Niet vastgesteld verslag Forum Samenleving 31 08 2021.docx

Wat uit het onderzoek wel bleek, was dat Rijswijk de enige gemeente in de H10 is met een absolute toename de afgelopen vijf jaar van het aantal jongeren in de leeftijd van nul tot achttien jaar. Alle andere gemeenten laten een afname zien van het aantal jongeren. Dus het is van de ene kant ook wel logisch dat, als je meer jongeren erbij krijgt, dat je ook een stijging kan zien in het aantal unieke jongeren dat jeugdzorg ontvangt.

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

Maar één op één is die link niet te leggen: ja, zijn het nu en ook niet … Zijn het misschien in Rijswijk meer jongeren die kleine stukjes zorg hebben ontvangen, zeg maar hè, of heb je meer zware trajecten. Even kijken, nou, een verklaring voor dat feit: hoe zit het nu met de jongeren van Rijswijk. Dat is niet onderdeel van het onderzoek en dat is ook heel ingewikkeld om dat natuurlijk te onderzoeken. Ook over de gemeentelijke toegang: hoe die nou georganiseerd is en hoe die functioneert in Rijswijk. Dat is geen onderdeel geweest van dit onderzoek. Wel de kosten van toegang zijn meegenomen: hoe verhouden die zich? Hoe zijn die kostenstijgingen daarin afgelopen jaren geweest? Maar de gemeentelijke toegang en de pgb, dat staat ook in het onderzoek. Je ziet dat de kostenstijging vooral komt door de gezamenlijk ingekochte jeugdhulp en dat die gezamenlijke inkoop jeugdhulp wordt ook gezegd: is het wel efficiënt, want er zit een stijging? Maar die stijging komt vooral, omdat er door de H10 meer gezamenlijk is ingekocht. Dus eerder werden nog stukjes van wat eerder niet gezamenlijk werd gedaan, wordt nu wel gezamenlijk gedaan. Daarom zitten er ook bepaalde producten in en is het dus eigenlijk logisch dat het een stijging laat zien. Er is ook nog gevraagd naar het dashboard wat we adviseren. In het rapport is ook aangegeven dat bijvoorbeeld Zoetermeer zo’n dashboard heeft.

Juist de koppeling, denk ik, tussen het geld en de aantallen bijvoorbeeld en de categorieën: als je geld uitgeeft aan jeugd GGZ. Hoeveel jongeren zijn het dan en hoeveel geld geef je daar dan aan uit. Dat dat bijvoorbeeld dingen zijn die meer inzicht kunnen bieden. Nu zijn er de rapportages over het sociaal domein waar meer staat over de indicatoren en de aantallen. De rapportage in de PenC-cyclus waar echt het geld staat. Een koppeling van die beiden dat zou onze, dat is onze aanbeveling eigenlijk. Om die te maken en dat te vertalen in zo’n soort dashboard waarmee je inzicht krijgt. Ik ben ongetwijfeld, heb ik niet overal een antwoord op geven, maar… De voorzitter: Dan komt het forum daar vast wel op terug, daar mag u wel vanuit gaan. Daar gaan we door naar de wethouder Bentvelzen voor de politiekere beantwoording. Wethouder Bentvelzen: Ja, dank u wel, voorzitter en dank aan de raad voor alle vragen en dank mevrouw Lansu voor de eerste beantwoording. Ik heb zo’n flauw vermoeden dat er niet helemaal goed doorgekomen is dat er een bestuurlijke reactie bij de stukken zat. Ik heb heel veel vragen gehoord waarin de beantwoording letterlijk terug te lezen is in mijn bestuurlijke, of in onze bestuurlijke reactie, moet ik zeggen, want het is een bestuurlijke reactie van het college. Desondanks, zal ik proberen toch een aantal vragen nog te beantwoorden.

Volgens mij heeft de fractie van Gemeentebelangen Rijswijk in een eerdere bijeenkomst gevraagd aan mij: joh, waar zijn we nou wel van en waar zijn we nou niet van, als we kijken naar de jeugdzorg en wil je dat voorbereiden zodat een volgende raad na de verkiezingen daar eens goed naar kan kijken, dat onder de loep kan nemen en keuzes kan maken: wat doen we wel, wat doen we niet. Dat wil ik in ieder geval alvast gezegd hebben. Volgens mij hoorde ik mevrouw Koopman ook niet per se een diskwalificatie geven van het rapport, maar ook een compliment geven aan onszelf. Dat Rijswijk toch veel voortgang heeft geboekt en een hoop in gang heeft gezet om verbeteringen door te voeren. Dan zijn er vragen gesteld door mevrouw Ten Brummelaar. Ja, de piek zit bij 8+, kan dat niet eerder worden opgepakt? Ja, mevrouw Ten Brummelaar, dat doen we, dat proberen in ieder geval wel om aan de voorkant de beweging te krijgen. Dan pak ik ook maar gelijk de vraag van de heer Van der Meij mee, die aangeeft hoe kan het nou dat er in Rijswijk het gemiddelde aantal uren, of unieke cliënten gestegen is? Nou, dat heeft te maken met het feit dat het gemiddelde aantal uren zorg gedaald is, omdat de ambulante hulp ten opzichte van zorg met verblijf gestegen is. Dus de

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

ambulante hulp is gestegen, de zorg met verblijf is gedaald. Dat betekent dat er dus meer unieke cliënten zijn, maar dat is wel conform onze eigen ambitie. Dat betekent, de beweging naar de voorkant. Dus nu zit hij nog op 8+ in een piek, maar ik hoop dat dat gaandeweg steeds verder naar beneden gesteld wordt. Kinderen groeien zo thuis mogelijk op. Daar zit dat verschil in tussen het ambulante en het zorg met verblijf. De heer Ezinga, die heeft nog gerefereerd aan, tenminste die heeft mij een specifieke vraag gesteld: hebben wij dan totaal geen zicht op de effectiviteit van de preventieve maatregelen die we hier doorvoeren? Ook dat antwoord was terug te vinden in mijn, of in onze bestuurlijke reactie, maar ja, mijnheer Ezinga, ik vind het heel vervelend, maar kan je niet aankijken, oh daar zit u. Binnen de programma’s monitoren we exact wat we doen. We monitoren de voortgang en we onderzoeken of dat meerwaarde biedt. Op die manier geven we ook invulling aan de aanbeveling om te kijken naar de effectiviteit van de maatregelen die wij hier uitvoeren in Rijswijk. Een separaat onderzoek daarnaast nog naar de effectiviteit, dat ziet naar ons inziens momenteel geen meerwaarde.

We hebben volgens mij gaandeweg nog een jeugdhulppreventie op het programma staan nog voor de verkiezingen, dus dan spreken we elkaar daar ook nog over en ik denk dat we dan een uitvoerig debat zullen hebben als raad met elkaar. Ik kijk nog even, voorzitter, naar de rest van de vragen die ik voorbij heb horen komen, maar volgens mij waren die niet richting mijn kant. Dus dan houd ik het hierbij voor de eerste termijn. De voorzitter: Nou, hartelijk dank allebei. Daar gaan we door naar de tweede termijn van het forum. Tweede termijn Mevrouw Koopman (D66): Dank u wel beiden voor de beantwoording van de vragen. Mijn vraag over de effectiviteit van de preventie ging vooral ook dat ik vond in het rapport dat het niet goed toegelicht was waarom nou juist daarop gefocust wordt. Uw toelichting begrijp ik wel en ik weet dat er landelijk daar veel aandacht aan is, voor is en ik denk inderdaad dat we in de nieuwe nota daarover waarin we, mevrouw Bentvelzen net noemde, zeker ook aandacht moeten geven hoe we dat kunnen meten. Zodat dat, zodat we dat op een goede manier meenemen. Daarnaast, de vragen over het cijfermatig deel. Wilde ik, volgende week kunnen er drie mensen gemiddeld per gemeente zijn, dus ik hoop in ieder geval dat die drie mensen er zijn. Ik ben zelf dagvoorzitter, dus ik tel niet mee, dus er mogen nog drie andere mensen van Rijswijk.

Als er mensen niet kunnen, maar nog wel vragen hebben, ook over het Rijswijkse gedeelte, kunnen jullie die mij dan sturen? Dan zorg ik in ieder geval dat hij bij de onderzoekers van de rekenkamer van Den Haag terechtkomen, zodat ze daar goed beantwoord worden, zodat ook … Dan kan ik dat daarna weer aan jullie terugkoppelen. Want dit, zodat, zeg maar de inhoudelijke vragen daarin goed aan de orde komen, want het is denk ik inderdaad, het is niet door de Rijswijkse rekenkamer gedaan dat onderzoek, maar voor de hele regio is dat door de rekenkamer Den Haag gedaan. Nou, dat dashboard, we zijn aan het kijken naar de nieuwe raadsrapportage en ik denk dat er misschien nog een paar puntjes inderdaad kunnen worden opgenomen, zodat dit heel goed naar voren komt, die punten die door de rekenkamer zijn aangedragen. Mevrouw Ten Brummelaar (RB): Allereerst, mevrouw Lansu en mevrouw Bentvelzen, bedankt voor beantwoording. Door de spanning dat ik hier na maanden weer mag zitten was ik één vraag vergeten, dus ik hoop dat ik die nog mag stellen en wellicht dat mevrouw Koopman die mee kan nemen: wat ik niet heb terug

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

gelezen in het rapport is hoeveel jeugdigen er door worden verwezen door school? Ik ben benieuwd of daar antwoord op gekregen kan worden of anders mevrouw Koopman die mee kan nemen? De heer Ezinga (VVD): Nou ja, ik was me wel degelijk bewust van de aanflankende stukken, wethouder. Wat me dan ook opvalt, is dat zo’n bestuurlijke nota heel veel informatie bevat die ik juist ook zo graag in het rekenkamerrapport had willen zien zelf. Wat me dan, ja ik weet niet hoe dat precies zit. Misschien kunt u me dat straks uitleggen, waarom ik dat dan niet zie. Daarbij valt me dan ook op, en misschien heeft u daar net al antwoord op gegeven en mevrouw Lansu misschien ook al, de aanbevelingen zijn gedaan. Er zijn al een aantal acties ondernomen in het afgelopen jaar, anderhalf jaar, twee jaar. Wanneer is dat rapport eigenlijk in zijn eindversie opgesteld? Is er niet op basis van de acties die zijn ondernomen, nagedacht door de rekenkamer om die aanbevelingen bij te sturen of aan te passen om in ieder geval een extra effort te plegen om te kijken waar dan wel die vernieuwing zit in die aanbevelingen? Vanuit de rapportages die ik heb verricht vanuit mijn onderzoekscarrière gebeurde dat regelmatig en gingen we terug naar de tekentafel. Dus ik zou, dat is misschien wat kritisch en wat vervelend.

Ik waardeer ontzettend de complexiteit van het uitvoeren van dit onderzoek door de rekenkamer en ook het feit dat je het samen met andere gemeenten en rekenkamers moet doen. Echter, we hebben hier zo’n groot, bloody groot probleem hier. Dat we aan alle kanten hier scherp op moeten zijn en dit is dan de scherpte van mijn vraag naar jullie toe. Dus, en dan kom ik eigenlijk terug op de eerdere kwestie: we hebben nu een aantal aanbevelingen, wethouder, hoe gaan we die nou implementeren? Wat is nou de meerwaarde van dit onderzoek als we deze aanbevelingen zo zien? Want we hebben ook al eerder gesproken over andere onderzoeken die mogelijk plaats zouden kunnen vinden voor de gemeente Rijswijk om te achterhalen waar de oorzaken zitten en die heeft u van de hand gedaan. Nu zitten we met dit onderzoek, met deze aanbevelingen. Wat gaan we ermee doen? De heer Van der Meij (GBR): Ik heb op één vraag nog geen antwoord gehad van het rekenkamer. Dat is de bevinding, wat zij heeft geconcludeerd: toename van het aantal jeugdzorgtrajecten heeft vooral plaatsgevonden via de gemeentelijke toegang tot de jeugdzorg. Dat erkent het college ook in haar bestuurlijke beantwoording.

Mijn vraag aan de rekenkamer is: heeft zij een oordeel over de wijze van beoordeling door bijvoorbeeld de jeugdteams, die vanuit de gemeente de toegang tot de jeugdzorg invullen, ten opzichte van andere gemeenten in de H10? Wat kunnen wij, wat doen andere gemeenten beter of anders, waar wij bij kunnen leren? In reactie naar de wethouder: ja, ik had wel degelijk natuurlijk wel uw bestuurlijke reactie gelezen waar u net naar citeerde en het bevestigt nogmaals mijn pleidooi. Ik ben blij dat u het over heeft genomen, om een complete herbronning, wil ik bijna noemen. Die term wordt wel eens ook door politieke partijen gehanteerd: waar zijn we van en waar zijn we niet van? Want het gaat niet zozeer om dat die zorg aan de voorkant of aan de achterkant plaatsvindt, het begint überhaupt met de vraag dat een beroep wordt gedaan op gemeentelijke instanties voor jeugdzorg. Daar gaat de discussie over: ben je er nou van al die jeugdvragen of ben je er niet van? Daar begint het mee. En natuurlijk, je moet op het moment dat je ervan bent, moet je het aan de preventieve kant invullen. Dat snap ik. Dat beschrijft u ook.

Maar het begint met die vraag: waarom komen ouders, scholen, huisartsen zo snel bij die jeugdzorginstanties terecht via de gemeenten? Waar begint, waar eindigt de eigen verantwoordelijkheid en waar begint de verantwoordelijkheid van onze gemeenschap om in die jeugd te investeren? Nou, ik zie uit naar die discussienota die u aan het voorbereiden bent in aanloop naar die nieuwe raad.

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

Mevrouw Schröter-Haas (CDA): Ook dank voor de beantwoording van de vragen. We vinden de opmerking van de VVD, daar kunnen we ons zeker in vinden. Wij zien ook graag wanneer … Goed dat er aanbevelingen zijn, maar ook goed om die toch up to date te maken en wellicht kan daar nog wel een slag overheen gemaakt worden. Dat zouden wij wel graag zien. Wellicht als discussienota voor het vervolg. Mevrouw Lansu (rekenkamer): De eerste vraag die ik heb opgeschreven was: hoeveel jongeren worden doorverwezen door school? Dat is precies een van de problemen zeg maar: je hebt geen grip op de verwijzers. Wie, wat doorstuurt, daar is heel slecht zicht op. Het CBS houdt wel iets bij maar het is niet … Die gegevens zijn niet optimaal. Dus de gemeente heeft vooral zicht op de gemeentelijke toegang, wat vanuit daar wordt doorgestuurd, wat jezelf dus eigenlijk als gemeente doorstuurt. Maar hoeveel een school doorstuurt, dat is ook in het kader van de privacy werkelijk heel ingewikkeld om daar goed zicht op te hebben, maar het is wel interessant natuurlijk om daar meer over te weten te komen. Even kijken, wanneer is het rapport opgeleverd? Ja, het feitenrapport is vlak voor de zomer in zijn uiteindelijke vorm opgeleverd. Wij staan dan nog steeds achter de aanbevelingen en conclusies, ook al zijn er vervolgstappen gemaakt.

Ik denk dat de basis niet verandert, ook al is er een, ja, om meer inzicht te hebben en daarop als raad kritisch in te zijn: welke gegevens wil je graag periodiek over gerapporteerd krijgen en hoe hou je grip. Dus ik denk, op zich, dat ook al voeg je er een jaar aan toe, dat dan de aanbevelingen an sich niet hoeven te wijzigen op dat punt. Ik begrijp de kritiek en waarom het lang duurt, maar ik denk dat de basis gewoon blijft staan. Even kijken, de bevindingen. Een oordeel over de wijze van beoordeling door de jeugdteams. Het maakte geen onderdeel uit van het onderzoek. Het is juist dat elke gemeente op een andere manier die jeugdteams en de toegang georganiseerd heeft. Daarin is het heel … Ja, dat zou dan onderzoek op zich zijn om de verschillen daarvan, wat werkt nou wel en wat werkt nou niet, dat zou een apart normenkader vragen: hoe ga je dat überhaupt met elkaar … Verwijst de één sneller door en is dat dan effectiever? Of juist wat je in de toegang al probeert zelf op te lossen. Werkt dat beter? Of eerder doorverwijzen, ja dat is nog niet … Er zijn vast ook onderzoeken die daarnaar gedaan worden, maar dat maakte geen onderdeel uit hier van het onderzoek. De voorzitter: Hartelijk dank, mevrouw Lansu en ook heel erg dank voor uw bijdrage aan de rekenkamer in het afgelopen jaar. Ik begreep dat u ermee stopt, met de rekenkamer. Dus heel erg bedankt ook nu voor inspraak.

Dan gaan we door nog naar wethouder Bentvelzen in het tweede termijn voor een reactie vanuit het college. Wethouder Bentvelzen: Ja, voorzitter, kort nog even naar aanleiding van de vraag rondom de scholen waar mevrouw Ten Brummelaar om vroeg. Leerkrachten, intern begeleiders, leerplichtambtenaren, et cetera, die zijn zeer belangrijke signaleerders. Dat is een hele belangrijke signaleringsfunctie die zij hebben. Tegelijkertijd, is de toegang tot de jeugdhulp geregeld via de wettelijke verwijzers, dus het jeugdteam en de huisarts. Op mijnheer Ezinga zou ik willen zeggen: u refereert natuurlijk aan het follow the money onderzoek die ik toen heb afgedaan en niet alleen ik. Dat heb ik natuurlijk besproken, uitvoerig een paar keer met mijn collega’s in de H10. Desondanks, u vraagt mij hoe gaan we dit nu implementeren? Ja, ik zou zeggen dat dit een extra steun is voor de weg die we al zijn ingeslagen. We hebben een actieplan met elkaar vastgesteld. Dat actieplan is een levend document. Heb ik meerdere keren aangegeven. We hebben daarin afgesproken dat we het kritisch blijven monitoren en de voortgang met elkaar blijven bespreken. Waar nodig we steeds dat stuk kunnen

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

bijstellen, dan wel aanvullen met nieuwe maatregelen. Dus op die weg zou ik zeggen, doen, zoals de VVD ook zou zeggen. De heer Ezinga (VVD, ter interruptie): Voorzitter, heeft u nou echt deze aanbevelingen nodig als steun in de rug om dit uit te voeren? Wethouder Bentvelzen: Voorzitter, nee zeker niet. U heeft mij gevraagd: hoe implementeert u deze aanbevelingen? Ik zeg daarbij: dit nemen we mee in het kader van het actieplan, of in het licht daarvan en alles wat we daar nog beter, anders, efficiënter, nou, noem alle positieve bewoordingen daaromheen op. Dat doe ik graag. Dat doe ik nu graag en mocht dat na maart 2022 iemand anders zijn dan draag ik dat stokje graag over. De voorzitter: Mag ik hierbij concluderen dat dit raadsvoorstel over het rekenkamerrapport als een akkoordstuk door mag naar de raad? Of is het als bespreekstuk? Ik zie de heer Ezinga, dat hij het graag als bespreekstuk wil, dus dan gaat het als bespreekstuk door naar de raadsvergadering. Hartelijk dank aan de leden van de rekenkamer voor het aanwezig zijn bij dit agendapunt en de beantwoording van de vele vragen.

10. Raadsvoorstel Kadernota wet Inburgering (21 049) De voorzitter: Dan gaan we door naar het volgende raadsvoorstel op de agenda. Er staan er nog drie op, dus vergeet het ook niet dat er nog een hele agenda voor de boeg is. De Kadernota wet Inburgering staat er nu op. Wie mag ik daarover het woord geven? Mevrouw Koopman (D66): Ik zal het kort houden, dit punt. Ik wil de wethouder feliciteren. Het is een uitstekend leesbaar en duidelijke kadernota. Duidelijke doelstellingen, goede financiële uitwerking, een risicoparagraaf. Zo hoort een kadernota te zijn opgebouwd. Een belangrijk onderwerp, dat in het verleden slecht werd ingevuld. Ik ben zelf taalmaatje geweest voor een Syrisch echtpaar en heb in de praktijk gezien hoe slecht de inburgering was ingericht. Hoeveel moeite zij hadden om aan kwalitatief goed Nederlands onderwijs te komen. Door de integrale aanpak en de ontzorging, met veel aandacht voor taal en participatie, denk ik dat nieuwkomers een veel beter en sneller start kunnen maken, zodat onze maatschappij gebruik kan maken van de talenten van deze mensen.

Ik denk dat er een goed plan ligt en nu zou ik zeggen: op naar een goede uitvoering, zodat … Het enige waar nog wel een vraag over heb, dat zijn de, dat staat er een heel klein beetje in benoemd, maar de mensen die nu inburgeren, die niet gebruik kunnen maken van de nieuwe manier, hoe gaan die … Kunnen we daar toch nog iets voor doen, zodat ze niet tussen wal en schip vallen en eigenlijk daardoor gewoon een hele slechte start hier hebben? Misschien dat u nog kunt toelichten hoe deze groep eventueel nog ondersteund kan worden? De heer Karremans (Wij): Ik wil mij graag aansluiten bij mijn voorganger, want deze kadernota is super helder, duidelijk en hij past ook goed bij de ambities en de visie van de gemeente Rijswijk. Alleen, onze fractie maakt zich nog wel een klein beetje zorgen om de krappe budgetten, maar het college geeft ook aan dat zij bezig zijn,

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

door middel van een lobby, om dit aan te kaarten bij het Rijk. Ik vroeg me eigenlijk af of deze lobby al gestart is en zo ja, met welke gemeenten? De heer Loof (VVD): Voorzitter, voor ons ligt het raadsvoorstel Kadernota wet Inburgering 2022. Gemeenten krijgen weer een centrale rol bij de inburgering. Laten we dit dan ook goed aanpakken. Het is tenslotte belangrijk dat mensen mee kunnen doen in de samenleving en in onze maatschappij. Door een goede inburgering te regelen, zorgen we ervoor dat nieuwe inwoners van Rijswijk en Nederland aan de slag kunnen en goed hun weg kunnen vinden in onze samenleving. Dat is ook meteen het uitgangspunt: een goede inburgering is voor iedereen het beste en levert voor iedereen het meeste op. De VVD Rijswijk heeft de volgende vragen over het voorstel. Even voor het overzicht: op welke aspecten hebben wij als gemeente invloed? Aangezien de nieuwe wet al veel punten geeft die overgenomen moeten worden. Waar hebben wij dan nog invloed op uit te oefenen en welke eventueel bijsturende rol heeft de gemeenteraad hier nog in? De ingangsdatum van de nieuwe wet is eind 2020 uitgesteld, mede op verzoek van de VNG. De nieuwe ingangsdatum van 1 januari 2022 moest de gemeente meer tijd bieden om nog het een en ander uit te voeren.

De vraag is of deze tijd nuttig is besteed door wethouder? Ziet de wethouder alsnog risico’s bij de invoering over vier maanden? In andere woorden, had de wethouder genoeg aan de extra tijd of lag deze basis al klaar voor de oude ingangsdatum van 1 juli 2021? In de inleiding geeft de wethouder aan dat de, en ik citeer: bewoordingen soms algemeen blijven, omdat we nog in het voorbereidende jaar zitten. In hoeverre is dit op dit moment nog het geval en denkt u deze algemene bewoordingen nog voor de ingangsdatum van 1 januari 2022 helder te kunnen hebben en te kunnen delen met de gemeenteraad? Op pagina zeven staat dat het persoonlijke plan voor inburgering en participatie, de PIP, het karakter van een beschikking heeft. Houdt het dan ook in dat er een bezwaar- en beroepsprocedure tegen openstaan? Op pagina 10 geeft u aan dat over de herkomst van gezinsmigranten die in Rijswijk komen wonen minder nauwkeurige aantallen beschikbaar zijn. Kan dit eventueel beter en zo ja, hoe wilt u dit gaan aanpakken? Op pagina 14 geeft u aan dat het uitgangspunt is: lokaal, mits. Zijn er al gesprekken met partners in de regio over de gezamenlijke inkoop van bepaalde zaken en zo ja, welke? Verder geeft u op pagina 16 aan dat in 2025 naar verwachting de eerste inburgeraars uit de trajecten van de nieuwe wet Inburgering stromen. Logisch, want het duurt ook drie jaar.

Als blijkt dat er bijvoorbeeld nog aanvullende taalscholing nodig is, kan het iets zeggen over de kwaliteit van de trajecten, schrijft u. Wordt er ook tussentijds nog geëvalueerd naar de kwaliteit van de trajecten of enkel pas over drie jaar in 2025? Wordt er tussentijds geëvalueerd, wilt u dit dan ook uiteraard delen met de raad? Op pagina 17 geeft u aan dat in de aanloop van 2022 ontwikkelen wij een werkproces en methode om de brede intake en het PIP zo integraal mogelijk in te richten. Ook voor de overige plekken in dit stuk waar dit soort termen staan: de aanloop naar 2022 is nu al en loopt over vier maanden al af. Is deze aanloop al aan de gang? Wat gaat de gemeenteraad hier nog van meekrijgen en wat is de huidige status van deze stukken in deze aanloop? Ik ben bijna klaar, voorzitter. Op pagina 21 geeft u aan dat Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de VNG hebben afgesproken dat over drie jaar een evaluatie naar de betaalbaarheid van het stelsel plaatsvindt. Wij nemen wel aan dat u, mochten er eerder problemen met de financiering plaatsvinden, al eerder aan de bel trekt en dit in ieder geval doorgeeft aan de gemeenteraad. Zo ja, ook aan het ministerie en de VNG, zodat die eventueel een en ander kunnen oppakken. Op pagina 22 geeft u aan een tekort te verwachten van €31.000.

Hoe vangt u dit tekort op? Zeker als in latere jaren blijkt dat er mogelijk vaker tekorten zullen optreden. We hopen natuurlijk dat het niet geval zou zijn. Twee korte vragen. Op pagina 23

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

geeft u aan dat er gebruik zal worden gemaakt van onafhankelijke en professionele tolken. De gemeente Rijswijk zal vast niet de enige zijn met dit plan. Hoe vangt u het mogelijk tekorten aan tolken op dit vlak op? Zeker aangezien dit een groot effect kan hebben op de rest van de trajecten. Dit geldt ook voor de consulenten. Hoe gaan we schommelingen opvangen zowel in aanbod van consulenten, als in de hoeveelheid groepen die begeleid moeten worden? Hoe gaat u om met vertragingen in het proces? Oftewel, wanneer iemand gewild of ongewild langer doet over een leertraject en daarmee de drie jaar voorbijgaat? Wat zijn dan de te nemen stappen? De heer Van der Meij (GBR): Ik sluit me graag aan bij de eerdere fracties, die spraken over een goed duidelijk, leesbaar stuk wat nu voorligt. Uiteraard is het ook belangrijk dat wij deze wettelijke taak goed binnen onze gemeente uitvoering geven. Wat ik in deze jammer vind, en dat is de evaluatie, de heer Loof wees daar ook eventjes net naar, dat dat lijkt dat dat slechts betrekking heeft op de financiën. Als ik lees op pagina 21: er vindt drie naar jaar na inwerkingtreding van de wet een evaluatie naar de betaalbaarheid van het stelsel plaats. Waarbij het ons inziens ook zou moeten gaan om een beleidsinhoudelijke evaluatie.

Met andere woorden, werkt het beleid zoals we dat nu met mooie woorden en voornemens in onze kadernota hebben opgeschreven? Werkt dat nu ook voor de mensen die het aangaat? Daar vraag ik graag een toelichting op het college waarom deze type evaluatie nu niet is opgenomen in de kadernota? Of die wel plaatsvindt na drie jaar of op enig moment? Zo niet, of dat alsnog aan de notitie kan worden toegevoegd? De heer Van den Berg (BVR): Bijna last best, er zijn een aantal vragen al gesteld, maar … Door de overheid is met de nieuwe wet Inburgering wederom de uitvoering bij de gemeenten belegd van een wet. Over inburgering kunnen we lang en breed praten, maar tot op heden lijkt het helaas voor velen inburgeraars nog een lange weg. Veel mensen lukt het na tientallen jaren nog steeds niet om in te burgeren. Gelukkig zijn er ook voorbeelden waarbij het binnen een korte termijn wel is gelukt, zoals bijvoorbeeld onze prinses Máxima. Waar een wil is, is dus een weg zeggen we maar. Met maatwerk en snelheid centraal hopen we dat met deze nieuwe wet de inburgering een stuk sneller gaat verlopen. Beter voor Rijswijk hoopt nu dat dit belegd is bij de gemeente, we beter inzicht krijgen van hoe dit verloopt. Wij vragen ons af hoeveel mensen praten we hier over? In het stuk wordt niet gepraat over sancties, als die er al zijn. Als bijvoorbeeld een inburgeraar het niet haalt na drie jaar.

En hoe gaan we dit monitoren? Verder, kan de wethouder uitleggen wat er wordt bedoeld met de ondertussengroep? D66 maakte daar ook al een opmerking over. En dat deze niet vallen onder de nieuwe wet en hoe ondersteunen we deze ondertussen? En hoe voorkomen we dat we ze tussen wal en schip laten raken? Tevens heb ik een vraag: wat is een warme overdracht vanuit het AZC? En verder kan BvR zich volledig aansluiten bij de teksten dat we willen dat men zo snel mogelijk zelfredzaam is als inwoner. En dat betaald werk de beste vorm van zelfstandigheid is. We hopen vanuit Beter voor Rijswijk dat de budgetten niet uit de pas gaan lopen. Al geeft u zelf al een winstwaarschuwing. Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ik vond de titel van de kadernota zo mooi: Thuis in Rijswijk. En ik moet zeggen dat de inleiding van de wethouder ook op empathische wijze is opgesteld. Maar daarnaast lees ik in het raadsvoorstel wel wat kille bewoording. Bij de drie uitgangspunten staat: zo snel mogelijk zelfredzaam worden. Zo snel mogelijk een positie op de arbeidsmarkt verwerven en zo snel mogelijk onderdeel vormen van een inclusieve samenleving. Dit zijn een beetje de twee pijlers die voor mij, of voor ons Partij van de Arbeid,

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

een beetje haaks op elkaar staan. Of in ieder geval niet heel erg overeenkomen. Ik vraag daarom ook de wethouder of zij zich meer kan vinden in haar eigen voorwoord, of inleiding, dan in datgene wat ik net al zei over zo snel mogelijk dit en zo snel mogelijk dat. Dus dat is eigenlijk een vraag rondom uw voorwoord en de rest van de nota. Kijk, een inclusieve samenleving daar zullen we het allemaal wel over eens zijn. Die is er niet zomaar. En een inclusieve arbeidsmarkt is er ook niet zomaar. Daar moeten veel inspanningen voor geleverd worden die ik hier op papier, ondanks dat er heel veel in staat - waarvoor dank, ik kreeg er wel een duidelijk beeld van- maar daar moet wel veel voor gebeuren. En u zegt ook dat doen we via integraal werken. Maar dit is integratie op papier, op dit moment, via de kadernota Sociaal Domein. Daar las ik eigenlijk heel weinig over inburgering in die kadernota Sociaal Domein. Dus hier brengt u het aan de orde, maar hoe komt het dan ook werkelijk tot integraal werken? Dat is mijn vraag. Kunt u dat wat duidelijker aangeven? En nogmaals, een inclusieve samenleving -ik hoop dat u het daar met mij over eens bent en zeker ook de brede welzijnsnota gaat er vanuit- komt van twee kanten. Die komt niet van alleen de inburgeraars, die komt ook van ons, als ontvangende samenleving. Als inwoners van Rijswijk.

Goed, nogmaals de techniek: wat gaan we doen? Voor het geld is duidelijk. Ik vind de begroting te summier. U werkt eigenlijk met tonnen en komt dan in posten van € 570.000 voor de kosten van inburgering. En u weet wel te formuleren dat u € 31.000 tekortkomt. Dat vind ik knap. Want hoe kunnen wij dat als raad zien? U zet zes ton, nogmaals, uit voor de uitvoering en dan nog eens ruim anderhalve ton voor de voorzieningen. En dan nog eens anderhalve ton voor de uitvoering en dan komt u op € 31.000, nogmaals 31.000 tekort uit. Ik kan dat niet controleren, ik zie dat nergens uit. Dat zijn posten die totaal niet in verhouding tot elkaar staan ten aanzien van kosten en tekort. Kunt u dat in een oftewel antwoord naar ons duidelijker vermelden, of een aanvulling voor de raadsvergadering van 14 september in geven? Want zo is het onduidelijk. En dan sluit ik me verder aan bij de VVD, die zei van: halen we dit nog voor 1 januari 2022? Want u beschrijft in uw tijdpad tot en met december eigenlijk nog vrij cruciale onderdelen. Waarin staat dat in december er getest en geïmplementeerd moet worden. Ik neem aan dat het in de verkeerde volgorde staat in uw raadsvoorstel. Daar staat implementeren en testen, maar ik denk dat het andersom moet zijn. Tenminste, anders begrijp ik het verkeerd, dat je test en implementeert. En dat moet allemaal nog in december.

Dus ik sluit me aan bij de vraag van de VVD: is dat realistisch? Terwijl we in januari toch wel van start moeten gaan. Voorzitter, ik denk dat ik voorlopig mijn punt wel heb gemaakt. Ik sluit me ook aan bij de vraag van Beter voor Rijswijk. Ik wil ook graag meer weten over die ondertussengroep. Wat gaan we daar nog, als die niet onder deze nieuwe inburgeringsgroepen vallen, wat gaan we daar dan voor doen? Misschien kan dat via een IB, eventueel. Mevrouw De Man (OR): Allereerst wil Onafhankelijk Rijswijk de wethouder ook bedanken voor deze nette en heldere nota. Daar zijn we hartstikke blij mee. En ondanks dat hebben we toch nog wel een aantal vraagjes. We merken natuurlijk dat statushouders regelmatig de taal nog niet helemaal voldoende spreken. Zijn de eisen voor het leren van de taal en het behalen van de benodigde papieren dan ook aangescherpt? En zo ja hoe? En hoe pakken we dit dan nu aan met de groep die eigenlijk een beetje tussen wal en schip valt? Daarop aansluitend: waarom is er gekozen voor het maximale niveau van B1 en niet voor B2? U heeft helemaal gelijk: integreren in de samenleving betekent ook, zelfredzaamheid betekent ook inderdaad een betaalde baan, lekker aan het werk gaan.

Maar om wat voor banen moeten we denken in dit geval? Zijn er bijvoorbeeld organisaties die zich hebben gemeld van: wij zouden ons hier wel voor willen openstellen? Of hoe pakken wij dit aan? En hoe verhoudt zich dit tot het aan het werk krijgen van onze eigen inwoners die bijvoorbeeld nu

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

zonder baan zitten en wel weer aan het werk moeten gaan, of zo’n re-integreringstraject in moeten? Behalve werken is natuurlijk ook wonen sterk verweven in dit hele traject. En daar hebben we al hele erge grote problemen mee. We komen natuurlijk woningen te kort, dus hoe vliegen we dat aan? Dat heb ik nog niet helemaal terug kunnen vinden. Mevrouw Koegler (CDA): Vanuit de fractie van het CDA ook de complimenten voor de nota. Prima nota, mooie integrale aanpak. En ook slim gebruik maken van het bestaande beleid en voorzieningen. Dat is natuurlijk prima. Sommige zaken zou het CDA wellicht wat het ruimhartiger in de nota omschreven willen hebben. En ook in de uitvoering willen zien. Maar goed, daar is het budget gewoon niet toereikend voor. In het stuk staat ook dat de wethouder zich daar zorgen om maakt. Het CDA maakt zich ook zorgen over het budget. Dus we willen de wethouder wel vragen om het budget nauwgezet te bewaken. En de raad ook echt tijdig te informeren als we overschrijden. We hebben nog wel een aandachtspunt. Als het gaat om de huidige inburgering, maar ook de toekomstige inburgering van statushouders, is dat statushouders op hun eigen niveau ingezet moeten worden. We vinden het belangrijk dat ze echt op hun eigen niveau meedoen in de samenleving. Daar hebben we al eerder aandacht voor gevraagd. Dat gebeurt nu nog onvoldoende.

En het komt natuurlijk straks bij de uitvoering naar voren. Maar daar dus aandacht voor. En daarbij willen we de wethouder ook attenderen op de initiatieven die vanuit de rijksoverheid momenteel genomen worden om mensen vanuit de participatiewet, waaronder ook statushouders, aan het werk te zetten en op te leiden. Zodat we ook de verantwoordelijkheden bij de werkgevers neer kunnen leggen. Mevrouw Kames (RB): De voorstellen zijn prima. Want maak een inburgeraar zelfredzaam. Zo snel mogelijk een baan en onderdeel worden in onze inclusieve samenleving. Maar wat er gebeurt er als de inburgeraar het niet doet, wil of kan? Wat gaat er dan gebeuren? Komt er ook een één op één begeleiding in verband met het ontzorgen van de statushouder? En gaat dit allemaal binnen het budget van het Rijk vallen, of dreigen er meer tekorten voor de gemeente Rijswijk? Ik heb ook gelezen dat ze tolken nodig hebben. En ik vroeg me ook af of die inmiddels niet in het AZC zitten, zodat ze er daar gebruik van kunnen maken. Dit is voorlopig mijn vraag. Mevrouw Van der Kooij (GL): Allereerst valt ons op dat de toonzetting van de nota positief is. En dan inderdaad, zoals mevrouw Van Nunen ook zei, vooral in het voorwoord. De inburgeraars zijn echt welkom. En er wordt gekeken naar de kansen en mogelijkheden die deze mensen hebben met de nieuwe wet Inburgering. En dat is mooi om te lezen.

Wat ons wel zorgen baart, is wat eigenlijk VVD en PvdA ook hebben gezegd, is dat er nog erg weinig is uitgewerkt. En dus nog niet helemaal duidelijk is precies hoe de nieuwe wet wordt geïmplementeerd. En er staat letterlijk in de tekst dat er nog het een en ander ontwikkeld moet worden, dat er nog werkafspraken moeten worden gemaakt met diverse organisaties. Verder nog enkele mogelijkheden voor de uitvoering verkend moeten worden. En dat is nogal wat voor de aankomende vier maanden. En de eerste vraag die wij dan ook hebben, net als eigenlijk al eerder is gesteld: is het plan wel helemaal af als het voor 1 januari 2022, als de nieuwe wet van start gaat? En als we het actieplan op bijlage 3 zien, dan is er nog wel echt heel veel te doen. En kan de wethouder misschien uitleggen waarom er nog zoveel uitgewerkt moet worden? Want inderdaad de wet is uitgesteld, er was best nog wel tijd. En dan goede communicatie. Goede communicatie met de inburgeraars is echt onontbeerlijk om een goede, brede intake te houden, voor het opstellen van een PIP, voor de samenwerking met WSP, de wijkteams, dus eigenlijk voor die integrale aanpak,

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

wat zo genoemd wordt. Dus eigenlijk ook om te zorgen dat de nieuwe wet goed verloopt. Wat wij erg beperkt in de nota naar voren vinden komen, is dat het voor heel veel inburgeraars is het gewoon heel moeilijk om de taal te spreken. En daar wordt eigenlijk niet zoveel over geschreven. En dat is echt een belangrijk aandachtspunt. In het raadsvoorstel staat dan over de communicatiestrategie, dat die nog moet worden ontwikkeld. Maar heeft de wethouder daar misschien nog wat meer informatie over? Onder het kopje Financiën komt er wel iets over de tolken. Dat hebben we wel vaker gehoord. En ook de tolkentelefoon. Maar hoeveel uren tolkkosten rekent de wethouder dan eigenlijk? En dan hebben we nog wat andere vragen. Zijn ervaringsdeskundigen en organisaties met ervaring die met deze nota gaan werken, zoals Welzijn Rijswijk en WSP, al in een vroeg stadium betrokken bij deze nota? Want tijdens het lezen daarvan had ik het gevoel nog niet helemaal. Omdat, zoals ik al zei, dat er nog afspraken gemaakt moeten worden, en zo. En het lijkt me onontbeerlijk dat zij er tijdig bij betrokken zijn. De ondertussengroep daar is al meer naar gevraagd, dus daar ga ik niet nog een vraag over stellen. Behalve dan dat de VNG en Divosa moedigden eerder dit jaar de gemeenten aan om voor deze ondertussengroep in de geest van de nieuwe wet te gaan werken.

Is dat in Rijswijk eigenlijk gebeurd? En zoals de wethouder al schrijft in de inleiding, hebben veel vluchtelingen heel veel ellende meegemaakt. En dat kan betekenen dat zij door alle stress en angsten misschien helemaal niet zo snel kunnen beginnen met de leerroute zoals gepland. Is hier eigenlijk wel ruimte voor? En de aantallen die de Z-route gaan volgen, zijn volgens ons wat laag ingeschat. Omdat de eis B1 is geworden, in plaats van A2. Ook dit kan zorgen voor budgetoverschrijdingen. Wat doet de gemeente als ze te weinig geld heeft? En komt er een vangnet voor de mensen die wel heel leerbaar zijn, maar B1 net niet halen? Eigenlijk is deze vraag ook al een beetje eerder gesteld. En we zijn ook wel even benieuwd naar de pilot over het direct toekennen van de Ooievaarspas en de statushouders die een uitkering aanvragen. Hoe dat gaat. Want ik begreep dat dat misschien voortgezet wordt. Dan nog twee fouten in de tekst. Of tenminste, er staat op pagina 6 in de tabel staat dat de eis nu A1 is. Maar dat is dacht ik A2. En daarbij ook nog even naar mevrouw De Man, B1 dat is al best wel een hoog niveau. Dus dat is niet te onderschatten. En op pagina 18 staat leefbaarheidstoets. Maar dat zou volgens ons leerbaarheidstoets moeten zijn. En dan nog een vraag die niet direct met de nota te maken heeft, maar wél met het onderwerp.

Is: klopt het dat sinds halverwege dit jaar geen statushouders meer gehuisvest worden in Rijswijk? De voorzitter: Wethouder Besteman. Wellicht dat een van de collega’s anders zijn of haar microfoon ter beschikking kan stellen? We schorsen kort de vergadering voor een technisch… Wilt u allen plaatsnemen? We gaan de vergadering weer hervatten. De technische problemen zijn opgelost. Dames en heren, zou u allen weer plaats willen nemen op uw stoel? Op uw zetel. Dan gaan we door naar de eerste termijnbeantwoording van wethouder Besteman. Wethouder Besteman: Dank ook aan de raad en de technische dienst hier. Het is allemaal weer opgelost en het werkt naar behoren. De kadernota Wet Inburgering 2022. Allereerst even kort schetsen, voorzitter, waar komen we vandaan? We werken nu met de wet Inburgering 2013. Het kabinet heeft vastgesteld dat die wet Inburgering niet goed werkt en is daarom met de wet Inburgering 2022 gekomen. Het huidige stelsel voldoet niet, zo zegt het kabinet, omdat de inburgeraar te veel zelfstandig zijn of haar weg moet vinden in het inburgeringsstelsel. En zo aan de inburgeringsplicht moet voldoen. Ze moeten bijvoorbeeld een lening afsluiten en dat leidt weer vaak tot schulden en andere problemen. En het stelsel staat te veel op zichzelf en

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

mist ook de verbinding met andere beleidsterreinen die van belang zijn. De rol die naar de gemeenten komt, de heer Van der Meij zei het al, het is een wettelijke taak die we als gemeente uit hebben te voeren. Op dit moment bestaat die uit de maatschappelijke begeleiding van statushouders en de participatieverklaringstrajecten. Dus dat is nu het reguliere aanbod. En dat aanbod wordt ook ingezet voor de ondertussengroep. Een aantal fracties heeft daar vragen over gesteld, onder andere Onafhankelijk Rijswijk. Dus dat aanbod blijft voor die groep staan. We krijgen daar overigens geen extra geld voor vanuit het Rijk. Dus het is zo, dat als de raad zegt: we willen meer doen voor die groep, dan zullen we daar financiën bij moeten zetten. Wat gaan we doen vanaf 2022? De wet Inburgering 2022 schrijft vrij expliciet en op sommige punten ook vrij gedetailleerd voor wat wij als gemeente moeten doen. Er is weinig beleidsruimte om zelf in te vullen. Zo zegt de wet dat er een brede intake moet komen voor inburgeraars. Er moet een persoonlijk plan voor inburgering en participatie worden opgesteld, het PIP, om maar even een afkorting te gebruiken. En er moet een passende leerroute worden aangeboden. Nou, de leerroutes bestaan uit drie verschillende stromingen. De B1-route die gekoppeld is aan de uitstroom naar werk. We hebben ook prognoses gekregen van het departement.

En u heeft het ook in de nota kunnen lezen, de verwachting is dat er ongeveer zestig procent van de inburgeraars gebruik zal maken van deze route. We hebben de onderwijsroute, dat gaat over het B1niveau -mevrouw Van der Kooij sprak daar al over- en de vervolgslag naar regulier onderwijs. De verwachting is dat ongeveer 25 procent van de inburgeraars deze route zal gaan volgen. En de zelfredzaamheidsroute, waar naar verwachting vijftien procent van de groep gebruik van zal maken. Voor die laatste route werken we samen met de gemeente Delft. En voor die onderwijsroute, ik zal daar zo nog wel wat meer over vertellen, met andere gemeenten. Dus we hebben gekeken naar waar kunnen we slim inkopen met andere gemeenten? En waar kunnen we lokaal goed in de uitvoering regelen en de verbinding maken met bestaande diensten? Dus dat even ter introductie. Nog goed om aan te geven dat de aantallen, de prognoses die wij hebben ontvangen, aangeven dat het om een zeer overzichtelijke groep gaat. Voor 2022 hebben het over 96 mensen. En ook de twee volgende jaren daarna zegt de prognose datzelfde aantal mensen. En als we kijken naar het verleden, dat is altijd een goeie aanwijzing voor de toekomst als je geen andere informatie hebt, sinds 2014 tot begin dit jaar hebben we het over vierhonderd mensen die zijn komen inburgeren.

Dus u ziet, dat zijn vrij overzichtelijke aantallen, die het ook mogelijk maken om het in de uitvoering goed te regelen en ook tijdig te regelen. Ik ga de fracties langs, voorzitter. Dat is misschien het handigst. Begin ik bij mevrouw Koopman van D66. Dank voor uw inbreng en uw enthousiaste reactie. U heeft de ondertussengroep ook genoemd als een van de fracties. We doen daar nu voor wat we daarvoor doen. Die maatschappelijke participatieverklaring en die maatschappelijke begeleiding. Dus dat blijft onveranderd. Maar dat is wel wat het is. De BvR-fractie heeft mij daar trouwens ook naar gevraagd. Dus bij dezen heeft u dan alvast het antwoord op die vraag. De fractie van Wij heeft ook aangegeven dat ze de nota helder vinden. Maakt zich ook zorgen over het krappe budget. Ja, die zorg delen we als college. De lobby loopt via de VNG. U weet misschien, de VNG is behoorlijk actief en heeft ook het standpunt al ingenomen dat als er taken naar gemeenten toekomen, dat er ook gewoon passend budget mee moet komen. Dus die lobby die blijft gewoon lopen. En ook het college doet daarin wat we kunnen. Maar goed, we vonden het van belang om dit budget wel op te nemen in die nota. Zodat het ook voor uw raad helder is wat de context is, financieel gezien. De VVD-fractie geeft aan dat ze het eens zijn met de lijn van een goede inburgering, dat dat van belang is. Nou, dat delen we inderdaad.

De invloed van gemeenten, heeft de heer Loof ook naar gevraagd. De beleidsruimte is, zoals ik zei, beperkt. De wet schrijft op sommige punten zeer gedetailleerd voor. Dus dat is gewoon uitvoeren van wat we als wettelijke taak krijgen,

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

zou je kunnen zeggen. De prognoses daar heb ik net ook al iets over gezegd; nog even richting de VVD. Het gaat om 96 mensen per jaar, zo is de verwachting. Dat zijn natuurlijk bescheiden aantallen. Maar prognoses zijn natuurlijk prognoses en dat is geen exacte wetenschap. Dus die opmerking wil ik daar wel bij maken. De VVD heeft ook gevraagd van hoe zit het dan met de samenwerking in de regio? We zijn natuurlijk niet alleen als gemeente en we zitten zeker niet op een eiland. En dat is ook waarom we voor de verschillende onderwijsroutes samenwerken met gemeenten. Zodat we dat ook zo efficiënt mogelijk kunnen inkopen met elkaar. Als het gaat om de planning, die is toegevoegd, en inderdaad krijgen we nog wel een druk najaar. Maar dat zal op vele fronten mogelijk druk zijn. De planning is reëel. Er zijn natuurlijk al zaken voor opgestart. Overleg met partners, dat vroeg onder andere GroenLinks naar. Dat is natuurlijk allemaal al up en running. Maar ik ben natuurlijk zeer bereid -en dan kijk ik maar even naar de VVD-fractie, die ik overigens niet zie zitten. Maar -achter de paal, hoor ik, ja, hallo- ik ben natuurlijk zeer bereid om u daar op een later moment over te informeren. Zodat u ook zicht heeft op waar we staan in de uitvoering. Dus als u daar prijs op stelt, dan is dat natuurlijk prima. Als we buiten budget treden, vraagt de VVD-fractie nog.

Uiteraard kom ik daar dan tijdig voor terug bij de raad. Dat is nou eenmaal zoals we hier met elkaar werken. En dan zullen we ook de bestuurlijke keuzes aan u voorleggen, die dan te maken zijn. Bezwaar tegen het persoonlijk plan, het PIP-plan, heeft de VVD me nog gevraagd. De inburgeringsplicht die ligt al vast, dat is een wettelijk gegeven. En de inhoud van de leerroute wordt in overleg met de inburgeraar opgesteld. Dus dat wordt op die manier gedaan. Dus dat is een een-op-een-relatie, waar mevrouw Kames ook al een vraag over heeft gesteld. De heer Van der Meij vraagt naar de evaluatie. Financieel is een belangrijk onderdeel, maar ook inhoudelijk. De aanpak die wij voorstaan, is een lerende aanpak. Dus dat wil ik daar graag over zeggen. En ook de contracten die wij afsluiten, als het gaat om de leerroutes, de onderwijsroutes, daar zit natuurlijk een belangrijke component contractmanagement aan. Zodat we goed daar vinger aan de pols kunnen houden en eventueel bijsturen als het nodig is. De gemeente die neemt de regierol in. De fractie van Beter voor Rijswijk heeft daar een opmerking over gemaakt. Dus we hebben goed zicht op hoe zo’n inburgeringstraject verloopt. En nogmaals, het gaat om 96 inburgeraars, zo is de prognose. Dus we kunnen dat heel goed overzien, is de verwachting.

De Partij van de Arbeid, mevrouw Van Nunen, u stelt dat het voorwoord in tegenspraak is met de rest van de nota. Ik zie dat anders. Dat zal de fractie van de Partij van de Arbeid niet verbazen. Kijk, ons viel veel aangelegen als college dat mensen snel kunnen inburgeren. Niet alleen omdat het kostenefficiënt is. Ik zou zeggen: nee, integendeel. Natuurlijk willen we ook binnen budget werken. En dat is ook de opdracht die we van de raad krijgen. Maar we weten gewoon, wil ik heel graag tegen de fractie van de Partij van de Arbeid zeggen, dat mensen ook graag zelfredzaam willen zijn. Mensen die werken, zijn vaak gelukkige mensen. Het geeft structuur aan hun leven, het geeft houvast. En het geeft sociaal natuurlijk ook heel veel voldoening. Dus u doet net alsof het begeleiden naar werk een straf is voor mensen. Nou, ik zou het tegendeel zo’n beetje willen bewijzen. Dus die tegenstelling die u ziet, die is er niet. Die voel ik niet, die voelen wij als college niet. En er is ons juist veel aan gelegen om te werken aan die inclusieve samenleving. Dat is uw raad ook, dat weet ik. En dat is ook wat wij voorstaan. En dan het integrale werken, u heeft daar ook een opmerking over gemaakt. Het is ook een belangrijke backbone zou je kunnen zeggen, van de uitvoering in deze nota. En ik denk ook dat dat een kracht kan zijn van het lokale werken. De lokale uitvoering van deze taak.

Want we hebben immers al een Werkgeversservicepunt dat up en running is. We hebben een Financieel servicepunt. We hebben veel diensten als gemeente al werkend. En dat maakt het gewoon heel makkelijk om die integraliteit met elkaar te bereiken. En dat is dus ook een belangrijke backbone in de nota. Ik kan even het Nederlandse woord niet zo

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

snel verzinnen. Maar u begrijpt mij vast. Dan heeft de Partij van de Arbeid mij ook nog gevraagd over de begroting, de financiën. U vindt dat wij vrij specifiek zijn. Ik vat dat maar op als een compliment. Maar ik kan u wel toelichten hoe wij aan die specifieke cijfers komen. We hebben namelijk via het ministerie een rekentool gekregen. En daar hebben we gewoon de cijfers op die manier uit gekregen. Dus dat is denk ik een hele realistische en zinvolle manier om dat in beeld te brengen. Dan ga ik over naar mevrouw De Man van de fractie van Onafhankelijk Rijswijk. U heeft mij gevraagd naar welke banen inburgeraars worden toe geleid. Dat is natuurlijk in zijn algemeenheid niet te zeggen. We hebben dit proces zo ingericht dat we een inburgeraar op zijn eigen niveau aanspreken. Dat we komen tot een leerroute die past bij het niveau van het individu dat tegenover ons zit. En daar past natuurlijk ook een baan bij. Die we niet in zijn algemeenheid zo in de nota kunnen opnemen. Dus dat hangt helemaal af van de leerbaarheid en de kwaliteiten van een individu. Dan heeft u ook nog een opmerking gemaakt over de woningen en de toewijzing van woningen. Ik denk dat dat een terecht punt is. We spreken vaak met elkaar in deze raad over de druk op de woningmarkt, de crisis op de woningmarkt. Dus daar heeft u een terecht punt, denk ik.

Als het gaat om het huisvesten van inburgeraars, dat wordt ons gewoon taakstellend opgelegd, via een verdeelsleutel. En we voeren daar gewoon uit als gemeente wat we daar te doen hebben, zo goed en zo kwaad als dat gaat. De fractie van het CDA heeft zicht ook uitgesproken over het budget. Inderdaad, ik heb het volgens mij gezegd, maar ik zeg het nog even expliciet tegen mevrouw Koegler, mocht het zo zijn dat we buiten budget dreigen te lopen, dan informeren we uw raad daar natuurlijk per omgaande over. Ook pleit de CDA-fractie voor het aanspreken van de inburgeraar op zijn eigen niveau, als ik het goed begrepen heb. En dat is precies eigenlijk wat de wet ons voorschrijft. En wat we ook gaan doen met dat PIP, dat persoonlijke plan. Dat kijkt heel erg naar waar zit het talent? Wat kan iemand? En welke leerroute past daarbij? Dus dat is een op een-begeleiding, mevrouw Kames, ik zei het net al tegen u. En dat komt terug in dat persoonlijke plan. Dus ik denk dat ik uw vraag daarmee ook heb beantwoord. U heeft mij ook nog gevraagd, of we inburgeraars ook financieel ontzorgen. Nou, dat is ook een onderdeel dat in de wet genoemd staat en wat wij dus ook in de uitvoering gaan doen. De fractie van GroenLinks heeft wat opmerkingen gemaakt ook over de uitwerking. Ik denk dat ik daar ook al een en ander over heb gezegd.

Er moet natuurlijk nog veel gebeuren, er is al veel in de startblokken gezet, maar net als ik tegen de fractie van de VVD heb gezegd, wil ik ook tegen u zeggen dat ik gaarne bereid bent om u daar in een later stadium via de gebruikelijke route een brief of iets te informeren over de stand van zaken in de uitvoering. Dat geeft hopelijk wat houvast tegen die tijd. Dit is natuurlijk een kadernota en in deze kadernota geven we de kaders mee waarbinnen wij kunnen werken en een belangrijk kader voor die uitvoering is wat mij betreft zoals in het voorstel geschreven, de integraliteit bij de uitwerking. Even kijken, dan heeft u ook nog een vraag gesteld over hoe we gebruik gaan maken van bestaande diensten, als ik het goed heb genoteerd. Nou, dat is ook exact het idee van de nota en dat is ook waarom we die uitvoering snel kunnen opschakelen, omdat we gebruik maken van die bestaande diensten. Ik zei net al het werkgeversservicepunt, maar we hebben natuurlijk ook bestaande Wmo-voorzieningen, het financieel servicepunt. We werken al met partners die ons nu ook al helpen met zaken die we op dit moment volgens de Wet inburgering uitvoeren. Dus die partners zijn nu ook al betrokken en hebben ons ook input geleverd voor deze nota.

Dan ja, heeft de GroenLinks-fractie ook nog een opmerking gemaakt over vluchtelingen die het zwaar hebben, die het moeilijk hebben en dat is natuurlijk allemaal … Dat is ook zo. Het is alleen niet dat deze nota daar nu vanavond overgaat, dit gaat over de groep inburgeraars waarvoor wij vanaf 2022

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

verantwoordelijk zijn en ja, ons is er veel aan gelegen om iedereen op zijn eigen niveau te laten leren zodat we snel die integratie op gang kunnen krijgen en mensen zich ook snel thuis voelen in onze gemeente. De voorzitter: Dan gaan we door naar de tweede termijn. Tweede termijn Mevrouw Koopman (D66): En dank u wel voor de beantwoording. U geeft aan dat u voor de huidige inburgeraars niets extra’s kunt doen. Het is wat het is, zoals u dat zegt. Maar deze mensen hebben nu vaak te maken met een keuze voor taalonderwijs waarvan ze niet weten dit nou goede opleiders zijn of taalcowboys waarin ze … Daar komen ze vaak pas veel te laat achter, waardoor ze ook op een stressvolle manier er niet goed inburgeren. Zouden we hier niet gewoon slimmer mee om kunnen gaan zodat ook deze mensen beter worden geholpen en sneller kunnen inburgeren, want veel van deze mensen hebben nu een bijstandsuitkering en als deze sneller kunnen inburgeren dan hebben wij daar als gemeente en als… Alle inwoners hebben daar ook gewoon baat bij. Zouden deze mensen niet vanuit hun DUO-gelden kunnen aansluiten op de nieuwe taaltrajecten? Zodat ze zeker weten dat ze een goed kwalitatief traject hebben en dat dan niet gefinancierd wordt vanuit de nieuwe Inburgeringswet, maar waarbij ze zelf hun geld kunnen inzetten wat ze vanuit DUO moeten lenen.

Dan hebben ze zelf een betere kans om dit sneller te doen en zou het ook één op één kunnen lopen met het werk … Leerwerktraject, wat we nu ook inzetten, waar we wel verantwoordelijk voor zijn. Op die manier denk ik dat we eigenlijk zowel de gemeente als de oude inburgeraars die nu nog onder die wet vallen, natuurlijk op vrijwillige basis, zij kunnen zelf kiezen als vervolgtraject, maar ik denk dat ze daar wel bij gebaat zullen zijn en ik zou graag willen weten of dat mogelijk is. Nu we het toch over de oude inburgeraars, zijn deze betrokken geweest bij de totstandkoming van deze nota, zodat een aantal knelpunten die er nu zijn ook echt worden opgelost in het nieuwe systeem? De heer Loof (VVD): Dank ook aan de wethouder voor de beantwoording. Heel fijn, het zou heel fijn zijn als de wethouder ons daarin goed op de hoogte houdt van de ja, nieuwe kaders die er aankomen of de nieuwe invulling, laat ik het zo zeggen, die eraan zit te komen en als er problemen zijn, lijkt me niet meer dan normaal en ik heb er wel vertrouwen in dat dat ook gewoon gaat gebeuren. Kort nog twee vragen. Het was mij niet helemaal duidelijk wat er wordt gedaan wanneer er nou echt schommelingen plaatsvinden in het aanbod van bijvoorbeeld consulenten of bij de tolken of als er ineens toch een veel grotere groep is die hulp nodig blijkt te hebben.

Het kan zijn dat ik dat niet goed heb gehoord of dat de wethouder daar geen antwoord op heeft gegeven, maar daar graag nog wat duidelijkheid over en daar ook een beetje mee een combi met vertraging in het proces. Dus wat als het drie jaar, langer dan drie jaar duurt, wat zijn dan eigenlijk de volgende te nemen stappen? De heer Van den Berg (BVR): Dank u wel voor de beantwoording in de eerste termijn. Ik heb nog een tweetal vragen. Indien de inburgering niet lukt, wat zijn dan de mogelijkheden c.q. de sancties ten opzichte van de inburgeraar, want als hij niet mee wil werken? En ik had een vraag over de warme overdracht vanuit het AZC. Ik kan me voorstellen als iemand koud wordt overgedragen dat we er niks meer mee kunnen, maar ik ben toch benieuwd naar de warme overdracht, wat dit inhoudt.

NIET-VASTGESTELD VERSLAG FORUM SAMENLEVING 31 AUGUSTUS 2012 _____________________________________________________________________________________________

Mevrouw Van Nunen (PvdA): Ja, ook dank van mijn kant voor de beantwoording door de wethouder. Kijk, wij verschillen natuurlijk niet van mening dat participatie en werk en meedoen in de samenleving in het algemeen natuurlijk een hele goede manier is om je thuis te voelen. Nogmaals, als je ook de kans krijgt om je thuis te voelen en dat zet u eigenlijk zo mooi op papier, ik kom er toch nog heel even op terug, in uw inleiding. Ik hoop dat, zegt u, of mijn wens is dat en dat spreekt mij enorm aan en dan de korte en ik begrijp dat dat zakelijk is en zakelijk moet in een raadsvoorstel, maar misschien lees ik het dan ook verkeerd, maar voor mij staat er zo nadrukkelijk drie keer, of dat staat er ook, maar onderstreept bijna, zo snel mogelijk. Zo snel mogelijk en dat roept bij mij in ieder geval op dat het ook wel eens ten koste van kwaliteit kan gaan of ten koste dus van, u zegt zelf de inburgeraars mogen niet de dupe worden van een krappe budgettering op dit dossier vanuit het Rijk, maar ja, u wil ook niet en dat begrijp ik, uit de rails lopen wat betreft uitgaven. Maar u houdt volgend jaar vijftigduizend euro over. Ik vind ook niet dat we op inburgering, als dat de kwaliteit niet ten goede komt, een overschot als gemeente zouden moeten willen. Dan denk ik dan is er of iets vanuit het Rijk verkeerd gebudgetteerd of wij doen zelf iets niet goed als gemeente.

Mag ik u daar dan toch nog even op wijzen dat weliswaar in het volgend jaar een tekort is, maar in 23 een overschot. Hoe kan dat? Waarom hebben we een overschot van een halve ton op inburgering? U zegt dat u goede rekentool heeft met betrekking tot de begroting vanaf 1 januari. Nou, dan moet die rekentool van het Rijk toch ook goed zijn voor het jaar erna en waarom houden we dan wel over? Blijft dus toch nog op die tekorten dan wel overschot een kritische noot plaatsen. Nou ja, net als de VVD wil ik ook eigenlijk wel graag tussen nu en 1 januari horen of we inderdaad op schema blijven en het is heel krap en ik hoop dat u ons daarvan op de hoogte houdt en voor de rest wat mij betreft wordt het, maar dat zeg ik dan nu, een bespreekstuk. Mevrouw Kames (RB): Ik had toch nog een tweetal vragen gesteld aan de wethouder. Wat gebeurt er dus als de inburgeraar het niet doet of het niet wil of het niet kan, wat zijn dan eventueel de consequenties? En ik had ook gevraagd of er dus binnen het AZC gevraagd kan worden of daar ook al tolken zijn om dan ook daar eventueel de kosten mee te reduceren. Mevrouw Van der Kooij (GL): Even kijken. Fijn dat we op de hoogte worden gehouden van de ontwikkeling en of we het gaan halen over vier maanden. Dat is goed om te horen. Nou, mevrouw Koopman had al even gevraagd ook over de ervaringsdeskundige.