niet gelijk denken joh Rijswijks Belang wil daar gelijk woningen gaan bouwen, integendeel. Dat zou niet onze voorkeur hebben. Wij willen eigenlijk vragen om te onderzoeken of daar mooie parken kunnen komen met veel groen, om dat ecologisch te versterken vooral voor dieren en dergelijke, want daar is geen visie voor. Dus kan de wethouder dat bekijken? Het is meer een vraag. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Weterings. Dan de fractie van Wij. De heer Van Dam: Ja, dat ben ik. De voorzitter: De heer Van Dam. De heer Van Dam: Bedankt. Ja, Pasgeld Oost is denk ik meerdere malen besproken in de raad, dan heeft onder een vergrootglas gelegen de afgelopen jaren. We zijn dan ook blij dat in ieder geval het participatietraject waar we heel erg op gehamerd hebben dat dat er moest komen, dat dat is voltrokken.

De uitvoering van het participatietraject dat laat in veel gevallen denk ik toch net te wensen over, als je de participanten mag geloven, maar wat wel denk ik een positief feit is, is de inwonerbetrokkenheid bij dit dossier. Om één voorbeeld te noemen, de vierduizend mensen die de petitie hebben ondertekend, de tweehonderd mensen die hebben deelgenomen aan het participatieproces zelf en de twaalf mensen die in klankbordgroepen hebben deelgenomen. Ik denk dat dat unieke cijfers zijn en dat toont denk ik aan dat de welwillendheid er is van de inwoners om bij dit soort processen daar moeite in te stoppen en ook betrokken bij te zijn. Ik denk dat dat een

Pagina 40 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

positief iets is. We zien in zowel het raadsvoorstel als het schetsboek dat we hebben ontvangen een algemene focus op groen, rustgevend gebied en ik denk dat dat een juiste instelling is … De voorzitter: De heer Van Dam, sorry dat ik u onderbreek, maar kunt u echt proberen tot uw punt te komen, want als we … De heer Van Dam: Ja, ja, ik kom bij de vragen. De voorzitter: Uitgebreide politieke beschouwingen gaan houden vanavond dan wordt het heel laat. De heer Van Dam: Ik kom er zo meteen bij, maar mijn vragen gaan niet over wat er wel in staat, maar die gaan over wat er niet in staat en om de voorzitter aan de vraag toe te komen, zou ik met mijn vragen beginnen. Ten eerste de Lange Kleiweg. Het is net genoemd, maar er gaat nu heel veel in dit gebied ontwikkeling plaatsvinden, er worden woningen bijgeplaatst, er staat een sportpark en verschillende accommodaties worden geplaatst, maar we zien dat de discussie over de Lange Kleiweg, de verkeersader eigenlijk, zou je kunnen noemen, dat die beslissing over wat daarmee gaat gebeuren vooruit wordt geduwd. Eigenlijk vraagt onze fractie zich af en inwoners vragen zich dat af, hoezo staat dit belangrijke punt niet in dit plan opgenomen? En dan ook de vraag aan de wethouder, op welke termijn wordt er gesproken over de verkeersdruk die toe gaat nemen in het gebied? Dus dat is vraag één.

Vraag twee is over het vervolg van het proces, want er wordt in zowel het schetsboek als het raadsvoorstel enorm veel gesproken over natuurwaarden, over de groenblauwe zone of invulling, over het rustgevende gebied en er zijn pagina’s en pagina’s over genoemd, met heel veel mooie plaatjes en symbolen, maar als we kijken naar wat er specifiek voor besluit nu voorligt, dan wordt dat eigenlijk niet geconcretiseerd. Dus onze vraag is aan de wethouder, hoe gaan we nou waarborgen dat al die natuurwaarden en die groene invulling van het gebied waarover gesproken wordt, dat dat ook daadwerkelijk in de toekomstige planvorming tevoorschijn komt? Daar graag een antwoord op. Daarnaast een vraag aan de wethouder, hoe kunnen we die ontwikkelaar bewegen om een gebiedsvisie neer te leggen die strookt met wat voortkomt uit het schetsboek? Op deze manier kunnen we eigenlijk waarborgen dat het schetsboek niet alleen een symbolisch document is, maar ook dat het echt tot uiting komt in de toekomst en een vraag is of de wethouder dat zou kunnen overnemen. Laatste vraag gaat over de petitie die is ingediend, wat gaat de wethouder daar precies mee doen? Daar wil ik het voor mijn eerste termijn even bij laten. De voorzitter: Dank u wel, heer Van Dam. Dan ga ik naar de fractie van Gemeentebelangen Rijswijk. De heer Van der Meij: Voorzitter, dank u wel.

Ik zal me ook beperken tot technische vragen en politieke beschouwingen, die je ook op dit dossier kan geven, bewaren tot de raad, als we met elkaar besluiten het een bespreekstuk te laten zijn. Voorzitter, wat we nu voor hebben liggen is toch wel een uniek product van een doorlopend participatietraject wat wij in Rijswijk nog niet eerder hebben gezien. Sommige insprekers spreken over een teleurstellende vertoning, anderen zeggen het is met horten en stoten tot stand gekomen. Als we het met elkaar beschouwen hebben we met elkaar een uniek traject doorlopen waar je natuurlijk fouten in maakt, maar dat is ook het innovatieve waar we met de participatie in deze vorm mee van doen hebben gehad. Uiteindelijk hebben we denk ik aan heel evenwichtig, goed plan voor ons liggen. De eerste vraag die ik aan het Pagina 41 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

college heb, de waardevolle informatie rondom dit participatieproject is een evaluatie waard om te bezien of we met de kennis en kunde van dit type traject ook andere plannen, planvorming, in Rijswijk kunnen opzetten, wel of niet. Dus is het college bereid om dit traject, met de kennis die nog vers in het hoofd zit, zo snel mogelijk te evalueren? Voorzitter, als ik nu kijk naar het plan Pasgeld West, Pasgeld Oost, wordt er nu inderdaad heel veel aandacht besteed aan natuurwaarden, klimaatadaptatie, et cetera. We zien ook nadrukkelijk dat de gemeente zelf ook er erg nadrukkelijk een gebaar aandoet door de gronden die zij nog in bezit heeft in Pasgeld Oost niet voor bebouwing te willen inbrengen en ik denk dat het goed is als het college het ook even technisch toelicht wat daarbij concreet de overweging is geweest om dat grote gebaar in mijn optiek, waar eerder van was om dat gezamenlijk met de grondpositie van Synchroon tot ontwikkeling te brengen, om dat nu niet te doen. De derde vraag betreft de financiële paragraaf. De VVD wees er ook al naar van ja met de variant die nu voorligt geven we financieel toe op de grondexploitatie. Grondexploitatie is natuurlijk meer dan alleen maar een lasten-baten van een deelplan Pasgeld Oost, het is de totale exploitatie waar ook een risicoparen onderdeel van uitmaakt.

Eén van die stukken, één van de onderdelen die nadrukkelijk aan de orde is gekomen afgelopen jaar is met name het vraagstuk van waterberging, klimaatadaptatie. Dat zijn nieuwe wet- en regelgeving waar ook met name het hoogheemraadschap een nadrukkelijke stempel erin heeft gegeven. Ik wil het college nadrukkelijk meegeven, ik hoor graag een toezegging van het college, dat uiteindelijk de risicoparagrafen op het onderdeel waterberging naar nul teruggebracht moet worden, niet op vijftig procent, maar echt opgelost moet worden voordat we met de ontwikkeling van Pasgeld Oost, Pasgeld West gaan beginnen. Dus er moet een afdoende waterbergingsconcept liggen voor de Pasgeld West en Oost-ontwikkeling. Volgens mij is het college daar al heel ver mee, met in ieder geval daar voldoende ruimte voor te realiseren, om niet in de laatste plaats daar ook het Slagenlandschap in te zetten, maar daar moeten we gewoon geen discussie meer over hebben als het gaat om dat waterbergingsvraagstuk, wat heel zwaar als risico nu nog op de grondexploitatie drukt.

Nou, mijn collega van Rijswijks Belang, Marc Weterings, die wees er ook naar, ik denk dat het ook belangrijk is om nu de doorontwikkeling en visie ook op tafel te gaan leggen voor de TNO-locatie, staat even los van het besluit wat nu voorligt, maar ik denk dat met de kennis die nu is opgebouwd en de eerste aanzetten die in deze ontwikkelvisie ook geven is, ook langzamerhand met elkaar een beeld moeten vormen hoe die TNO zich kan ontwikkelen en niet in de laatste plaats, het thema mobiliteit komt nu nadrukkelijk aan de orde met de ontwikkeling van Pasgeld West en Oost. Die Lange Kleiweg toch weer opgepakt worden als een belangrijke ontsluitingsweg voor de last mile, first mile naar het openbaar vervoerstation. De brug over de Vliet, de derde brug over de Vliet, die komt nu nadrukkelijk in beeld als kans op het moment dat de wijk Pasgeld zich gaat ontwikkelen. Daar zal het college op moeten gaan anticiperen en last but not least ook het station in Rijswijk Buiten zelf zal nu een impuls moeten gaan krijgen, zodat het openbaar vervoer als belangrijke mobiliteitsdrager voor het gebied ook daadwerkelijk van de grond komt en ik denk dat het ontwikkelplan wat nu voorligt alle kansen biedt om daar in de regio en met de provincie daar verder over van gedachten te wisselen. Ik hoor daar graag ook een reactie van het college op. Dat in eerste termijn, voorzitter.

De voorzitter: Dank u wel, de heer Van der Meij. Dan ga ik naar de fractie van de Partij van de Arbeid. Mevrouw Van Nunen, denk ik? Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, dat is juist. Voorzitter, naast complimenten voor het proces hebben wij toch nog wel een aantal vragen rondom het raadsvoorstel wat voorligt. Het sluit een beetje aan bij de Pagina 42 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

opmerkingen van de heer Wit. We zien dat het landschapspark, variant de landschapspark, op achterstand meteen is gezet ten opzichte van de woonvariant. Er wordt een villawijk voorgesteld in de voorkeursvariant van het college en dat is om het verlies natuurlijk te compenseren in inkomsten ten aanzien van meer woningen in dat gebied. Dan heb ik toch nog wel een paar vragen. Kijk, in de projectvariant, projectvoorstel één, staan sociale woningen, maar die worden eigenlijk weggedrukt meteen, want die variant is helemaal niet interessant met 192 woningen. Is het mogelijk, wethouder, dat er sociale woningen toch weer terugkomen in de variant die u zelf ook van harte voorstelt en dan ga ik toch even terug weer op de vraag van de VVD, want wel degelijk zijn sociale woningen in dat gebied twintig jaar geleden als dertig procent variant voorgesteld. Dus ze verdwijnen nu eigenlijk, ze staan nog op papier, maar ze zijn helemaal niet meer interessant. Dus dat is gewoon eigenlijk niet meer serieus te nemen, zoals u dat erin zet, want u zegt zelf 192 woningen gaan we niet doen. Nou, voorzitter, dat vind ik toch wel een vreemde manier van beleid voorstellen. Dan heb ik nog een vraag over een variant die er eigenlijk niet in staat en daar kwam ik vanmiddag op.

Misschien en ik wil nu eigenlijk gewoon vragen, is dat bespreekbaar? Dat we Pasgeld Oost toch onbewoond laten, dus natuurrijk, maar dat we bijvoorbeeld en dat is niet de variant van het landschapspark, maar dat we wel degelijk Pasgeld West met 967 woningen toch handhaven zoals in voorstel één, maar dan dus zonder het villapark, want zo noem ik dat dan maar, Pasgeld Oost. Dan kom je op een iets gunstiger positief saldo uit dan de landschapsvariant. Maar goed, dat zal niet de voorkeursvariant ook zijn van het college, maar ik wil u toch vragen, een klein bruggetje is dat bespreekbaar voor het college? Gewoon een vraag en dan sluit ik me ook wel aan bij wat de heer Wit zei over die moerassige waarden, hoe kunnen we die compenseren op een dusdanige manier dat de kwaliteit behouden blijft zoals hij nu is? Dat vraag ik me zeer af met hem. En dan nog een laatste vraag voor deze eerste termijn, één van de insprekers had het over de integrale mobiliteitsvisie, onder andere ook voor dit gebied. Neemt u die opmerkingen die hij heeft gemaakt ter harte? Hij wees erop dat je dat mee moet nemen aan de voorkant van een proces en niet achteraf. Dat wil ik graag van de wethouder horen en in hoeverre hij die opmerkingen van de inspreker op waarde inschat. Voorzitter, tot zover mijn eerste termijn. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van Nunen.

De fractie van Onafhankelijk Rijswijk, mevrouw De Man? Mevrouw De Man: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, met betrekking tot Pasgeld, het is een beetje een lastig vraagstuk, denk ik zo, want je hoort aan de ene kant van de moeten bebouwen, aan de andere kant hoor je heel veel mensen we willen het groen behouden en we moeten een gulden middenweg zien te vinden. Ik heb het idee dat we al een heel eind zijn gekomen met hetgeen wat er voorligt. Nou ja, er zullen altijd meer voorstander zijn van of meer bouwen of meer groen, maar daarvoor wil ik in ieder geval complimenteren, want dat is toch een hele lastige opgave. Wat mij betreft zou er ook, als het mogelijk is, wel een voorkeur zijn om toch wat meer groen te behouden, al is het maar om het feit dat het volbouwen van Rijswijk absoluut niet mijn voorkeur geniet. Dat gezegd hebbende zijn er wel twee puntjes waar ik eventjes op aan wil haken, want ik zie inderdaad in het voorstel dat er eigenlijk een soort villawijk wordt aangelegd en dat er aan de andere kant sociale huurwoningen worden bijgebouwd en laten dat nou net de twee varianten van woningen zijn die we niet zo hard nodig hebben hier in Rijswijk.

Waarom is er niet gekozen om echt te gaan voor het middensegment, om ervoor te zorgen dat mensen vanuit sociale huurwoningen strakjes kunnen doorstromen, of wat dan ook? Waarom gezinswoningen in plaats van veel te grote villawoningen, die ook nog eens veel te duur zijn in de huidige markt. Dus daar ben ik wel benieuwd naar en daarnaast hadden we nog een ander puntje en dat gaat over de fietsstructuur binnen Pagina 43 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

Pasgeld, want er zou ook een fiets- en voetgangersbrug over de Vliet moeten gaan. Tenminste, dat zou heel erg prettig zijn als dat gebeurt en volgens mij is dat ooit wel besproken. We willen er graag voor zorgen dat dat niet wordt vergeten strakjes. Dat was het even voor mijn eerste termijn. Dank je wel. De voorzitter: Dank u wel en dan ga ik naar de heer Krumeich. Is die aanwezig, wil die vragen stellen? Nee. Dan gaan we naar de beantwoording door de wethouder en ik wil ook aan de wethouder vragen, ik weet dat het lastig is, om echt heel gericht kort de vragen te beantwoorden. De heer Keus: Voorzitter, dat zag ik al aankomen. Zal ik dan … Even een voorbeeld van hoe kort het kan, een vraag van de Partij van de Arbeid, een variant die vanmiddag bij u op kwam, misschien tijdens een wandeling. Daar kan ik gewoon nee op zeggen. We hebben nu … Ja, daar laat ik het eigenlijk ook bij, want we hebben nu zoveel onderzoek gedaan, mevrouw Van Nunen, u noemt ook en dat is wel de kern eigenlijk die u ook geraakt en dat is ook in de beantwoording, maar met name ook richting GroenLinks en ook de VVD, u spreekt de hele tijd consequent over een voorkeursvariant van het college. Wat wij nu hebben gedaan en dat hebben wij zo goed als mogelijk gedaan en ik hoor wel de erkenning ook bij alle fracties daarvan, dat wij gewoon alle ingrediënten nu gewoon goed op tafel hebben weten te krijgen.

Alle opgaves, alle belangen die er spelen, die allemaal in dat gebied een plek moeten krijgen. We hebben het over groen, natuurwaarden, biodiversiteit, flora en fauna, ecologie, mobiliteit, woningbouwopgave, plek om te ontmoeten, voorzieningen, al die dingen meer en die hebben wij met het schetsboek en de participatie heeft daar enorm aan bijgedragen ook om al die zaken goed in beeld te krijgen, hebben wij geprobeerd om dat allemaal een plek te geven, wat leidt tot een variant die wij u nu voorstellen. Alle ingrediënten zijn aanwezig om een goede politieke discussie daarover te houden en het is schuiven. U kunt schuiven, u kunt natuurlijk, ik hoor verschillende fracties ook, waarom nu toch meer woningen? Of minder woningen, ja, dat heeft consequenties dan voor andere opgaves en die discussie dat lijkt me heel zuiver dat die ook in de raad uiteindelijk gevoerd gaat worden, maar dit is en ik zal dan ook op ingaan in mijn eerste termijn, mijn overweging die het college heeft gedaan en het meest in het oog springende is natuurlijk het feit dat we van 190 woningen waarvan dertig procent sociaal, nu naar een variant voor Pasgeld Oost gaan naar 100 tot 110 woningen.

Gelijk in antwoord op de vraag van de VVD, dat is niet alleen om in het kader van de participatie en de bezwaren en zorgen die er leven in het gebied, van de bewoners van Pasgeld, om die daarin tegemoet te komen en uit de inspraak bleek ook wel dat dat die grote stap, met grote financiële gevolgen die de gemeente inderdaad nu voorstelt, geld dat ook in andere gebieden in Rijswijk uitgegeven zou kunnen worden, dat dat niet per definitie leidt tot juichende reacties vanuit de omwonenden. Overigens wil ik wel gelijk zeggen ook over de participatie, u hoort vandaag een geluid over teleurstellend en dat kan allemaal, dat mag ook allemaal, maar het is niet alleen de werkgroep die mee heeft gedaan en de klankbordgroep en de participatie. Er zijn meer groepen die mee hebben gedaan. Ook mensen die heel graag in het gebied willen wonen die nu naarstig op zoek zijn naar een woning en die ook met heel veel belangstelling kijken naar woningen die gerealiseerd kunnen worden in Pasgeld en daar graag ook zouden willen wonen. Maar ook mensen die daar in de buurt wonen en graag het gebied veel toegankelijker willen maken, dus ook die belangen en ook die geluiden zijn er wel degelijk. Voorzitter, heel snel. De fractie van GroenLinks. Ja, even kijken.

Ja, MKBA, overal positief en dat dat … Ja, laten we dat toch even … De MKBA die is op verzoek, heel nadrukkelijk verzoek, vanuit de klankbordgroep, vanuit de omwonenden en vanuit de raad met een amendement gevraagd en daarmee mag ik toch hopelijk ook veronderstellen dat men de methodiek bekend is daarmee en wat de MKBA inderdaad Pagina 44 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

oplevert, maar ik vind het een beetje mosterd na de maaltijd dat dan als de uitkomsten dan niet goed of niet helemaal zijn zoals wellicht gehoopt, dat daarna de methodiek, want dan wordt het heel lastig met elkaar in een democratie plannen bedenken. Daarom vind ik ook dat we er niet verstandig aan doen om die methodiek nu ter discussie te stellen. Wat ik wel legitiem vind is om die PM-posten, om te kijken hoe we die wellicht en dat zijn terechte punten, gaat het over klimaat, gaat over mobiliteit die niet te kwantificeren zijn, om die dan kwalitatief te maken en daar liggen ook onderliggende studies. Gerefereerd werd naar mobiliteit en er zijn mobiliteitstudies, er zijn eigenlijk vooruitlopend op het mobiliteitsplan voor heel Rijswijk ligt er ook vanuit de Rebel Group een onderzoek naar mobiliteitsplan voor heel Rijswijk Zuid, Rijswijk Buiten, waaronder ook inderdaad een investering voorgesteld wordt over een fietsbrug, waar mevrouw De Man het over heeft en ik denk dat het goed is dat we die verdere uitwerking, dus we hebben nu de hoofdplanstructuur, om die mobiliteitsvisie heel goed te betrekken. Daar zit ook een concrete investeringsagenda bij die nu ook geactualiseerd wordt, om die te betrekken integraal bij de verdere planvorming.

Dus die toezegging wil ik zeker doen en op die manier is het ook geborgd dat het niet alleen woningbouw en dan even later ergens een keer mobiliteit. Nee, we gaan dat integraal in de verdere planvorming dat meenemen en dat ook denk ik in antwoord op de vragen van Wij. Ik denk dat de toekomstige wethouder Mobiliteit, wie dat dan ook moge zijn, daar goed mee aan de slag kan gaan. Dan kom ik bij een andere vraag over de sociale huurwoning. Ook de fractie van de Partij van de Arbeid, maar ook GroenLinks. Ja, die plannen en ook de fractie van de VVD, die 190 woningen, dat is gewoon het initiële plan wat voorlag, wat met Synchroon of de voorloper daarvan juridisch is vastgelegd met de exploitatieovereenkomst. Dat was gebaseerd op een plan van 190 woningen, waaronder dertig procent sociaal. Dus daarom zijn die plannen meegenomen ook in de MKBA. Ja, ook dat, zo werkt het ook, voor sociale huurwoningen krijg je gewoon een mindere opbrengst voor de grond en ik zeg niet dat dat doorslaggevend is in de keus om nu geen sociale huurwoningen toe te voegen aan dit plan, maar het is wel degelijk een overweging die meegenomen, meegewogen moet worden, maar daarnaast ligt er natuurlijk ook gewoon vanuit de raad een nieuw kader ten aanzien van nieuwbouw sociaal waaraan wij ons hebben te houden.

Dan ga ik even over naar de vraag, althans de fractie van GroenLinks refereerde ook aan het Tauw-rapport, en ook hoe kan dat landschappelijke, drassige, moerassige karakter worden behouden en dan specifiek in relatie tot Pasgeld Oost. Ik kan daar geen harde toezegging opdoen, maar in de presentatie van Tauw en op zich is dat interessant, dat daar ook werd gesproken van dat er ook methodes zijn, dat je niet het hele plangebied hoeft voor te belasten, maar dat je dat heel gericht gaat doen. Alleen voor waar precies de woningen inderdaad gebouwd gaan worden, maar dat je dat niet voor het gehele gebied integraal hoeft voor te belasten. Ik weet daar te weinig van om daar nu een keiharde toezegging te doen, maar ik vind het wel passen in de gedachte, ook zoals dat in het Tauwrapport, om te kijken of dat iets is, wellicht interessant … Niet interessant, maar vooral heel relevant inderdaad voor het behoud van het gebied of we op die manier zouden kunnen kijken om met een andere manier met voorbelasting om te gaan en dat is een voorbeeld inderdaad hoe je dat karakter, wat ook belangrijk is ook voor die identiteit van het gebied, om dat op die manier te borgen. Dus dat wil ik meenemen, kan dat niet keihard toezeggen, dat lijkt me onverstandig, maar ik zou dat wel inderdaad willen meenemen en willen voorleggen om te kijken of dat tot de mogelijkheid behoort.

Sowieso het hoogheemraadschap is ook intensief betrokken bij deze plannen en ook daar is ook de motivatie om ook naar dit gebied te kijken ook met een toch wat meer innovatieve bril te bekijken van hoe kunnen we nou met die opgave die steeds urgenter wordt als het gaat om klimaatverandering en omgaan inderdaad met meer hevige regenval, hoe kunnen we daar nu al, als we nu toch

Pagina 45 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

inderdaad zo’n gebied hebben liggen, hoe kunnen we daar nu innovatief, toekomst bestendig ook mee omgaan? Dus dat is denk ik heel verstandig. Voorzitter, ik ga over naar de VVD. Heel veel vragen. Ik beperk me even tot de financiële vragen en volgens mij heb ik een aantal zaken ook wel meegenomen. De financiën, dat is zeker een punt en ik had niet anders verwacht van de VVD in de raad dat die vraag zou komen. Ik dacht de hond Wiegel iets te horen zeggen van Sinterklaas bestaat, hij zit daar, aan de andere kant van het scherm, maar u moet dat toch in een bredere context zien. De heer Van der Meij gaf ook al aan, de GREX is niet alleen baten en lasten en het resultaat ervan, inkomsten en uitgaven, maar er zit ook een stuk behoorlijke component risicobeheersing zit erin. Het staat ook al in het stuk, we hebben die wateropgave regelgeving omtrent waterberging aangescherpt en die moet ergens in het gebied ook een plek gaan krijgen en in het raadsvoorstel geven we op hoofdlijnen aan wat dat betekent, wat dat kan betekenen, als je dat in het plangebied Pasgeld West betekent voor ongeveer hoeveel minder grond je kan uitgeven voor woningbouw en daardoor dus ook minder inkomsten kan genereren. Nou ja, dan heb je het over echt aanzienlijke bedragen. En in het kader van risicobeheersing helpt dit plan ook om dat risico flink naar beneden te krijgen.

Het is nog steeds uitwerking, in het stuk zeggen we dat tenminste vijftig procent kunnen we dat risico reduceren, maar je hebt het al gauw over inderdaad een bedrag van acht miljoen. Daarmee verlaag je het dus al substantieel en dat bedrag waarmee je het dus vermindert, dat is vele malen groter dan het verlies wat je dus op korte termijn aan mindere opbrengsten binnenhaalt. Daarmee vinden we het als college te verantwoorden dat we op deze manier ook toegeven of genoegen nemen met minder opbrengsten, omdat dat specifiek hier gerelateerd bijdraagt aan een toekomstbestendige ontwikkeling en daarnaast ook, denk ik, in kwalitatieve zin een verbetering van het plan oplevert, zowel aan de kant van Pasgeld Oost en de mensen die er al wonen, als voor de toekomstige bewoners van Pasgeld West en het maakt daarnaast dan ook nog een keer die bosloper, die echt een concreet resultaat is vanuit de participatie, om die ecologische verbinding, om die mogelijk te maken. Dus het heeft meerdere voordelen om het op deze manier te doen en al die zaken afgewogen maakt dat we inderdaad genoegen nemen met een mindere opbrengst vanuit de Pasgeld Oost-ontwikkeling. Hoe we dat dan gaan dekken financieel, ik zie een handje, maar wellicht is dat de vraag en kom ik nu net het antwoord, dat is … Sorry, voorzitter. De voorzitter: Ja, ik laat het nu even niet toe.

Laten we eerst alstublieft even snel uw vragen afmaken, want u bent nu inmiddels al zo’n kwartier aan het woord … De heer Keus: Ja, ik merk het aan … De voorzitter: In de tweede termijn terugkomen … De heer Keus: Ja, precies, maar dit is een belangrijk punt, want inderdaad, ik ben ook wethouder Financiën en als mijn collega’s een dergelijk voorstel zouden indienen zou ik vragen hoe gaat u het dekken. Wij hebben een serieuze inspanningsplicht om te kijken binnen de GREX welke mogelijkheden er zijn, zonder af te doen aan de kwaliteit van de plannen, om te kijken of we daar niet tot optimalisaties kunnen komen. Daar komen in de tiende herziening van de grondexploitatie dan ook bij u op terug en wij gaan ons ook echt inzetten op het krijgen van de subsidies en daar zijn we nu mee bezig om te kijken welke het meest kansrijk zijn om ons in te spannen voor de subsidies die uit de quick scan naar voren komen en zoals ik net al zei, we doen echt aan substantieel risicobeheersing, wat ook zijn weerslag heeft op de financiële positie en de risico’s van de gemeente die we Pagina 46 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

hiermee beheersbaar maken. Dus op die drie manieren zijn we daarmee bezig. Voorzitter, ik ga even inderdaad dan nog, met het risico dat ik een aantal vragen nu niet heb beantwoord, mobiliteit, een hele belangrijke, heb ik het ook al over gehad en dan specifiek ook gericht op de druk op de Lange Kleiweg. Er zijn meerdere opgaves nu die een claim leggen op de Lange Kleiweg, zowel Kesslerpark waarin nu nagedacht wordt over een ontwikkelkader daarvoor. De sportverenigingen, het sportpark wat nu natuurlijk uitgebreid wordt en ook verkeersbewegingen natuurlijk te verwachten zijn en dus de ontwikkeling van Pasgeld maakt dat we die Lange Kleiweg echt naar voren moeten halen om te kijken hoe we die zo kunnen inrichten dat ook de leefbaarheid en de verkeersveiligheid en bereikbaarheid en al die zaken meer, gewoon geborgd zijn met deze plannen. Even kijken, voorzitter, ik heb nog … Een TNO-vraag van Rijswijks Belang. Ik denk dat het goed is, want we hebben nu dus een hoofdplanstructuur. Het is inderdaad nog steeds wat onduidelijk, TNO, de toekomst ervan.

Er liggen natuurlijk wel plannen, ook vanuit het masterplan zijn er ideeën, maar ik zeg u toe dat we met een notitie zullen komen naar uw kant, waarbij we ook nog even de huidige stand van zaken van de huidige situatie omtrent het TNO-gebied, dat we dat u kunnen geven en de eerdere plannen die er waren om te kijken inderdaad van hoe kan je dat nou als raad ook betrekken, ook bij de verdere uitwerking van de plannen die nu worden voorgesteld, dat u daar een beeld bij kan schetsen. En dan tot slot, voorzitter en dan kom ik de rest toch in tweede termijn dan op terug. Over participatieproces, ja, voorzitter, ik ben daar toch gewoon heel trots op mensen. Ik heb heel veel complimenten ook ontvangen, dank daarvoor. Die stuur ik ook zeker door ook naar de mensen die dit mogelijk hebben gemaakt. Ik denk dat we als Rijswijk nog nooit zo uitgebreid hebben geparticipeerd. Wat begon eigenlijk heel sec als een woningbouwopgave in Pasgeld Oost, wat eigenlijk een erfenis uit het verleden is, is echt omgedraaid naar een integrale landschapsbenadering waar ongetwijfeld van alles en nog wat op valt aan te merken, dat is ook legitiem.

Ik snap best dat sommigen een andere afweging zouden hebben gemaakt dan voorliggend voorstel, maar ik sta voor het proces wat is gevoerd met alle zaken die wellicht ook beter hadden gekund en ik zeg dan ook toe, juist omdat het zo uitgebreid is geweest, maar ook omdat het toch wel wat heeft gekost, eerlijk is eerlijk, om dat ook goed te evalueren en lessen te trekken en dat ook weer in te kunnen zetten. Er zijn nog genoeg gebiedsontwikkelingen in Rijswijk waar we mee bezig zijn, dus waar we lering ook uit kunnen trekken, dus die zich ik toe aan de heer Van der Meij. Voorzitter, dit was het van mij in de eerste termijn. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Keus. Wie mag ik in de tweede termijn het woord geven? Ik ga even kijken. Dat zijn … Ik zie handjes van vrijwel alle partijen, dus dan ga ik even gewoon langs. De heer Paredes. De heer Paredes Sanchez: Ja, dank u wel, voorzitter, voor het woord. Dank u wel, wethouder Keus, voor de beantwoording. Kijk, het zit zo, we hebben een probleem in Nederland. De doorstroom, helemaal in Rijswijk, zit vast. Mensen van een hoge leeftijd wonen in een eengezinswoning in hun eentje of met z’n tweetjes, met drie trappen waar ze uit willen en ze kunnen nergens heen. Dus daar moeten we wat mee. De ruimte is schaars in Rijswijk, het is helaas zo. Ik denk dat met dit plan we een stukje kunnen oplossen weer.

De brandweermannen, de verpleegkundigen, de politieagenten, vallen allemaal tussen wal en schip. We hebben een beetje de verplichting om die mensen een waardige woning te kunnen bieden binnen Rijswijk en ook niet alleen dat, ook de mensen die een sociale huurwoning nodig hebben, die kunnen daar niet in want die zijn bezet. Iedereen wil graag dat zijn kinderen dicht bij huis blijven, dat ze niet moeten verhuizen naar Zoetermeer, Delft, naar Wateringen omdat ze hier in Rijswijk geen woning kunnen krijgen. Dus we moeten die verantwoordelijkheid Pagina 47 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

nemen. Het gaat ons geld kosten, maar ik denk dat we heel veel voor dat geld terugkrijgen. Dus ja, VVD, ik begrijp het, maar toch af en toe is het nodig toe te geven om op de lange termijn meer kwaliteit te hebben in het leven. De waterberging is een factor die is ook heel belangrijk. Het Slagenlandschap blijft bewaard, ik ben daar doorheen gelopen toen met de klankbordgroep. Prachtig mooi stukje Rijswijk, blijft bewaard. Dus een mooi compromis. We moeten wat met die zone en ook Synchroon heeft zich voorbeeldig gedragen. Hadden heel moeilijk kunnen doen, hebben ze niet gedaan en daar moeten we ook dankbaar voor zijn, dat we met z’n allen … We kunnen niet iedereen honderd procent gelukkig maken, dat is onmogelijk. Er zijn altijd pro’s en contra’s, maar ik denk op deze manier dat we een mooi compromis hebben bereikt en de vragen zijn allemaal, met de bedenkingen van mijn collega’s, die zijn goed beantwoord en Beter voor Rijswijk kan zich gewoon echt goed vinden in wat er nu voorligt. Daar wil ik het bijhouden, dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer Wit. De heer Wit: Ja, voorzitter, dank u wel. Dank aan de wethouder voor de beantwoording, tenminste het deel wat beantwoord werd.

Nog even terugkomen op die MKBA, ik ben absoluut ook niet van plan om die methodiek ter discussie te stellen, maar als blijkt dat vrijwel alle punten die als PM worden genoemd voor een bepaling erg negatief kunnen uitvallen en de maatschappelijke baten bij wonen het groen zijn, dan vraag ik me wel af welke opdracht er is meegegeven, welke randvoorwaarden er genoemd zijn. Goed, ik ga u niet suggestieve vragen stellen, daar moeten we het toch maar op een andere manier een andere keer over hebben. Ik vind het wel erg jammer dat de wethouder niet kan toezeggen dat er gekeken wordt naar innovatieve wijzen om die drassige structuur te behouden. Waarom eigenlijk niet? Tauw refereerde er direct aan, dus zo vreemd lijkt me dat eerlijk gezegd niet. Dan heb ik nog geen antwoord op mijn vraag hoe de wethouder het voor zich ziet met de natuurwaarden van Pasgeld Oost en West te vervangen. En als laatste, ik heb het nog genoemd en het is eigenlijk best wel actueel, want we hebben net bestemmingsplan ’t Haantje gehad, waar een fantastisch mooi, groen gebouw uiteindelijk gepresenteerd wordt als een grijze, rechthoekige doos. Dat wil ik echt waken dat dat niet gaat gebeuren bij Pasgeld West. Dus blauw en groen, natuurinclusief, dat zijn uitgangspunten die genoemd worden door de rapportage en eigenlijk over alles wat in het ontwerp tot nu toe is meegenomen.

Ik verwacht het ook niet terug te zien, dus graag nog de reactie van de wethouder daarop. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Wit. De heer Oelen. De heer Oelen: Dank u wel, voorzitter. Dank de wethouder voor de beantwoording. Twee nog hele korte vragen. Eén: heb ik het goed begrepen dat de wethouder toezegt dat in de tiende herziening van de GREX het tekort wat nu oploopt, dat dat wordt anderszins opgevangen? Dat is mijn vraag één. De tweede vraag en dat vind ik toch nog wel best wel een cruciale vraag, waar de wethouder in eerste termijn niet op in is gegaan. Zijn er nog bestuurlijke, juridische of anderszins risico’s die het college voorziet en waarvan het college het op dit moment nog niet helemaal opportuun vond om daar de raad iets over te vertellen, maar nu in tweede termijn dat vooral wel te doen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, de heer Oelen. De heer El Majjaoui. Nee, sorry, de heer Veerman is eerst. Ja.

Pagina 48 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

De heer Veerman: Dank u wel, voorzitter en ook natuurlijk de wethouder voor de beantwoording van de vragen. Er blijven altijd vragen onbeantwoord, soms hoor ik ze wel terug, soms niet. Eén die ik nog niet gehoord heb is de ecologische waarde en de cultuurhistorische waarde van het hele gebied. Als we het over de bosloper hebben en ook de parkloper, wat is nou die kwaliteit, die kwantiteit, die straks naar voren komt en hoe gaan we dat borgen in het geheel en bij de bebouwing? Daar was ik nog even benieuwd naar. Als ik het over bebouwing heb, denk ik ook nog even aan die vrijesectorwoningen die genoemd werden in de … In ieder geval een aantal varianten. Ik vroeg mij ook af of die in alle varianten zijn meegenomen, dus ook eventueel met de 100- en de 110-variant, of dan ook daar nog vrijesectorwoningen mogelijk zijn in het gebied? Dat zijn de twee vragen in tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. De heer El Majjaoui. De heer El Majjaoui: Ja, dank u wel, voorzitter. Ik heb een aantal vragen gesteld, inhoudelijke vragen, maar daar heb ik geen antwoord op gekregen, behalve dat de waterberging noodzakelijk en belangrijk is, maar vanuit financieel opzicht heb ik daar geen antwoord op gekregen. Met name de betrokken partijen, waaronder het hoogheemraadschap en de subsidievoorwaarden en de bodemverontreiniging.

En de algemene vraag met betrekking tot het participatietraject, wat gaat u doen met die vierduizend handtekeningen en met name onderdelen mobiliteit en landschapspark? Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. De heer Weterings. De heer Weterings: Voorzitter, dank. Ik wil wethouder Keus bedanken voor de toezegging voor de notitie en voor het visieplan wat hij heeft toegezegd voor het gebied TNO. Het zou u niet verbazen dat het Rijswijks Belang als muziek in de oren klinkt als wij zo snel mogelijk afscheid kunnen nemen van BPRC, wat gevestigd werd op het TNO-terrein. Een visie of een notitie van de gemeente op het gebied, kan versnelling van het afbouwen met proeven op apen vorderen? Veertig procent is al ingezet en met deze visie kan dat mogelijk afgebouwd worden naar honderd procent. Sluiting noemen we dat. Geen aap leeft meer in Rijswijk, wat zou dat geweldig zijn. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, de heer Weterings. De heer Van Dam. De heer Van Dam: Ja, dank u. Ja, ik heb nog twee vragen openstaan. Eentje werd gestolen door Mark Wit en dat had betrekking op het terugkomen in de latere planvorming van de blauwgroenzone, van alle mooie woorden die gezegd worden over het groen behoud, of de wethouder kan toezeggen dat dat ook daadwerkelijk terugkomt in de plannen.

Graag daar een reactie op en een tweede vraag over wat de wethouder gaat doen met de petitie, daar ben ik ook heel benieuwd naar en daarbij laat ik het. De voorzitter: Dank u wel. De heer Van der Meij. De heer Van der Meij: Geen behoefte aan een tweede termijn, dank u wel. De voorzitter: Mevrouw Van Nunen? Pagina 49 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

Mevrouw Van Nunen: Ja, voorzitter, aansluitend bij wat inmiddels de heer Wit en de heer Van Dam voor mij hebben gezegd, heb ik ook een vraag over de kwaliteitswaarde van Pasgeld West, met 967 woningen in de variant en dan behoud kwaliteit groen en water en voor de rest komen wij hierop terug in de raad. De voorzitter: Dank u wel. Mevrouw De Man. Nog behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw De Man: Ja, heel kort, voorzitter, want ik was net eventjes weg op het moment dat de wethouder mijn vraag aan het beantwoorden was, dus ik wil even vragen of hij zijn antwoorden nog even zou willen verhalen voor mij. De voorzitter: O jee. Mevrouw De Man: Slechte timing. De voorzitter: Doet hij vast. Dan geef ik het woord aan de wethouder. Ja. De heer Keus: Ja, dank u wel. Ik moet even checken of Romy de Man er zit. Ja, die zit er. Het ging over, ik kan volgens mij in de eerste termijn erin dat die een vraag had over fietsbrug. Fietsbrug, er is eerder over gesproken, komt ook voor in de presentatie van Kuiper Compagnons. Als je het hebt inderdaad over mobiliteit, mobiliteitsplan, wat nu ook ter inzage ligt, daar stond in principe waar de o staat voor OV, ja, dan zou zo’n fietsbrug wel een hele mooie omsluiting zijn, van bijvoorbeeld tramlijn 1, aan de overkant van de Vliet. Alleen ik zeg daar wel gelijk even bij dat er nu geen geld gereserveerd staat voor een dergelijke brug.

Ik zeg u wel toe dat, we hebben het mobiliteitsplan nu, er ligt ook een mobiliteitsvisie meer voor Rijswijk Buiten in het bijzonder, met een investeringsplan erbij, dat die ook bij de verdere uitwerking betrokken wordt en daarin kunt u ook als raad natuurlijk nog allemaal zaken meegeven van daar geven wij prioriteit aan, dat kan het plan verrijken. Dus dat mobiliteitsplan, dat komt er zeker aan, want we moeten echt voorkomen inderdaad dat we het alleen over woningen hebben en dat dat soort zaken allemaal achteraf geregeld moeten worden, want dat doen we echt niet goed. Dat is ook eigenlijk gelijk een antwoord op de PM-post waar de heer Wit inderdaad toch over heeft. Ik zou niet de methodiek, oké, nee … Mevrouw De Man: Voorzitter, even ter interruptie. De voorzitter: Mevrouw De Man, ja. Mevrouw De Man: Ja, dank u wel. Ik had ook nog een vraag gesteld met betrekking tot de keuze tot wat voor soort woningen gebouwd gaan worden in Pasgeld. Waarom is bijvoorbeeld niet gekozen voor inderdaad dat middensegment wat er zo hard nodig is? Waarom is er gekozen voor de wat duurdere woningen en eventueel sociale huurwoning? Dank. De voorzitter: Wethouder.

Pagina 50 van 89

Concept verslag Forum Stad 30 september 2021 ________________________________________________________________________________________

De heer Keus: Nou, ja, voorzitter, we stellen nu gewoon een richting voor, een kwantiteit, een ontwikkelrichting 100 tot 110 woningen. Ja, dan krijg je in de ruimte waar die woningen dan gerealiseerd moeten worden best ruimtelijk moeten er toch … Kom je ook in financieel opzicht, je gaat natuurlijk gewoon tekenen en je moet ook gaan rekenen, al die zaken meer. Dan komt er straks een plan om daarvoor, maar in alle segmenten is er gewoon behoefte aan woningen. Dus wat voor type woning hier ook precies uit gaat voortkomen, dat zal inderdaad in de verdere planontwikkeling duidelijk moeten worden. Maar dat is nu … Ja, maar u wordt nu eigenlijk gewoon voorgesteld om in kwantitatieve zin deze ontwikkelrichting mee te geven en natuurlijk met al die kwalitatieve vereisten die je daar ook inderdaad bij zitten, waar we met de ontwikkelaar ook in gesprek moeten gaan. Ik wil het beeld dat een ontwikkelaar echt alleen maar stenen stapelt, dat dat in zijn belang is, wil ik hierbij ook wegnemen. Ook de ontwikkelaar in kwestie, Synchroon, is gebaat bij een mooi kwalitatief plan dat goed is ook voor het portfolio en is ook intrinsiek gedreven om hier echt een heel mooi, toekomstbestendig plan van te gaan maken, dat wil ik er toch even bij gezegd hebben. Als het gaat dan even, nu maak ik gelijk het bruggetje even naar de VVD over de juridische risico’s die er dan zijn afgedekt.